MahāpadānasuttaDie große Lehrrede über hinterlassene Spuren
1. Pubbenivāsapaṭisaṁyuttakathā1. Von früheren Leben
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme karerikuṭikāyaṁ.
anāthapiṇḍikassa ārāme → anāthapiṇḍikassārāme (sya-all) | ārāme → K Anāthapīṇḍikassārāme (spells -pīṇḍ-, and below pīṇḍapāta, &c.) (pts note) | Kareri-kuṭikāyaṁ → Bm Karerī, and so always. Scd Karerū here, Kareri in 2; K Kareri throughout. Sum Kareru- thrice, kareri once. (pts note)Einmal hielt sich der Buddha bei Sāvatthī in Jetas Wäldchen auf, dem Kloster des Anāthapiṇḍika, in der Hütte beim Kareribaum.
Atha kho sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ pubbenivāsapaṭisaṁyuttā dhammī kathā udapādi:
Kareri-maṇḍala-māḷe → K always, Bm mostly, SS frequently māḷe (SS here Kareri-). (pts note) | dhammī → Bm dhammi, and onwards. (pts note) | atha kho → athakho (th) | sannisinnānaṁ → sanni sinnānaṁ (th) | pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ karerimaṇḍalamāḷe → pacchā-bhattaṁ piṇḍapāta-paṭikkantānaṁ kareri-maṇḍala-māḷe (pts) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttā → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttā (pts)Da saßen nach dem Essen, als sie vom Almosengang zurückkamen, mehrere Mönche und Nonnen im Pavillon beim Kareribaum beisammen, und es kam dieses Dhammagespräch über frühere Leben unter ihnen auf:
“itipi pubbenivāso, itipi pubbenivāso”ti.
itipi pubbenivāsoti → iti pubbe nivāso ti (pts) | itipi → iti (bj: PTS)„So war es in einem früheren Leben; solcherart war es in einem früheren Leben.“
Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya tesaṁ bhikkhūnaṁ imaṁ kathāsallāpaṁ.
mānusikāya → mānusakāya (bj: sīmu) | atikkantamānusikāya → atikkanta mānusikāya (bjt) | sotadhātuyā → sota-dhātuyā (pts) | atikkantamānusikāya → atikkanta-mānusikāya (pts)Mit geläuterter und übermenschlicher Hellhörigkeit hörte der Buddha dieses Gespräch der Mönche und Nonnen.
Atha kho bhagavā uṭṭhāyāsanā yena karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi, nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
paññatte āsane → paññattāsane (sya-all) | paññatte → K paññattāsane. (pts note) | atha kho → athakho (th) | karerimaṇḍalamāḷo → kareri maṇḍalamāḷo (th) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → karerimaṇḍala-māḷo ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Da erhob er sich von seinem Sitz und ging zum Pavillon, wo er sich auf den ausgebreiteten Sitz setzte. Er wandte sich an die Mönche und Nonnen:
“kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā; kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
kāya nuttha → kāyanuttha (my, bjt) | vippakatāti → vippakatā ti (bjt) | nuttha → nu ttha (pts) | antarākathā vippakatāti → antarā kathā vippakatā ti (pts)„Mönche und Nonnen, worüber habt ihr gerade gesprochen, als ihr hier beisammensaßt? Welches Gespräch wurde unterbrochen?“
Evaṁ vutte, te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Sie berichteten ihm, was sie besprochen hatten, und fügten hinzu:
“idha, bhante, amhākaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ pubbenivāsapaṭisaṁyuttā dhammī kathā udapādi:
Kareri-maṇḍala-māḷe → So all MSS. (pts note) | pacchābhattaṁ → pacchā bhattaṁ (th) | sannipatitānaṁ → sanni patitānaṁ (th) | pacchābhattaṁ → pacchā-bhattaṁ (pts) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttā → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttā (pts)
‘itipi pubbenivāso itipi pubbenivāso’ti.
itipi pubbenivāsoti → iti pubbe nivāso ti (pts)
Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā. Atha bhagavā anuppatto”ti.
antarākathā → antarā kathā (bjt, pts) | anuppattoti → anuppatto ti (pts)„Das war das Gespräch, das unterbrochen wurde, als der Buddha kam.“
“Iccheyyātha no tumhe, bhikkhave, pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ kathaṁ sotun”ti?
pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ → pubbe-nivāsapaṭisaṁyuttaṁ (pts) | sotunti → sotun ti (pts)„Würdet ihr gerne einen Dhammavortrag über frühere Leben hören?“
“Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo;
etassa → etasa (pts)„Jetzt ist die Zeit, Gesegneter! Jetzt ist die Zeit, Heiliger!
yaṁ bhagavā pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ kathaṁ kareyya, bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
bhagavato sutvā → bhagavato vacanaṁ sutvā (sya-all) | bhagavato → bhagavato vacanaṁ (sya-all) | sutvā → bhagavato vacanaṁ sutvā (cck: syā.) | Bhagavato → K adds vacanaṁ. (pts note) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttaṁ (pts)Der Buddha halte bitte einen Dhammavortrag über frühere Leben. Die Mönche und Nonnen werden zuhören und ihn behalten.“
“Tena hi, bhikkhave, suṇātha sādhukaṁ manasi karotha bhāsissāmī”ti.
tena hi → tenahi (th) | manasi karotha → manasikarotha (th, pts)„Also dann, Mönche und Nonnen, hört zu und gebraucht den Geist gut, ich werde sprechen.“
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt) | bhanteti → bhante ti (pts)„Ja, Herr“, antworteten sie.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte:
“Ito so, bhikkhave, ekanavutikappe yaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
ekanavutikappe → ekanavuto kappo (bj, sya-all, km, pts1ed) | ekanavutikappe → ekanavutokappo (bj, pts) | ekanavutokappo → ekanavutikappe (bj: machasaṁ) | yaṁ → ekanavuto kappo (cck: syā. kaṁ. pī.) | kappo → So SS and K; Bm eka-navuti-kappe. Comp. Jāt. i. 41, and below 3.29 and 31. (pts note) | ekanavutikappe → eka-navuto kappo (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)„Vor 91 Äonen erschien in der Welt der Buddha Vipassī, vollendet und vollkommen erwacht.
Ito so, bhikkhave, ekatiṁse kappe yaṁ sikhī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
ekatiṁse kappe → ekatiṁso kappo (bj, sya-all, km, pts1ed) | ekatiṁse kappe → ekatiṁsokappo (bj, pts) | ekatiṁsokappo → ekatiṁse kappe (bj: machasaṁ) | kappe → ekatiṁ sakappo (cck: sī.); ekatiṁ so kappo (cck: syā. kaṁ. pī.) | kappo → Sc eka-tiṁsa-kappe, Bm tiṁse kappe. (pts note) | ekatiṁse kappe → eka-tiṁso kappo (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Vor 31 Äonen erschien in der Welt der Buddha Sikhī, vollendet und vollkommen erwacht.
Tasmiññeva kho, bhikkhave, ekatiṁse kappe vessabhū bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
tasmiññeva → tasmiṁyeva (th) | tasmiññeva → tasmiṁ yeva (pts) | ekatiṁse → eka-tiṁse (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Ebenfalls vor 31 Äonen erschien in der Welt der Buddha Vessabhū, vollendet und vollkommen erwacht.
Imasmiññeva kho, bhikkhave, bhaddakappe kakusandho bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
Imasmiññeva → imasmiṁ yeva (km, pts1ed); imasmiṁ (katthaci) | Imasmiññeva → imasmiṁ (cck: katthacī) | yeva → SS omit. (pts note) | imasmiññeva → imasmiṁyeva (th) | bhaddakappe → bhadda-kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Im gegenwärtigen, von Glück gesegneten Äon erschien in der Welt der Buddha Kakusandha,
Imasmiññeva kho, bhikkhave, bhaddakappe koṇāgamano bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
koṇāgamano → konāgamano (sya-all, pts) | Konāgamano → So Scd K; Fausboll prints Koṇā-, So S Bm. Sc Bm add nāma. (pts note) | imasmiññeva → imasmiṁyeva (th) | imasmiññeva → imasmiṁ yeva (pts) | bhaddakappe koṇāgamano → bhadda-kappe konāgamano (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)ebenso der Buddha Koṇāgamana
Imasmiññeva kho, bhikkhave, bhaddakappe kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
imasmiññeva → imasmiṁyeva (th) | imasmiññeva → imasmiṁ yeva (pts) | bhaddakappe → bhadda-kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)und der Buddha Kassapa, vollendet und vollkommen erwacht.
Imasmiññeva kho, bhikkhave, bhaddakappe ahaṁ etarahi arahaṁ sammāsambuddho loke uppanno.
imasmiññeva → imasmiṁyeva (th) | imasmiññeva → imasmiṁ yeva (pts) | bhaddakappe → bhadda-kappe (pts)Und im gegenwärtigen, von Glück gesegneten Äon bin ich in der Welt erschienen, vollendet und vollkommen erwacht.
Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)Die Buddhas Vipassī,
Sikhī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)Sikhī
Vessabhū, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)und Vessabhū wurden als Adlige in Adelsfamilien geboren.
Kakusandho, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi, brāhmaṇakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | brāhmaṇakule → brāhmaṇa-kule (pts)Die Buddhas Kakusandha,
Koṇāgamano, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi, brāhmaṇakule udapādi.
koṇāgamano → konāgamano (sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts) | brāhmaṇakule → brāhmaṇa-kule (pts)Koṇāgamana
Kassapo, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi, brāhmaṇakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | brāhmaṇakule → brāhmaṇa-kule (pts)und Kassapa wurden als Brahmanen in Brahmanenfamilien geboren.
Ahaṁ, bhikkhave, etarahi arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosiṁ, khattiyakule uppanno.
ahosiṁ → Bm ahosi. (pts note) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)Ich wurde als Adliger in einer Adelsfamilie geboren.
Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Vipassī,
Sikhī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Sikhī
Vessabhū, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.und Vessabhū gehörten zum Stamm Koṇḍañña.
Kakusandho, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kassapo gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Kakusandha,
Koṇāgamano, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kassapo gottena ahosi.
koṇāgamano → konāgamano (sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Koṇāgamana
Kassapo, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kassapo gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)und Kassapa gehörten zum Stamm Kassapa.
Ahaṁ, bhikkhave, etarahi arahaṁ sammāsambuddho gotamo gottena ahosiṁ.
ahosiṁ → (bj, pts) | gottena → gotamo gottena ahosiṁ (bj: sīmu, syā) | gottena → K adds ahosiṁ; Sc Bm add ahosi. (pts note)Ich gehöre zum Stamm Gotama.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asītivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
asītivassasahassāni → asītiṁ vassasahassāni (pts) | asīti → asītiṁ (bj: PTS) | asītiṁ → Bm K asiti. (pts note) | asītivassasahassāni → asīti vassasahassāni (bjt) | asītivassasahassāni → asītiṁ vassa-sahassāni (pts)Für Vipassī betrug die Lebensdauer 80.000 Jahre.
Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa sattativassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
sattati → So all four MSS. and K. Jāt. i. 42 satta-tiṁsa. (pts note) | sattativassasahassāni → sattati vassa-sahassāni (pts)Für Sikhī betrug die Lebensdauer 70.000 Jahre.
Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa saṭṭhivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
saṭṭhi → St saṭṭhiṁ. (pts note) | saṭṭhivassasahassāni → saṭṭhi vassa-sahassāni (pts)Für Vessabhū betrug die Lebensdauer 60.000 Jahre.
Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa cattālīsavassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
cattālīsavassasahassāni → cattāḷīsavassasahassāni (sya-all); cattārīsaṁ vassasahassāni (pts) | cattālīsavassasahassāni → cattālisaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | cattārīsaṁ → Bm cattālīsa; K -ḷīsa. (pts note) | cattālīsavassasahassāni → cattārīsaṁ vassa-sahassāni (pts)Für Kakusandha betrug die Lebensdauer 40.000 Jahre.
Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tiṁsavassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | sammāsambuddhassa tiṁsavassasahassāni → sammā-sambuddhassa tiṁsa vassa-sahassāni (pts)Für Koṇāgamana betrug die Lebensdauer 30.000 Jahre.
Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa vīsativassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
vīsativassasahassāni → vīsatiṁ vassasahassāni (pts) | vīsativassasahassāni → vīsatiṁ (bj: PTS) | vīsatiṁ → Bm K vīsati. (pts note) | sammāsambuddhassa vīsativassasahassāni → sammā-sambuddhassa vīsatiṁ vassa-sahassāni (pts)Für Kassapa betrug die Lebensdauer 20.000 Jahre.
Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi appakaṁ āyuppamāṇaṁ parittaṁ lahukaṁ; yo ciraṁ jīvati, so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo.
lahukaṁ → lahusaṁ (pts) | lahusaṁ → So Sum. and Scdt here and in 3. 30; Bm K lahukaṁ. (pts note)Für mich zur heutigen Zeit ist die Lebensdauer kurz, knapp und flüchtig. Ein langes Leben dauert hundert Jahre oder ein wenig länger.
Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Vipassī erwachte am Fuß eines Patalabaumes.
Sikhī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho puṇḍarīkassa mūle abhisambuddho.
puṇḍarīkassa → Bm puṇḍarik-. (pts note) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Sikhī erwachte am Fuß eines weißblütigen Mangobaumes.
Vessabhū, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho sālassa mūle abhisambuddho.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Vessabhū erwachte am Fuß eines Salbaumes.
Kakusandho, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho sirīsassa mūle abhisambuddho.
sirīsassa → Bm sīrisassa. (pts note) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Kakusandha erwachte am Fuß eines Lebbekbaumes.
Koṇāgamano, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho udumbarassa mūle abhisambuddho.
koṇāgamano → konāgamano (sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Koṇāgamana erwachte am Fuß eines Traubenfeigenbaumes.
Kassapo, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho nigrodhassa mūle abhisambuddho.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Kassapa erwachte am Fuß eines Banyanbaumes.
Ahaṁ, bhikkhave, etarahi arahaṁ sammāsambuddho assatthassa mūle abhisambuddho.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Ich bin am Fuß eines Pappelfeigenbaumes erwacht.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
khaṇḍatissaṁ → khaṇḍa-tissaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)Vipassī hatte ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Khaṇḍa und Tissa.
Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa abhibhūsambhavaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
sikhissa → sakhissa (pts) | sammāsambuddhassa abhibhūsambhavaṁ → sammā-sambuddhassa abhibhū-sambhavaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)Sikhī hatte ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Abhibhū und Sambhava.
Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa soṇuttaraṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
soṇuttaraṁ → sonuttaraṁ (sya-all) | Soṇ-Uttaraṁ → K Sc Sonuttaraṁ. (pts note) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)Vessabhū hatte ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Soṇa und Uttara.
Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa vidhurasañjīvaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
vidhurasañjīvaṁ → vidhūrasañjīvaṁ (sya-all, pts) | Vidhūra-Sañjīvaṁ → SS Bm Vidhura, and so Trenckner at M. i. 333; K Vidhūra. So also S ii. 191, Bp at M. i. 333, Jāt. i. 42, and Sum. (pts note) | sammāsambuddhassa vidhurasañjīvaṁ → sammā-sambuddhassa vidhūra-sañjīvaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)Kakusandha hatte ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Vidhura und Sañjīva.
Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bhiyyosuttaraṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | Bhiyyos-Uttaraṁ → Scd Bhīyosuttaraṁ. (pts note) | sammāsambuddhassa bhiyyosuttaraṁ → sammā-sambuddhassa bhiyyos-uttaraṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)Koṇāgamana hatte ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Bhiyyosa und Uttara.
Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tissabhāradvājaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
sammāsambuddhassa tissabhāradvājaṁ → sammā-sambuddhassa tissa-bhāradvājaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)Kassapa hatte ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Tissa und Bhāradvāja.
Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi sāriputtamoggallānaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
etarahi → etarahi arahato sammāsambuddhassa (bj) | ahosi → hoti (bj) | ahosi → So all MSS. and K. (pts note) | sāriputtamoggallānaṁ → sāriputta-moggallānaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)Ich habe ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Sāriputta und Moggallāna.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni. Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhi bhikkhu-sata sahassaṁ (pts) | bhikkhusatasahassaṁ → bhikkhu-sata sahassaṁ (pts) | asītibhikkhusahassāni → asīti-bhikkhusahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Vipassī hatte drei Zusammenkünfte von Schülern, alles Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst waren – eine Zusammenkunft von 6.800.000, eine von 100.000 und eine von 80.000.
Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sattatibhikkhusahassāni. Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
asītibhikkhusahassāni → asītiṁ bhikkhusahassāni (pts) | asītiṁ → Bm Kasīti. (pts note) | asītibhikkhusahassāni → asīti bhikkhusahassāni (bjt) | sattatibhikkhusahassāni → sattati bhikkhusahassāni (bjt, pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | bhikkhusatasahassaṁ → bhikkhu-sata sahassaṁ (pts) | asītibhikkhusahassāni → asītiṁ bhikkhu-sahassāni (pts)Sikhī hatte drei Zusammenkünfte von Schülern, alles Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst waren – eine Zusammenkunft von 100.000, eine von 80.000 und eine von 70.000.
Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sattatibhikkhusahassāni, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi saṭṭhibhikkhusahassāni. Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
asītibhikkhusahassāni → asītiṁ bhikkhusahassāni (pts) | asītiṁ → Bm K asīti. (pts note) | asītibhikkhusahassāni → asīti bhikkhusahassāni (bjt) | sattatibhikkhusahassāni → sattati bhikkhusahassāni (bjt) | saṭṭhibhikkhusahassāni → saṭṭhi bhikkhusahassāni (bjt) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | asītibhikkhusahassāni → asītiṁ bhikkhu-sahassāni (pts) | sattatibhikkhusahassāni → sattati bhikkhu-sahassāni (pts) | saṭṭhibhikkhusahassāni → saṭṭhi bhikkhu-sahassāni (pts)Vessabhū hatte drei Zusammenkünfte von Schülern, alles Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst waren – eine Zusammenkunft von 80.000, eine von 70.000 und eine von 60.000.
Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi cattālīsabhikkhusahassāni. Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
cattālīsabhikkhusahassāni → cattāḷīsa bhikkhusahassāni (bj, sya-all); cattārīsaṁ bhikkhusahassāni (pts) | cattārīsaṁ → Bm cattālīsa; K -ḷīsa. (pts note) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | cattālīsabhikkhusahassāni → cattāḷīsabhikkhusahassāni (th) | cattālīsabhikkhusahassāni → cattārīsaṁ bhikkhu-sahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Kakusandha hatte eine Zusammenkunft von Schülern – 40.000 Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst waren.
Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi tiṁsabhikkhusahassāni. Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | tiṁsabhikkhusahassāni koṇāgamanassa → tiṁsa bhikkhusahassāni konāgamanassa (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | tiṁsabhikkhusahassāni koṇāgamanassa → tiṁsa bhikkhu-sahassāni konāgamanassa (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Koṇāgamana hatte eine Zusammenkunft von Schülern – 30.000 Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst waren.
Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi vīsatibhikkhusahassāni. Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
vīsatibhikkhusahassāni → vīsatiṁ bhikkhusahassāni (pts) | vīsatiṁ → Bm K vīsati. (pts note) | vīsatibhikkhusahassāni → vīsati bhikkhusahassāni (bjt) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | vīsatibhikkhusahassāni → vīsatiṁ bhikkhu-sahassāni (pts)Kassapa hatte eine Zusammenkunft von Schülern – 20.000 Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst waren.
Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni. Mayhaṁ, bhikkhave, ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
etarahi → etarahi arahato sammāsambuddhassa (bj) | aḍḍha-teḷasāni → Scdt telasāni here, but ḷ in 30. Sum. has l. (pts note) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni → aḍḍha-teḷasāni bhikkhu-satāni (pts)Ich hatte eine Zusammenkunft von Schülern – 1.250 Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst sind.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.Vipassī hatte als Hauptaufwärter einen Mönch mit Namen Asoka.
Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khemaṅkaro nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
Khemaṁkaro → K Khemaṅk-. (pts note) | sammāsambuddhassa khemaṅkaro → sammā-sambuddhassa khemaṁkaro (pts)Sikhī hatte als Hauptaufwärter einen Mönch mit Namen Khemaṅkara.
Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa upasanto nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
upasanto → upasannako (pts) | upasanto → siṁ. upasannako (sya-all note) | Upasannako → K Bm and Jāt. i. 42 Upasanto: but K gives Upasannako also as the Sinhalese reading. (pts note) | sammāsambuddhassa upasanto → sammā-sambuddhassa upasannako (pts)Vessabhū hatte als Hauptaufwärter einen Mönch mit Namen Upasanta.
Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa buddhijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
buddhijo → vuḍḍhijo (sya-all) | Buddhijo → K Vuḍḍhijo. (pts note) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Kakusandha hatte als Hauptaufwärter einen Mönch mit Namen Buddhija.
Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa sotthijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Koṇāgamana hatte als Hauptaufwärter einen Mönch mit Namen Sotthija.
Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa sabbamitto nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Kassapa hatte als Hauptaufwärter einen Mönch mit Namen Sabbamitta.
Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi ānando nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
etarahi → etarahi arahato sammāsambuddhassa (bj) | nāma → (bj, pts) | ahosi → hoti (bj); (pts) | aggupaṭṭhāko → upaṭṭhāko ahosī (bj: sīmu) | upaṭṭhāko → All MSS. and K add ahosi: but see Sum. (pts note)Ich habe als Hauptaufwärter einen Mönch mit Namen Ānanda.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bandhumā nāma rājā pitā ahosi.Vipassīs Vater war König Bandhumā,
Bandhumatī nāma devī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts1ed) | janetti → janettī (pts) | janetti → janetatī (bj: syā) | janetti → janettī (cck: syā.)seine leibliche Mutter war Königin Bandhumatī
Bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)und ihre Hauptstadt hieß Bandhumatī.
Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa aruṇo nāma rājā pitā ahosi.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Sikhīs Vater war König Aruṇa,
Pabhāvatī nāma devī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all) | janetti aruṇassa → janettī aruṇāssa (pts)seine leibliche Mutter war Königin Pabhāvatī
Aruṇassa rañño aruṇavatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bjt) | aruṇassa → aruṇāssa (pts) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)und ihre Hauptstadt hieß Aruṇavatī.
Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa suppatito nāma rājā pitā ahosi.
suppatito nāma → suppatīto nāma (bj, sya-all, pts1ed) | suppatito → suppatīto (sya-all, pts) | suppatīto → suppati ko (bj: machasaṁ) | nāma → suppatīto nāma (cck: syā.) | Suppatīto → Bm -tito. (pts note) | sammāsambuddhassa suppatito → sammā-sambuddhassa suppatīto (pts)Vessabhūs Vater war König Suppatita,
Vassavatī nāma devī mātā ahosi janetti.
Vassavatī nāma → yasavatī nāma (bj, sya-all, km, pts1ed) | vassavatī → yasavatī (bj, sya-all, pts) | janetti suppatitassa → janettī suppatītassa (sya-all, pts) | nāma → yasavatī nāma (cck: syā. pī.)seine leibliche Mutter war Königin Vassavatī
Suppatitassa rañño anomaṁ nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
anomaṁ → anopamaṁ (pts) | Anopamaṁ → St Ahonāpamaṁ, Bm K Anomaṁ. (pts note) | suppatitassa → suppatītassa (bjt, th, pts) | rājadhānī → rājadhāni (bjt) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)und ihre Hauptstadt hieß Anoma.
Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa aggidatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi.Kakusandhas Vater war der Brahmane Aggidatta
Visākhā nāma brāhmaṇī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)und seine leibliche Mutter war die Brahmanin Visākhā.
Tena kho pana, bhikkhave, samayena khemo nāma rājā ahosi.
rājā → rāja (pts)Zu der Zeit war Khema der König
Khemassa rañño khemavatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj); rājādhānī (pts) | khemavatī → khemavavatī (pts) | Khemavavatī → Jāt. i. 42 Khemaṁ. (pts note) | rājadhānī → rājā-dhānī (pts)und seine Hauptstadt hieß Khemavatī.
Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa yaññadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | Yaññadatto → Sdt Saññadattho. (pts note)Koṇāgamanas Vater war der Brahmane Yaññadatta
Uttarā nāma brāhmaṇī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)und seine leibliche Mutter war die Brahmanin Uttarā.
Tena kho pana, bhikkhave, samayena sobho nāma rājā ahosi.Zu der Zeit war Sobha der König
Sobhassa rañño sobhavatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
sobhavatī → sobhāvatī (bj) | rājadhānī → rājādhānī (pts) | rājadhānī → rājā-dhānī (pts)und seine Hauptstadt hieß Sobhavatī.
Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa brahmadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi.
nāma → kiṅkī nāma (sya-all) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Kassapas Vater war der Brahmane Brahmadatta
Dhanavatī nāma brāhmaṇī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)und seine leibliche Mutter war die Brahmanin Dhanavatī.
Tena kho pana, bhikkhave, samayena kikī nāma rājā ahosi.
kikī → kiṁkī (sya-all) | nāma → kiṁki nāma (bj: syā) | nāma → kiṁ kī nāma (cck: syā.) | Kikī → K Kiṁkī, and Kiṁkissa below. (pts note)Zu der Zeit war Kikī der König
Kikissa rañño bārāṇasī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj); rājādhānī (pts) | kikissa → kiṁkissa (sya-all) | rājadhānī → rājā-dhānī (pts)und seine Hauptstadt hieß Varanasi.
Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi suddhodano nāma rājā pitā ahosi.
etarahi → etarahi arahato sammāsambuddhassa (bj) | nāma → (bj)In diesem Leben war König Suddhodana mein Vater,
Māyā nāma devī mātā ahosi janetti.
māyā nāma devī → māyādevī (bj) | ahosi → (bj) | nāma → (pts) | ahosi janetti → janettī (pts) | mātā → K mātā ahosi. (pts note)meine leibliche Mutter war Königin Māyā
Kapilavatthu nāma nagaraṁ rājadhānī ahosī”ti.
rājadhānī ahosīti → rājadhānīti (bj) | nāma → (pts) | ahosīti idamavoca → ti idam avoca (pts) | Kapilavatthu → Bm adds nāma: K vatthuṁ nāma. (pts note) | rāja-dhānī → K ahosīti. (pts note) | kapilavatthu → kapilavatthuṁ (th)und unsere Hauptstadt hieß Kapilavatthu.“
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Das sagte der Buddha.
Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvā → Bm K vatvāna. (pts note) | pāvisi → Bm pāvīsi. (pts note) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)Nachdem er geendet hatte, erhob sich der Heilige von seinem Sitz und ging zu seiner Hütte.
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ acirapakkantassa bhagavato ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | atha kho → athakho (th) | acirapakkantassa → acira-pakkantassa (pts) | ayamantarākathā → ayam antarā kathā (pts)Kurz nachdem der Buddha gegangen war, redeten diese Mönche und Nonnen untereinander:
“acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā.
āvuso abbhutaṁ → (bj) | abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | abbhutaṁ → K abbhūtaṁ, and so always. (pts note)„Es ist unglaublich, Geehrte, es ist erstaunlich! Der Klargewordene besitzt solche übersinnliche Kraft und Macht!
Yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarissati, nāmatopi anussarissati, gottatopi anussarissati, āyuppamāṇatopi anussarissati, sāvakayugatopi anussarissati, sāvakasannipātatopi anussarissati:
anussarissati → So Sum. Sc anussarissarissati, Sd anussarati. Comp. 14, and the future at M. iii. 118. (pts note) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)Denn er ist in der Lage, sich an Geburt, Namen, Stamm, Lebensdauer, Hauptschüler und Zusammenkünfte von Schülern der Buddhas der Vergangenheit zu erinnern, die vollkommen verloschen sind, die das Ausufern abgeschnitten, die Spur abgeschnitten, den Kreislauf zu Ende gebracht haben und über alles Leiden hinausgegangen sind.
‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’”ti.
evaṁpaññā → evaṁpañña (pts) | bhagavanto → bhagavato (pts) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | evaṅgottā → te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁgottā te bhagavanto ahesuṁ itipi (th) | + → te bhagavanto ahesuṁ itipi (th) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-pañña evaṁ-vihārī (pts) | itipīti → iti pīti (pts)Er kennt ihre Geburt, ihre Namen, ihren Stamm, ihre Tugend, ihre Lehren, ihre Weisheit, ihre Meditation und ihre Freiheit.
“Kiṁ nu kho, āvuso, tathāgatasseva nu kho esā dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati: ‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’ti,
Kin → K Kiṁ. (pts note) | suppaṭividdhattā → -5 Sc tassā dhammā dhatu supaṭividhattā; Sd omits. Text as in 14. Bm agrees with text. St omits suppaṭividdhā yassā dhamma-dhātuyā. (pts note) | sabba-dukkha-vītivatte → Bm viti-. (pts note) | Bhagavanto → Scd Bhagavato. (pts note) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | evaṁjaccā → evaṁ jaccā (bjt) | evaṅgottā evaṁsīlā → evaṁgottā evaṁ sīlā (th) | tathāgatasseva → tathāgatass eva (pts) | dhammadhātu → dhamma-dhātu (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁgottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)Kann der Klargewordene sich an all diese Dinge erinnern, weil er das Prinzip der Lehren klar durchdrungen hat?
udāhu devatā tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ, yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati: ‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’”ti.
evaṁsīlā → evaṁsītā (pts) | devatā → Scdt here add hi, but omit in 14. (pts note) | ārocesuṁ → Sc āroceyyuṁ; but in 16 ārocesuṁ. (pts note) | Bhagavanto → Sd Bhagavante. (pts note) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, th, ms2005) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts) | evaṁjaccā → evaṁ-jaccā (pts) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā evaṁsītā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī (pts) | itipīti → iti pīti (pts)Oder haben Gottheiten es ihm gesagt?“
Ayañca hidaṁ tesaṁ bhikkhūnaṁ antarākathā vippakatā hoti.
idaṁ → K hi, om. idaṁ. (pts note) | vippakatā → Sdt -kathā. (pts note) | ayañca hidaṁ → ayañ ca h idaṁ (pts) | antarākathā → antarā kathā (pts)Doch die Unterhaltung zwischen diesen Mönchen und Nonnen wurde unterbrochen.
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
paṭisallānā → patisallānā (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhāsamayaṁ (pts) | atha kho → athakho (th) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (th) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhā-samayaṁ (pts) | karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → kareri-maṇḍala-māḷo ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)Der Buddha kam am späten Nachmittag aus seiner Klausur und ging zum Pavillon beim Kareribaum. Er setzte sich auf den ausgebreiteten Sitz
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:und wandte sich an die Mönche und Nonnen:
“kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā; kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
kāya nuttha → kāyanuttha (my, bjt) | antarākathā vippakatāti → antarā kathā vippakatā ti (bjt, pts) | nuttha → nu ttha (pts)„Mönche und Nonnen, worüber habt ihr gerade gesprochen, als ihr hier beisammensaßt? Welches Gespräch wurde unterbrochen?“
Evaṁ vutte, te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Sie berichteten ihm, was sie besprochen hatten, und fügten hinzu:
“idha, bhante, amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato ayaṁ antarākathā udapādi:
ayaṁ antarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | ayaṁ antarākathā → ayamantarākathā (th) | acirapakkantassa → acira-pakkantassa (pts) | antarākathā → antarā kathā (pts)
‘acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (th) | mahiddhikatā mahānubhāvatā → mahiddhikata mahānubhāvātā (pts)
Yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarissati, nāmatopi anussarissati, gottatopi anussarissati, āyuppamāṇatopi anussarissati, sāvakayugatopi anussarissati, sāvakasannipātatopi anussarissati:
sāvakasannipātatopi → sāvakasan nipātatopi (th)
“evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī”ti.
evaṁvihārī → evaṁvihāri (pts) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | itipīti → itipī ti (ms2005) | evaṁjaccā → evaṁ-jaccā (pts) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁvihāri evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Kiṁ nu kho, āvuso, tathāgatasseva nu kho esā dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati:
kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts) | tathāgatasseva → tathāgatass eva (pts) | dhammadhātuyā → dhamma-dhātuyā (pts) | chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkhavītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)
“evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī”ti.
evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, th, ms2005) | itipīti → itipī ti (ms2005) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ gottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁvihāri evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Udāhu devatā tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ, yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati:
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)
“evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī”’ti?
evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | itipīti → itipī ti (ms2005) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā (pts) | evaṁvimuttā → evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto”ti.
vippakatā → vippakatā hoti (bj) | vippakatā → Bm adds hoti. (pts note) | antarākathā → antarā kathā (pts) | anuppattoti → anuppatto ti (pts)„Das war das Gespräch, das unterbrochen wurde, als der Buddha kam.“
“Tathāgatassevesā, bhikkhave, dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati:
dhammadhātu → dhammadhāti (pts) | tathāgatassevesā → tathāgatass ev esā (pts) | dhammadhātu → dhamma-dhāti (pts) | dhammadhātuyā → dhamma-dhātuyā (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)„Der Klargewordene kann sich an all diese Dinge erinnern, weil er das Prinzip der Lehren klar durchdrungen hat.
‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’ti.
evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁgottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Devatāpi tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ, yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati:
ārocesuṁ → Sc āroceyyuṁ. (pts note) | devatāpi → devatā pi (pts) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)Und auch die Gottheiten haben es mir gesagt.
‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’ti.
evaṁjaccā → evaṁjāccā (pts) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | evaṁjaccā → evaṁ-jāccā (pts) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā (pts) | evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī → evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Iccheyyātha no tumhe, bhikkhave, bhiyyoso mattāya pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ kathaṁ sotun”ti?
dhammiṁ → dhamimiṁ (pts) | dhamimiṁ → Sd Bm and below dhammi-; St dhammī-. (pts note) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttaṁ dhamimiṁ (pts) | sotunti → sotun ti (pts)Würdet ihr gerne einen weiteren Dhammavortrag über frühere Leben hören?“
“Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo;„Jetzt ist die Zeit, Gesegneter! Jetzt ist die Zeit, Heiliger!
yaṁ bhagavā bhiyyoso mattāya pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ kathaṁ kareyya, bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttaṁ (pts)Der Buddha halte bitte einen weiteren Dhammavortrag über frühere Leben. Die Mönche und Nonnen werden zuhören und ihn behalten.“
“Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
tena hi → tenahi (th) | manasi karotha → manasikarotha (th, pts)„Also dann, Mönche und Nonnen, hört zu und gebraucht den Geist gut, ich werde sprechen.“
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evaṁbhanteti (bjt) | bhanteti → bhante ti (pts)„Ja, Herr“, antworteten sie.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte:
“Ito so, bhikkhave, ekanavutikappe yaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
ekanavutikappe → ekanavuto kappo (bj, sya-all, pts) | kappo → ekanavutikappe (bj: machasaṁ) | kappo → -2 St Bm navute kappe. (pts note) | ekanavutikappe → eka-navuto kappo (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)„Vor 91 Äonen erschien in der Welt der Buddha Vipassī, vollendet und vollkommen erwacht.
Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)Er wurde als Adliger in einer Adelsfamilie geboren.
Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Er gehörte zum Stamm Koṇḍañña.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asītivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
sammāsambuddhassa asītivassasahassāni → sammā-sambuddhassa asīti-vassa-sahassāni (pts)Er lebte 80.000 Jahre.
Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.Er erwachte am Fuß eines Patalabaumes.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
Khaṇḍa-Tissaṁ → Sc Khaṇḍa-Tissa, Sd Khaṇaccan-Tissaṁ. (pts note) | sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ → sammā-sambuddhassa khaṇḍa-tissaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)Er hatte ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Khaṇḍa und Tissa.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Er hatte drei Zusammenkünfte von Schülern,
Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni.
asītibhikkhusahassāni → asītibhikkhusatasahassāni (bj) | asīti → Scdt asītiṁ. (pts note) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhi-bhikkhusata-sahassaṁ (pts) | bhikkhusatasahassaṁ → bhikkhusata-sahassaṁ (pts) | asītibhikkhusahassāni → asīti bhikkhu-sahassāni (pts)alles Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst waren –
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)eine Zusammenkunft von 6.800.000, eine von 100.000 und eine von 80.000.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Als Hauptaufwärter hatte er einen Mönch mit Namen Asoka.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bandhumā nāma rājā pitā ahosi.
sammāsambuddhassa → sammā-saṁbuddhassa (pts)Sein Vater war König Bandhumā,
Bandhumatī nāma devī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)seine leibliche Mutter war Königin Bandhumatī
Bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)und ihre Hauptstadt hieß Bandhumatī.
2. Bodhisattadhammatā2. Was für jemanden, der zum Erwachen entschlossen ist, normal ist
Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṁ okkami.
Tusitā → Bm Tussitā, and below. Cp. Acchariyabbhuta-Suttaṁ, M. iii. 119. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th) | mātukucchiṁ → mātu-kucchiṁ (pts)Als Vipassī, das Wesen, das zum Erwachen entschlossen war, von der Schar der freudvollen Götter abschied, wurde er im Schoß seiner Mutter empfangen, achtsam und der Situation bewusst.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto tusitā kāyā cavitvā mātukucchiṁ okkamati.
mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts)Es ist normal, dass das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, wenn es von der Schar der freudvollen Götter abscheidet, im Schoß seiner Mutter empfangen wird.
Atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
uḷāro → oḷāro (sya-all) | obhāso → obhāso loke (sya-all); obbāso (pts) | atikkammeva → atikkamma (pts) | uḷāro → oḷāro (bj: syā) | uḷāro → K oḷ- throughout and in 30. (pts note) | obbāso → K adds loke. (pts note) | atikkamma → So SS and M. iii. 120. Bm K atikamm'; eva; and so below. (pts note) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇa-brāhmaṇiyā (pts) | sadevamanussāya → sadeva-manussāya (pts)Dann erscheint in dieser Welt mit ihren Göttern, Māras und Brahmās, unter dieser Bevölkerung mit ihren Asketen und Brahmanen, Göttern und Menschen ein unermessliches, wunderbares Licht, das die Strahlkraft der Götter übertrifft.
Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā, yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā ābhāya nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
candimasūriyā → candimasuriyā (bj, sya-all) | devānubhāvaṁ → devānubhāvā (bj) | andhakārā andhakāratimisā → andhakāra timisā (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | pi → Bm omits here, but not in 30. (pts note) | candima-suriyā → Bm sūr- here and in 30. (pts note) | atikkamm → Sd atikamm'. (pts note) | yatthapime → yattha pime (my) | yāpi → yā pi (bjt, pts) | andhakāratimisā yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → andhakāra-timisā yāttha pi me candima-suriyā evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (pts) | tatthapi → tattha pi (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)Selbst in der grenzenlosen Düsternis des interstellaren Raumes – so vollkommen dunkel, dass sogar das Licht von Mond und Sonne, so mächtig und gewaltig, keinen Eindruck macht – erscheint ein unermessliches, wunderbares Licht, das die Strahlkraft der Götter übertrifft.
Yepi tattha sattā upapannā, tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti: ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti.
upapannā tepi → uppannā te pi (bj) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | uppannā → upapannā (bj: machasaṁ, syā, PTS) | yepi → ye pi (pts) | tepi tenobhāsena aññamaññaṁ → te pi ten obhāsena aññaṁ aññaṁ (pts) | aññepi → aññe pi (pts) | idhūpapannāti → idhūpapannā ti (pts)Und die Lebewesen, die dort wiedergeboren sind, erkennen einander in diesem Licht: ‚Es scheint also, dass hier andere Lebewesen wiedergeboren sind!‘
Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati. Appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
sampavedhati → sampavedheti (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | sampavedhati → K here and in 30 -vedheti. (pts note) | eva → Sd atikamma ca. (pts note) | saṅkampati → saṁkampati (bjt, pts) | ayañca dasasahassī → ayañ ca dasa-sahassī (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)Und diese zehntausendfache Galaxie zittert und schwankt und bebt. Und ein unermessliches, wunderbares Licht erscheint in der Welt, das selbst die Strahlkraft der Götter übertrifft.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, cattāro naṁ devaputtā catuddisaṁ rakkhāya upagacchanti: ‘mā naṁ bodhisattaṁ vā bodhisattamātaraṁ vā manusso vā amanusso vā koci vā viheṭhesī’ti.
catuddisaṁ → cātuddisaṁ (sya-all, km) | naṁ → (sya-all) | vā → (sya-all) | mā naṁ → mātaṁ (pts) | catuddisaṁ → catuddisaṁ (bj: machasaṁ); cātuddisaṁ (bj: syā) | catuddisaṁ → cātuddisaṁ (cck: syā.) | naṁ → K omits. (pts note) | catuddisaṁ → K cātud-. (pts note) | Mātaṁ → Bm K naṁ. (pts note) | viheṭhesīti → Sct vihethessasīti. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | upagacchanti → upa gacchanti (th) | devaputtā → deva-puttā (pts) | bodhisattamātaraṁ → bodhisatta-mātaraṁ (pts)Es ist normal, dass vier Ortsgötter herankommen, um die vier Himmelsrichtungen zu bewachen, wenn das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, im Schoß seiner Mutter empfangen wurde. So kann kein Mensch, kein nicht-menschliches Wesen oder irgendjemand dem Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, oder seiner Mutter schaden.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, pakatiyā sīlavatī bodhisattamātā hoti, viratā pāṇātipātā, viratā adinnādānā, viratā kāmesumicchācārā, viratā musāvādā, viratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā.
kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, pts) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānā → surāmerayamajjapamādaṭṭhānā (bjt, th) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | musāvādā → musā-vādā (pts) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānā → surā-meraya-majjapamādaṭṭhānā (pts)Es ist normal, dass die Mutter des Wesens, das zum Erwachen entschlossen ist, auf natürliche Art tugendhaft wird, wenn es in ihrem Schoß empfangen wurde. Sie tötet keine lebenden Geschöpfe, stiehlt nicht, begeht keine sexuellen Verfehlungen, lügt nicht und trinkt keine Rauschmittel wie Bier, Wein und Branntwein.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu purisesu mānasaṁ uppajjati kāmaguṇūpasaṁhitaṁ, anatikkamanīyā ca bodhisattamātā hoti kenaci purisena rattacittena.
kāmaguṇūpasaṁhitaṁ anatikkamanīyā ca → kāmaguṇupasaṁhitaṁ anatikkamaniyā va (sya-all) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | bodhisattamātu → bodhisatta-mātu (pts) | kāmaguṇūpasaṁhitaṁ anatikkamanīyā → kāma-guṇūpasaṁhitaṁ anatikkamaniyā (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts)Es ist normal, dass die Mutter des Wesens, das zum Erwachen entschlossen ist, wenn es in ihrem Schoß empfangen wurde, nicht länger mit sexuellen Gedanken an Männer denkt, und sie kann von keinem Mann mit wollüstigen Absichten überwältigt werden.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, lābhinī bodhisattamātā hoti pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ. Sā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāreti.
samaṅgībhūtā → samaṅgibhūtā (sya-all) | samaṅgībhūtā paricāreti ayamettha → samaṅgibhūtā parivāreti ayam ettha (pts) | okkanto → Sc okkamanto. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | kāmaguṇānaṁ → kāma-guṇānaṁ (pts) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts)Es ist normal, dass die Mutter des Wesens, das zum Erwachen entschlossen ist, wenn es in ihrem Schoß empfangen wurde, die fünf Sinnesreize erhält und sich, damit versorgt und ausgestattet, vergnügt.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati. Sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā, bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ passati sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ.
sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṅgaṁ (sya-all) | ahīnindriyaṁ seyyathāpi → abhinindriyaṁ seyyathā pi (pts) | abhinindriyaṁ → K ahīnindriyaṁ Bm ahin-. See ii. 85; Sum, on the passage, i. 222; M. iii. 121. (pts note) | sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṁ (bjt) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | bodhisattamātu kocideva → bodhisatta-mātu kocid eva (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ → bodhisattañ ca bodhisatta-mātā tiro-kucchi-gataṁ (pts) | sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ → sabbaṅga-paccaṅgiṁ abhinindriyaṁ (pts)Es ist normal, dass die Mutter des Wesens, das zum Erwachen entschlossen ist, wenn es in ihrem Schoß empfangen wurde, nicht von Beschwerden befallen wird. Sie ist glücklich und frei von körperlicher Ermüdung. Und sie sieht das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, in ihrem Schoß, in allen Haupt- und Nebengliedern unversehrt, ohne dass eine Fähigkeit fehlte.
Seyyathāpi, bhikkhave, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatrāssa suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā.
Tatrāssa → tatra yaṁ (bj); tatrassa (sya-all, km, pts1ed) | tatrāssa → tatra yaṁ (bj); tatrassa (sya-all, pts) | anāvilo → (sya-all, pts) | lohitaṁ → lohitakaṁ (sya-all) | Tatrāssa → tatrassa (cck: syā.) | ssa → Bm yaṁ. See ii. 84; M. iii. 121. (pts note) | lohitaṁ → Bm lohitakaṁ, and below. (pts note) | maṇi veḷuriyo → maṇiveḷuriyo (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | suparikammakato → suparikamma-kato (pts) | tatrāssa → tatra ssa (pts) | paṇḍusuttaṁ → paṇḍu-suttaṁ (pts)Wie ein Schmuckstück aus Beryll, von Natur aus schimmernd, mit acht Facetten, gut gearbeitet, durchsichtig, klar und ungetrübt, mit allen guten Eigenschaften versehen, das auf einen blauen, gelben, roten, weißen oder goldbraunen Faden aufgefädelt wäre.
Tamenaṁ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya: ‘ayaṁ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā’ti.
anāvilo sabbākārasampanno → sabbākāra sampanno (bj) | hatthe → hatthesu (sya-all) | anāvilo → (sya-all, pts) | tatridaṁ → tatrassa (sya-all) | lohitaṁ → lohitakaṁ (sya-all) | hatthe → Bm K hatthesu. (pts note) | idaṁ → K tatr'; assa. (pts note) | ti → K omits ti. (pts note) | maṇi veḷuriyo → maṇiveḷuriyo (th) | vāti → vā (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | suparikammakato → suparikamma-kato (pts) | anāvilo sabbākārasampanno tatridaṁ → sabbākāra-sampanno tatr idaṁ (pts) | paṇḍusuttaṁ vāti → paṇḍu-suttaṁ vā ti (pts)Ein Mensch mit klaren Augen würde es in die Hand nehmen und untersuchen: ‚Dieses Schmuckstück aus Beryll ist von Natur aus schimmernd, mit acht Facetten, gut gearbeitet, durchsichtig, klar und ungetrübt, mit allen guten Eigenschaften versehen. Und es ist auf einen blauen, gelben, roten, weißen oder goldbraunen Faden aufgefädelt.‘
Evameva kho, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati, sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā, bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ passati sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ.
sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṅgaṁ (sya-all) | ahīnindriyaṁ ayamettha → abhinindriyaṁ ayam ettha (pts) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | evameva → evam eva (pts) | bodhisattamātu kocideva → bodhisatta-mātu kocid eva (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | akilantakāyā bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ → akilanta-kāyā bodhisattañ ca bodhisatta-mātā tiro-kucchi-gataṁ (pts)Ebenso wird die Mutter des Wesens, das zum Erwachen entschlossen ist, wenn es in ihrem Schoß empfangen wurde, nicht von Beschwerden befallen. Sie ist glücklich und frei von körperlicher Ermüdung. Und sie sieht das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, in ihrem Schoß, in allen Haupt- und Nebengliedern unversehrt, ohne dass eine Fähigkeit fehlte.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, sattāhajāte bodhisatte bodhisattamātā kālaṁ karoti tusitaṁ kāyaṁ upapajjati.
upapajjati ayamettha → uppajjati ayam ettha (pts) | Tusitaṁ → Bm Tussitaṁ. (pts note) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | sattāhajāte → sattāha-jāte (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts)Es ist normal, dass die Mutter des Wesens, das zum Erwachen entschlossen ist, sieben Tage nach seiner Geburt stirbt und in der Schar der freudvollen Götter wiedergeboren wird.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yathā aññā itthikā nava vā dasa vā māse gabbhaṁ kucchinā pariharitvā vijāyanti, na hevaṁ bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati. Daseva māsāni bodhisattaṁ bodhisattamātā kucchinā pariharitvā vijāyati.
bodhisattaṁ → (sya-all) | māsāni → Bm māse. (pts note) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | daseva → das eva (pts)Andere Frauen tragen das Kind bis zur Geburt neun oder zehn Monate in ihrem Schoß, doch nicht die Mutter des Wesens, das zum Erwachen entschlossen ist. Es ist normal, dass sie ihr Kind nach genau zehn Monaten zur Welt bringt.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yathā aññā itthikā nisinnā vā nipannā vā vijāyanti, na hevaṁ bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati. Ṭhitāva bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati.
ṭhitāva → ṭhitā ca (sya-all) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | ṭhitāva → ṭhitā va (pts)Andere Frauen gebären im Sitzen oder im Liegen, doch nicht die Mutter des Wesens, das zum Erwachen entschlossen ist. Es ist normal, dass sie ihr Kind immer im Stehen gebiert.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, devā paṭhamaṁ paṭiggaṇhanti, pacchā manussā.
paṭiggaṇhanti → patigaṇhanti (bj) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | kucchismā → Bm kucchimhā, and so throughout. (pts note)Es ist normal, dass das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, wenn es aus dem Schoß seiner Mutter hervorkommt, zuerst von Göttern in Empfang genommen wird, dann von Menschen.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, appattova bodhisatto pathaviṁ hoti, cattāro naṁ devaputtā paṭiggahetvā mātu purato ṭhapenti: ‘attamanā, devi, hohi; mahesakkho te putto uppanno’ti.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | appattova → appatto ca (sya-all) | devi → devī (pts) | va → Sdt K ca; Sc omits; Bm and M. iii. 122 va. (pts note) | appattova → appatto va (pts) | devaputtā → deva-puttā (pts) | uppannoti → uppanno ti (pts)Es ist normal, dass vier Ortsgötter das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, in Empfang nehmen, wenn es aus dem Schoß seiner Mutter hervorkommt, noch bevor es den Boden erreicht, und vor seine Mutter hinstellen. Sie sagen: ‚Freue dich, Königin! Dir wurde ein Sohn von hohem Rang geboren!‘
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado.
udena → uddena (bj, sya-all, km, pts1ed); udarena (katthaci) | asucinā suddho → visuddho (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | visado → visuddho (sya-all) | uddena → udena (bj: machasaṁ) | udena → uddena (cck: syā.); udarena (cck: katthaci) | suddho → visuddho (cck: syā.) | ruhirena → SS here, but only Sd in the repetition, rudhirena. (pts note) | visado → K visuddho; Jāt. i. 53 visado. (pts note) | visadova → visado va (th, pts)Es ist normal, dass das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, bereits rein ist, wenn es aus dem Schoß seiner Mutter hervorkommt, unbefleckt von Wasser, Schleim, Blut oder einer anderen Art von Unreinheit, lauter und rein.
Seyyathāpi, bhikkhave, maṇiratanaṁ kāsike vatthe nikkhittaṁ neva maṇiratanaṁ kāsikaṁ vatthaṁ makkheti, nāpi kāsikaṁ vatthaṁ maṇiratanaṁ makkheti.
nāpi → napi (sya-all, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | maṇiratanaṁ → maṇi-ratanaṁ (pts) | neva maṇiratanaṁ → n eva maṇi-ratanaṁ (pts) | nāpi → na pi (pts)Wie wenn ein Edelstein-Juwel auf Kāsituch gelegt würde: Das Juwel würde das Tuch nicht beschmutzen, noch würde das Tuch das Juwel beschmutzen.
Taṁ kissa hetu?
taṁ → tam (pts)Warum ist das so?
Ubhinnaṁ suddhattā.Weil beide rein sind.
Evameva kho, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito, udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado.
visado → visuddho (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | visado → K visuddho (as above). (pts note) | udena → uddena (bjt, th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā nikakhamati visado va (th) | evameva → evam eva (pts) | visadova → visado va (pts)Ebenso ist das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, bereits rein, wenn es aus dem Schoß seiner Mutter hervorkommt, unbefleckt von Wasser, Schleim, Blut oder einer anderen Art von Unreinheit, lauter und rein.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, dve udakassa dhārā antalikkhā pātubhavanti—ekā sītassa ekā uṇhassa yena bodhisattassa udakakiccaṁ karonti mātu ca.
antalikkhā → antaḷikkhā (bj) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | dhārā → udakadhārā (bj: sīmu) | mātucca → mātu ca (bj: sīmu, machasaṁ, syā) | dhārā → K and Sum. udakassa. SS and Jāt. i. 53 udaka. (pts note) | mātucca → Sd mātucchā; Bm K mātu ca, and so M. iii. 123. (pts note) | udakakiccaṁ → udaka-kiccaṁ (pts)Es ist normal, dass zwei Wassergüsse mitten aus der Luft erscheinen, wenn das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, aus dem Schoß seiner Mutter hervorkommt, ein kühler und ein warmer, um das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, und seine Mutter zu baden.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, sampatijāto bodhisatto samehi pādehi patiṭṭhahitvā uttarābhimukho sattapadavītihārena gacchati setamhi chatte anudhāriyamāne, sabbā ca disā anuviloketi, āsabhiṁ vācaṁ bhāsati ‘aggohamasmi lokassa, jeṭṭhohamasmi lokassa, seṭṭhohamasmi lokassa, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
uttarābhimukho → uttarenābhimukho (sya-all, km); uttarenamukho (mr) | sattapadavītihārena → satta padavītihāre (bj); satvapadavītihārena (pts) | anudhāriyamāne → anuhīramāne (bj, pts) | āsabhiṁ vācaṁ bhāsati → āsabhiñca vācambhāsati (bj) | āsabhiṁ → āsakiñca (sya-all) | ayamantimā → ayamantimā me (sya-all) | seṭṭhohamasmi lokassa ayamantimā → ayam anitimā (pts) | uttarābhimukho → uttarenābhimukho (bj: syā) | padavītihāre → padavītihārena (bj: machasaṁ) | anuhīramāne → anudhāriyamāne (bj: machasaṁ) | anuviloketi → viloketi (bj: PTS) | uttarābhimukho → uttarenābhimukho (cck: syā.); uttarenamukho (cck: ka.) | uttarābhimukho → MSS. and K uttarenābhimukho, but see M. iii. 123 quoted Sum. i. 60. (pts note) | anuhīramāne → Scd Sum. anuhīramāne; St anubhiramāne; Bm anudhārayamāne; K anudhāriyamāne. See Trencker's Pāli Misc. 79. (pts note) | viloketi → Bm K and Sum. i. 60 anuvil-. (pts note) | anitimā → K adds me. (pts note) | natthi dāni → natthidāni (my, bjt, th) | sampatijāto → sampati-jāto (pts) | sattapadavītihārena → satvapada-vītihārena (pts) | anuviloketi āsabhiṁ → viloketi āsabhiñ ca (pts) | aggohamasmi → aggo ham asmi (pts) | jeṭṭhohamasmi → jeṭṭho ham asmi lokkassa seṭṭho ham asmi (pts) | natthi → n atthi (pts) | punabbhavoti → punabbhavo ti (pts)Es ist normal, dass das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, sobald es geboren ist, fest mit seinen Füßen auf der Erde steht. Es blickt nach Norden, macht sieben Schritte, während ein weißer Sonnenschirm über es gehalten wird, mustert alle Himmelsrichtungen und macht diese dramatische Verkündigung: ‚Ich bin der Vorderste in der Welt! Ich bin der Älteste in der Welt! Ich bin der Erste in der Welt! Dies ist meine letzte Wiedergeburt. Künftige Leben wird es jetzt nicht mehr geben.‘
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati, atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | pātubhavati → pātukavati (sya-all) | kucchismā → Bm -imhā. (pts note) | samārake → sammārake (pts) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇa-brāhmaṇiyā (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)Es ist normal, dass, wenn das Wesen, das zum Erwachen entschlossen ist, aus dem Schoß seiner Mutter hervorkommt, in dieser Welt mit ihren Göttern, Māras und Brahmās, unter dieser Bevölkerung mit ihren Asketen und Brahmanen, Göttern und Menschen ein unermessliches, wunderbares Licht erscheint, das die Strahlkraft der Götter übertrifft.
Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā, yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā ābhāya nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → candimasuriyā evammahānubhāvā (bj) | andhakārā → (sya-all) | candimasūriyā → candimasuriyā (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | yatthapime → yattha pime (my) | pātubhavati → pātu bhavati (bjt) | yāpi → yā pi (pts) | andhakāratimisā yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → andhakārā-timisā yattha pi me candima-suriyā evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (pts) | tatthapi → tattha pi (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)Selbst in der grenzenlosen Düsternis des interstellaren Raumes – so vollkommen dunkel, dass sogar das Licht von Mond und Sonne, so mächtig und gewaltig, keinen Eindruck macht – erscheint ein unermessliches, wunderbares Licht, das die Strahlkraft der Götter übertrifft.
Yepi tattha sattā upapannā, tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti: ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti.
upapannā → uppannā (bj) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | yepi → ye pi (pts) | tepi tenobhāsena aññamaññaṁ → te pi ten obhāsena aññam aññaṁ (pts) | aññepi → aññe pi (pts) | idhūpapannāti → idhūpapannā ti (pts)Und die Lebewesen, die dort wiedergeboren sind, erkennen einander in diesem Licht: ‚Es scheint also, dass hier andere Lebewesen wiedergeboren sind!‘
Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
sampavedhati → sampavedheti (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | saṅkampati → saṁkampati (bjt, pts) | ayañca dasasahassī → ayañ ca dasa-sahassī (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)Und diese zehntausendfache Galaxie zittert und schwankt und bebt. Und ein unermessliches, wunderbares Licht erscheint in der Welt, das selbst die Strahlkraft der Götter übertrifft.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)Das ist in einem solchen Fall normal.
3. Dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇā3. Die zweiunddreißig Kennzeichen eines großen Mannes
Jāte kho pana, bhikkhave, vipassimhi kumāre bandhumato rañño paṭivedesuṁ:Als Prinz Vipassī geboren wurde, teilte man dem König Bandhumā mit:
‘putto te, deva, jāto, taṁ devo passatū’ti.
deva → deva te (mr) | deva → deva te (cck: ka.) | deva → -1 Bm deva te. (pts note)‚Majestät, dein Sohn ist geboren! Majestät lasse ihn begutachten!‘
Addasā kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassiṁ kumāraṁ, disvā nemitte brāhmaṇe āmantāpetvā etadavoca:
vipassiṁ kumāraṁ → vipassīkumāraṁ (pts) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassī-kumāraṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Nachdem der König den Prinzen begutachtet hatte, ließ er die brahmanischen Wahrsager rufen und sagte zu ihnen:
‘passantu bhonto nemittā brāhmaṇā kumāran’ti.
kumāranti addasaṁsu → kumāran ti addasāsuṁ (pts)‚Ihr Herren, bitte begutachtet den Prinzen.‘
Addasaṁsu kho, bhikkhave, nemittā brāhmaṇā vipassiṁ kumāraṁ, disvā bandhumantaṁ rājānaṁ etadavocuṁ:
bandhumantaṁ → bandhumaṁ (bj, pts) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassīkumāraṁ (pts) | addasaṁsu → addasāsu (bj: machasaṁ) | bandhumaṁ → bandhumantaṁ (bj: machasaṁ) | Addasāsuṁ → So Sdt, Sc addasāsu, Bm K addasaṁsu. (pts note) | bhikkhave → K adds naṁ. (pts note) | Bandhumaṁ → Bm K -mantaṁ. (pts note) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassī-kumāraṁ (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)Sie begutachteten den Prinzen und sagten dann zum König:
‘attamano, deva, hohi, mahesakkho te putto uppanno, lābhā te, mahārāja, suladdhaṁ te, mahārāja, yassa te kule evarūpo putto uppanno.
te → te deva (bj, pts) | deva → Bm K te only, SS deva only. (pts note) | suladdhaṁ te → suladdhante (th)‚Freue dich, König! Dir wurde ein Sohn von hohem Rang geboren! Du hast Glück, so großes Glück, dass ein Sohn wie dieser in dieser Familie geboren wurde!
Ayañhi, deva, kumāro dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.
dve → Bm K add va; SS and Sum. omit. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, th, pts) | dveva → dve va (th) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇehi (pts)Denn der Prinz besitzt die zweiunddreißig Kennzeichen eines großen Mannes. Für einen großen Mann, der diese besitzt, gibt es zwei mögliche Schicksale, kein anderes.
Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | janapadatthāvariyappatto → K -ṭṭhāv-. (pts note) | cakkavattī → cakka-vatti (pts) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratana-samannāgato (pts)Wenn er im Haus bleibt, wird er ein König, ein Rad-drehender Herrscher, ein gerechter und prinzipientreuer König. Seine Oberherrschaft erstreckt sich nach allen vier Seiten, er erreicht Stabilität im Land und besitzt die sieben Juwelen.
Tassimāni sattaratanāni bhavanti.
sattaratanāni → satta ratanāni (bjt) | tassimāni sattaratanāni → tass imāni satta ratanāni (pts)Diese seine sieben Juwelen sind
Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj, sya-all) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ → hatthi-ratanaṁ assa-ratanaṁ maṇi-ratanaṁ (pts) | gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva → gahapati-ratanaṁ pariṇāyaka-ratanam eva (pts)das Rad, der Elefant, das Pferd, der Edelstein, die Frau, der Hausbesitzer und der Befehlshaber als siebtes Juwel.
Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
parasenappamaddanā → parasenāpamaddanātipi pāṭhena bhavitabba (sya-all note) | parosahassaṁ → paro sahassaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | vīraṅgarūpā → vīraṅga-rūpā (pts)Er hat über tausend Söhne, wacker und heldenhaft, die die Heere seiner Feinde zermalmen.
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | pathaviṁ sāgarapariyantaṁ → paṭhaviṁ sāgara-pariyantaṁ (pts)Wenn er dieses vom Meer umspülte Land erobert hat, herrscht er nach Prinzip, ohne Stock oder Schwert.
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭacchado.
vivaṭacchado → vivattacchado (bj, pts) | vivattacchaddo → K vivaṭṭhachado. (pts note) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Doch wenn er aus dem Haus fortzieht ins hauslose Leben, wird er ein Vollendeter, ein vollkommen erwachter Buddha, der den Schleier von der Welt abstreift.
Katamehi cāyaṁ, deva, kumāro dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.
dveva → dve va (th) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇehi (pts) | dveva → dve (pts)Und was sind die Kennzeichen, die er besitzt?
Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
vijitāvī → vijitāpī (cck) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | janapadatthāvariyappatto → K -ṭṭhāv-. (pts note) | cakkavattī → cakka-vatti (pts) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratana-samannāgato (pts)
Tassimāni sattaratanāni bhavanti.
sattaratanāni → satta ratanāni (bjt) | tassimāni sattaratanāni → tass imāni satta ratanāni (pts)
Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj)
Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
parosahassaṁ → paro sahassaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | vīraṅgarūpā → vīraṅga-rūpā (pts)
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, pts)
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭacchado. Ayañhi, deva, kumāro suppatiṭṭhitapādo. Yaṁ pāyaṁ, deva, kumāro suppatiṭṭhitapādo. Idampissa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
vivaṭacchado ayañhi → vivattacchado ayaṁ hi (bj, pts) | idampissa → idampimassa (bj) | ssa → Bm p'imassa, and below. (pts note) | yaṁ pāyaṁ → yampāyaṁ (bjt) | yaṁ pāyaṁ → yaṁpāyaṁ (th) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts) | vivaṭacchado ayañhi → vivattacchaddo ayaṁ hi (pts) | suppatiṭṭhitapādo yaṁ → suppatiṭṭhita-pādo yam (pts) | suppatiṭṭhitapādo idampissa → suppatiṭṭhita-pādo idam pi ssa (pts) | mahāpurisalakkhaṇaṁ → mahāpurisa-lakkhaṇaṁ (pts)Seine Füße stehen fest auf.
Imassa, deva, kumārassa heṭṭhā pādatalesu cakkāni jātāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni. Yampi imassa, deva, kumārassa heṭṭhā pādatalesu cakkāni jātāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni, idampissa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
Imassa, deva → imassa hi deva (?) | sabbākāraparipūrāni → sabbākāraparipūrāṇi (bj) | yampi → yaṁpi deva (sya-all) | deva → (sya-all) | deva → imassa hi deva (cck: ?) | heṭṭhā pādatalesu → heṭṭhāpādatalesu (bjt, th) | pādatalesu → pāda-talesu (pts) | yampi → yam pi deva (pts) | sabbākāraparipūrāni idampissa → sabbākāra-paripūrāni idam pi ssa (pts) | mahāpurisalakkhaṇaṁ → mahāpurisa-lakkhaṇaṁ (pts)Seine Fußsohlen weisen ein Rad mit tausend Speichen auf, mit Felge und Nabe, in allen Einzelheiten vollständig.
Ayañhi, deva, kumāro āyatapaṇhī …pe…
ayañhi → ayaṁ hi deva kumāro āyatapaṇhī yampāyaṁ (bjt) | + → idampimassa (bjt) | ayañhi → ayaṁ hi (th, pts) | āyatapaṇhī → āyatapaṇhi ayaṁ (th) | āyatapaṇhī → āyata-paṇhī (pts)Er hat langgestreckte Fersen.
Ayañhi, deva, kumāro dīghaṅgulī …pe…
bhavati → pāṭho’yaṁ potthakesu na dissati. etthāpi aññesupi ṭhānesu “po” iti ca sīhaḷa potthakesu na dissati (bj note) | ayañhi → mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati ayaṁ hi (bjt) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | ayañhi → ayaṁ hi (pts)Er hat lange Finger.
Ayañhi, deva, kumāro mudutalunahatthapādo …pe…
mudutalunahatthapādo → mudutaḷuṇahatthapādo (bj); mudutaluṇahatthapādo (pts) | mudutalanahatthapādo → aṭṭhakathāyaṁ mudutalunahatthapādo (sya-all note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | mudutalunahatthapādo → mudutalanahatthapādo ayaṁ (th) | mudutalunahatthapādo → mudu-taluṇa-hattha-pādo (pts)Er hat weiche und zarte Hände und Füße.
Ayañhi, deva kumāro jālahatthapādo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | jālahatthapādo → jāla-hattha-pādo (pts)Seine Finger und Zehen liegen aneinander.
Ayañhi, deva, kumāro ussaṅkhapādo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | ussaṅkhapādo → ussaṅkha-pādo (pts)Er hat ein hohes Fußgewölbe.
Ayañhi, deva, kumāro eṇijaṅgho …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | eṇijaṅgho → eṇi-jaṅgho (pts)Seine Unterschenkel sind wie die einer Antilope.
Ayañhi, deva, kumāro ṭhitakova anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati …pe…
parimasati → parāmasati (mr) | jaṇṇukāni → jannukāni (bj, sya-all, pts) | parimasati → parāmasati (bj: machasaṁ) | parimasati → parāmasati (cck: ka.) | jannukāni → St Bm jaṇṇuk-. (pts note) | parimasati → Sc param-; Bm parām-. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | ṭhitakova → ṭhitako va (th, pts) | + → ayaṁ (th) | pāṇitalehi jaṇṇukāni → pāṇi-talehi jannukāni (pts)Wenn er aufrecht steht und sich nicht nach vorne beugt, berühren seine beiden Handflächen die Knie.
Ayañhi, deva, kumāro kosohitavatthaguyho …pe…
kosohitavatthaguyho → kośopagatavastiguhya (bj: mahāvyutpatati); kośagatavastiguhya (bj: mahāyānapāṭha) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | kosohitavatthaguyho → kosohita-vatthaguyho (pts)Sein Geschlechtsteil ist von einer Vorhaut bedeckt.
Ayañhi, deva, kumāro suvaṇṇavaṇṇo kañcanasannibhattaco …pe…
sannibha-ttaco → Bm K sannibhataco. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | kañcanasannibhattaco → kāñcanasannibhataco ayaṁ (th) | suvaṇṇavaṇṇo kañcanasannibhattaco → suvaṇṇa-vaṇṇo kañcana sannibha-ttaco (pts)Er ist von goldener Farbe, seine Haut leuchtet wie schimmerndes Gold.
Ayañhi, deva, kumāro sukhumacchavī; sukhumattā chaviyā rajojallaṁ kāye na upalimpati …pe…
upalimpati → upalippati (bj, sya-all) | upalippati → upalimpati (bj: machasaṁ) | upalimpati → upalippati (cck: syā.) | sukhumacchavī → Scd Bm sukhumachavi. (pts note) | upalimpati → Sd uparimpati; St upalippati. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | upalimpati → upalippati ayaṁ (th)Seine Haut ist zart, so zart, dass Staub und Schmutz nicht an seinem Körper haften.
Ayañhi, deva, kumāro ekekalomo; ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | ekekalomo → ekeka-lomo (pts) | lomakūpesu → loma-kūpesu (pts)Seine Körperhaare wachsen jedes aus einer eigenen Pore.
Ayañhi, deva, kumāro uddhaggalomo; uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni …pe…
kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni → kuṇḍalāvattāni dakkhiṇāvattakajātāni (bj); kuṇḍalavattāni dakkhiṇāvattakajātāni (pts) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni → kuṇḍalāvattāni dakkhiṇāvattajātāni ayaṁ (th) | uddhaggalomo → uddhagga-lomo (pts) | añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni → añjana-vaṇṇāni kuṇḍala-vattāni dakkhiṇāvattaka-jātāni (pts)Die Spitzen seiner Körperhaare zeigen nach oben. Die Haare sind blauschwarz und im Uhrzeigersinn gelockt.
Ayañhi, deva, kumāro brahmujugatto …pe…
brahmujju-gatto → K -ūju- (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | brahmujugatto → brahmujjugatto (bjt) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th)Sein Körper ist groß, mit geraden Gliedern.
Ayañhi, deva, kumāro sattussado …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th)Er hat gewölbte Muskeln an sieben Stellen.
Ayañhi, deva, kumāro sīhapubbaddhakāyo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | sīhapubbaddhakāyo → sīha-pubbaddhakāyo (pts)Seine Brust ist wie die eines Löwen.
Ayañhi, deva, kumāro citantaraṁso …pe…
citantaraṁso → pittantaraṁso (sya-all, km) | citantaraṁso → pitantaraṁso (cck: syā.) | pittantaraṁso → a. evaṁ. sī. citantaraṁso (sya-all note) | citantaraṁso → Sc citaṁtaraṁso; K pittantaraṁso. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | citantaraṁso → pittantaraṁso ayaṁ (th)Sein Körper ist zwischen den Schultern ausgefüllt.
Ayañhi, deva, kumāro nigrodhaparimaṇḍalo yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo, yāvatakvassa byāmo, tāvatakvassa kāyo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | nigrodhaparimaṇḍalo yāvatakvassa → nigrodha-parimaṇḍalo yāvatakv assa (pts) | byāmo yāvatakvassa byāmo → vyāmo yāvatakv assa vyāmo (pts)Seine Glieder haben den Umfang eines Banyanbaumes: Die Spanne seiner Arme entspricht seiner Körperlänge.
Ayañhi, deva, kumāro samavaṭṭakkhandho …pe…
samavaṭṭakkhandho → samavattakkhandho (bj) | samavatta-kkhandho → Sd samavata-; St samavata- corrected to -vatta; Bm K samavaṭṭa. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | samavaṭṭakkhandho → samavatta-kkhandho ayaṁ (pts)Sein Rumpf ist ebenmäßig gerundet.
Ayañhi, deva, kumāro rasaggasaggī …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt) | ayañhi → hi (th, pts) | + → ayaṁ (th) | rasaggasaggī → rasaggas-aggī (pts)Er hat erhabene Geschmacksknospen.
Ayañhi, deva, kumāro sīhahanu …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | sīhahanu → sīha-hanu (pts)Sein Kinn ist wie das eines Löwen.
Ayañhi, deva, kumāro cattālīsadanto …pe…
cattālīsadanto → cattāḷīsadanto (bj) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | cattālīsadanto → cattāḷīsadanto ayaṁ (th) | cattālīsadanto → cattālīsa-danto (pts)Er hat vierzig Zähne.
Ayañhi, deva, kumāro samadanto …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | samadanto → sama-danto (pts)Seine Zähne sind ebenmäßig.
Ayañhi, deva, kumāro aviraḷadanto …pe…
aviraḷadanto → avivaradanto (bj, pts) | avivaradanto → aviraḷa (bj: sīmu) | aviraḷadanto → avivaradanto (sya-all: sī.) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | aviraḷadanto → avivara-danto (pts)Zwischen seinen Zähnen sind keine Lücken.
Ayañhi, deva, kumāro susukkadāṭho …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | susukkadāṭho → susukka-dāṭho (pts)Seine Zähne sind von reinstem Weiß.
Ayañhi, deva, kumāro pahūtajivho …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | pahūtajivho → pahūta-jivho (pts)Er hat eine lange Zunge.
Ayañhi, deva, kumāro brahmassaro karavīkabhāṇī …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | karavīkabhāṇī → karavikabhāṇī ayaṁ (th) | karavīkabhāṇī → karavīka-bhāṇī (pts)Er hat die Stimme Brahmās, wie der Ruf des Kuckucks.
Ayañhi, deva, kumāro abhinīlanetto …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | abhinīlanetto → abhinīla-netto (pts)Seine Augen sind blauschwarz.
Ayañhi, deva, kumāro gopakhumo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi deva kumāro gopakhumo yampāyaṁ (bjt) | + → idampimassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati (bjt) | ayañhi → hi (th) | ayañhi → ayaṁ hi (pts) | gopakhumo → go-pakhumo (pts)Seine Wimpern sind wie die einer Kuh.
Imassa, deva, kumārassa uṇṇā bhamukantare jātā odātā mudutūlasannibhā. Yampi imassa, deva, kumārassa uṇṇā bhamukantare jātā odātā mudutūlasannibhā, idampimassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
yampi imassa → yampimassa (bj) | mudutūlasannibhā yampi → mudu tūlasannibhā yaṁpi deva (sya-all) | deva → (sya-all) | idampimassa → idam pi ssa (pts) | mudutūlasannibhā idampimassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati → mudu tūlasannibhā ayaṁ (th) | mudutūlasannibhā yampi → mudu-tūla-sannibhā yam pi deva (pts) | mudutūlasannibhā idampimassa → mudu-tūla-sannibhā idam pi ssa (pts) | mahāpurisalakkhaṇaṁ → mahāpurisa-lakkhaṇaṁ (pts)Zwischen seinen Augenbrauen wächst ein Haarbüschel, zart und weiß wie Watte.
Ayañhi, deva, kumāro uṇhīsasīso. Yaṁ pāyaṁ, deva, kumāro uṇhīsasīso, idampissa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
idampissa → idampimassa (bj) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | yaṁ pāyaṁ → yampāyaṁ (bjt) | ayañhi → hi (th) | yaṁ pāyaṁ → yaṁpāyaṁ (th) | uṇhīsasīso yaṁ → uṇhīsa-sīso yam (pts) | uṇhīsasīso idampissa → uṇhīsa-sīso idam pi ssa (pts) | mahāpurisalakkhaṇaṁ → mahāpurisa-lakkhaṇaṁ (pts)Seine Schädeldecke ist wie ein Turban.
Imehi kho ayaṁ, deva, kumāro dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.
dveva → dve va (th) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇehi (pts) | dveva → dve (pts)Das sind die zweiunddreißig Kennzeichen eines großen Mannes, die der Prinz besitzt. Für einen großen Mann, der diese besitzt, gibt es zwei mögliche Schicksale, kein anderes.
Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratanasamannāgato (pts)Wenn er im Haus bleibt, wird er ein König, ein Rad-drehender Herrscher, ein gerechter und prinzipientreuer König.
Tassimāni sattaratanāni bhavanti.
tassimāni sattaratanāni → tass imāni satta-ratanāni (pts)
Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj, sya-all) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)
Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
parosahassaṁ → paro-sahassaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | vīraṅgarūpā → vīraṅga-rūpā (pts)
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.
asatthena dhammena → dhammena samena (sya-all, km) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | dhammena → dhammena samena (bj: syā) | dhammena → dhammena samena (cck: syā.) | dhammena → K adds samena here, but not in 31. (pts note) | pathaviṁ sāgarapariyantaṁ → paṭhaviṁ sāgara-pariyantaṁ (pts)
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭacchado’ti.
vivaṭacchadoti → vivattacchadoti (bj, pts) | vivaṭacchadoti atha kho → vivaṭacchado hoti athakho (sya-all) | ti → Bm -cchado; K vivaṭacchado hoti. (pts note) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts) | vivaṭacchadoti → vivattacchaddo ti (pts)Doch wenn er aus dem Haus fortzieht ins hauslose Leben, wird er ein Vollendeter, ein vollkommen erwachter Buddha, der den Schleier von der Welt abstreift.‘
4. Vipassīsamaññā4. Wie er als Vipassī bekannt wurde
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā nemitte brāhmaṇe ahatehi vatthehi acchādāpetvā sabbakāmehi santappesi.
acchādāpetvā → acchādetvā (sya-all, km) | acchādāpetvā → acchādetvā (cck: syā.) | ahatehi → Bm āhatehi. (pts note) | acchādāpetvā → K acchādetvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | sabbakāmehi → sabba-kāmehi (pts)Dann ließ der König Bandhumā die brahmanischen Wahrsager neu einkleiden und versorgte sie mit allem, was sie benötigten.
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa dhātiyo upaṭṭhāpesi.
atha kho → athakho (th)Der König ernannte dann Kindermädchen für den Prinzen Vipassī.
Aññā khīraṁ pāyenti, aññā nhāpenti, aññā dhārenti, aññā aṅkena pariharanti.
khīraṁ → sudaṁ (bj, pts) | nhāpenti → nahāpenti (bj, pts) | pāyenti → khīraṁ pāyenti (bj: sīmu) | nhāpenti → nahāpentīti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | sudaṁ → Bm K khīraṁ. (pts note) | nahāpenti → Bm nhāp-. So K in text, but nahāpenti in note. (pts note)Die einen stillten ihn, andere badeten ihn, andere hielten ihn und wieder andere trugen ihn auf der Hüfte.
Jātassa kho pana, bhikkhave, vipassissa kumārassa setacchattaṁ dhārayittha divā ceva rattiñca:
dhārayittha → dhārīyittha (bj) | rattiñca → rattiṁ ca (th) | ceva rattiñca → eva rattiñ ca (pts)Von seiner Geburt an wurde Tag und Nacht ein weißer Sonnenschirm über ihn gehalten in der Absicht:
‘mā naṁ sītaṁ vā uṇhaṁ vā tiṇaṁ vā rajo vā ussāvo vā bādhayitthā’ti.
vā bādhayitthāti → vāti (sya-all) | bādhayitthāti → bādhā ti (pts) | ti → Bm bādhayitthāti; K ti only (without verb). A. i. 145 has phussi after mā naṁ, and omits bādha. (pts note)‚Dass Kälte, Hitze, Gras, Staub oder Feuchtigkeit ihn nicht behelligen.‘
Jāto kho pana, bhikkhave, vipassī kumāro bahuno janassa piyo ahosi manāpo.Er war vielen Menschen lieb und teuer,
Seyyathāpi, bhikkhave, uppalaṁ vā padumaṁ vā puṇḍarīkaṁ vā bahuno janassa piyaṁ manāpaṁ;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)wie eine blaue Seerose oder eine rosa oder weiße Lotusblume.
evameva kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahuno janassa piyo ahosi manāpo.
evameva → evam eva (pts)
Svāssudaṁ aṅkeneva aṅkaṁ parihariyati.
parihariyati → pariharīyati (bj, pts) | Svāssudaṁ → Bm svassudaṁ; SS here So sudam; Sum svāsudaṁ. (pts note) | aṅkaṁ → Bm aṅgen'; eva aṅgaṁ. (pts note) | aṅkeneva → aṅken eva (pts)Er wurde von einem Arm zum anderen weitergereicht.
Jāto kho pana, bhikkhave, vipassī kumāro mañjussaro ca ahosi vaggussaro ca madhurassaro ca pemaniyassaro ca.
kho pana, bhikkhave, vipassī kumāro mañjussaro ca → kumāro brahmassaro mañjussaro ca (mr) | ca → brahmassaro mañjussaroca (bj: machasaṁ) | ca → vaggūmadhurassarā ca (bj: PTS) | ca → kumāro brahmassaro mañjussaro ca (cck: sī. ka.) | ca → Sd brahmassaro mañjussaro ca; Bm brahmassaro ca mañjuro ca; Sct K Sum omit. (pts note) | pemaniyassaro → pemanīyassaro (th) | vaggussaro → vaggu-ssaro (pts) | madhurassaro → madhura-ssaro (pts) | pemaniyassaro → pemanīya-ssaro (pts)Von Geburt an war seine Stimme bezaubernd, melodisch, süß und lieblich.
Seyyathāpi, bhikkhave, himavante pabbate karavīkā nāma sakuṇajāti mañjussarā ca vaggussarā ca madhurassarā ca pemaniyassarā ca;
vaggussarā ca → vaggu (pts) | vaggu- → K vaggussarā ca madhurassarā ca. (pts note) | pemaniyassarā → pemanīyassarā (bjt, th) | karavīkā → karavikā (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | sakuṇajāti → sakuṇa-jāti (pts) | vaggussarā → vaggu madhura-ssarā (pts) | madhurassarā → pemanīyassarā (pts)Wie der Gesang eines Himalaya-Kuckucks,
evameva kho, bhikkhave, vipassī kumāro mañjussaro ca ahosi vaggussaro ca madhurassaro ca pemaniyassaro ca.
pemaniyassaro → pemanīyassaro (bjt, th, pts) | evameva → evam eva (pts) | vaggussaro → vaggu-ssaro (pts)so süß war seine Stimme.
Jātassa kho pana, bhikkhave, vipassissa kumārassa kammavipākajaṁ dibbacakkhu pāturahosi yena sudaṁ samantā yojanaṁ passati divā ceva rattiñca.
yena sudaṁ → yena dūraṁ (sya-all, km) | dibbacakkhu → dibbaṁ cakkhu (bj); dibbacakkhuṁ (sya-all) | dibbacakkhu pāturahosi → dibbaṁ cakkhuṁ pātur ahosi (pts) | sudaṁ → yena dura (bj: syā) | sudaṁ → yena dūraṁ (cck: syā.) | cakkhuṁ → SS dibbaṁ cakkhuṁ; Bm dibba-cakkhu; K dibbacakkhuṁ. (pts note) | sudaṁ → K dūraṁ. (pts note) | rattiñca → rattiṁ ca (th) | kammavipākajaṁ dibbacakkhu pāturahosi → kamma-vipākajaṁ dibbaṁ cakkhuṁ pātur ahosi (pts) | ceva rattiñca → eva rattiñ ca (pts)Von Geburt an besaß der Prinz Vipassī die Kraft der Hellsichtigkeit, die sich als ein Ergebnis früherer Taten zeigte. Dadurch konnte er bei Tag und bei Nacht eine Meile im Umkreis sehen.
Jāto kho pana, bhikkhave, vipassī kumāro animisanto pekkhati seyyathāpi devā tāvatiṁsā.
devā → bhikkhave devatā (sya-all) | animisanto → Bm animmisanto, and below; K animmissanto, and below. (pts note) | pi → K adds bhikkhave. (pts note) | devā → K devatā. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Und er war wachsam, ohne zu blinzeln, wie die Götter der Dreiunddreißig.
‘Animisanto kumāro pekkhatī’ti kho, bhikkhave, vipassissa kumārassa ‘vipassī vipassī’ tveva samaññā udapādi.
Animisanto kumāro pekkhatī’ti kho, bhikkhave → jātassa kho pana bhikkhave (sya-all); animmissantā pekkhāti evameva kho bhikkheve (km); jātassa kho pana bhikkhave (mr) | pekkhatīti → animmissanto pekkhati jātassa (sya-all) | kho → kho pana (sya-all) | vipassī vipassī tveva → vipassītveva (sya-all) | bhikkhave → animisanto pekkhati, jātassa kho pana bhikkhave (cck: ka.) | Animisanto → K animmissantā. (pts note) | kumāro → Bm K omit. (pts note) | pekkhatīti → Bm pekkhati; K pekkhanti. (pts note) | kho → Bm jātassa kho pana; K evam eva kho bhikkhave Vipassī kumāro animmissanto pekkhati. Jātassa kho pana. (pts note) | Vipassī → Sd K omit. (pts note) | animisanto → animmissantā pekkhanti evameva kho bhikkhave vipassī (th)Und weil es hieß, er sei wachsam, ohne zu blinzeln, wurde er als ‚Vipassī‘ bekannt.
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā atthakaraṇe nisinno vipassiṁ kumāraṁ aṅke nisīdāpetvā atthe anusāsati.
atthakaraṇe → aṭṭakaraṇe (sya-all, km) | atthe → aṭṭe (sya-all) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassikumāraṁ (pts) | atthakaraṇe → aṭṭakaraṇe (bj: syā) | atthakaraṇe → aṭṭa karaṇe (cck: syā.) | attha-karaṇe → Sd -karaṇo; Bm aṭṭha-kar-; K aṭṭakaraṇe. (pts note) | aṅke → Bm aṅge, and below. (pts note) | atthe → K aṭṭe. (pts note) | atha kho → athakho (th) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassi-kumāraṁ (pts)Wenn da der König Bandhumā zu Gericht saß, hielt er den Prinzen Vipassī auf seinem Schoß und erklärte ihm den Fall.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pituaṅke nisinno viceyya viceyya atthe panāyati ñāyena.
ñāyena → ñāṇena (sya-all, km) | panāyati → panayati (bj) | ñāyena → aṭṭe panāyati ñāṇena (cck: syā.) | ñāyena → K ñāṇena. (pts note) | pituaṅke → pitu aṅke (bjt, th, pts)Und wie er da auf dem Schoß seines Vaters saß, wog Vipassī den Fall gründlich ab und zog eine Schlussfolgerung mittels eines logischen Systems.
Viceyya viceyya kumāro atthe panāyati ñāyenāti kho, bhikkhave, vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya ‘vipassī vipassī’ tveva samaññā udapādi.
panāyati → panayati (bj) | atthe → aṭṭe (sya-all) | ñāyenāti kho → ñāṇenāti athakho (sya-all) | vipassī vipassī tveva → vipassītveva (sya-all) | atthe → K aṭṭe. (pts note) | ñāyenāti → K ñāṇenāti. (pts note) | ñāyenāti → K adds atha. (pts note) | Vipassissa → Sc Vipassī-. (pts note) | Vipassī → K omits second Vipassī. (pts note) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt)Das war dann umso mehr Grund, dass er als ‚Vipassī‘ bekannt wurde.
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa tayo pāsāde kārāpesi, ekaṁ vassikaṁ ekaṁ hemantikaṁ ekaṁ gimhikaṁ;
atha kho → athakho (th)Dann ließ der König Bandhumā drei Pfahlbau-Langhäuser für ihn bauen: eins für den Winter, eins für den Sommer und eins für die Regenzeit.
pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi.
pañca kāmaguṇāni → pañcakāmaguṇāni (bjt, th) | kāmaguṇāni → kāma-guṇāni (pts)Und er versorgte ihn mit den fünf Sinnesreizen.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro vassike pāsāde cattāro māse nippurisehi tūriyehi paricārayamāno na heṭṭhāpāsādaṁ orohatīti.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro vassike pāsāde cattāro māse → vassike pāsāde vassike cattāro māse (bj, pts1ed) | pāsāde → pāsāde vassike (bj, pts) | tūriyehi → turiyehi (sya-all) | tūriyehi paricārayamāno → turiyehi parivārayamāno (pts) | māse → vassike pāsāde cattāro māse (bj: machasaṁ) | māse → vassike pāsāde vassike (cck note) | vassike → K omits vassike, but see A i. 145. (pts note) | nippurisehi → Bm nipur-. (pts note) | parivārayamāno → Bm paricāriya-. (pts note) | orohati → K orohatīti. (pts note) | heṭṭhāpāsādaṁ orohatīti → heṭṭhā pāsādaṁ orohati jāti (pts)Der Prinz Vipassī blieb während der vier Monate der Regenzeit in seinem Pfahlbau-Langhaus, ohne die Treppe herunterzukommen. Dort wurde er von Musikerinnen unterhalten, unter denen kein einziger Mann war.
Paṭhamabhāṇavāro.
paṭhamakabhāṇavāraṁ → jātikkhaṇḍaṁ niṭṭhitaṁ (bj: PTS) | niṭṭhitaṁ → -11 Bm K Paṭhama-bhāṇavāraṁ. (pts note) | paṭhamabhāṇavāro → paṭhamabhāṇavāraṁ (th) | paṭhamabhāṇavāro → khaṇḍaṁ niṭṭhitaṁ (pts)Der erste Abschnitt zum Aufsagen.
5. Jiṇṇapurisa5. Der alte Mann
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ accayena sārathiṁ āmantesi:
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ → bahunnaṁ vassa-satānaṁ bahunnaṁ (pts)Nachdem dann viele Jahre, viele hundert Jahre, viele tausend Jahre vergangen waren, wandte sich Prinz Vipassī an seinen Wagenlenker:
‘yojehi, samma sārathi, bhaddāni bhaddāni yānāni uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmidassanāyā’ti.
subhūmidassanāyāti → subhūmiṁ dassanāyāti (bj, sya-all); bhūmiṁ dassanāyāti (pts) | uyyānabhūmiṁ → uyyānabhumiṁ (pts) | bhaddāni → Sct omit first and third, but not second time. (pts note) | bhūmiṁ → Sc K subhūmiṁ; Bm subhūmi. (pts note) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhumiṁ (pts)‚Mein guter Wagenlenker, spanne die erlesensten Kutschen an. Wir wollen zu einem Park fahren und die Landschaft betrachten.‘
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā vipassissa kumārassa paṭivedesi:
vipassissa kumārassa → vipassikumārassa (sya-all) | yojetvā → yojāpetvā (pts) | yojetvā → yojāpetvā (bj: PTS) | Vipassissa → K Vipassi-. (pts note)‚Ja, Herr‘, antwortete der Wagenlenker. Er spannte die Kutschen an und unterrichtete den Prinzen:
‘yuttāni kho te, deva, bhaddāni bhaddāni yānāni,‚Majestät, die erlesensten Kutschen sind angespannt.
yassadāni kālaṁ maññasī’ti.
yassadāni → yassa dāni (my, pts)Bitte geh nach deinem Belieben.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyānabhūmiṁ niyyāsi.
bhaddaṁ yānaṁ → bhadraṁ yānaṁ (sya-all, km) | bhaddaṁ → (bj, pts) | bhaddaṁ bhaddaṁ → bhadraṁ (sya-all) | uyyānabhūmiṁ → uyyānabhumiṁ (pts) | bhaddaṁ → bhaddaṁ bhaddaṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | yānaṁ → bhadraṁ yānaṁ (cck: syā.); bhaddaṁ yānaṁ (cck: pī.); cattāro māse (cck: sī. pī.) | bhaddaṁ → Bm bhaddaṁ bhaddaṁ; K bhadraṁ, See pp. 28, 41. (pts note) | niyyāsi → Sd Bm niyyāti. See p. 41. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (bjt) | atha kho → athakho (th)Da bestieg Prinz Vipassī eine erlesene Kutsche und machte sich zusammen mit anderen erlesenen Kutschen auf zum Park.
Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ jiṇṇaṁ gopānasivaṅkaṁ bhoggaṁ daṇḍaparāyanaṁ pavedhamānaṁ gacchantaṁ āturaṁ gatayobbanaṁ.
bhoggaṁ → bhaggaṁ (sya-all, km) | daṇḍaparāyanaṁ → daṇḍaparāyaṇaṁ (bj) | niyyanto → niyanto (bj: PTS) | bhoggaṁ → bhaggaṁ (bj: syā) | bhoggaṁ → bhaggaṁ (cck: syā.) | bhoggaṁ → K bhaggaṁ. See A. i. 138; M. i. 88; Dhp. A. 315; and Jāt. i. 59. (pts note) | gopānasivaṅkaṁ → gopānasi-vaṅkaṁ (pts) | daṇḍaparāyanaṁ → daṇḍa-parāyanaṁ (pts) | gatayobbanaṁ → gata-yobbanaṁ (pts)Am Weg sah er einen alten Mann, vornübergebeugt, krumm, auf einen Stock gestützt, beim Gehen zitternd, siech, die guten Jahre hinter sich.
Disvā sārathiṁ āmantesi:Er wandte sich an seinen Wagenlenker:
‘ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato?
kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | ayaṁ pana → ayampana (bjt) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato → kiṁ kato (pts)‚Mein guter Wagenlenker, was hat dieser Mann getan?
Kesāpissa na yathā aññesaṁ, kāyopissa na yathā aññesan’ti.
kesāpissa → kesā pi ssa (pts) | kāyopissa → kāyo pi ssa (pts) | aññesanti → aññesan ti (pts)Seine Haare und sein Körper sind nicht so wie die anderer Menschen.‘
‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāmā’ti.‚Das, Majestät, nennt man einen Alten.‘
‘Kiṁ paneso, samma sārathi, jiṇṇo nāmā’ti?
kiṁ paneso → kimpaneso (bjt) | nāmāti → nāmā ti (bjt) | kiṁ paneso → kim pan eso (pts)‚Aber warum nennt man ihn einen Alten?‘
‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāma. Na dāni tena ciraṁ jīvitabbaṁ bhavissatī’ti.
na dāni → nadāni (bjt, th)‚Man nennt ihn einen Alten, weil er jetzt nicht mehr lange zu leben hat.‘
‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi jarādhammo, jaraṁ anatīto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | anatītoti → anatīto ti (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi jarādhammo → aham pi jarā-dhammo (pts) | anatītoti → anatītā ti (pts)‚Aber, mein guter Wagenlenker, muss ich alt werden? Bleibt mir das Alter nicht erspart?‘
‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe jarādhammā, jaraṁ anatītā’ti.
mayañcamha → mayañcamhā (bj, sya-all) | amhā → SS often amha. (pts note) | tvañca → tvañ ca (pts) | mayañcamha → mayañ amhā (pts) | jarādhammā → jarā-dhammā (pts) | anatītāti → anatītā ti (pts)‚Jeder muss alt werden, Majestät, auch du. Niemandem bleibt das Alter erspart.‘
‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā. Itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.
itova → ito ca (sya-all) | paccaniyyāhīti → SS Bm always pacca-; K at first pacca-, towards the end paccā. St -nūy-; Scd -nūyy-. (pts note) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova → alan dān ajja uyyāna-bhūmiyā ito va (pts)‚Nun, mein guter Wagenlenker, das genügt für heute mit dem Park. Lass uns zum königlichen Hof zurückkehren.‘
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.
tatova → tatoca (bj, sya-all) | sārathi → sārāthi (pts) | tatova → tato ca (th) | tatova → tato va (pts)‚Ja, Majestät‘, antwortete der Wagenlenker und tat wie geheißen.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (bj, pts) | antepuragato → antepuraṁ gato (bj: machasaṁ) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)Als er wieder am königlichen Hof war, brütete der Prinz, elend und traurig:
‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī’ti.
Dhi-r- → Bm dhī. (pts note) | nāma → So SS Bm K and below; Jāt. i. 59 jātiyā. (pts note) | dhiratthu → dhi-r atthu (pts)‚Verflucht sei dieses Ding namens Wiedergeburt! Denn das Alter kommt zu jedem, der geboren ist.‘
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā etadavoca:
atha kho → athakho (th) | sārathiṁ → sārathi (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Da befahl König Bandhumā den Wagenlenker zu sich und sagte:
‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha? Kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti?
ahosīti → ahosī ti (bjt) | uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)‚Mein guter Wagenlenker, ich hoffe, der Prinz hat sich im Park gut unterhalten? Ich hoffe, er war dort glücklich?‘
‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti.
uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)‚Nein, Majestät, der Prinz hat sich im Park nicht gut unterhalten.‘
‘Kiṁ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | niyyantoti → niyyanto ti (bjt, pts) | kiṁ → kim (pts)‚Aber was hat er auf dem Weg zum Park gesehen?‘
‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ jiṇṇaṁ gopānasivaṅkaṁ bhoggaṁ daṇḍaparāyanaṁ pavedhamānaṁ gacchantaṁ āturaṁ gatayobbanaṁ.
daṇḍaparāyanaṁ → daṇḍaparāyaṇaṁ (bj) | bhoggaṁ → bhaggaṁ (sya-all) | Addasā → All MSS. addasa in the question, addasā in the answer. (pts note) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts) | gopānasivaṅkaṁ → gopānasi-vaṁkaṁ (pts) | daṇḍaparāyanaṁ → daṇḍa-parāyanaṁ (pts) | āturaṁ gatayobbanaṁ → āturaṁ-gata-yobbanaṁ (pts)Und der Wagenlenker berichtete dem König über die Begegnung mit dem alten Mann und die Reaktion des Prinzen.
Disvā maṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
“ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato, kesāpissa na yathā aññesaṁ, kāyopissa na yathā aññesan”ti?
kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | ayaṁ pana → ayampana (bjt) | aññesanti → aññesan ti (ms2005, pts) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato kesāpissa → kiṁ kato kesā pi ssa (pts) | kāyopissa → kāyo pi ssa (pts)
“Eso kho, deva, jiṇṇo nāmā”ti.
nāmāti kiṁ paneso → nāmā ti kimpana so (bj)
“Kiṁ paneso, samma sārathi, jiṇṇo nāmā”ti?
kiṁ paneso → kim pana so (pts) | kiṁ paneso → kimpana so (bjt) | nāmāti → nāmā ti (bjt, ms2005)
“Eso kho, deva, jiṇṇo nāma na dāni tena ciraṁ jīvitabbaṁ bhavissatī”ti.
na dāni → nadāni (bjt, th) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005)
“Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi jarādhammo, jaraṁ anatīto”ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | anatītoti → anatīto ti (bjt, ms2005, pts) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi jarādhammo → aham pi jarā-dhammo (pts)
“Tvañca, deva, mayañcamha sabbe jarādhammā, jaraṁ anatītā”ti.
mayañcamha → mayañcamhā (bj, sya-all) | anatītāti → anatītā ti (bjt, ms2005, pts) | tvañca → tvañ ca (pts) | mayañcamha → mayañ amhā (pts) | jarādhammā → jarā-dhammā (pts)
“Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī”ti.
itova → ito ca (sya-all) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | paccaniyyāhīti → paccaniyyāhī ti (ms2005) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova antepuraṁ → alan dān ajja uyyāna-bhūmiyā ito va antepuram (pts)
“Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsiṁ.
tatova → tato ca (sya-all) | devāti → devā ti (ms2005) | tatova → tato va (pts)
So kho, deva, kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (bj, pts) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)
“dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī”’ti.
paññāyissatīti → paññāyissatī ti (ms2005) | dhiratthu → dhi-r-atthu (pts)
6. Byādhitapurisa6. Der kranke Mann
Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Da dachte König Bandhumā:
‘Mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, mā heva nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacanan’ti.
mā heva → māheva (bjt) | heva → h eva (pts) | vacananti → vacanan ti (pts)‚Der Prinz Vipassī darf nicht dem Thron entsagen. Er darf nicht aus dem Haus fortziehen ins hauslose Leben. Und die Worte der brahmanischen Wahrsager dürfen sich nicht erfüllen.‘
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi:
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my) | bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni → bhiyyosomattāya pañcakāmaguṇāni (bjt) | atha kho → athakho (th) | pañca kāmaguṇāni → pañcakāmaguṇāni (th) | kāmaguṇāni → kāma-guṇāni (pts)Zu diesem Zweck versorgte er den Prinzen noch mehr mit den fünf Sinnesreizen,
‘yathā vipassī kumāro rajjaṁ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya, yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanan’ti.
kareyya → kāreyya (sya-all, pts) | vacananti → vacanaṁ (sya-all, pts) | kāreyya → Bm kareyya. (So Sc here, but not afterwards.) (pts note) | vacanaṁ → SS Bm vacanan ti. (pts note)
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (sya-all) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgibhūto parivāreti (pts) | samaṅgi-bhūto → Sc Bm samaṅgī- (pts note) | parivāreti → So SS; Bm paricāreti. (pts note) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgi-bhūto parivāreti (pts)und der Prinz vergnügte sich mit ihnen.
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ …pe…
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts) | pe → spelled out in full (bjt) | atha kho → athakho (th)Nachdem dann viele Jahre, viele hundert Jahre, viele tausend Jahre vergangen waren, ließ sich Prinz Vipassī wieder von seinem Wagenlenker zum Park fahren.
Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ ābādhikaṁ dukkhitaṁ bāḷhagilānaṁ sake muttakarīse palipannaṁ semānaṁ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṁ aññehi saṁvesiyamānaṁ.
semānaṁ → sayamānaṁ (sya-all, km, mr) | palipannaṁ → paḷipannaṁ (bj) | semānaṁ → sayamānaṁ (cck: syā. ka.) | sayamānaṁ → semānaṁ (sya-all: sī.) | dukkhitaṁ → St dukkhaṁ; Sd dukkhiṁ (see M. i. 88, A. i. 139). (pts note) | semānaṁ → St sopānaṁ; Bm K sayamānaṁ. (pts note) | bāḷhagilānaṁ → bāḷha-gilānaṁ (pts) | muttakarīse → mutta-karīse (pts)Am Weg sah er einen Mann, mitgenommen, leidend, schwer krank, in den eigenen Ausscheidungen liegend und darauf angewiesen, von den einen hochgehoben und von den anderen niedergelegt zu werden.
Disvā sārathiṁ āmantesi:Er wandte sich an seinen Wagenlenker:
‘ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato?
kiṅkato → kiṅkate (bj) | kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | ayaṁ pana → ayampana (bjt) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato → kiṁ kato (pts)‚Mein guter Wagenlenker, was hat dieser Mann getan?
Akkhīnipissa na yathā aññesaṁ, saropissa na yathā aññesan’ti?
saropissa → siropissa (sya-all, km) | saropissa → siropissa (cck: syā.) | saro → K siro. (pts note) | akkhīnipissa → akkhīni pi ssa (pts) | saropissa → saro pi ssa (pts) | aññesanti → aññesan ti (pts)Seine Augen und seine Stimme sind nicht so wie die anderer Menschen.‘
‘Eso kho, deva, byādhito nāmā’ti.
byādhito → byādhiko (sya-all) | vyādhito → Bm K byādhito, and throughout. (pts note)‚Das, Majestät, nennt man einen Kranken.‘
‘Kiṁ paneso, samma sārathi, byādhito nāmā’ti?
kiṁ paneso → kimpana so (bj); kim pana eso (pts) | byādhito → byādhiko (sya-all) | nāmāti → nāmā ti (bjt) | byādhito → vyādhito (pts)‚Aber warum nennt man ihn einen Kranken?‘
‘Eso kho, deva, byādhito nāma appeva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’ti.
byādhito → byādhiko (sya-all) | appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | byādhito → vyādhito (pts) | appeva → app eva (pts)‚Man nennt ihn einen Kranken: Hoffentlich wird er sich von dieser Krankheit erholen.‘
‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi byādhidhammo, byādhiṁ anatīto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | anatītoti → anatīto ti (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi byādhidhammo byādhiṁ anatītoti → aham pi vyādhi-dhammo vyādhiṁ anatīto ti (pts)‚Aber, mein guter Wagenlenker, muss ich krank werden? Bleibt mir Krankheit nicht erspart?‘
‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe byādhidhammā, byādhiṁ anatītā’ti.
mayañcamha → mayañcamhā (bj, sya-all)‚Jeder muss krank werden, Majestät, auch du. Niemandem bleibt Krankheit erspart.‘
‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.
itova → ito ca (sya-all) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova → alan dān ajja uyyānaahūmiyā ito va (pts)‚Nun, mein guter Wagenlenker, das genügt für heute mit dem Park. Lass uns zum königlichen Hof zurückkehren.‘
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.
tatova → tato ca (sya-all) | tatova → tato va (pts)‚Ja, Majestät‘, antwortete der Wagenlenker und tat wie geheißen.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (bj, pts) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)Als er wieder am königlichen Hof war, brütete der Prinz, elend und traurig:
‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissatī’ti.
dhiratthu → dhi-r-atthu (pts) | byādhi → vyādhi (pts)‚Verflucht sei dieses Ding namens Wiedergeburt! Denn Alter und Krankheit kommen zu jedem, der geboren ist.‘
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Da befahl König Bandhumā den Wagenlenker zu sich und sagte:
‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti?
ahosīti → ahosī ti (bjt) | uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)‚Mein guter Wagenlenker, ich hoffe, der Prinz hat sich im Park gut unterhalten? Ich hoffe, er war dort glücklich?‘
‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti.
uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)‚Nein, Majestät, der Prinz hat sich im Park nicht gut unterhalten.‘
‘Kiṁ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | niyyantoti → niyyanto ti (bjt, pts) | kiṁ → kim (pts)‚Aber was hat er auf dem Weg zum Park gesehen?‘
‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ ābādhikaṁ dukkhitaṁ bāḷhagilānaṁ sake muttakarīse palipannaṁ semānaṁ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṁ aññehi saṁvesiyamānaṁ.
palipannaṁ → paḷipannaṁ (bj) | saṁvesiyamānaṁ → saṁvesīyamānaṁ (bj) | semānaṁ → sayamānaṁ (sya-all) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts) | bāḷhagilānaṁ → bāḷha-gilānaṁ (pts)Und der Wagenlenker berichtete dem König über die Begegnung mit dem kranken Mann und die Reaktion des Prinzen.
Disvā maṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
“ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato, akkhīnipissa na yathā aññesaṁ, saropissa na yathā aññesan”ti?
ayaṁ pana → ayampanna (bj) | saropissa → siropissa (sya-all) | kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | aññesanti → aññesan ti (ms2005, pts) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato akkhīnipissa → kiṁ kato akkhīni pi ssa (pts) | saropissa → saro pi ssa (pts)
“Eso kho, deva, byādhito nāmā”ti.
byādhito → byādhiko (sya-all) | nāmāti → nāmā ti (ms2005) | byādhito → vyādhito (pts)
“Kiṁ paneso, samma sārathi, byādhito nāmā”ti?
kiṁ paneso → kimpanesa (bj) | byādhito → byādhiko (sya-all) | nāmāti → nāmā ti (bjt, ms2005) | kiṁ paneso → kim pan eso (pts) | byādhito → vyādhito (pts)
“Eso kho, deva, byādhito nāma appeva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā”ti.
byādhito → byādhiko (sya-all) | appeva nāma → appevanāma (th) | vuṭṭhaheyyāti → vuṭṭhaheyyā ti (ms2005) | byādhito → vyādhito (pts) | appeva → app eva (pts)
“Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi byādhidhammo, byādhiṁ anatīto”ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | byādhidhammo byādhiṁ anatītoti → vyādhidhammo vyādhiṁ anatīto ti (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | anatītoti → anatīto ti (ms2005) | kiṁ → kim (pts) | ahampi byādhidhammo byādhiṁ anatītoti → aham pi vyādhi-dhammo vyādhiṁ anatīto ti (pts)
“Tvañca, deva, mayañcamha sabbe byādhidhammā, byādhiṁ anatītā”ti.
mayañcamha → mayañcamhā (bj, sya-all) | byādhidhammā byādhiṁ → vyādhidhammā vyādhiṁ (bjt) | anatītāti → anatītā ti (ms2005)
“Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī”ti.
itova → ito ca (sya-all) | tena hi → tenahi (th) | alaṁ dānajja → alandānajja (th) | paccaniyyāhīti → paccaniyyāhī ti (ms2005) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova → alan dān ajja uyyāna-bhūmiyā ito va (pts)
“Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsiṁ.
tatova → tato ca (sya-all) | devāti → devā ti (ms2005) | tatova → tato va (pts)
So kho, deva, kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (bj, pts) | so → eso (sya-all) | kho → K eso. (pts note) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)
“dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissatī”’ti.
byādhi → vyādhi (bjt, pts) | paññāyissatīti → paññāyissatī ti (ms2005) | dhiratthu → dhi-r-atthu (pts)
7. Kālaṅkatapurisa7. Der tote Mann
Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Da dachte König Bandhumā:
‘mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, mā heva nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacanan’ti.
+ → kho (bjt) | heva → h eva (pts) | vacananti → vacanan ti (pts)‚Der Prinz Vipassī darf nicht dem Thron entsagen. Er darf nicht aus dem Haus fortziehen ins hauslose Leben. Und die Worte der brahmanischen Wahrsager dürfen sich nicht erfüllen.‘
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi:
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | upaṭṭhāpesi → upaṭṭhapesi (bjt) | atha kho → athakho (th) | pañca kāmaguṇāni → pañcakāmaguṇāni (th) | kāmaguṇāni → kāma-guṇāni (pts)Zu diesem Zweck versorgte er den Prinzen noch mehr mit den fünf Sinnesreizen,
‘yathā vipassī kumāro rajjaṁ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya, yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanan’ti.
kareyya → kāreyya (sya-all, pts) | vacananti → vacanaṁ (sya-all, pts)
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.
pañcahi kāmaguṇehi → pañcakāmaguṇehi (sya-all) | samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (sya-all) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgi-bhūto (pts)und der Prinz vergnügte sich mit ihnen.
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ …pe…
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj) | pe → spelled out in full (bjt)Nachdem dann viele Jahre, viele hundert Jahre, viele tausend Jahre vergangen waren, ließ sich Prinz Vipassī wieder von seinem Wagenlenker zum Park fahren.
Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto mahājanakāyaṁ sannipatitaṁ nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiramānaṁ.
vilātaṁ → milātaṁ (pts) | milātaṁ → Bm K vilātam, and below. (pts note) | mahājanakāyaṁ → mahājana-kāyaṁ (pts) | nānārattānañca → nānārattānañ ca (pts)Am Weg sah er eine große Menschenmenge versammelt, die aus verschiedenfarbigen Kleidungsstücken eine Bahre machte.
Disvā sārathiṁ āmantesi:Er wandte sich an seinen Wagenlenker:
‘kiṁ nu kho so, samma sārathi, mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiratī’ti?
kayiratīti → kariyatīti (sya-all) | vilātaṁ → milātaṁ (pts) | kayiratīti → K kariyatīti. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kayiratīti → kayiratī ti (bjt) | kiṁ → kin (pts) | mahājanakāyo → mahājana-kāyo (pts) | nānārattānañca → nānārattānañ ca (pts)‚Mein guter Wagenlenker, warum macht diese Menschenmenge eine Bahre?‘
‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāmā’ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | kālakato → Bm kālaṁ, and so always. (pts note)‚Das, Majestät, ist für einen Toten.‘
‘Tena hi, samma sārathi, yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesehī’ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | tena hi → tenahi (th)‚Nun, lenke den Wagen zu dem Toten.‘
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesesi.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts)‚Ja, Majestät‘, antwortete der Wagenlenker und tat wie geheißen.
Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro petaṁ kālaṅkataṁ, disvā sārathiṁ āmantesi:
kālaṅkataṁ → kālakataṁ (sya-all, pts) | kumāro → In the repetition Bm K insert purisaṁ, but not here. (pts note)Als der Prinz die Leiche des Toten sah, wandte er sich an den Wagenlenker:
‘kiṁ panāyaṁ, samma sārathi, kālaṅkato nāmā’ti?
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | panāyaṁ → SS pana. (pts note) | kiṁ panāyaṁ → kimpanāyaṁ (bjt) | kālaṅkato nāmāti → kālakato nāmā ti (bjt) | kiṁ → kim (pts)‚Aber warum nennt man ihn einen Toten?‘
‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāma. Na dāni taṁ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā, sopi na dakkhissati mātaraṁ vā pitaraṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | dakkhanti → dakkhinti (pts) | dakkhinti → Sc dakkhissanti; K Bm dakkhanti. See i. 46; ii. 41. (pts note) | na dāni → nadāni (bjt, th) | dakkhanti → dakkhintī (bjt) | ñātisālohitā sopi → ñāti sālohitā so pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)‚Man nennt ihn einen Toten, weil seine Mutter und sein Vater, seine Verwandten und Sippenangehörigen ihn jetzt nicht mehr sehen werden, und er wird sie niemals wiedersehen.‘
‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto;
kiṁ pana → kimpana (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi maraṇadhammo → aham pi maraṇa-dhammo (pts)‚Aber, mein guter Wagenlenker, muss ich sterben? Bleibt mir der Tod nicht erspart?
mampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;
mampi → ti mam pi (pts) | dakkhanti → dakkhinti (pts) | ñātisālohitā → ñātisālohito (bjt) | mampi → maṁpi (th) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts)Werden der König und die Königin, meine anderen Verwandten und Sippenangehörigen mich nicht mehr sehen?
ahampi na dakkhissāmi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti?
ñātisālohiteti → ñātisālohite ti (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → aham pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)Und werde ich sie niemals wiedersehen?‘
‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe maraṇadhammā maraṇaṁ anatītā;
mayañcamha → mayañcamhā (sya-all) | tvañca → tvañ ca (pts) | mayañcamha → mayañ amhā (pts) | maraṇadhammā → maraṇa-dhammā (pts)‚Jeder muss sterben, Majestät, auch du. Niemandem bleibt der Tod erspart.
tampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;
dakkhanti → dakkhinti (pts) | tampi → taṁpi (th) | tampi → tam pi (pts) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts)Der König und die Königin, deine anderen Verwandten und Sippenangehörigen werden dich nicht mehr sehen,
tvampi na dakkhissasi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti.
tvampi → tvaṁpi (th) | tvampi → tvam pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)und du wirst sie niemals wiedersehen.‘
‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.
itova → ito ca (sya-all) | tena hi → tenahi (bjt, th) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | paccaniyyāhīti → paccanīyyāhīti (bjt) | alaṁ dānajja → alan dān ajja (pts) | itova → ito va (pts)‚Nun, mein guter Wagenlenker, das genügt für heute mit dem Park. Lass uns zum königlichen Hof zurückkehren.‘
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.
tatova → tato ca (sya-all) | paccaniyyāsi → paccanīyyāsi (bjt) | tatova → tato va (pts)‚Ja, Majestät‘, antwortete der Wagenlenker und tat wie geheißen.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (pts) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)Als er wieder am königlichen Hof war, brütete der Prinz, elend und traurig:
‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissati, maraṇaṁ paññāyissatī’ti.
bho → ho (bjt) | dhiratthu → dhi-r-atthu (pts) | byādhi → vyādhi (pts)‚Verflucht sei dieses Ding namens Wiedergeburt! Denn Alter, Krankheit und Tod kommen zu jedem, der geboren ist.‘
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Da befahl König Bandhumā den Wagenlenker zu sich und sagte:
‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti?
samma sārathi → sammasārathi (bjt) | ahosīti → ahosī ti (bjt) | uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)‚Mein guter Wagenlenker, ich hoffe, der Prinz hat sich im Park gut unterhalten? Ich hoffe, er war dort glücklich?‘
‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti.
na → no (pts) | uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts) | uyyānabhūmiyā → uyyāna bhūmiyā (pts)‚Nein, Majestät, der Prinz hat sich im Park nicht gut unterhalten.‘
‘Kiṁ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | niyyantoti → niyyanto ti (bjt, pts) | kiṁ → kim (pts)‚Aber was hat er auf dem Weg zum Park gesehen?‘
‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto mahājanakāyaṁ sannipatitaṁ nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiramānaṁ.
vilātaṁ → milātaṁ (pts) | addasā → addassā (bjt) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts) | mahājanakāyaṁ → mahājana-kāyaṁ (pts) | nānārattānañca → nānārattānañ ca (pts)Und der Wagenlenker berichtete dem König über die Begegnung mit dem Toten und die Reaktion des Prinzen.
Disvā maṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
“kiṁ nu kho so, samma sārathi, mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiratī”ti?
vilātaṁ → milātaṁ (pts) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | sannipatito → santanipatito (bjt) | kayiratīti → kayiratī ti (bjt, ms2005) | kiṁ → kin (pts) | mahājanakāyo → mahājana-kāyo (pts) | nānārattānañca → nānārattānañ ca (pts)
“Eso kho, deva, kālaṅkato nāmā”ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | nāmāti → nāmā ti (ms2005)
“Tena hi, samma sārathi, yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesehī”ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | sārathi → sārathī (bjt) | tena hi → tenahi (th) | pesehīti → pesehī ti (ms2005)
“Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesesiṁ.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | devāti → devā ti (ms2005)
Addasā kho, deva, kumāro petaṁ kālaṅkataṁ, disvā maṁ etadavoca:
kumāro → kumāro purisaṁ (sya-all) | kālaṅkataṁ → kālakataṁ (sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
“kiṁ panāyaṁ, samma sārathi, kālaṅkato nāmā”ti?
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | kiṁ panāyaṁ → kimpanāyaṁ (bjt) | kālaṅkato nāmāti → kālakato nāmā ti (bjt) | nāmāti → nāmā ti (ms2005) | kiṁ → kim (pts)
“Eso kho, deva, kālaṅkato nāma.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts)
Na dāni taṁ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā, sopi na dakkhissati mātaraṁ vā pitaraṁ vā aññe vā ñātisālohite”ti.
dakkhanti → dakkhinti (pts) | na dāni → nadāni (bjt, th) | ñātisālohiteti → ñātisālohite ti (ms2005) | ñātisālohitā sopi → ñāti-sālohitā so pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)
“Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto;
kiṁ pana → kimpana (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi maraṇadhammo → aham pi maraṇa-dhammo (pts)
mampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;
dakkhanti → dakkhinti (pts) | ñātisālohitā ahampi → ñatisālohitā aham pi (pts) | dakkhinti → K Bm dakkhaṇti, and below. (pts note) | mampi → maṁpi (th) | mampi → mam pi (pts) | ñātisālohitā → ñati-sālohitā (pts)
ahampi na dakkhissāmi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite”ti?
ñātisālohiteti → ñātisālohite ti (bjt, ms2005) | ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → aham pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)
“Tvañca, deva, mayañcamha sabbe maraṇadhammā maraṇaṁ anatītā;
mayañcamha → mayañcamhā (sya-all) | tvañca → tvañ ca (pts) | mayañcamha → mayañ amhā (pts) | maraṇadhammā → maraṇa-dhammā (pts)
tampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā, tvampi na dakkhissasi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite”ti.
dakkhanti → dakkhinti (pts) | tampi → taṁpi (th) | tvampi → tvaṁpi (th) | ñātisālohiteti → ñātisālohite ti (ms2005) | tampi → tam pi (pts) | ñātisālohitā tvampi → ñāti-sālohitā tvam pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)
“Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī”ti.
itova → ito ca (sya-all) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | paccaniyyāhīti → paccaniyyāhī ti (ms2005) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova → alan dān ajja uyyāna-bhūmiyā ito va (pts)
“Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsiṁ.
tatova → tato ca (sya-all) | devāti → devā ti (ms2005) | tatova → tato va (pts)
So kho, deva, kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (pts)
“dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissati, maraṇaṁ paññāyissatī”’ti.
paññāyissatīti → paññāyissatī ti (ms2005) | dhiratthu → dhi-r-atthu (pts) | byādhi → vyādhi (pts)
8. Pabbajita8. Der Hauslose
Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi:
kho → dho (pts) | atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Da dachte König Bandhumā:
‘mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, mā heva nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacanan’ti.
mā heva → māheva (bjt) | mā heva → māheva kho (bjt) | + → kho (th) | heva → h eva (pts) | vacananti → vacanan ti (pts)‚Der Prinz Vipassī darf nicht dem Thron entsagen. Er darf nicht aus dem Haus fortziehen ins hauslose Leben. Und die Worte der brahmanischen Wahrsager dürfen sich nicht erfüllen.‘
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi:
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | upaṭṭhāpesi → upaṭṭhapesi (bjt) | atha kho → athakho (th) | pañca kāmaguṇāni → pañcakāmaguṇāni (th) | kāmaguṇāni → kāma-guṇāni (pts)Zu diesem Zweck versorgte er den Prinzen noch mehr mit den fünf Sinnesreizen,
‘yathā vipassī kumāro rajjaṁ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya, yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanan’ti.
kareyya → kāreyya (sya-all, pts) | vacananti → vacanaṁ (sya-all, pts)
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (sya-all) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgibhūto parivāreti (pts) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgi-bhūto parivāreti (pts)und der Prinz vergnügte sich mit ihnen.
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ accayena sārathiṁ āmantesi:
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ → bahunnaṁ vassa-satānaṁ bahunnaṁ (pts)Nachdem dann viele Jahre, viele hundert Jahre, viele tausend Jahre vergangen waren, ließ sich Prinz Vipassī wieder von seinem Wagenlenker zum Park fahren.
‘yojehi, samma sārathi, bhaddāni bhaddāni yānāni, uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmidassanāyā’ti.
subhūmidassanāyāti → subhūmiṁ dassanāyāti (bj, sya-all); bhūmiṁ dassanāyāti (pts) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts)
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā vipassissa kumārassa paṭivedesi:
yojetvā → yojāpetvā (pts)
‘yuttāni kho te, deva, bhaddāni bhaddāni yānāni,
te → (sya-all)
yassadāni kālaṁ maññasī’ti.
yassadāni → yassa dāni (my, pts)
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyānabhūmiṁ niyyāsi.
bhaddaṁ bhaddaṁ → bhadraṁ (sya-all) | atha → athā (pts) | bhaddaṁ → (pts) | bhaddaṁ → Bm bhaddaṁ bhaddaṁ; K bhadraṁ. See pp. 21, 41. (pts note) | atha kho → athakho (th) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts)
Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ bhaṇḍuṁ pabbajitaṁ kāsāyavasanaṁ.
kāsāyavasanaṁ → kāsāvavasanaṁ (bj)Am Weg sah er einen Mann, einen Hauslosen mit geschorenem Kopf, der eine ockerfarbene Robe trug.
Disvā sārathiṁ āmantesi:Er wandte sich an seinen Wagenlenker:
‘ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato?
kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | ayaṁ pana → ayampana (bjt) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato → kiṁ kato (pts)‚Mein guter Wagenlenker, was hat dieser Mann getan?
Sīsampissa na yathā aññesaṁ, vatthānipissa na yathā aññesan’ti?
sīsampissa → sīsaṁpissa (my, th) | vatthānipissa → vatthāni pissa (bjt) | sīsampissa → sīsam pi ssa (pts) | vatthānipissa → vatthāni pi ssa (pts) | aññesanti → aññesan ti (pts)Sein Kopf und seine Kleider sind nicht so wie die anderer Menschen.‘
‘Eso kho, deva, pabbajito nāmā’ti.‚Das, Majestät, nennt man einen Hauslosen.‘
‘Kiṁ paneso, samma sārathi, pabbajito nāmā’ti?
kiṁ paneso → kimpaneso (bjt) | nāmāti → nāmā ti (bjt) | kiṁ paneso → kim pan eso (pts)‚Aber warum nennt man ihn einen Hauslosen?‘
‘Eso kho, deva, pabbajito nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā’ti.
samacariyā → sammacariyā (mr) | kusalakiriyā → kusalacariyā (sya-all, km) | samacariyā → sammacariyā (cck: ka.) | kusalakiriyā → kusalacariyā (cck: syā.) | kusalacariyā → kusalakiriyā (sya-all: sī.) | sama-cariyā → Bm samma- and below. (pts note) | kusala-kiriyā → K cariyā, with kiriyā as the Ceylon reading in note. (pts note) | puññakiriyā → puñña-kiriyā (pts) | bhūtānukampāti → bhūtānukampā ti (pts)‚Man nennt ihn einen Hauslosen, weil er prinzipientreues und gerechtes Verhalten, taugliche und gute Taten, Mildherzigkeit und Anteilnahme für alle Lebewesen preist.‘
‘Sādhu kho so, samma sārathi, pabbajito nāma, sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā.
sādhu → sādhu samma sārathi (bj); sādhu hi samma sārathi (pts) | kusalakiriyā → kusalacariyā (sya-all) | puññakiriyā → puññākiriyā (pts) | hi → Bm K omit. (pts note) | bhūtānukampā → Bm adds ti. (pts note) | dhammacariyā → hi samma sārathi dhamma-cariyā (pts) | samacariyā → sama-cariyā (pts) | kusalakiriyā → kusala-kiriyā (pts) | puññakiriyā → puññā-kiriyā (pts)‚Dann preise ich den, den man einen Hauslosen nennt, der prinzipientreues und gerechtes Verhalten, taugliche und gute Taten, Mildherzigkeit und Anteilnahme für alle Lebewesen preist!
Tena hi, samma sārathi, yena so pabbajito tena rathaṁ pesehī’ti.
rathaṁ pesehīti → ratham pesehiti (pts) | tena hi → tenahi (th)Nun, lenke den Wagen zu dem Hauslosen.‘
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so pabbajito tena rathaṁ pesesi.‚Ja, Majestät‘, antwortete der Wagenlenker und tat wie geheißen.
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro taṁ pabbajitaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)Da sagte Prinz Vipassī zu dem Hauslosen:
‘tvaṁ pana, samma, kiṅkato,
kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | tvaṁ pana → tvampana (bjt) | kiṅkato → kiṁ kato (pts)‚Mein guter Mann, was hast du getan?
sīsampi te na yathā aññesaṁ, vatthānipi te na yathā aññesan’ti?
sīsampi → sīsaṁpi (th) | sīsampi → sīsam pi (pts) | vatthānipi → vatthāni pi (pts) | aññesanti → aññesan ti (pts)Dein Kopf und deine Kleider sind nicht so wie die anderer Menschen.‘
‘Ahaṁ kho, deva, pabbajito nāmā’ti.‚Majestät, ich bin, was man einen Hauslosen nennt.‘
‘Kiṁ pana tvaṁ, samma, pabbajito nāmā’ti?
nāmāti → nāmā ti (bjt)‚Aber warum nennt man dich einen Hauslosen?‘
‘Ahaṁ kho, deva, pabbajito nāma, sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā’ti.
kusalakiriyā → kusalacariyā (sya-all) | bhūtānukampāti → bhūtānukampā ti (bjt, pts) | samacariyā → sama-cariyā (pts) | kusalakiriyā → kusala-kiriyā (pts) | puññakiriyā → puñña-kiriyā (pts)‚Man nennt mich einen Hauslosen, weil ich prinzipientreues und gerechtes Verhalten, taugliche und gute Taten, Mildherzigkeit und Anteilnahme für alle Lebewesen preise.‘
‘Sādhu kho tvaṁ, samma, pabbajito nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā’ti.
kusalakiriyā → kusalacariyā (sya-all) | sādhu → sādhu hi samma (pts) | dhammacariyā → hi samma dhamma-cariyā (pts) | samacariyā → sama-cariyā (pts) | puññakiriyā → puñña-kiriyā (pts) | bhūtānukampāti → bhūtānukampā ti (pts)‚Dann preise ich den, den man einen Hauslosen nennt, der prinzipientreues und gerechtes Verhalten, taugliche und gute Taten, Mildherzigkeit und Anteilnahme für alle Lebewesen preist!‘
9. Bodhisattapabbajjā9. Das Fortziehen
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro sārathiṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)Da wandte sich der Prinz Vipassī an seinen Wagenlenker:
‘tena hi, samma sārathi, rathaṁ ādāya itova antepuraṁ paccaniyyāhi.
paccaniyyāhi → paccāniyyāhi (sya-all) | va → Sct ca; Bm K va; Sd omits. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | itova → ito va (th, pts)‚Nun, mein guter Wagenlenker, nimm den Wagen und kehre zum königlichen Hof zurück.
Ahaṁ pana idheva kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī’ti.
anagāriyaṁ → Bm anāg-, and below. (pts note) | idheva kesamassuṁ → idh eva kesa-massuṁ (pts)Ich werde mir gleich hier Haar und Bart rasieren, ockerfarbene Roben anlegen und aus dem Haus fortziehen ins hauslose Leben.‘
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā rathaṁ ādāya tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.
tatova → tato ca (sya-all) | paccaniyyāsi → paccāniyyāsi (sya-all) | bhikkhave → (pts) | va → So SS; Bm va; K ca. (pts note) | evaṁ → evam (pts) | tatova → tato va (pts)‚Ja, Majestät‘, antwortete der Wagenlenker und tat wie geheißen.
Vipassī pana kumāro tattheva kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.
pana → pana bhikkhave (bj) | tattheva kesamassuṁ → tatth eva kesa-massuṁ (pts)Und Prinz Vipassī rasierte sich Haar und Bart, legte ockerfarbene Roben an und zog aus dem Haus fort ins hauslose Leben.
10. Mahājanakāyaanupabbajjā10. Eine große Menge zieht fort
Assosi kho, bhikkhave, bandhumatiyā rājadhāniyā mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni:
caturāsītipāṇasahassāni → caturāsīti pāṇasahassāni (my) | mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni → mahā-jana-kāyo caturāsīti-pāṇa-sahassāni (pts)In der Königsstadt Bandhumatī hörte eine große Menge von 84.000 Menschen,
‘vipassī kira kumāro kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito’ti.
kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)dass der Prinz Vipassī fortgezogen war.
Sutvāna tesaṁ etadahosi:
tesaṁ → nesaṁ (sya-all) | etadahosi → etad ahosi (pts)Sie dachten:
‘na hi nūna so orako dhammavinayo, na sā orakā pabbajjā, yattha vipassī kumāro kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
orakā → orikā (sya-all, pts1ed) | orakā → orikā (pts) | orakā → orikā (bj: PTS) | orakā → orikā (cck: sī. syā.) | hi → Sct ha; Sd hā; Bm K hi. See p. 42 and Vin. i. 19. (pts note) | orikā → K orikā. SS here oraka; 3.14 orikā. (pts note) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)‚Das kann keine gewöhnliche Lehre und Schulung sein, kein gewöhnliches Fortziehen, zu dem der Prinz Vipassī fortgezogen ist.
Vipassīpi nāma kumāro kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati, kimaṅgaṁ pana mayan’ti.
pana mayan’ti → pana na mayanti (sya-all, km, pts1ed) | kimaṅgaṁ → kimaṅga (bj, pts1ed) | kimaṅgaṁ pana → kimaṅgapana (bj) | vipassīpi → vipassī hi (sya-all) | pana → pana na (sya-all) | kimaṅgaṁ → kim aṅga (pts) | mayanti → na mayan ti (pts) | vipassī’pi → vipassi hi (bj: machasaṁ) | kimaṅgaṁ → kimaṅga (cck: sī.) | na → Sct kim pana; Sd kimaṅgaṁ pana; St kimaṅga pana na; Bm kim aṅgaṁ pana; K kimaṅga pana na. So also in 3. 14. (pts note) | vipassīpi → vipassī pi (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)Wenn selbst der Prinz fortzieht, warum tun wir nicht das Gleiche?‘
Atha kho, so bhikkhave, mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā vipassiṁ bodhisattaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajitaṁ anupabbajiṁsu.
mahājanakāyo → mahājanakāyā (sya-all, km) | atha kho so → athakho (sya-all) | mahājanakāyo → mahājanakāyo (cck: syā.) | so → K omits. (pts note) | mahā-janakāyo → K -kāyā. (pts note) | caturāsītipāṇasahassāni → caturāsīti pāṇasahassāni (my) | mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni kesamassuṁ → mahā-janakāyo caturāsīti-pāṇa-sahassāni kesa-massuṁ (pts)Und diese große Menge von 84.000 Menschen rasierte sich Haar und Bart, legte ockerfarbene Roben an und folgte Vipassī, dem zum Erwachen Entschlossenen, indem sie aus dem Haus fortzog ins hauslose Leben.
Tāya sudaṁ, bhikkhave, parisāya parivuto vipassī bodhisatto gāmanigamajanapadarājadhānīsu cārikaṁ carati.
gāmanigamajanapadarājadhānīsu → gāmanigamarājadhānīsu (pts) | gāmanigamajanapadarājadhānīsu → gāma-nigama-rājadhānīsu (pts)Vipassī wanderte in Begleitung dieser Gesellschaft durch die Dörfer, Marktflecken und Königsstädte.
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
atha kho → athakho (th) | bodhisattassa → bodhisatassa (pts)Da kam ihm, als er für sich allein in Klausur war, dieser Gedanke in den Sinn:
‘na kho metaṁ patirūpaṁ yohaṁ ākiṇṇo viharāmi, yannūnāhaṁ eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihareyyan’ti.
na kho metaṁ → na kho panetaṁ (sya-all, km); na kho me taṁ (pts1ed) | metaṁ patirūpaṁ → panetaṁ paṭirūpaṁ (sya-all) | gaṇamhā → gaṇasmā (pts) | metaṁ → na kho panetaṁ (cck: syā.) | taṁ → Bm K kho pan etaṁ. (pts note) | gaṇasmā → Bm K gaṇamhā, twice. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | metaṁ patirūpaṁ yohaṁ → me taṁ paṭirūpaṁ yo haṁ (pts) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)‚Es ist nicht angebracht für mich, in einer Menschenmenge zu leben. Warum lebe ich nicht allein und ziehe mich von der Gruppe zurück?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto aparena samayena eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihāsi, aññeneva tāni caturāsītipabbajitasahassāni agamaṁsu, aññena maggena vipassī bodhisatto.
maggena → (bj, sya-all, pts) | gaṇamhā → gaṇasmā (pts) | aññena → Bm adds maggena. (pts note) | caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsīti pabbajitasahassāni (my) | atha kho → athakho (th) | aññeneva → aññen eva (pts) | caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsīti pabbajita sahassāni (pts)Nach einiger Zeit zog er sich von der Gruppe zurück und lebte allein. Die 84.000 gingen in eine Richtung und Vipassī in eine andere.
11. Bodhisattaabhinivesa11. Vipassīs Betrachtungen
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa vāsūpagatassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
vāsūpagatassa → vāsupagatassa (pts) | vāsupagatassa → K vāsūp-. (pts note) | atha kho → athakho (th)Da kam Vipassī, als er für sich allein in Klausur in seiner Hütte war, dieser Gedanke in den Sinn:
‘kicchaṁ vatāyaṁ loko āpanno, jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca, atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṁ nappajānāti jarāmaraṇassa,
jīyati ca mīyati ca → jiyyati ca miyyati ca (mr) | upapajjati → uppajjati (pts) | ca → jiyyati ca miyyati ca (cck: ka.) | vatāyaṁ → vatāyam (pts) | panimassa → pan imassa (pts) | jarāmaraṇassa → jarā-maraṇassa (pts)‚Ach, diese Welt ist in Schwierigkeiten. Sie wird geboren, wird alt, stirbt, scheidet ab und wird wiedergeboren, doch sie versteht nicht, wie sie diesem Leiden entrinnen kann, dem Alter und dem Tod.
kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṁ paññāyissati jarāmaraṇassā’ti?
kudāssu → kudassu (bj, sya-all) | kudāssu → So St; Sc kadussu; Sd kudussu; Bm K kudassu. (pts note) | jarāmaraṇassāti → jarāmaraṇassā ti (bjt)Ach, wann wird ein Ausweg aus diesem Leiden gefunden, ein Ausweg aus Alter und Tod?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī, der zum Erwachen Entschlossene, dachte:
‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṁ hoti, kiṁpaccayā jarāmaraṇan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts) | kiṁpaccayā jarāmaraṇanti → kim-paccayā jarā-maraṇan ti (pts)‚Wenn was besteht, gibt es Alter und Tod? Was ist die Bedingung für Alter und Tod?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
ahu → SS vary between ahu and āhu. (pts note) | yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṁ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇan’ti.
jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts) | jarāmaraṇanti → jarā-maraṇan ti (pts)‚Wenn Wiedergeburt besteht, gibt es Alter und Tod. Wiedergeburt ist die Bedingung für Alter und Tod.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho sati jāti hoti, kiṁpaccayā jātī’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā → kim-paccayā (pts)‚Wenn was besteht, gibt es Wiedergeburt? Was ist die Bedingung für Wiedergeburt?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th, pts) | atha kho → athakho (th)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘bhave kho sati jāti hoti, bhavapaccayā jātī’ti.
bhavapaccayā → bhava-paccayā (pts)‚Wenn fortgesetztes Dasein besteht, gibt es Wiedergeburt. Fortgesetztes Dasein ist die Bedingung für Wiedergeburt.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho sati bhavo hoti, kiṁpaccayā bhavo’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā bhavoti → kim-paccayā bhavo ti (pts)‚Wenn was besteht, gibt es fortgesetztes Dasein? Was ist die Bedingung für fortgesetztes Dasein?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘upādāne kho sati bhavo hoti, upādānapaccayā bhavo’ti.
upādānapaccayā bhavoti → upādāna-paccayā bhavo ti (pts)‚Wenn Ergreifen besteht, gibt es fortgesetztes Dasein. Ergreifen ist die Bedingung für fortgesetztes Dasein.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho sati upādānaṁ hoti, kiṁpaccayā upādānan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā upādānanti → kim-paccayā upādānan ti (pts)‚Wenn was besteht, gibt es Ergreifen? Was ist die Bedingung für Ergreifen?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘taṇhāya kho sati upādānaṁ hoti, taṇhāpaccayā upādānan’ti.
taṇhāpaccayā upādānanti → taṇhā-paccayā upādānan ti (pts)‚Wenn Verlangen besteht, gibt es Ergreifen. Verlangen ist die Bedingung für Ergreifen.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho sati taṇhā hoti, kiṁpaccayā taṇhā’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā taṇhāti → kim-paccayā taṇhā ti (pts)‚Wenn was besteht, gibt es Verlangen? Was ist die Bedingung für Verlangen?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘vedanāya kho sati taṇhā hoti, vedanāpaccayā taṇhā’ti.
vedanāpaccayā taṇhāti → vedanā-paccayā taṇhā ti (pts)‚Wenn Gefühl besteht, gibt es Verlangen. Gefühl ist die Bedingung für Verlangen.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho sati vedanā hoti, kiṁpaccayā vedanā’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā vedanāti → kim-paccayā vedanā ti (pts)‚Wenn was besteht, gibt es Gefühl? Was ist die Bedingung für Gefühl?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘phasse kho sati vedanā hoti, phassapaccayā vedanā’ti.
phassapaccayā vedanāti → phassa-paccayā vedanā ti (pts)‚Wenn Kontakt besteht, gibt es Gefühl. Kontakt ist die Bedingung für Gefühl.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho sati phasso hoti, kiṁpaccayā phasso’ti?
kiṁpaccayā phassoti → kimpaccatā phasso ti (pts) | kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā phassoti → kim-paccatā phasso ti (pts)Wenn was besteht, gibt es Kontakt? Was ist die Bedingung für Kontakt?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘saḷāyatane kho sati phasso hoti, saḷāyatanapaccayā phasso’ti.
saḷāyatanapaccayā phassoti → saḷāyatana-paccayā phasso ti (pts)‚Wenn die sechs Sinnesfelder bestehen, gibt es Kontakt. Die sechs Sinnesfelder sind die Bedingung für Kontakt.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho sati saḷāyatanaṁ hoti, kiṁpaccayā saḷāyatanan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā saḷāyatananti → kim-paccayā saḷāyatanan ti (pts)‚Wenn was besteht, gibt es die sechs Sinnesfelder? Was ist die Bedingung für die sechs Sinnesfelder?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
paññāya → paññaya (pts) | yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṁ hoti, nāmarūpapaccayā saḷāyatanan’ti.
nāmarūpe → nāmerūpe (pts) | nāmarūpe → nāme-rūpe (pts) | nāmarūpapaccayā saḷāyatananti → nāmarūpa paccayā saḷāyatanan ti (pts)‚Wenn Name und Form bestehen, gibt es die sechs Sinnesfelder. Name und Form sind die Bedingung für die sechs Sinnesfelder.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho sati nāmarūpaṁ hoti, kiṁpaccayā nāmarūpan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts) | kiṁpaccayā nāmarūpanti → kim-paccayā nāma-rūpan ti (pts)‚Wenn was besteht, gibt es Namen und Form? Was ist die Bedingung für Namen und Form?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘viññāṇe kho sati nāmarūpaṁ hoti, viññāṇapaccayā nāmarūpan’ti.
nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts) | nāmarūpanti → nāma-rūpan ti (pts)‚Wenn Bewusstsein besteht, gibt es Namen und Form. Bewusstsein ist die Bedingung für Namen und Form.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho sati viññāṇaṁ hoti, kiṁpaccayā viññāṇan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā viññāṇanti → kim-paccayā viññāṇan ti (pts)‚Wenn was besteht, gibt es Bewusstsein? Was ist die Bedingung für Bewusstsein?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘nāmarūpe kho sati viññāṇaṁ hoti, nāmarūpapaccayā viññāṇan’ti.
kho → SS omit. (pts note) | nāmarūpe → nāma-rūpe (pts) | nāmarūpapaccayā viññāṇanti → nāmarūpa-paccayā viññāṇan ti (pts)‚Wenn Name und Form bestehen, gibt es Bewusstsein. Name und Form sind die Bedingung für Bewusstsein.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘paccudāvattati kho idaṁ viññāṇaṁ nāmarūpamhā, nāparaṁ gacchati.‚Dieses Bewusstsein wendet sich zurück zu Namen und Form und geht nicht darüber hinaus.‘
Ettāvatā jāyetha vā jiyyetha vā miyyetha vā cavetha vā upapajjetha vā, yadidaṁ
jiyyetha → jīyetha (bj, sya-all, pts) | miyyetha → mīyetha (sya-all, pts) | upapajjetha → uppajjetha (pts) | jīyetha → Bm jiyyetha. (pts note) | mīyetha → Bm miyyetha. (pts note) | cavetha → K cayetha. (pts note) | uppajjetha → Bm K upapaj-. (pts note) | yadidaṁ → SS yadisaṁ, but yadidaṁ in 21. (pts note)Bis zu diesem Punkt kann man wiedergeboren werden, alt werden, sterben, verscheiden oder wieder erscheinen, nämlich:
nāmarūpapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
nāmarūpapaccayā → nāmarūpa-paccayā (pts) | viññāṇapaccayā → viññāṇa-paccayā (pts) | saḷāyatanapaccayā → saḷāyatana-paccayā (pts) | phassapaccayā → phassa-paccayā (pts) | vedanāpaccayā → vedanā-paccayā (pts) | taṇhāpaccayā → taṇhā-paccayā (pts) | upādānapaccayā → upādāna-paccayā (pts) | bhavapaccayā → bhava-paccayā (pts) | jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → jāti-paccayā jarā-maraṇaṁ soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsā (pts)Name und Form sind die Bedingung für Bewusstsein. Bewusstsein ist die Bedingung für Namen und Form. Name und Form sind die Bedingung für die sechs Sinnesfelder. Die sechs Sinnesfelder sind die Bedingung für Kontakt. Kontakt ist die Bedingung für Gefühl. Gefühl ist die Bedingung für Verlangen. Verlangen ist die Bedingung für Ergreifen. Ergreifen ist die Bedingung für fortgesetztes Dasein. Fortgesetztes Dasein ist die Bedingung für Wiedergeburt. Wiedergeburt ist die Bedingung für das Zustandekommen von Alter und Tod, von Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’.
hoti → hotīti (bj) | evametassa → evam etassa (pts) | dukkhakkhandhassa → dukkha-kkhandhassa (pts)So kommt diese ganze Masse des Leidens zustande.‘
‘Samudayo samudayo’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
ñāṇaṁ → nāṇaṁ (pts) | samudayoti → samudayo ti (pts)‚Ursprung, Ursprung.‘ Dieses Sehen, dieses Erkennen, diese Weisheit, dieses Verstehen, dieses Licht erschien Vipassī, dem zum Erwachen Entschlossenen, in Bezug auf Lehren, die er zuvor von niemand anderem gehört hatte.
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti?
jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts) | jarāmaraṇanirodhoti → jarā-maraṇa-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es Alter und Tod nicht? Wenn was aufhört, hören Alter und Tod auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’ti.
jātiyā → jāriyā (pts) | jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts) | jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti → jāti-nirodhā jarā-maraṇa-nirodho ti (pts)‚Wenn Wiedergeburt nicht besteht, gibt es Alter und Tod nicht. Wenn Wiedergeburt aufhört, hören Alter und Tod auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati jāti na hoti, kissa nirodhā jātinirodho’ti?
Kimhi → SS here only kismiṁ. (pts note) | jātinirodhoti → jāti-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es Wiedergeburt nicht? Wenn was aufhört, hört Wiedergeburt auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘bhave kho asati jāti na hoti, bhavanirodhā jātinirodho’ti.
bhavanirodhā jātinirodhoti → bhavenirodhā jātinirodho ti (pts) | bhavanirodhā jātinirodhoti → bhave-nirodhā jāti-nirodho ti (pts)‚Wenn fortgesetztes Dasein nicht besteht, gibt es Wiedergeburt nicht. Wenn fortgesetztes Dasein aufhört, hört Wiedergeburt auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati bhavo na hoti, kissa nirodhā bhavanirodho’ti?
bhavanirodhoti → bhava-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es fortgesetztes Dasein nicht? Wenn was aufhört, hört fortgesetztes Dasein auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘upādāne kho asati bhavo na hoti, upādānanirodhā bhavanirodho’ti.
bhavanirodhoti → bhava-nirodho ti (pts)‚Wenn Ergreifen nicht besteht, gibt es fortgesetztes Dasein nicht. Wenn Ergreifen aufhört, hört fortgesetztes Dasein auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati upādānaṁ na hoti, kissa nirodhā upādānanirodho’ti?
upādānanirodhoti → upādāna-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es Ergreifen nicht? Wenn was aufhört, hört Ergreifen auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘taṇhāya kho asati upādānaṁ na hoti, taṇhānirodhā upādānanirodho’ti.
upādānanirodhoti → upādāna-nirodho ti (pts)‚Wenn Verlangen nicht besteht, gibt es Ergreifen nicht. Wenn Verlangen aufhört, hört Ergreifen auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati taṇhā na hoti, kissa nirodhā taṇhānirodho’ti?
taṇhānirodhoti → taṇhā-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es Verlangen nicht? Wenn was aufhört, hört Verlangen auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘vedanāya kho asati taṇhā na hoti, vedanānirodhā taṇhānirodho’ti.
vedanānirodhā taṇhānirodhoti → vedanā nirodhā taṇhā-nirodho ti (pts)‚Wenn Gefühl nicht besteht, gibt es Verlangen nicht. Wenn Gefühl aufhört, hört Verlangen auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati vedanā na hoti, kissa nirodhā vedanānirodho’ti?
vedanānirodhoti → vedanā-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es Gefühl nicht? Wenn was aufhört, hört Gefühl auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘phasse kho asati vedanā na hoti, phassanirodhā vedanānirodho’ti.
phassanirodhā vedanānirodhoti → phassa-nirodhā vedanā-nirodho ti (pts)‚Wenn Kontakt nicht besteht, gibt es Gefühl nicht. Wenn Kontakt aufhört, hört Gefühl auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati phasso na hoti, kissa nirodhā phassanirodho’ti?
phassanirodhoti → phassa-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es Kontakt nicht? Wenn was aufhört, hört Kontakt auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘saḷāyatane kho asati phasso na hoti, saḷāyatananirodhā phassanirodho’ti.
phassanirodhoti → phassa-nirodho ti (pts)‚Wenn die sechs Sinnesfelder nicht bestehen, gibt es Kontakt nicht. Wenn die sechs Sinnesfelder aufhören, hört Kontakt auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati saḷāyatanaṁ na hoti, kissa nirodhā saḷāyatananirodho’ti?
saḷāyatananirodhoti → saḷāyatananirodho ti (bjt) | saḷāyatananirodhoti → saḷāyatana-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es die sechs Sinnesfelder nicht? Wenn was aufhört, hören die sechs Sinnesfelder auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṁ na hoti, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’ti.
nāmarūpe → nāma-rūpe (pts) | nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti → nāma-rūpa-nirodhā saḷāyatana-nirodho ti (pts)‚Wenn Name und Form nicht bestehen, gibt es die sechs Sinnesfelder nicht. Wenn Name und Form aufhören, hören die sechs Sinnesfelder auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati nāmarūpaṁ na hoti, kissa nirodhā nāmarūpanirodho’ti?
nāmarūpanirodhoti → nāmarūpanirodho ti (bjt) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts) | nāmarūpanirodhoti → nāma-rūpa-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es Namen und Form nicht? Wenn was aufhört, hören Name und Form auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
bodhisattassa yoniso manasikārā → bodhisattissa yonisomanasikārā (pts) | atha kho → athakho (th) | bodhisattassa yoniso manasikārā → bodhisattissa yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘viññāṇe kho asati nāmarūpaṁ na hoti, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’ti.
nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts) | viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti → viññāṇa-nirodhā nāma-rūpa-nirodho ti (pts)‚Wenn Bewusstsein nicht besteht, gibt es Namen und Form nicht. Wenn Bewusstsein aufhört, hören Name und Form auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘kimhi nu kho asati viññāṇaṁ na hoti, kissa nirodhā viññāṇanirodho’ti?
viññāṇanirodhoti → viññāṇanirodho ti (bjt) | viññāṇanirodhoti → viññāṇa-nirodho ti (pts)‚Wenn was nicht besteht, gibt es Bewusstsein nicht? Wenn was aufhört, hört Bewusstsein auf?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)Und durch wohlüberlegten Gebrauch des Geistes gelangte Vipassī mit Weisheit zu dem Schluss:
‘nāmarūpe kho asati viññāṇaṁ na hoti, nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho’ti.
nāmarūpanirodhā viññāṇanirodhoti → nāmarūpa-nirodhā viññāṇa-nirodho ti (pts)‚Wenn Name und Form nicht bestehen, gibt es Bewusstsein nicht. Wenn Name und Form aufhören, hört Bewusstsein auf.‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)Und Vipassī dachte:
‘adhigato kho myāyaṁ maggo sambodhāya yadidaṁ—
sambodhāya → bodhāya (sya-all) | maggo sambodhāya → vipassanāmaggo bodhāya (pts) | myāyaṁ → me ayaṁ vipassanā maggo (bj: PTS) | sambodhāya → bodhāya (bj: syā) | myāyaṁ → So Sum, and K here. SS me ayaṁ, and so K, SS at p. 36. (pts note) | bodhāya → Sc bodhā; Sd Bm sambodhāya; St K badhāya. (pts note) | maggo sambodhāya → vipassanā-maggo bodhāya (pts)‚Ich habe den Weg zum Erwachen gefunden, nämlich:
nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
nāmarūpanirodhā → nāmarūpanirodhāya (bj) | jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → jarāmaraṇaṁsokaparidevadukkhadomanassupāyāsā (bjt) | nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho saḷāyatananirodhā phassanirodho phassanirodhā vedanānirodho vedanānirodhā → nāmarūpa-nirodhā viññāṇa-nirodho viññāṇa-nirodhā nāmarūpa-nirodho nāmarūpa-nirodhā saḷāyatana-nirodho saḷāyatana-nirodhā phassa-nirodho phassa-nirodhā vedanā-nirodho vedanā-nirodhā (pts) | taṇhānirodhā upādānanirodho upādānanirodhā bhavanirodho bhavanirodhā jātinirodho jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → taṇhā-nirodhā upādāna-nirodho upādāna-nirodhā bhava-nirodho bhava-nirodhā jāti-nirodho jāti-nirodhā jarā-maraṇaṁ soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsā (pts)Wenn Name und Form aufhören, hört Bewusstsein auf. Wenn Bewusstsein aufhört, hören Name und Form auf. Wenn Name und Form aufhören, hören die sechs Sinnesfelder auf. Wenn die sechs Sinnesfelder aufhören, hört Kontakt auf. Wenn Kontakt aufhört, hört Gefühl auf. Wenn Gefühl aufhört, hört Verlangen auf. Wenn Verlangen aufhört, hört Ergreifen auf. Wenn Ergreifen aufhört, hört fortgesetztes Dasein auf. Wenn fortgesetztes Dasein aufhört, hört Wiedergeburt auf. Wenn Wiedergeburt aufhört, hören Alter und Tod, Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis auf.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti’.
hoti → hotiti (bj) | evametassa → evam etassa (pts) | dukkhakkhandhassa → dukkha-kkhandhassa (pts)So hört diese ganze Masse des Leidens auf.‘
‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
nirodhoti → nirodho ti (pts)‚Aufhören, Aufhören.‘ Dieses Sehen, dieses Erkennen, diese Weisheit, dieses Verstehen, dieses Licht erschien Vipassī, dem zum Erwachen Entschlossenen, in Bezug auf Lehren, die er zuvor von niemand anderem gehört hatte.
Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto aparena samayena pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī vihāsi:
pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasūpādānakkhandhesu (bj) | udayabbayānupassī → udayavyayānupassī (pts) | pañcas → K pañcasu and below. (pts note) | udaya-vyayānupassī → Bm K udayabbayānup-. (pts note) | atha kho → athakho (th) | pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī → pañcas upādāna-kkhandhesu udaya-vyayānupassī (pts)Nach einiger Zeit meditierte Vipassī, indem er Aufstieg und Untergang bei den fünf mit Ergreifen verbundenen Aggregaten beobachtete:
‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts) | atthagamo → Bm K atthaṅgamo throughout. (pts note)‚So ist Form, so ist ihr Ursprung, so ihr Vergehen.
iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts)So ist Gefühl, so ist sein Ursprung, so sein Vergehen.
iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts)So ist Wahrnehmung, so ist ihr Ursprung, so ihr Vergehen.
iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts) | saṅkhārā → saṁkhārā (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | saṅkhārānaṁ atthaṅgamo → saṁkhārānaṁ atthagamo (pts)So sind Willensbildungsprozesse, so ist ihr Ursprung, so ihr Vergehen.
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti,
atthaṅgamoti → atthagamo ti (pts)So ist Bewusstsein, so ist sein Ursprung, so sein Vergehen.‘
tassa pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato na cirasseva anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccīti.
pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino → pañcas upādāna kkhandhesu udayavyayānupassino (pts) | vimucci → Bm K vimuccīti. (pts note) | na cirasseva → nacirasseva (th) | pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino → pañcas upādāna kkhandhesu udaya-vyayānupassino (pts) | cirasseva → cirass eva (pts) | vimuccīti → vimucci dutiyaka (pts)Als er so meditierte, war sein Geist bald durch Nicht-Ergreifen von den Befleckungen befreit.
Dutiyabhāṇavāro.
dutiyabhāṇavāro → dutiyaṁ bhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (bjt) | dutiyabhāṇavāro → dutiyabhāṇavāraṁ (th) | dutiyabhāṇavāro → bhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (pts)Der zweite Abschnitt zum Aufsagen.
12. Brahmayācanakathā12. Die Aufforderung Brahmās
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa etadahosi → sammā-sambuddhassa etad ahosi (pts)Da dachte Vipassī der Gesegnete, der Vollendete, der vollkommen erwachte Buddha:
‘yannūnāhaṁ dhammaṁ deseyyan’ti.
ti → Sc repeats this whole sentence. 8 Comp. Vin. i. p. 4, Mahāvagga, i. 5. 2. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | deseyyanti → deseyyan ti (pts)‚Warum lehre ich nicht den Dhamma?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa etadahosi → sammā-sambuddhassa etad ahosi (pts)Dann dachte er:
‘adhigato kho myāyaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.
myāyaṁ → me ayaṁ (sya-all, pts) | ayaṁ → -1 Bm myāyaṁ. (pts note) | paṇḍitavedanīyo → paṇḍita-vedanīyo (pts)‚Dieser Grundsatz, den ich entdeckt habe, ist tiefgründig, schwer zu sehen, schwer zu verstehen, friedvoll und erlesen, geht über den Rahmen der Logik hinaus, ist subtil, für den Klugen nachvollziehbar.
Ālayarāmā kho panāyaṁ pajā ālayaratā ālayasammuditā.
ālayarāmā → ālayārāmā (bj) | ālaya-sammuditā → SS samuditā. (pts note) | ālayaratā ālayasammuditā → ālaya-ratā ālaya-sammuditā (pts)Aber die Menschen mögen das Festhalten, sie lieben und genießen es.
Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo.
ālayarāmāya → ālayārāmāya (bjt) | idappaccayatāpaṭiccasamuppādo → idappaccayatā paṭiccasamuppādo (th) | ālayarāmāya → ālaya-rāmāya (pts) | ālayaratāya ālayasammuditāya → ālaya-ratāya ālaya-sammuditāya (pts) | idappaccayatāpaṭiccasamuppādo → ida-paccayatā paṭiccasamuppādo (pts)Es ist schwer für sie, diesen Gegenstand zu sehen: nämlich spezifische Bedingtheit, das abhängige Entstehen.
Idampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → sabbupadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo (sya-all) | taṇhākkhayo → taṇhakkhayo (pts) | duddasaṁ → Old. sududdasaṁ. (pts note) | idampi → idam pi (pts) | sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → sabba-saṁkhāra-samatho sabbūpadhi-paṭinissaggo taṇhakkhayo (pts)Und es ist schwer für sie, diesen Gegenstand zu sehen: nämlich das Beruhigen aller Vorgänge, das Loslassen aller Bindungen, das Auflösen des Verlangens, das Schwinden, Aufhören, Erlöschen.
Ahañceva kho pana dhammaṁ deseyyaṁ, pare ca me na ājāneyyuṁ; so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’ti.
ahañceva → ahañce va (bjt) | ahañceva → ahañ eva (pts) | mamassa → mam assa (pts) | mamassa vihesāti → mam assa vihesā ti (pts)Wenn ich diesen Grundsatz lehren würde, würden andere mich vielleicht nicht verstehen, und das wäre ermüdend und beschwerlich für mich.‘
Apissu, bhikkhave, vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṁsu pubbe assutapubbā:
apissu → apissudaṁ (bj, sya-all) | apissudaṁ → apissu (bj: PTS, machasaṁ) | apissudaṁ → a. apissu (sya-all: sī.) | ssu → Bm apissudaṁ here and in 4; so K in text, but apissu in note. (pts note) | gāthā → So SS K and Sum. Old. gāthāyo, so Bm (here and in 4). (pts note) | apissu → api ssu (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | assutapubbā → assuta-pubbā (pts)Und es fielen ihm diese Strophen ein, die ihm weder aus übernatürlicher Quelle eingegeben wurden, noch hatte er sie zuvor gehört:
‘Kicchena me adhigataṁ, halaṁ dāni pakāsituṁ;
halaṁ dāni → halaṁdāni (bjt) | halaṁ dāni → halandāni (th) | halaṁ → halan (pts)‚Ich habe hart gekämpft, um das zu verstehen. genug damit, es zu erklären! Rāgadosaparetehi, nāyaṁ dhammo susambudho.
rāgadosaparetehi → rāga-dosa-paretehi (pts) susambudho → susambuddho (th, pts)Die, die in Gier und Hass verstrickt sind, können diese Lehre nicht wirklich verstehen.Paṭisotagāmiṁ nipuṇaṁ, gambhīraṁ duddasaṁ aṇuṁ;
Paṭisota-gāmiṁ → So SS Bm K and Sum. Old. -gāmi. (pts note)Sie geht gegen den Strom, ist subtil, tiefgründig, verborgen und sehr fein. Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’ti.
dakkhinti → Bm K dakkhanti. (pts note) | rāgarattā → rāga-rattā (pts) | dakkhanti → dakkhinti tamokkhandhena (pts) tamokhandhena āvuṭāti → tamokkhandhena āvutāti (bj, sya-all) | āvaṭā → So SS and Sum. Old. āvuṭā; so Bm; K āvutā, and so in 4. (pts note) | tamokhandhena āvuṭāti → āvaṭā ti (pts)Die von Gier besessen sind, können nicht sehen, denn sie sind von einer Masse von Dunkelheit ummantelt.‘
Itiha, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāya.
paṭisañcikkhato → Sc paṭissaṁ-. (pts note) | appossukkatāya → Bm apposukko, and onwards. (pts note) | nami → So Bm K Sum. and Mil. 232. SS and Old. namati. (pts note) | paṭisañcikkhato → paṭisaṁcikkhato (bjt) | itiha → iti ha (pts) | dhammadesanāya → dhamma-desanāya (pts)Und als der Buddha Vipassī so nachdachte, neigte sein Geist dazu, untätig zu bleiben, nicht dazu, den Dhamma zu lehren.
Atha kho, bhikkhave, aññatarassa mahābrahmuno vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi:
aññāya → SS Bm K here and in 7 parivitakkamaññāya. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahābrahmuno → mahā-brahmuno (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | cetoparivitakkamaññāya etadahosi → ceto-parivitakkam aññāya etad ahosi (pts)Da dachte ein gewisser Großer Brahmā, der den Gedankengang des Buddha Vipassī erkannte:
‘nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi nāma vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṁ namati, no dhammadesanāyā’ti.
namati → nami (sya-all, km, mr); namissati (?) | namati → nami (cck: syā. ka.); namissati (cck: ?) | namati → Bm K nami. (pts note) | dhammadesanāyāti → dhamma-desanāyāti (pts)‚O Gott! Die Welt ist verloren, die Welt geht unter! Denn der Geist Vipassīs des Gesegneten, des Vollendeten, des vollkommen erwachten Buddha neigt dazu, untätig zu bleiben, nicht dazu, den Dhamma zu lehren.‘
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa purato pāturahosi.
samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | samiñjeyya → sammiñjeyya (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | mahābrahmā seyyathāpi → mahā-brahmā seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam eva (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)Und so leicht, wie ein kräftiger Mensch den Arm strecken oder beugen würde, verschwand er aus der Brahmāwelt und erschien wieder vor dem Buddha Vipassī.
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ nihantvā yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenañjaliṁ paṇāmetvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
nihantvā → nidahanto (sya-all, km) | pathaviyaṁ → puthuviyaṁ (bj) | atha kho so → athakho (sya-all) | dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ nihantvā → dakkhiṇajānumaṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ nidahanto (sya-all) | jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → jānumaṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ (pts) | nihantvā → nidahanto (bj: syā) | nihantvā → nidahanto (cck: syā.) | so → So St Bm; Scd K omit. (pts note) | nihantvā → K nidahanto. (pts note) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → jānu-maṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ (pts) | sammāsambuddho tenañjaliṁ → sammā-sambuddho ten añjaliṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Er ordnete seine Robe über einer Schulter, ließ sich auf das rechte Knie nieder, erhob seine zusammengelegten Hände zum Buddha Vipassī und sagte:
‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṁ, desetu sugato dhammaṁ,‚Herr, der Gesegnete lehre doch den Dhamma! Der Heilige lehre doch den Dhamma!
santi sattā apparajakkhajātikā; assavanatā dhammassa parihāyanti,
santi → santīdha (sya-all, km) | santi → santīdha (bj: syā) | santi → santī (cck: syā.) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts)Es gibt Wesen, die wenig Sand in den Augen haben. Sie werden verkümmern, weil sie die Lehre nicht gehört haben.
bhavissanti dhammassa aññātāro’ti.
aññātāroti → aññātāro ti (pts)Es werden solche da sein, die die Lehre verstehen!‘
Evaṁ vutte, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho taṁ mahābrahmānaṁ etadavoca:
Evaṁ vutte → atha kho (bj, mr) | evaṁ vutte → atha kho (bj) | taṁ → (pts) | vutte → atha kho (cck: ka.) | vutte → Bm atha kho for evaṁ vutte (see 7). (pts note) | sammā-sambuddho → Bm adds taṁ (so SS, 7, p. 39). (pts note) | sammāsambuddho taṁ mahābrahmānaṁ etadavoca → sammā-sambuddho mahā-brahmānaṁ etad avoca (pts)Daraufhin sagte der Buddha Vipassī zu ihm:
‘mayhampi kho, brahme, etadahosi:
mayhampi → mayhaṁpi (th) | mayhampi → mayham pi (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)‚Auch ich dachte so, Brahmā:
“yannūnāhaṁ dhammaṁ deseyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | deseyyanti → deseyyan ti (ms2005, pts)„Warum lehre ich nicht den Dhamma?“
Tassa mayhaṁ, brahme, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Doch dann dachte ich:
“adhigato kho myāyaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.
myāyaṁ → me ayaṁ (sya-all, pts) | paṇḍitavedanīyo → paṇḍita-vedanīyo (pts)
Ālayarāmā kho panāyaṁ pajā ālayaratā ālayasammuditā.
ālayarāmā → ālayārāmā (bj) | ālayarāmā → ālaya-rāmā (pts) | ālayasammuditā → ālaya-sammuditā (pts)
Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo.
ālayarāmāya → ālayārāmāya (bjt) | idappaccayatāpaṭiccasamuppādo → idappaccayatā paṭiccasamuppādo (th, pts) | ālayarāmāya → ālaya-rāmāya (pts) | ālayaratāya ālayasammuditāya → ālaya-ratāya ālaya sammuditāya (pts)
Idampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → sabbupadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo (sya-all) | taṇhākkhayo → tahakkhayo (pts) | idampi → idam pi (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts) | yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → yadidam sabba-saṁkhārasamatho sabbūpadhi-paṭinissaggo tahakkhayo (pts)
Ahañceva kho pana dhammaṁ deseyyaṁ, pare ca me na ājāneyyuṁ; so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā”ti.
vihesāti → vihesā ti (ms2005) | ahañceva → ahañ eva (pts) | mamassa → mam assa (pts) | mamassa vihesāti → mam assa vihesā ti (pts)„Wenn ich diesen Grundsatz lehren würde, würden andere mich vielleicht nicht verstehen, und das wäre ermüdend und beschwerlich für mich.“
Apissu maṁ, brahme, imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṁsu pubbe assutapubbā:
apissu → apissudaṁ (bj) | apissu maṁ → apissudaṁ (sya-all) | pubbe → pubbe me (sya-all) | apissudaṁ → apissumaṁ (sya-all: sī.) | gāthāyo → gāthā (th, pts) | apissu → api ssu (pts)
“Kicchena me adhigataṁ, halaṁ dāni pakāsituṁ;
halaṁ dāni → halandāni (bjt, th) | halaṁ → halan (pts) Rāgadosaparetehi, nāyaṁ dhammo susambudho.
rāgadosaparetehi → rāga-dosa-paretehi (pts) susambudho → susambuddho (pts)Paṭisotagāmiṁ nipuṇaṁ, gambhīraṁ duddasaṁ aṇuṁ;
paṭisotagāmiṁ → paṭisota-gāmiṁ (pts) Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā”ti.
dakkhanti tamokhandhena āvuṭāti → dakkhintī tamokkhandhena āvutāti (bj) | rāgarattā → rāga-rattā (pts) | dakkhanti → dakkhinti tamokkhandhena (pts) āvutā → tamokhandhena āvuṭā (bj: machasaṁ) | tamokhandhena āvuṭāti → tamokkhandhena āvutāti (bjt) | tamokhandhena āvuṭāti → āvutāti (th) | āvuṭāti → āvuṭā ti (ms2005) | tamokhandhena āvuṭāti → āvaṭā ti (pts)
Itiha me, brahme, paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāyā’ti.
paṭisañcikkhato → paṭisaṁcikkhato (bjt) | itiha → iti ha (pts) | dhammadesanāyāti → dhamma-desanāyāti (pts)Daher neigte mein Geist, als ich so nachdachte, dazu, untätig zu bleiben, nicht dazu, den Dhamma zu lehren.‘
Dutiyampi kho, bhikkhave, so mahābrahmā …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts)Zum zweiten Mal
tatiyampi kho, bhikkhave, so mahābrahmā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavoca → sammā-sambuddhaṁ etad avoca (pts)und zum dritten Mal bat der Große Brahmā den Buddha, zu lehren.
‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṁ, desetu sugato dhammaṁ, santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti, bhavissanti dhammassa aññātāro’ti.
assavanatā → assavaṇatā (bj) | santi → santīdha (sya-all) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts) | aññātāroti → aññātāro ti (pts)
Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho brahmuno ca ajjhesanaṁ viditvā sattesu ca kāruññataṁ paṭicca buddhacakkhunā lokaṁ volokesi.
ca → (sya-all) | atha kho → athakho (th) | kāruññataṁ → kāruññatam (pts) | buddhacakkhunā → buddha-cakkhunā (pts)Und der Buddha Vipassī verstand die Einladung des Brahmā. Und aus seinem Mitgefühl mit den Lebewesen heraus musterte er die Welt mit seinem Buddha-Auge.
Addasā kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho buddhacakkhunā lokaṁ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.
suviññāpaye duviññāpaye → duviññāpaye bhabbe abhabbe (sya-all, km) | appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante → ayaṁ pāṭho sya-all, km potthakesu natthi | paralokavajjabhayadassāvine → paralokavajjabhayadassāvino (bj) | appekacce paralokavajjabhayadassāvine → app ekacce paralokavajjabhayadassāvino (pts) | duviññāpaye → duviññāpaye bhabbe abhabbe (cck: syā.) | paralokavajjabhayadassāvine → dassāvino (cck: sī. syā. kaṁ. ka.) | paralokavajjabhayadassāvine → dassāvino (cck: sī. syā. kaṁ. ka.) | duviññāpaye → Bm omits; K adds bhabbe abhabbe, and below. (pts note) | buddhacakkhunā → buddha-cakkhunā (pts) | apparajakkhe mahārajakkhe → appa-rajakkhe mahā-rajakkhe (pts) | appekacce paralokavajjabhayadassāvine → app ekacce paraloka-vajja-bhaya-dassāvino (pts)Er sah manche Lebewesen mit wenig Sand in den Augen und manche mit viel Sand in den Augen, manche mit geschärften Fähigkeiten und manche mit schwachen Fähigkeiten, mit guten Eigenschaften und mit schlechten Eigenschaften, die leicht zu unterrichten waren und die schwer zu unterrichten waren. Und manche konnten die Gefahr in der unerwünschten Folge, die jene Welt betrifft, sehen, während andere das nicht konnten.
Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni. Appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni samodakaṁ ṭhitāni. Appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena.
saṁvaḍḍhāni → saṁvaddhāni (bj) | udake → udakena (bj) | ṭhitāni → tiṭṭhanti (bj, sya-all); ṭhanti (pts) | samodakaṁ ṭhitāni → samodakaṭhitāni (sya-all) | saṁvaḍḍhāni → saṁbaddhānītipi pāṭho (sya-all note) | udakānuggatāni → K -ānugatāni. (pts note) | saṁvaḍḍhāni → Sct saṁvaṭṭāni. (pts note) | samodakaṁ → K -ka. (pts note) | saṁvaḍḍhāni → Sct saṁvaṭṭāni. (pts note) | udakā → Bm udakaṁ, SS K -ka. (pts note) | ṭhanti → So Sct and Sum; Sct ṭhitāni; Bm K tiṭṭhanti, and so Feer at S. i. 138. (pts note) | anto nimuggaposīni → antonimuggaposīni (bjt) | udakānuggatāni anto nimuggaposīni → udakānugatāni antonimuggaposīni (th) | seyyathāpi → seyyatha pi (pts) | appekaccāni → app ekaccāni (pts) | anto nimuggaposīni appekaccāni → anto-nimugga-posīni app ekaccāni (pts)Wie ein Teich mit blauen Seerosen oder rosa oder weißen Lotusblumen. Manche von ihnen sprießen und wachsen im Wasser, ohne sich darüber zu erheben, und gedeihen unter Wasser. Manche sprießen und wachsen im Wasser und erreichen die Wasseroberfläche. Und manche sprießen und wachsen im Wasser, doch sie erheben sich über das Wasser und stehen da, ohne dass Wasser an ihnen haftet.
Evameva kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.
paralokavajjabhayadassāvine → paralokavajjabhayadassāvino (bj, sya-all) | duviññāpaye → duviññāpaye bhabbe abhabbe (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | buddhacakkhunā → buddha-cakkhunā (pts) | apparajakkhe mahārajakkhe → appa-rajakkhe mahā-rajakkhe (pts) | appekacce paralokavajjabhayadassāvine → app ekacce paraloka-vajja-bhaya-dassāvino (pts)Ebenso sah der Buddha Vipassī manche Lebewesen mit wenig Sand in den Augen und manche mit viel Sand in den Augen.
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:
atha kho so → athakho (th) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts) | cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakkam aññāya (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)Und als der Große Brahmā den Gedankengang des Buddha Vipassī erkannte, redete er ihn mit einer Strophe an:
‘Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito, yathāpi passe janataṁ samantato;
pabbata-muddhaniṭṭhito → So SS Bm K and Sum. Also at Itiv. 33, and at S. i. 137, 234. Old. muddhini ṭhito. (pts note) yathāpi → yathā pi (pts)‚Wenn du hoch auf dem Felsenberg stehst, kannst du rundum die Menschen sehen. Tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha, pāsādamāruyha samantacakkhu;
sumedha → sumedhaso (sya-all) pāsādamāruyha samantacakkhu → pāsādam āruyha samanta-cakkhu (pts)Geradeso, All-Seher, so verständig, da du den Tempel der Wahrheit erklommen hast, Sokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko, avekkhassu jātijarābhibhūtaṁ.
Sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (sya-all, km) | sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (sya-all) | Sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (cck: syā.) | janatamapetasoko → janataṁ apeta-soko (pts)frei von Kummer, schau auf die Menschen, die im Kummer versinken, von Wiedergeburt und Alter niedergedrückt.Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma, satthavāha aṇaṇa vicara loke;
vijitasaṅgāma → vijita-saṁgāma (pts) aṇaṇa → aṇana (bj); anaṇa (pts) | aṇaṇa vicara → anaṇa vivara (sya-all) | anaṇa → Scd anana; St aṇaṇa. (pts note) | vicara → K vivara. (pts note) | satthavāha aṇaṇa → sattha-vāha anaṇa (pts)Steh auf, du Held! Sieger in der Schlacht, Karawanenführer, wandere frei von Schulden durch die Welt. Desassu bhagavā dhammaṁ, aññātāro bhavissantī’ti.
Desassu → desetu (sya-all, km, pts1ed) | desassu → desetu (sya-all, pts) | desassu → desetu (bj: PTS) | Desassu → desetu (cck: syā. pī.)Der Buddha lehre doch den Dhamma! es werden solche da sein, die verstehen!‘
Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho taṁ mahābrahmānaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
atha kho → evaṁ vutte (sya-all) | arahaṁ → ahaṁ (sya-all) | ajjhabhāsi → paccabhāsi (pts) | kho → K evaṁ vutte for atha kho. (pts note) | paccabhāsi → Sd ajjhabhāsi; so K Old. (pts note) | mahābrahmānaṁ → mahā-brahmānaṁ (pts)Daraufhin redete der Buddha Vipassī den Großen Brahmā mit einer Strophe an:
‘Apārutā tesaṁ amatassa dvārā, ye sotavanto pamuñcantu saddhaṁ;
tesaṁ → K te. (pts note) | dvārā → SS add Brahme. (pts note) saddhaṁ → Sc saccaṁ; Sd sabbaṁ. (pts note)‚Aufgestoßen sind die Tore zur Befreiung vom Tod! wer Ohren hat, zu hören, rüste sein Vertrauen. Vihiṁsasaññī paguṇaṁ na bhāsiṁ, dhammaṁ paṇītaṁ manujesu brahme’ti.
abhāsiṁ → So Scd B K; St Old. bhāsi. (pts note) | na bhāsiṁ → nabhāsiṁ (th) | vihiṁsasaññī paguṇaṁ na bhāsiṁ → vihiṁsa-saññī paguṇam n abhāsiṁ (pts) brahmeti → brahme ti (pts)Mit dem Gedanken, es sei beschwerlich, Brahmā, habe ich den scharfsinnigen, erlesenen Dhamma nicht unter den Menschen gelehrt.‘
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā: ‘katāvakāso khomhi vipassinā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammadesanāyā’ti vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tattheva antaradhāyi.
tattheva antaradhāyi → tatthevantaradhāyi (bj) | atha kho so → athakho (sya-all) | so → K omits. (pts note) | ev → K eva. (pts note) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | khomhi → kho mhi (pts) | sammāsambuddhena dhammadesanāyāti → sammā-sambuddhena dhamma-desanāyāti (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | tattheva → tatth ev (pts)Und als der Große Brahmā erkannte, dass seiner Aufforderung an den Buddha Vipassī, den Dhamma zu lehren, stattgegeben war, verbeugte er sich, umrundete Vipassī respektvoll, die rechte Seite ihm zugewandt, und verschwand eben dort.
13. Aggasāvakayuga13. Die Hauptschüler
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa etadahosi → sammā-sambuddhassa etad ahosi (pts)Da dachte Vipassī der Gesegnete, der Vollendete, der vollkommen erwachte Buddha:
‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ,‚Wem soll ich zuerst die Lehre darlegen?
ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?
khippameva → khippam eva (pts)Wer wird diese Lehre rasch verstehen?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa etadahosi → sammā-sambuddhassa etad ahosi (pts)Dann dachte er:
‘ayaṁ kho khaṇḍo ca rājaputto tisso ca purohitaputto bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasanti paṇḍitā viyattā medhāvino dīgharattaṁ apparajakkhajātikā.
viyattā → vyattā (pts) | vyattā → K viy-. (pts note) | rājaputto → rāja-putto (pts) | purohitaputto → purohita-putto (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | dīgharattaṁ apparajakkhajātikā → dīgha-rattaṁ apparajakkha-jātikā (pts)‚Dieser Khaṇḍa, der Sohn des Königs, und Tissa, der Sohn des Hohepriesters, sind klug, fähig und verständig und haben schon lange wenig Sand in den Augen.
Yannūnāhaṁ khaṇḍassa ca rājaputtassa, tissassa ca purohitaputtassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ, te imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissantī’ti.
khippameva ājānissantīti → khippam eva ajānissantīti (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | rājaputtassa → rāja-puttassa (pts) | purohitaputtassa → purohita-puttassa (pts)Warum lege ich ihnen nicht zuerst die Lehre dar?‘
Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—bodhirukkhamūle antarahito bandhumatiyā rājadhāniyā kheme migadāye pāturahosi.
samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam eva kho (pts) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | atha kho → athakho (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva bodhirukkhamūle → sammiñjeyya evam eva kho bodhi-rukkha-mūle (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | migadāye pāturahosi → miga-dāye pātur ahosi (pts)Und so leicht, wie ein kräftiger Mensch den Arm strecken oder beugen würde, verschwand er vom Baum des Erwachens und erschien wieder bei der Königsstadt Bandhumatī, im Wildpark mit Namen Refugium.
Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dāyapālaṁ āmantesi:
dāyapālaṁ → migadāyapālaṁ (sya-all) | dāyapālaṁ → migadāyapālaṁ (cck: syā.) | dāya-pālaṁ → K migadāya- throughout. (pts note) | atha kho → athakho (th) | sammāsambuddho dāyapālaṁ → sammā-sambuddho dāya-pālaṁ (pts)Da wandte sich der Buddha Vipassī an den Parkaufseher:
‘ehi tvaṁ, samma dāyapāla, bandhumatiṁ rājadhāniṁ pavisitvā khaṇḍañca rājaputtaṁ tissañca purohitaputtaṁ evaṁ vadehi—
dāyapāla → migadāyapāla (sya-all) | dāyapāla → dāya-pāla (pts) | khaṇḍañca rājaputtaṁ tissañca purohitaputtaṁ → khaṇḍañ ca rāja-puttaṁ tissaṁ ca purohita-puttaṁ (pts)‚Mein guter Parkaufseher, bitte geh in die Stadt und sage zu Khaṇḍa, dem Sohn des Königs, und zu Tissa, dem Sohn des Hohepriesters:
vipassī, bhante, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bandhumatiṁ rājadhāniṁ anuppatto kheme migadāye viharati, so tumhākaṁ dassanakāmo’ti.
bhante → (sya-all) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | rājadhāniṁ → rāja-dhāniṁ (pts) | migadāye → miga-dāye (pts) | dassanakāmoti → dassana-kāmo ti (pts)„Ihr Herren, Vipassī der Gesegnete, der Vollendete, der vollkommen erwachte Buddha ist in Bandhumatī angekommen und hält sich im Wildpark Refugium auf. Er wünscht, euch zu sehen.“‘
‘Evaṁ, bhante’ti kho, bhikkhave, dāyapālo vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā bandhumatiṁ rājadhāniṁ pavisitvā khaṇḍañca rājaputtaṁ tissañca purohitaputtaṁ etadavoca:
dāyapālo → migadāyapālo (sya-all) | bhanteti → bhante ti (pts) | dāyapālo → dāya-pālo (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | rājadhāniṁ → rāja-dhāniṁ (pts) | khaṇḍañca → khaṇḍañ ca (pts) | tissañca purohitaputtaṁ etadavoca → tissañ ca purohita-puttaṁ etad avoca (pts)‚Ja, Herr‘, antwortete der Parkaufseher und tat wie geheißen.
‘vipassī, bhante, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bandhumatiṁ rājadhāniṁ anuppatto kheme migadāye viharati; so tumhākaṁ dassanakāmo’ti.
bhante → (sya-all) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | rājadhāniṁ → rāja-dhāniṁ (pts) | migadāye → miga-dāye (pts) | dassanakāmoti → dassana-kāmo ti (pts)
Atha kho, bhikkhave, khaṇḍo ca rājaputto tisso ca purohitaputto bhaddāni bhaddāni yānāni yojāpetvā bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi bandhumatiyā rājadhāniyā niyyiṁsu. Yena khemo migadāyo tena pāyiṁsu.
ca → cā (bj) | bhaddaṁ → (bj, pts) | niyyiṁsu → niyyaṁsu (bj) | pāyiṁsu → pāyaṁsu (pts) | bhaddaṁ → Bm K bhaddaṁ bhaddaṁ. (pts note) | nīyiṁsu → Sc rājadhāniyiṁsu; Sd nīyaṁsu; St nisīdiṁsu; Bm niyyiṁsu; K nīy-. (pts note) | pāyaṁsu → So SS; Bm K pāyiṁsu. (pts note) | atha kho → athakho (th) | niyyiṁsu → niyiṁsu (th) | rājaputto → rāja-putto (pts) | purohitaputto → purohita-putto (pts) | rājadhāniyā niyyiṁsu → rāja-dhāniyā nīyiṁsu (pts)Da ließen Khaṇḍa, der Sohn des Königs, und Tissa, der Sohn des Hohepriesters, die erlesensten Kutschen anspannen. Sie bestiegen eine erlesene Kutsche und machten sich zusammen mit anderen erlesenen Kutschen von Bandhumatī auf zum Wildpark Refugium.
Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikāva yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu. upasaṅkamitvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
pattikāva → pattikā (sya-all, km) | pattikāva → padikāva (cck: syā.) | pattikāva → pattikā va (pts) | sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → sammā-sambuddho ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)Sie fuhren mit der Kutsche, soweit es das Gelände erlaubte, stiegen dann ab und begaben sich zu Fuß zum Buddha Vipassī. Sie verbeugten sich und setzten sich zur Seite hin.
Tesaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—
anupubbiṁ kathaṁ → anupubbīkathaṁ (sya-all, km); ānupubbikathaṁ (pts1ed) | anupubbiṁ → ānupubbiṁ (bj) | anupubbiṁ kathaṁ → ānupubbikathaṁ (pts) | kathaṁ → ānupubbikathaṁ (cck: sī. pī.) | ānupubbi-kathaṁ → So SS Sum i. 277, 308; D. i. 110; M. i. 379; Jāt. i. 8, 30. Old. at Vin. i. 15, 18; ii. 156, anu-. K anupubbī-. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ → sammā-sambuddho ānupubbi-kathaṁ (pts)Der Buddha Vipassī unterwies sie Schritt für Schritt
dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nekkhamme → nekkhamme ca (bj) | nekkhamme → nikkhametipi pāṭho (sya-all note) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ → dāna-kathaṁ sīla-kathaṁ sagga-kathaṁ (pts)mit einem Vortrag über Geben, Tugend und den Himmel. Er erklärte die Nachteile, den Schmutz und die Unlauterkeit der Sinnenfreuden und die Vorteile der Entsagung.
Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—
kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte → kalla-citte mudu-citte vinīvaraṇa-citte udagga-citte pasanna-citte (pts) | dhammadesanā taṁ → dhamma-desanā tam (pts)Und als er erkannte, dass ihr Geist bereit war, geschmeidig, frei von Hindernissen, freudig bewegt und zuversichtlich, da legte er die besondere Lehre der Buddhas dar:
dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.das Leiden, seinen Ursprung, sein Aufhören und den Weg.
Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
paṭiggaṇheyya → patigaṇheyya (bj) | suddhaṁ vatthaṁ → suddhavatthaṁ (sya-all) | paṭigaṇheyya → K paṭigg-. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | apagatakāḷakaṁ sammadeva → apagata-kāḷakaṁ sammad eva (pts)Wie ein reines, fleckenloses Tuch die Farbe richtig annimmt,
evameva khaṇḍassa ca rājaputtassa tissassa ca purohitaputtassa tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
rājaputtassa → rājaputtassa ca (bj) | tasmiṁyeva → tasmiṁ yeva (bjt, pts) | evameva → evam eva (pts) | rājaputtassa → rāja-puttassa (pts)ebenso erschien da Khaṇḍa, dem Sohn des Königs, und Tissa, dem Sohn des Hohepriesters, wo sie gerade saßen, das unbefleckte, makellose Auge des Dhamma:
‘yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman’ti.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | samudayadhammaṁ sabbaṁ → samudaya dhammaṁ sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodha-dhamman ti (pts)‚Alles, was einen Anfang hat, hat auch ein Ende.‘
Te diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ:
vigatakathaṅkathā → vigatakathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005) | satthusāsane → satthu sāsane (th) | diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane → diṭṭha-dhammā patta-dhammā vidita-dhammā pariyogāḷha-dhammā tiṇṇa-vicikicchā vigata-kathaṁkathā vesārajja-ppattā apara-ppaccayā satthu sāsane (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ → sammā-sambuddhaṁ etad avocuṁ (pts)Sie sahen, erfassten, verstanden und ergründeten den Dhamma. Sie gingen über den Zweifel hinaus, machten sich von Unschlüssigkeit frei und gewannen Selbstvertrauen, wurden in der Anleitung des Lehrers von anderen unabhängig. Sie sagten zum Buddha Vipassī:
‘abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.‚Vortrefflich, Herr! Vortrefflich!
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: “cakkhumanto rūpāni dakkhantī”ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva (bj, pts); dakkhanti evameva (sya-all) | dakkhintīti → Bm K dakkhanti. (pts note) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | dakkhantīti → dakkhantī ti (ms2005) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam eva (pts) | anekapariyāyena → anekka-pariyāyena (pts)Als würde er das Umgestürzte aufrichten oder das Verborgene enthüllen oder den Verirrten den Weg weisen oder im Dunkeln ein Licht anzünden, sodass Menschen mit klaren Augen sehen könnten, was da ist, so hat der Buddha die Lehre auf vielerlei Weise klargemacht.
Ete mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca.
dhammañca → dhammañ ca (pts)Wir nehmen Zuflucht zum Buddha und zur Lehre.
Labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyāma upasampadan’ti.
upasampadanti → upasampadan ti (pts)Herr, dürfen wir in Gegenwart des Buddha die Weihe des Fortziehens erhalten, die Ordination?‘
Alatthuṁ kho, bhikkhave, khaṇḍo ca rājaputto, tisso ca purohitaputto vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ alatthuṁ upasampadaṁ.
rājaputto → rāja-putto (pts) | purohitaputto → purohita-putto (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Und sie erhielten in Gegenwart des Buddha Vipassī die Weihe des Fortziehens, die Ordination.
Te vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi;
sampahaṁsesi → sampahaṅsesi (pts)Dann leitete der Buddha Vipassī sie mit einem Dhammavortrag an, ermunterte, begeisterte und erhob sie.
saṅkhārānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nibbāne ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nibbāne → nibbāne va (bj); nekkhamme (sya-all, km) | nibbāne → nibbāne ca (bj) | nibbāne → nekkhamme (cck: syā.) | nibbāne → K nekkhamme, as in 11. See 17. (pts note) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (bjt, pts)Er erklärte die Nachteile, den Schmutz und die Unlauterkeit der bedingten Erscheinungen und die Vorteile des Erlöschens.
Tesaṁ vipassinā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassiyamānānaṁ samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsu.
samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ → samādāpiyamānānaṁ samuttejīyamānānaṁ (bj) | sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva → sampahaṅsiyamānānaṁ na cirass eva (pts) | nacirasseva → na cirasseva (bjt) | sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts)Als sie so unterwiesen wurden, war ihr Geist bald durch Nicht-Ergreifen von den Befleckungen befreit.
14. Mahājanakāyapabbajjā14. Das Fortziehen der großen Menge
Assosi kho, bhikkhave, bandhumatiyā rājadhāniyā mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni:
rājadhāniyā mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni → rāja-dhāniyā mahā-jana-kāyo caturāsīti-pāṇa-sahassāni (pts)In der Königsstadt Bandhumatī hörte eine große Menge von 84.000 Menschen,
‘vipassī kira bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bandhumatiṁ rājadhāniṁ anuppatto kheme migadāye viharati.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | migadāye → miga-dāye (pts)dass Vipassī der Gesegnete, der Vollendete, der vollkommen erwachte Buddha in Bandhumatī angekommen war und sich im Wildpark Refugium aufhielt.
Khaṇḍo ca kira rājaputto tisso ca purohitaputto vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā’ti.
rājaputto → rāja-putto (pts) | purohitaputto → purohita-putto (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | pabbajitāti → pabbajitā ti (pts)Und sie hörten, dass Khaṇḍa, der Sohn des Königs, und Tissa, der Sohn des Hohepriesters, sich Haar und Bart rasiert und ockerfarbene Roben angelegt hatten und in Gegenwart des Buddha aus dem Haus fortgezogen waren ins hauslose Leben.
Sutvāna nesaṁ etadahosi:
nesaṁ etadahosi → tesaṁ etad ahosi (pts) | tesaṁ → Bm K nesaṁ. (pts note)Sie dachten:
‘na hi nūna so orako dhammavinayo, na sā orakā pabbajjā, yattha khaṇḍo ca rājaputto tisso ca purohitaputto kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā.
orakā → orikā (sya-all, pts) | hi → SS ha. See p. 3o, 2. 16. Bm hi. (pts note) | + → kho (bjt) | dhammavinayo → dhamma-vinayo (pts) | rājaputto → rāja-putto (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)‚Das kann keine gewöhnliche Lehre und Schulung sein, kein gewöhnliches Fortziehen, zu dem Khaṇḍa, der Sohn des Königs, und Tissa, der Sohn des Hohepriesters, fortgezogen sind.
Khaṇḍo ca rājaputto tisso ca purohitaputto kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissanti, kimaṅgaṁ pana mayan’ti.
ca → ca nāma (bj); ca hi nāma (sya-all, pts) | kimaṅgaṁ pana → kimaṅgapana (bj) | pana → pana na (sya-all) | kimaṅgaṁ → kim aṅga (pts) | mayanti → na mayan ti (pts) | + → vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike (bjt) | purohitaputto kesamassuṁ → purohita-putto vipassissa bhagavato arahato sammā-sambuddhassa santike kesa-massuṁ (pts)Wenn selbst sie fortziehen, warum tun wir nicht das Gleiche?‘
Atha kho so, bhikkhave, mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni bandhumatiyā rājadhāniyā nikkhamitvā yena khemo migadāyo yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
tenupasaṅkamiṁsu → ten upakamiṁsu (pts) | atha kho → athakho (th) | mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni → mahā-jana-kāyo caturāsīti pāṇa-sahassāni (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | migadāyo → miga-dāyo (pts) | sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → sammā-sambuddho ten upakamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)Da gingen diese 84.000 Menschen von Bandhumatī zum Wildpark Refugium. Sie begaben sich zum Buddha Vipassī, verbeugten sich und setzten sich zur Seite hin.
Tesaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ kathesi.
anupubbiṁ kathaṁ → anupubbīkathaṁ (sya-all); ānupubbikathaṁ (pts) | sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ → sammā-sambuddho ānupubbi-kathaṁ (pts)Der Buddha Vipassī unterwies sie Schritt für Schritt
Seyyathidaṁ—dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nekkhamme → nekkhamme ca (bj) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ dānakathaṁ → seyyathīdaṁ dāna-kathaṁ (pts) | saggakathaṁ → sagga-kathaṁ (pts) | ānisaṁsaṁ → ānisaṅsaṁ (pts)mit einem Vortrag über Geben, Tugend und den Himmel. Er erklärte die Nachteile, den Schmutz und die Unlauterkeit der Sinnenfreuden und die Vorteile der Entsagung.
Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—
kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte → kalla-citte mudu-citte vinīvaraṇa-citte udagga-citte pasanna-citte (pts) | sāmukkaṁsikā dhammadesanā → sāmuk kaṁsikā dhamma-desanā (pts)Und als er erkannte, dass ihr Geist bereit war, geschmeidig, frei von Hindernissen, freudig bewegt und zuversichtlich, da legte er die besondere Lehre der Buddhas dar:
dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.das Leiden, seinen Ursprung, sein Aufhören und den Weg.
Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
suddhaṁ vatthaṁ → suddhavatthaṁ (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | apagatakāḷakaṁ sammadeva → apagata-kāḷakaṁ sammad eva (pts) | paṭiggaṇheyya → paṭigaṇheyya (pts)Wie ein reines, fleckenloses Tuch die Farbe richtig annimmt,
evameva tesaṁ caturāsītipāṇasahassānaṁ tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
caturāsītipāṇasahassānaṁ tasmiṁyeva → caturāsītiṁ pabbajitasahassānaṁ tasmiṁ yeva (pts) | evameva → evam eva (pts) | caturāsītipāṇasahassānaṁ tasmiṁyeva → caturāsīti-pāṇasahassānaṁ tasmiṁ yeva (pts) | dhammacakkhuṁ → dhamma-cakkhuṁ (pts)ebenso erschien da diesen 84.000 Menschen, wo sie gerade saßen, das unbefleckte, makellose Auge des Dhamma:
‘yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman’ti.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | sabbaṁ → sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodha-dhamman ti (pts)‚Alles, was einen Anfang hat, hat auch ein Ende.‘
Te diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ:
vigatakathaṅkathā → vigatakathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005) | satthusāsane → satthu sāsane (th) | diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane → diṭṭha-dhammā patta-dhammā vidita-dhammā pariyogāḷha-dhammā tiṇṇa-vicikicchā vigata-kathaṁkathā vesārajja-ppattā apara-ppaccayā satthu sāsane (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ → sammā-sambuddhaṁ etad avocuṁ (pts)Sie sahen, erfassten, verstanden und ergründeten den Dhamma. Sie gingen über den Zweifel hinaus, machten sich von Unschlüssigkeit frei und gewannen Selbstvertrauen, wurden in der Anleitung des Lehrers von anderen unabhängig. Sie sagten zum Buddha Vipassī:
‘abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.‚Vortrefflich, Herr! Vortrefflich!‘
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: “cakkhumanto rūpāni dakkhantī”ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhanti evameva (sya-all); dakkhintīti evam eva (pts) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | dakkhantīti → dakkhantī ti (ms2005) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)Und gerade wie Khaṇḍa und Tissa baten sie um die Ordination und erhielten sie.
Ete mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → ( ) natthi aṭṭhakathāyaṁ, pāḷiyaṁ pana sabbatthapi dissati (cck note) | ca → Sd adds bhikkhu-saṁghañ ca. See 2o. So K Bm here, and in 20, but not in 12. Comp. Vin. i. 15. (pts note) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca (pts)
Labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ labheyyāma upasampadan’ti.
upasampadanti → upasampadan ti (pts)
Alatthuṁ kho, bhikkhave, tāni caturāsītipāṇasahassāni vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ, alatthuṁ upasampadaṁ.
caturāsītipāṇasahassāni → caturāsītipāṇaṁ sahassāni (bj); caturāsītiṁ pabbajitasahassāni (pts) | caturāsītipāṇasahassāni → caturāsīti-pāṇasahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Te vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi;
sampahaṁsesi → sampahaṅsesi (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | sampahaṁsesi → saṁpahaṁsesi (pts)Dann leitete der Buddha Vipassī sie weiter an.
saṅkhārānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nibbāne ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nibbāne → nibbāne ca (bj) | nibbāne → nekkhammetipi pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | nibbāne → K in note nekkhamme ti pi pāṭhena bhavitabbaṁ. (pts note) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts)
Tesaṁ vipassinā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassiyamānānaṁ samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsu.
samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ → samādāpiyamānānaṁ samuttejīyamānānaṁ (bj) | nacirasseva → na cirasseva (bjt) | sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva → sampahaṅsiyamānānaṁ na cirass eva (pts)Als sie so unterwiesen wurden, war ihr Geist bald durch Nicht-Ergreifen von den Befleckungen befreit.
15. Purimapabbajitānaṁ dhammābhisamaya15. Die 84.000, die zuvor fortgezogen waren
Assosuṁ kho, bhikkhave, tāni purimāni caturāsītipabbajitasahassāni:
purimāni → (sya-all) | caturāsītiṁ → So SS. Bm K -sīti. (pts note) | caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsītiṁ pabbajita-sahassāni (pts)Auch die 84.000 Menschen, die zuvor fortgezogen waren, hörten:
‘vipassī kira bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bandhumatiṁ rājadhāniṁ anuppatto kheme migadāye viharati, dhammañca kira desetī’ti.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | rājadhāniṁ → rāja-dhāniṁ (pts) | migadāye → miga-dāye (pts) | dhammañca → dhammañ ca (pts)‚Es scheint, Vipassī der Gesegnete, der Vollendete, der vollkommen erwachte Buddha ist in Bandhumatī angekommen und hält sich im Wildpark Refugium auf. Und er lehrt den Dhamma!‘
Atha kho, bhikkhave, tāni caturāsītipabbajitasahassāni yena bandhumatī rājadhānī yena khemo migadāyo yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | atha kho → athakho (th) | caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsīti pabbajita-sahassāni (pts) | bandhumatī rājadhānī → bandhumati rāja-dhānī (pts) | migadāyo → miga-dāyo (pts) | sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → sammā-sambuddho ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)Da gingen sie nach Bandhumatī zum Wildpark Refugium. Sie gingen zum Buddha Vipassī, verbeugten sich und setzten sich zur Seite hin.
Tesaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ kathesi.
anupubbiṁ kathaṁ → anupubbīkathaṁ (sya-all) | sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ → sammā-sambuddho ānupubbi-kathaṁ (pts)Der Buddha Vipassī unterwies sie Schritt für Schritt.
Seyyathidaṁ—dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nekkhamme → nekkhamme ca (bj) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | sīlakathaṁ saggakathaṁ → sīla-kathaṁ sagga-kathaṁ (pts)
Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—
kallacitte muducitte → kalla-citte mudu-citte (pts) | udaggacitte pasannacitte → udagga-citte pasanna-citte (pts) | dhammadesanā → dhamma-desanā (pts)Und als er erkannte, dass ihr Geist bereit war, geschmeidig, frei von Hindernissen, freudig bewegt und zuversichtlich, da legte er die besondere Lehre der Buddhas dar:
dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.das Leiden, seinen Ursprung, sein Aufhören und den Weg.
Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
suddhaṁ vatthaṁ → suddhavatthaṁ (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | apagatakāḷakaṁ sammadeva → apagata-kāḷakaṁ sammad eva (pts) | paṭiggaṇheyya → paṭigaṇheyya (pts)Wie ein reines, fleckenloses Tuch die Farbe richtig annimmt,
evameva tesaṁ caturāsītipabbajitasahassānaṁ tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
tasmiṁyeva → tasmiñceva (bj) | eva → So SS. See 15. (pts note) | caturāsītiṁ → Bm K -sīti. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | caturāsītipabbajitasahassānaṁ tasmiṁyeva → caturāsītiṁ pabbajitasahassānaṁ tasmiṁ yeva (pts) | dhammacakkhuṁ → dhamma-cakkhuṁ (pts)ebenso erschien da diesen 84.000 Menschen, wo sie gerade saßen, das unbefleckte, makellose Auge des Dhamma:
‘yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman’ti.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | sabbaṁ → sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodha-dhamman ti (pts)‚Alles, was einen Anfang hat, hat auch ein Ende.‘
Te diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ:
vigatakathaṅkathā → vigatakathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005) | satthusāsane → satthu sāsane (th) | diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane → diṭṭha-dhammā patta-dhammā vidita-dhammā pariyogāḷha-dhammā tiṇṇa-vicikicchā vigata-kathaṁkathā vesārajja-ppattā apara-ppaccayā satthu sāsane (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ → sammā-sambuddhaṁ etad avocuṁ (pts)
‘abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: “cakkhumanto rūpāni dakkhantī”ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
seyyathāpi → seyyathāpi nāma (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva (bj); dakkhanti evameva (sya-all) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | dakkhantīti → dakkhantī ti (ms2005) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam eva (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)
Ete mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.
ca → Sc omits. (pts note) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)
Labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ labheyyāma upasampadan’ti.
upasampadanti → upasampadan ti (pts)Auch sie baten um die Ordination und erhielten sie.
Alatthuṁ kho, bhikkhave, tāni caturāsītipabbajitasahassāni vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ alatthuṁ upasampadaṁ.
caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsītiṁ pabbajita-sahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Te vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi;
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | sampahaṁsesi → sampahaṅsesi (pts)Dann leitete der Buddha Vipassī sie weiter an.
saṅkhārānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nibbāne ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nibbāne → nibbāne ca (bj); nekkhamme (sya-all) | nibbāne → K nekkhamme. (pts note) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005, pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts)
Tesaṁ vipassinā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassiyamānānaṁ samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsu.
samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva → samādāpiyamānānaṁ samuttejīyamānānaṁ sampahaṁsīyamānānaṁ na cirasseva (bjt) | sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva → sampahaṅsiyamānānaṁ na cirass eva (pts)Und als sie so unterwiesen wurden, war ihr Geist bald durch Nicht-Ergreifen von den Befleckungen befreit.
16. Cārikāanujānana16. Erlaubnis, zu wandern
Tena kho pana, bhikkhave, samayena bandhumatiyā rājadhāniyā mahābhikkhusaṅgho paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ.
bhikkhave → (sya-all) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhusatasahassaṁ (pts) | pana → tena kho pana bhikkhave (sya-all: sī.) | aṭṭhasaṭṭhiṁ → Bm K saṭṭhi- (pts note) | bhikkhu-sata-sahassaṁ → So SS, Bm K. See below. (pts note) | mahābhikkhusaṅgho → mahā bhikkhusaṅgho (th) | mahābhikkhusaṅgho → mahābhikkhusaṁgho (ms2005) | rājadhāniyā mahābhikkhusaṅgho → rāja-dhāniyā mahā-bhikkhu-saṁgho (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts)Zu dieser Zeit nun befand sich in Bandhumatī ein großer Saṅgha von 6.800.000 Mönchen und Nonnen.
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Da kam dem Buddha Vipassī, als er für sich allein in Klausur war, dieser Gedanke in den Sinn:
‘mahā kho etarahi bhikkhusaṅgho bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ, yannūnāhaṁ bhikkhū anujāneyyaṁ:
aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhusatasahassam (pts) | anujāneyyaṁ → See S. i. 105=Vin. i. 21. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅgho → bhikkhu-saṁgho (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhiṁ bhikkhu-sata-sahassam (pts)‚Der Saṅgha, der sich in Bandhumatī befindet, ist nun groß. Wie, wenn ich ihn mahnte:
“caratha, bhikkhave, cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
lokānukampāya → SS -pakāya. (pts note) | bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts)„Wandert los, Mönche und Nonnen, zum Nutzen und Glück vieler Menschen, aus Anteilnahme für die Welt, zum Segen, Nutzen und Glück von Göttern und Menschen.
mā ekena dve agamittha;
agamittha → SS all five times agamattha. (pts note)Es sollen nicht zwei auf einer Straße gehen.
desetha, bhikkhave, dhammaṁ ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha.Lehrt den Dhamma, der am Anfang gut, in der Mitte gut und am Ende gut ist, bedeutsam und gut ausgedrückt. Und legt ein geistliches Leben dar, das ganz vollständig und rein ist.
Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti,
assavanatā → assavaṇatā (bj) | santi → santīdha (sya-all) | Santi → K santīdha throughout. (pts note) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts)Es gibt Wesen, die wenig Sand in den Augen haben. Sie werden verkümmern, weil sie die Lehre nicht gehört haben.
bhavissanti dhammassa aññātāro.
bhavissanti → bhavissantī (bjt)Es werden solche da sein, die die Lehre verstehen!
Api ca channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā”’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bjt) | api ca → apica (th) | pātimokkhuddesāyāti → pātimokkhuddesāyā ti (ms2005) | rājadhānī upasaṅkamitabbā → rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)Wenn aber sechs Jahre vergangen sind, sollt ihr alle nach Bandhumatī kommen, um die Ordenssatzung aufzusagen.“‘
Atha kho, bhikkhave, aññataro mahābrahmā vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa purato pāturahosi.
sammiñjitaṁ → Bm throughout samiñj. (pts note) | samiñjeyya → sammiñjeyya (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi → ceto-parivitakkam aññāya seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva brahmaloke → sammiñjeyya evam eva brahma-loke (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)Da verschwand ein gewisser Großer Brahmā, der den Gedankengang des Buddha Vipassī erkannte, so leicht, wie ein kräftiger Mensch den Arm strecken oder beugen würde, aus der Brahmāwelt und erschien wieder vor dem Buddha Vipassī.
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenañjaliṁ paṇāmetvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpanāmetvā (bj) | so → (pts) | atha kho → athakho (th) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | sammāsambuddho tenañjaliṁ → sammā-sambuddho ten añjalim (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavoca → sammā-sambuddhaṁ etad avoca (pts)Er ordnete seine Robe über einer Schulter, erhob seine zusammengelegten Hände zum Buddha Vipassī und sagte:
‘evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)‚Das ist wirklich wahr, Gesegneter! Das ist wirklich wahr, Heiliger!
Mahā kho, bhante, etarahi bhikkhusaṅgho bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ, anujānātu, bhante, bhagavā bhikkhū:
aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhusakasahassaṁ (pts) | aṭṭha-saṭṭhiṁ → Bm K saṭṭhi. (pts note) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅgho → bhikkhu-saṁgho (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhiṁ bhikkhu-saka-sahassaṁ (pts)Der Saṅgha, der sich in Bandhumatī befindet, ist nun groß. Bitte mahne ihn, wie du es gedacht hast.
“caratha, bhikkhave, cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
mā ekena dve agamittha;
desetha, bhikkhave, dhammaṁ ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha.
majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)
Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti, bhavissanti dhammassa aññātāro”ti.
aññātāro”ti → aññātāro (sya-all, km, pts1ed) | assavanatā → assavaṇatā (bj) | santi → santīdha (sya-all) | aññātāroti api ca → aññātāro apica (sya-all) | aññātāro’’ti → aññātāro (cck: ssabbattha) | aññātāroti → aññātāro ti (ms2005) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts)
Api ca, bhante, mayaṁ tathā karissāma yathā bhikkhū channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatiṁ rājadhāniṁ upasaṅkamissanti pātimokkhuddesāyā’ti.
api ca → apica (th) | rājadhāniṁ upasaṅkamissanti → rāja-dhāniṁ upasaṁkamissanti (pts)Und, Herr, ich werde dafür sorgen, dass die Mönche und Nonnen, wenn sechs Jahre vergangen sind, nach Bandhumatī kommen, um die Ordenssatzung aufzusagen.‘
Idamavoca, bhikkhave, so mahābrahmā.
idamavoca → idam avoca (pts) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts)Das sagte der Große Brahmā.
Idaṁ vatvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tattheva antaradhāyi.
tattheva antaradhāyi → tatthevantaradhāyi (bj) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | tattheva → tatth ev (pts)Dann verbeugte er sich, umrundete den Buddha Vipassī respektvoll, die rechte Seite ihm zugewandt, und verschwand eben dort.
Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito bhikkhū āmantesi:
sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sāyaṇhasamayaṁ patisallānā (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamaye (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | sammāsambuddho sāyanhasamayaṁ → sammā-sambuddho sāyaṇha-samaye (pts)Da kam der Buddha Vipassī am späten Nachmittag aus seiner Klausur und wandte sich an die Mönche und Nonnen. Er berichtete ihnen, was vorgefallen war. Dann sagte er:
‘idha mayhaṁ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
“mahā kho etarahi bhikkhusaṅgho bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ.
aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhusatasahassaṁ (pts) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅgho → bhikkhu-saṁgho (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhiṁ bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts)
Yannūnāhaṁ bhikkhū anujāneyyaṁ—
bhikkhū → bhikkhu (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
caratha, bhikkhave, cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
mā ekena dve agamittha;
desetha, bhikkhave, dhammaṁ ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha.
ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → ādi-kalyāṇaṁ majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)
Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti, bhavissanti dhammassa aññātāro.
santi → santīdha (sya-all) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts)
Api ca channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā”’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | api ca → apica (th) | pātimokkhuddesāyāti → pātimokkhuddesāyā ti (ms2005) | rājadhānī upasaṅkamitabbā → rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)
Atha kho, bhikkhave, aññataro mahābrahmā mama cetasā cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi.
samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | samiñjeyya → sammiñjeyya (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | cetasā cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi → cetaso ceto-parivitakkam aññāya seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva brahmaloke → sammiñjeyya evam eva brahma-loke (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yenāhaṁ tenañjaliṁ paṇāmetvā maṁ etadavoca:
tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpanāmetvā (bj) | atha kho → athakho (th) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
Mahā kho, bhante, etarahi bhikkhusaṅgho bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ.
mahā → maha (bj) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha saṭṭhiṁ bhikkhusatasahassaṁ (pts) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅgho → bhikkhu-saṁgho (pts) | rājadhāniyā → rāja dhāniyā (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha saṭṭhiṁ bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts)
Anujānātu, bhante, bhagavā bhikkhū—
caratha, bhikkhave, cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
mā ekena dve agamittha;
desetha, bhikkhave, dhammaṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti, bhavissanti dhammassa aññātāroti.
assavanatā → assavaṇatā (bj) | aññātāroti api ca → aññātāro apica (sya-all) | apparajakkhajātikā → apparajakkhajātika (pts) | santi → puṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha santīdha (th) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātika (pts)
Api ca, bhante, mayaṁ tathā karissāma, yathā bhikkhū channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatiṁ rājadhāniṁ upasaṅkamissanti pātimokkhuddesāyā’ti.
api ca → apica (th) | rājadhāniṁ upasaṅkamissanti → rāja-dhāniṁ upasaṁkamissanti (pts)
Idamavoca, bhikkhave, so mahābrahmā.
+ → so (bjt)
Idaṁ vatvā maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tattheva antaradhāyi.
tattheva antaradhāyi → tatthevantaradhāyi (bj) | tattheva → tatth ev (pts)
‘Anujānāmi, bhikkhave, caratha cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)‚Wandert los, Mönche und Nonnen, zum Nutzen und Glück vieler Menschen, aus Anteilnahme für die Welt, zum Segen, Nutzen und Glück von Göttern und Menschen.
mā ekena dve agamittha;Es sollen nicht zwei auf einer Straße gehen.
desetha, bhikkhave, dhammaṁ ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha.
ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → ādi-kalyāṇaṁ majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)Lehrt den Dhamma, der am Anfang gut, in der Mitte gut und am Ende gut ist, bedeutsam und gut ausgedrückt. Und legt ein geistliches Leben dar, das ganz vollständig und rein ist.
Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti,
assavanatā → assavaṇatā (bj) | santi → santīdha (sya-all) | apparajakkhajātikā → apparajakkha-jātikā (pts)Es gibt Wesen, die wenig Sand in den Augen haben. Sie werden verkümmern, weil sie die Lehre nicht gehört haben.
bhavissanti dhammassa aññātāro.Es werden solche da sein, die die Lehre verstehen!
Api ca, bhikkhave, channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | apica → ito paraṁ yāva pātimokkhuddesāyātīti atirekapāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | ca → K mayaṁ tathā karissāma yathā channaṁ &c. (pts note) | api ca bhikkhave → apica mayaṁ tathā karissāma yathā (th) | rājadhānī upasaṅkamitabbā → rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)Wenn aber sechs Jahre vergangen sind, sollt ihr alle nach Bandhumatī kommen, um die Ordenssatzung aufzusagen.‘
Atha kho, bhikkhave, bhikkhū yebhuyyena ekāheneva janapadacārikaṁ pakkamiṁsu.
pakkamiṁsu → pakkamisuṁ (bj) | kho → kho te (pts) | te → Sc Bm K omit. (pts note) | atha kho → athakho (th) | ekāheneva janapadacārikaṁ → ekāhen eva janapada-cārikaṁ (pts)Da machten sich die meisten der Mönche und Nonnen noch am gleichen Tag auf und wanderten durch das Land.
Tena kho pana samayena jambudīpe caturāsīti āvāsasahassāni honti.
pana → pana bhikkhave (bj, pts) | jambudīpe caturāsīti āvāsasahassāni → jambūdīpe caturāsītiāvāsasahassāni (sya-all) | caturāsīti → caturāsītiṁ (pts) | caturāsīti āvāsasahassāni → caturāsītiṁ āvāsa-sahassāni (pts)Da gab es zu dieser Zeit 84.000 Klöster im Land des Rosenapfelbaums.
Ekamhi hi vasse nikkhante devatā saddamanussāvesuṁ:
hi → (bj, sya-all, pts) | saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)Und als das erste Jahr zu Ende ging, erhoben die Gottheiten den Ruf:
‘nikkhantaṁ kho, mārisā, ekaṁ vassaṁ;
ekaṁ vassaṁ pañca dāni → ekavassaṁ pañcidāni (sya-all)‚Kameraden, das erste Jahr ist zu Ende.
pañca dāni vassāni sesāni;
pañca dāni → pañcadāni (bjt) | pañca dāni → pañcidāni (th)Nun bleiben noch fünf Jahre.
pañcannaṁ vassānaṁ accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | pātimokkhuddesāyāti → Bm dvīsu vassesu nikkhantesu, tīsu vassesu nikkhantesu, catūsu vassesu nikkhantesu, pañcasu vassesu nikkhantesu devatā, &c., as below. (pts note) | rājadhānī upasaṅkamitabbā → rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)Wenn fünf Jahre vergangen sind, sollt ihr alle nach Bandhumatī gehen, um die Ordenssatzung aufzusagen.‘
Dvīsu vassesu nikkhantesu …
pe → spelled out in full (bjt)Und als das zweite Jahr zu Ende ging …
tīsu vassesu nikkhantesu …
pe → spelled out in full (bjt)als das dritte …
catūsu vassesu nikkhantesu …
catūsu → catusu (bjt) | pe → spelled out in full (bjt)als das vierte …
pañcasu vassesu nikkhantesu devatā saddamanussāvesuṁ:
saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)als das fünfte Jahr zu Ende ging, erhoben die Gottheiten den Ruf:
‘nikkhantāni kho, mārisā, pañcavassāni;
pañcavassāni → pañca vassāni (bjt, th, pts)‚Kameraden, das fünfte Jahr ist zu Ende.
ekaṁ dāni vassaṁ sesaṁ;
ekaṁ dāni → ekaṁdāni (bjt, th)Nun bleibt noch ein Jahr.
ekassa vassassa accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | bandhumatī → bandhumati (pts) | bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā → bandhumati rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)Wenn ein Jahr vergangen ist, sollt ihr alle nach Bandhumatī gehen, um die Ordenssatzung aufzusagen.‘
Chasu vassesu nikkhantesu devatā saddamanussāvesuṁ:
saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)Und als das sechste Jahr zu Ende ging, erhoben die Gottheiten den Ruf:
‘nikkhantāni kho, mārisā, chabbassāni,
chabbassāni → cha vassāni (pts) | vassāni → Bm K chabbassāni. (pts note)‚Kameraden, das sechste Jahr ist zu Ende.
samayo dāni bandhumatiṁ rājadhāniṁ upasaṅkamituṁ pātimokkhuddesāyā’ti.
Bandhumatiṁ → Sdt K -matī. (pts note) | rāja-dhāniṁ → Sdt K -dhānī (pts note) | upasaṁkamituṁ → K -tabbā. (pts note) | samayo dāni → samayodāni (bjt) | rājadhāniṁ upasaṅkamituṁ → rāja-dhāniṁ upasaṁkamituṁ (pts)Jetzt ist die Zeit, dass ihr alle nach Bandhumatī gehen sollt, um die Ordenssatzung aufzusagen.‘
Atha kho te, bhikkhave, bhikkhū appekacce sakena iddhānubhāvena appekacce devatānaṁ iddhānubhāvena ekāheneva bandhumatiṁ rājadhāniṁ upasaṅkamiṁsu pātimokkhuddesāyāti.
pātimokkhuddesāyāti → pātimokkhuddesāya (bj) | appekacce sakena → app ekacce saken eva (pts) | appekacce devatānaṁ → app ekacce devānaṁ (pts) | pātimokkhuddesāyāti → pātimokkhuddesāya (cck: ?) | eva → Bm K sakena. (pts note) | devānaṁ → Bm K devatānaṁ. (pts note) | pātimokkhuddesāyāti → So SS, Bm. (pts note) | atha kho → athakho (th) | ekāheneva → ekāhen eva (pts) | rājadhāniṁ upasaṅkamiṁsu → rāja-dhāniṁ upasaṁkamiṁsu (pts)Und noch am gleichen Tag gingen die Mönche und Nonnen nach Bandhumatī, um die Ordenssatzung aufzusagen. Manche bedienten sich ihrer eigenen übersinnlichen Kraft, andere der übersinnlichen Kraft der Gottheiten.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bhikkhusaṅghe evaṁ pātimokkhaṁ uddisati:
uddisati → Bm K uddissati. (pts note) | bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005) | sammāsambuddho bhikkhusaṅghe → sammā-sambuddho bhikkhu-saṁghe (pts)Und dort sagte Vipassī der Gesegnete, der Vollendete, der vollkommen erwachte Buddha die Ordenssatzung folgendermaßen auf:
‘Khantī paramaṁ tapo titikkhā, nibbānaṁ paramaṁ vadanti buddhā;
paramaṁ tapo titikkhā → paramaṁtapo tītikkhā (sya-all) | titikkhā → K tīt-. (pts note)‚Geduldiges Annehmen ist die höchste Inbrunst. erlöschen ist das Höchste, sagen die Buddhas. Na hi pabbajito parūpaghātī, na samaṇo hoti paraṁ viheṭhayanto.
parūpaghātī na → parūpaghāti (pts) | parūpaghāti → Bm insert na: so also Sum (perhaps). SS and K omit. (pts note) na samaṇo → samaṇo (si, sya-all, km, pts1ed) | na → (bj, sya-all) | samaṇo → samaṇo (cck: sī. syā. pī.)Kein wahrer Hausloser verletzt jemand anderen, noch tut ein Asket jemand anderem weh.Sabbapāpassa akaraṇaṁ, kusalassa upasampadā;
sabbapāpassa → sabba-pāpassa (pts) kusalassa upasampadā → kusalassūpasampadā (sya-all)Nichts Schlechtes tun, sich das Gute zu eigen machen Sacittapariyodapanaṁ, etaṁ buddhānasāsanaṁ.
sacittapariyodapanaṁ → sacitta-pariyodapanaṁ (pts) buddhānasāsanaṁ anūpavādo anūpaghāto → buddhāna sāsanaṁ anupavādo anupaghāto (pts)und den Geist läutern: das ist die Anleitung der Buddhas.Anūpavādo anūpaghāto, pātimokkhe ca saṁvaro;
Anūpavādo anūpaghāto → anupavādo anupaghāto (pts1ed, mr) | anūpaghāto → anupavādo anupaghāto (cck: pī. ka.) | Anupavādo → Sc K anūp-; St anūvādo. (pts note) | anupaghāto → Sc K anūp-. (pts note)Niemanden schlecht machen oder ihm Leid zufügen, zügelung in der Ordenssatzung, Mattaññutā ca bhattasmiṁ, pantañca sayanāsanaṁ;
pantañca → pantañ ca (pts)Maßhalten beim Essen, in einer abgelegenen Unterkunft leben Adhicitte ca āyogo, etaṁ buddhānasāsanan’ti.
buddhānasāsananti → buddhānasāsanaṁti (bjt) | buddhānasāsananti → buddhāna sāsanan ti (pts)und sich dem höheren Geist weihen: das ist die Anleitung der Buddhas.‘
17. Devatārocana17. Von Gottheiten unterrichtet
Ekamidāhaṁ, bhikkhave, samayaṁ ukkaṭṭhāyaṁ viharāmi subhagavane sālarājamūle.
subhagavane → subhavane (sya-all) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts) | subhagavane sālarājamūle → subhaga-vane sāla-rāja-mūle (pts)Dieses eine Mal, Mönche und Nonnen, hielt ich mich bei Ukkaṭṭhā im Subhaga-Wald am Fuß eines wunderbaren Salbaumes auf.
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → Bm paṭisallinassa. (pts note)Während ich für mich allein in Klausur war, kam mir dieser Gedanke in den Sinn:
‘na kho so sattāvāso sulabharūpo, yo mayā anāvutthapubbo iminā dīghena addhunā aññatra suddhāvāsehi devehi.
anāvutthapubbo → anajjhāvutthapubbo (bj); anajjhāvuṭṭhapubbo (mr) | sattāvāso → suddhāvāso (sya-all) | anajjhāvutthapubbo → anāvutthapubbo (bj: machasaṁ) | anāvutthapubbo → anajjhāvuṭṭhapubbo (cck: ka. sī. ka.) | so → Bm na so kho. (pts note) | sattāvāso → SS sattavāso. (pts note) | yo → Scd so. (pts note) | sulabharūpo → sulabha-rūpo (pts) | anāvutthapubbo → anāvuttha-pubbo (pts)‚Es ist nicht leicht, einen Aufenthalt der Lebewesen zu finden, an dem ich nicht zuvor in all der langen Zeit gewohnt hätte, außer bei den Göttern der reinen Aufenthalte.
Yannūnāhaṁ yena suddhāvāsā devā tenupasaṅkameyyan’ti.
tenupasaṅkameyyanti atha khvāhaṁ → tena upasaṅkameyyanti athakhohaṁ (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṁkameyyan ti (pts)Warum gehe ich nicht zu ihnen?‘
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—ukkaṭṭhāyaṁ subhagavane sālarājamūle antarahito avihesu devesu pāturahosiṁ.
khvāhaṁ → kho ahaṁ (bj, pts) | subhagavane → subhavane (sya-all) | ahaṁ → atha, khvā haṁ (bj: machasaṁ) | ahaṁ → K 'haṁ. (pts note) | Avihesu → M. i. 289. (pts note) | ahosiṁ → SS Bm ahosi. (pts note) | atha khvāhaṁ → upasaṅkameyyanti athakhohaṁ (th) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (th, pts) | samiñjeyya → sammiñjeyya (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam eva (pts) | sālarājamūle → sāla-rāja-mūle (pts) | pāturahosiṁ → pātur ahosiṁ (pts)Und so leicht, wie ein kräftiger Mensch den Arm strecken oder beugen würde, verschwand ich da aus dem Subhaga-Wald und erschien wieder bei den Aviha-Göttern.
Tasmiṁ, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
tasmiṁ → tasmiṁyeva kho (sya-all) | anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all); nekāni (pts) | anekāni devatāsatasahassāni → (sya-all, pts) | devatāsatasahassāni → anekāni devatāsatāni anekāni devatāsahassāni (cck: syā.) | Tasmiṁ → K adds yeva kho. (pts note) | nekāni → Bm K anek-. K inserts devatāsatāni anekāni. (pts note) | devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni → deva-nikāye nekāni devatā-sahassāni (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)In dieser Klasse von Göttern begaben sich viele tausend, viele hunderttausend Gottheiten zu mir, verbeugten sich, stellten sich zur Seite hin und sagten zu mir:
‘ito so, mārisā, ekanavutikappe yaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
mārisā ekanavutikappe → mārisa ekanavuto kappe (bj); mārisa ekanavuto kappo (sya-all); mārisa ekanavute kappe (pts) | mārisa → ‘mārisā’ (bj: machasaṁ) | kappe → ekanavutikappe (bj: machasaṁ) | eka-navute → So SS. See 1, 4. Bm navuti. (pts note) | mārisā ekanavutikappe → mārisa eka-navute kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)‚Vor 91 Äonen, Kamerad, erschien in der Welt der Buddha Vipassī, vollendet und vollkommen erwacht.
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)Er wurde als Adliger in einer Adelsfamilie geboren.
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | koṇḍañño → koṇḍaññā (bj) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts)Er gehörte zum Stamm Koṇḍañña.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asītivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | asītivassasahassāni → asīti-vassa-sahassāni (pts)Er lebte 80.000 Jahre.
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)Er erwachte am Fuß eines Patalabaumes.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all); (pts) | sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ → sammā-sambuddhassa khaṇḍa-tissaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)Er hatte ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Khaṇḍa und Tissa.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni. Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | asītibhikkhusahassāni → asītibhikkhusatasahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhi-bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts) | bhikkhusatasahassaṁ → bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts) | asītibhikkhusahassāni → asīti-bhikkhu-sata-sahassāni (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (pts)Er hatte drei Zusammenkünfte von Schülern, alles Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst waren – eine Zusammenkunft von 6.800.000, eine von 100.000 und eine von 80.000.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Als Hauptaufwärter hatte er einen Mönch mit Namen Asoka.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bandhumā nāma rājā pitā ahosi.
mārisā → mārisa (bj, cck, sya-all, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)Sein Vater war König Bandhumā,
Bandhumatī nāma devī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)seine leibliche Mutter war Königin Bandhumatī
Bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | nagaraṁ → rājanagaraṁ (pts) | nagaraṁ → rāja-nagaraṁ (pts)und ihre Hauptstadt hieß Bandhumatī.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa evaṁ abhinikkhamanaṁ ahosi evaṁ pabbajjā evaṁ padhānaṁ evaṁ abhisambodhi evaṁ dhammacakkappavattanaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | dhammacakkappavattanaṁ → dhammacakka-pavattanaṁ (pts)Und so war seine Entsagung, so sein Fortziehen, so sein Bemühen, so sein Erwachen, und so rollte er das Rad des Dhamma vorwärts.
Te mayaṁ, mārisā, vipassimhi bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti …
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | bhagavati → bhagavatī (bj) | uppannā → Bm K ūpapannā, and so in 30. (pts note) | nekāni → Bm anekāni, and below. K anekāni devatā-satāni anekāni, &c. (pts note) | pe → spelled out in full (pts)Und, Kamerad, nachdem wir unter diesem Buddha Vipassī das geistliche Leben geführt hatten, verloren wir unsere Begierde nach Sinnenfreuden und wurden hier wiedergeboren.‘
pe…
pe → Bm K omit. (pts note)Und andere Gottheiten kamen und berichteten in ähnlicher Weise über das Leben der Buddhas Sikhī, Vessabhū, Kakusandha, Koṇāgamana und Kassapa.
Tasmiṁyeva kho, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all); nekāni (pts) | devatāsatasahassāni → devatāsatāni anekāni devatāsahassāni (sya-all) | devatāsatasahassāni → anekāni devatāsatāni anekāni devatāsahassāni (cck: syā. evamuparipi) | devatā-satāni → Sc devatāni, Bm devatā-sata-sahassāni. (pts note) | avocuṁ → K inserts Ito so mārisa ekatiṁso kappo yaṁ Sikhī bhagavā . . . pe . . . te mayaṁ mārisa Sikhimhi Bhagavati . . . pe . . . Tasmiṁ &c., as in Bm 32 pe; and at imasmiṁ yeva &c = 30. (pts note) | tasmiṁyeva → tasmiṁ yeva (bjt) | pe → spelled out in full (th) | tasmiṁyeva kho bhikkhave devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni → nekāni devatā-satāni (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)In dieser Klasse von Göttern begaben sich viele tausend, viele hunderttausend Gottheiten zu mir, verbeugten sich, stellten sich zur Seite hin und sagten zu mir:
‘imasmiṁyeva kho, mārisā, bhaddakappe bhagavā etarahi arahaṁ sammāsambuddho loke uppanno.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | mārisa → mārisā (bj: machasaṁ) | etarahi → Sc omits. (pts note) | imasmiṁyeva → imasmiṁ yeva (bjt, pts) | mārisā bhaddakappe → mārisa bhadda-kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)‚Im gegenwärtigen, von Glück gesegneten Äon bist du, Kamerad, als Buddha in der Welt erschienen, vollendet und vollkommen erwacht.
Bhagavā, mārisā, khattiyo jātiyā khattiyakule uppanno.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | jātiyā → Sd inserts ahosi, but omits it in the repetition. (pts note) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)Du wurdest als Adliger in einer Adelsfamilie geboren.
Bhagavā, mārisā, gotamo gottena.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts)Du gehörst zum Stamm Gotama.
Bhagavato, mārisā, appakaṁ āyuppamāṇaṁ parittaṁ lahukaṁ yo ciraṁ jīvati, so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | lahukaṁ → lahusaṁ (pts) | lahukaṁ → lahusaṁ (bj: PTS) | lahusaṁ → So SS, Bm lahukaṁ. (pts note) | vassasataṁ → vassa-sataṁ (pts)Deine Lebensdauer ist kurz, knapp und flüchtig. Ein langes Leben dauert hundert Jahre oder ein wenig länger.
Bhagavā, mārisā, assatthassa mūle abhisambuddho.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts)Du bist am Fuß eines Pappelfeigenbaumes erwacht.
Bhagavato, mārisā, sāriputtamoggallānaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
mārisā → mārisa (bj) | ahosi → (bj, pts) | mārisā sāriputtamoggallānaṁ → mārisa sārīputtamoggallānaṁ (sya-all) | mārisā sāriputtamoggallānaṁ nāma → mārisa sāriputtamoggallānā (pts) | sāriputtamoggallānaṁ → sāriputtamoggallānā (bj: PTS) | Sāriputta-Moggallānā → Sd -na; so SS in the repetition; Bm K Moggallānaṁ; K adds nāma. (pts note) | sāvaka-yugaṁ → K adds ahosi. (pts note)Du hast ein erlesenes Paar von Hauptschülern mit Namen Sāriputta und Moggallāna.
Bhagavato, mārisā, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni. Bhagavato, mārisā, ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | mārisā eko → mārisa eso (sya-all) | bhikkhusatāni → bhikkhu-satāni (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (pts)Du hast eine Zusammenkunft von Schülern – 1.250 Mönche und Nonnen, deren Befleckungen aufgelöst sind.
Bhagavato, mārisā, ānando nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | nāma → (bj, pts) | ahosi → (bj) | upaṭṭhāko → ahosi (bj: machasaṁ) | Ānando → K adds nāma. (pts note) | ahosi → So Bm; SS K omit. (pts note)Als Hauptaufwärter hast du einen Mönch mit Namen Ānanda.
Bhagavato, mārisā, suddhodano nāma rājā pitā ahosi.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | ahosi → (bj, sya-all, pts) | nāma → (pts) | pitā → ahosi (bj: machasaṁ)Dein Vater war König Suddhodana,
Māyā nāma devī mātā ahosi janetti.
ahosi → (bj) | nāma → (pts) | mātā → ahosi (bj: machasaṁ) | Māyā → K adds nāma. (pts note) | ahosi janetti → janettī (th, pts)deine leibliche Mutter war Königin Māyā
Kapilavatthu nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī ahosi → rājadhāni (bj) | ahosi → (pts)und eure Hauptstadt hieß Kapilavatthu.
Bhagavato, mārisā, evaṁ abhinikkhamanaṁ ahosi evaṁ pabbajjā evaṁ padhānaṁ evaṁ abhisambodhi evaṁ dhammacakkappavattanaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | dhammacakkappavattanaṁ → dhammacakka-pavattanaṁ (pts)Und so war deine Entsagung, so dein Fortziehen, so dein Bemühen, so dein Erwachen, und so rolltest du das Rad des Dhamma vorwärts.
Te mayaṁ, mārisā, bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti.
mārisā bhagavati → mārisa bhagavatī (bj) | mārisā → mārisa (sya-all, pts) | idhūpapannāti atha khvāhaṁ → idhupapannāti athakhohaṁ (sya-all) | idhūpapannāti → idh uppannā ti (pts) | kāmacchandaṁ → kāmachandaṁ (th)Und, Kamerad, nachdem wir unter dir das geistliche Leben geführt hatten, verloren wir unsere Begierde nach Sinnenfreuden und wurden hier wiedergeboren.‘
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, avihehi devehi saddhiṁ yena atappā devā tenupasaṅkamiṁ …pe…
khvāhaṁ → kho haṁ (pts) | pe → peyyālamukhena saṁyuttaṁ heṭṭhā vuttayena veditabbaṁ (bj note) | upasaṁkamiṁ → Bm inserts pa. (pts note) | atha khvāhaṁ → athakhohaṁ (th) | + → athakhohaṁ (th) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṁkamiṁ (pts)Dann ging ich zusammen mit den Aviha-Göttern zu den Atappa-Göttern …
atha khvāhaṁ, bhikkhave, avihehi ca devehi atappehi ca devehi saddhiṁ yena sudassā devā tenupasaṅkamiṁ.
khvāhaṁ → K as before kho 'haṁ. (pts note) | Avihehi → Sc avī-. (pts note) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṁkamiṁ (pts)zu den Göttern von schönem Anblick …
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, avihehi ca devehi atappehi ca devehi sudassehi ca devehi saddhiṁ yena sudassī devā tenupasaṅkamiṁ. Atha khvāhaṁ, bhikkhave, avihehi ca devehi atappehi ca devehi sudassehi ca devehi sudassīhi ca devehi saddhiṁ yena akaniṭṭhā devā tenupasaṅkamiṁ. Tasmiṁ, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
atha khvāhaṁ → athakhohaṁ (sya-all) | tasmiṁ → tasmiṁyeva kho (sya-all) | anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all); nekāni (pts) | anekāni devatāsatasahassāni → (sya-all, pts) | devehi → Sct insert saddhiṁ. (pts note) | Tasmiṁ → K inserts yeva kho. (pts note) | nekāni → Bm anekāni. (pts note) | devatāsahassāni → Bm adds anekāni devatā sata-sahassāni; K anekāni devatā-satāni anekāni &c. (pts note) | devatāsatasahassāni → devatā satasahassāni (bjt) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṁkamiṁ (pts) | devanikāye anekāni → deva-nikāye nekāni (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)und zu den Göttern mit schönem Blick. Und zusammen mit all diesen Göttern ging ich zu den Akaniṭṭha-Göttern, wo wir ein ähnliches Gespräch hatten.
‘ito so, mārisā, ekanavutikappe yaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
mārisā ekanavutikappe → mārisa ekanavuto kappo (bj, sya-all); mārisa ekanavute kappe (pts) | kappe → -1 So SS. See ante, 29. Bm eka-navuti kappe; K ekanavuto kappo. (pts note) | mārisā ekanavutikappe → mārisa eka-navute kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts)
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all)
Khattiyakule udapādi.
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asītivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ.
Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ.
Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bandhumā nāma rājā pitā ahosi bandhumatī nāma devī mātā ahosi janetti.
mārisā → mārisa (sya-all) | janetti → janettī (sya-all)
Bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa evaṁ abhinikkhamanaṁ ahosi evaṁ pabbajjā evaṁ padhānaṁ evaṁ abhisambodhi, evaṁ dhammacakkappavattanaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all) | abhinikkhamanaṁ → abhiknikkhamanaṁ (sya-all)
Te mayaṁ, mārisā, vipassimhi bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti.
mārisā → mārisa (sya-all) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | pe → Not in SS; here repeat as in 29, down to idh'; uppannā ti. (pts note) | kāmacchandaṁ → kāmachandaṁ (th)
Tasmiṁyeva kho, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all); nekāni (pts) | anekāni devatāsatasahassāni → (sya-all) | deva-nikāye → K inserts anekāni devatā satāni. (pts note) | pe → Bm K omit. (pts note) | satāni → Bm sata-sahassāni. K omits this clause. (pts note) | avocuṁ → Bm Ito kho mārisa ekatiṁse (K -so) kappe (K -po) yaṁ Sikhī bhagavā . . . pa . . . Te mayaṁ mārisa Sikhimhi bhagavati . . . pa . . . Tasmiṁ yeva kho mārisa ekatiṁse kappe Vessabhū bhagavā . . . pa . . . Te mayaṁ mārisa Vessabhumhi bhagavati . . . pa . . . Imasmiṁ yeva kho mārisa bhadda-kappe Kakusandho, Koṇāgamano, Kassapo bhagavā . . . pa . . . Te mayaṁ mārisa Kakusandhamhi, Koṇāgamanamhi, Kassapamhi bhagavati brāhmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā ti. Tasmiṁ yeva kho bhikkhave (as at beginning of 32). (pts note) | devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni → deva-nikāye nekāni devatā-sahassāni nekāni devatā satāni (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
‘ito so, mārisā, ekatiṁse kappe yaṁ sikhī bhagavā …pe…
so mārisā → kho mārisa (bj) | bhagavā → bhagavā loke udapādi (bj) | mārisā ekatiṁse kappe → mārisa ekatiṁso kappo (sya-all)
te mayaṁ, mārisā, sikhimhi bhagavati tasmiññeva kho, mārisā, ekatiṁse kappe yaṁ vessabhū bhagavā …pe…
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | mārisā ekatiṁse kappe → mārisa ekatiṁso kappo (bj) | bhagavā → bhagavā loke udapādi (bj) | yaṁ → (sya-all) | tasmiññeva → brahmacariyaṁ idhūpapannā so yeva (bjt) | tasmiññeva → tasmiṁyeva (th)
te mayaṁ, mārisā, vessabhumhi bhagavati …pe…
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | bhagavati → bhagavati brahmacariyaṁ caritvā (bj)
imasmiṁyeva kho, mārisā, bhaddakappe kakusandho koṇāgamano kassapo bhagavā …pe…
imasmiṁyeva → idhūpapannā imasmiṁ yeva (bj) | mārisā bhaddakappe → mārisa bhaddekappe (bj) | koṇāgamano kassapo → (bj) | bhagavā → bhagavā loke udapādi (bj) | mārisā → mārisa (sya-all) | koṇāgamano → konāgamano (sya-all)
te mayaṁ, mārisā, kakusandhamhi koṇāgamanamhi kassapamhi bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti.
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | idhūpapannāti tasmiṁyeva → idhūpapannoti tasmiṁ yeva (bj) | koṇāgamanamhi → konāgamanamhi (sya-all) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | kāmacchandaṁ → kāmachandaṁ (th)
Tasmiṁyeva kho, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all) | anekāni devatāsatasahassāni → (sya-all) | tasmiṁyeva → tasmiṁ yeva (bjt)
‘imasmiṁyeva kho, mārisā, bhaddakappe bhagavā etarahi arahaṁ sammāsambuddho loke uppanno.
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | imasmiṁyeva → imasmiṁ yeva (bjt) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Bhagavā, mārisā, khattiyo jātiyā, khattiyakule uppanno.
mārisā → mārisa (sya-all) | pe → Not in SS; repeat as in 30. (pts note)
Bhagavā, mārisā, gotamo gottena.
mārisā → mārisa (sya-all)
Bhagavato, mārisā, appakaṁ āyuppamāṇaṁ parittaṁ lahukaṁ yo ciraṁ jīvati, so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo.
mārisā → mārisa (sya-all)
Bhagavā, mārisā, assatthassa mūle abhisambuddho.
mārisā → mārisa (sya-all)
Bhagavato, mārisā, sāriputtamoggallānaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
mārisā sāriputtamoggallānaṁ → mārisa sārīputtamoggallānaṁ (sya-all)
Bhagavato, mārisā, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni.
mārisā → mārisa (sya-all)
Bhagavato, mārisā, ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Bhagavato, mārisā, ānando nāma bhikkhu upaṭṭhāko aggupaṭṭhāko ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all) | ahosi → (sya-all)
Bhagavato, mārisā, suddhodano nāma rājā pitā ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all) | ahosi → (sya-all)
Māyā nāma devī mātā ahosi janetti.
ahosi janetti → janettī (th)
Kapilavatthu nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
ahosi → (sya-all) | kapilavatthu → kapilavatthuṁ (th)
Bhagavato, mārisā, evaṁ abhinikkhamanaṁ ahosi, evaṁ pabbajjā, evaṁ padhānaṁ, evaṁ abhisambodhi, evaṁ dhammacakkappavattanaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Te mayaṁ, mārisā, bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti.
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | kāmacchandaṁ → kāmachandaṁ (th)
Iti kho, bhikkhave, tathāgatassevesā dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati ‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi.
esā → Bm Sum eva sā. (pts note) | dhammadhātuyā → dhamma dhātuyā (bjt, pts) | tathāgatassevesā → tathāgatass ev esā (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts) | itipi → iti pi (pts)Und so ist der Klargewordene in der Lage, sich an Geburt, Namen, Stamm, Lebensdauer, Hauptschüler und Zusammenkünfte von Schülern der Buddhas der Vergangenheit zu erinnern, die vollkommen verloschen sind, die das Ausufern abgeschnitten, die Spur abgeschnitten, den Kreislauf zu Ende gebracht haben und über alles Leiden hinausgegangen sind. Es ist sowohl, weil ich das Prinzip der Lehren klar durchdrungen habe,
‘Evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ’ itipīti.
evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, th, ms2005) | evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → evaṁ-nāmā evaṁgottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī evaṁ-vimuttā (pts)
Devatāpi tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ, yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati ‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi.als auch, weil Gottheiten es mir gesagt haben.“
‘Evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ’ itipī”ti.
pīti → Bm K add: Devatā pi Tathāgatassa etam atthaṁ ārocesuṁ, yena Tathāgato atīte pubbe3 parinibbute chinnapapañce chinna-vaṭume pariyādiṇṇa-vaṭṭe sabba-dukkhavītivatte jātito pi anussarati, nāmato pi anussarati, gottato pi anussarati, āyuppamāṇato pi anussarati, sāvaka-yugato pi anussarati, sāvaka-sannipātato pi anussarati: "Evaṁ jaccā te Bhagavanto ahesuṁ iti pi, evaṁ-nāmā, evaṁgottā, evaṁ-sīlā, evaṁ-dhammā, evaṁ-paññā evaṁ-vihārī, evaṁ-vimuttā te Bhagavanto ahesuṁ iti pīti. (pts note)
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Das sagte der Buddha.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
SAMATTAṂ → So St; Scd Mahā-Padhāna; Sd (by accident) Mahā - Nidāna; Bm Mahā-Padhāna-suttaṁ niṭṭhitaṁ. K Mahāpadāna-Suttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ. Old. Buddha, p. 418, Mahāpadhāna, referring to Jāt. i. 59 which has Mahāpadāna. 3 K Buddhe. (pts note) | abhinandunti → abhinandun ti mahāpadāna-suttantaṁ samattaṁ (pts)Zufrieden begrüßten die Mönche und Nonnen die Worte des Buddha.