Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Dīgha Nikāya 14Dīgha nikāya 14

MahāpadānasuttaDugi govor o velikom podvigu

1. Pubbenivāsapaṭisaṁyuttakathā1. O prošlim životima

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme karerikuṭikāyaṁ.
anāthapiṇḍikassa ārāme → anāthapiṇḍikassārāme (sya-all) | ārāme → K Anāthapīṇḍikassārāme (spells -pīṇḍ-, and below pīṇḍapāta, &c.) (pts note) | Kareri-kuṭikāyaṁ → Bm Karerī, and so always. Scd Karerū here, Kareri in 2; K Kareri throughout. Sum Kareru- thrice, kareri once. (pts note)
Jednom je Blaženi boravio Kraj Sāvatthija. u Đetinom gaju, u manastiru koji je podigao Anāthapiṇḍika, u kolibi kraj ružinog grma.

Atha kho sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ pubbenivāsapaṭisaṁyuttā dhammī kathā udapādi:
Kareri-maṇḍala-māḷe → K always, Bm mostly, SS frequently māḷe (SS here Kareri-). (pts note) | dhammī → Bm dhammi, and onwards. (pts note) | atha kho → athakho (th) | sannisinnānaṁ → sanni sinnānaṁ (th) | pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ karerimaṇḍalamāḷe → pacchā-bhattaṁ piṇḍapāta-paṭikkantānaṁ kareri-maṇḍala-māḷe (pts) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttā → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttā (pts)
Onda se, pošto su se vratili iz prošenje hrane i jeli, veća grupa monaha se okupila i posedala u okrugloj dvorani kraj ružinog grma, te zapodenuše razgovor o prethodnim životima:
“itipi pubbenivāso, itipi pubbenivāso”ti.
itipi pubbenivāsoti → iti pubbe nivāso ti (pts) | itipi → iti (bj: PTS)
„Ovakav je bio prethodni život, onakav je bio prethodni život.”

Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya tesaṁ bhikkhūnaṁ imaṁ kathāsallāpaṁ.
mānusikāya → mānusakāya (bj: sīmu) | atikkantamānusikāya → atikkanta mānusikāya (bjt) | sotadhātuyā → sota-dhātuyā (pts) | atikkantamānusikāya → atikkanta-mānusikāya (pts)
A Blaženi svojim duhovnim uhom, koje je pročišćeno i nadmašuje ljudsko, doču taj prijateljski razgovor monaha.
Atha kho bhagavā uṭṭhāyāsanā yena karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi, nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
paññatte āsane → paññattāsane (sya-all) | paññatte → K paññattāsane. (pts note) | atha kho → athakho (th) | karerimaṇḍalamāḷo → kareri maṇḍalamāḷo (th) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → karerimaṇḍala-māḷo ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Onda on ustade sa mesta na kojem je sedeo i otide do okrugle dvorane kraj ružinog grma. Kada je stigao, sede na unapred pripremljeno mesto, pa ovako reče monasima:
“kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā; kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
kāya nuttha → kāyanuttha (my, bjt) | vippakatāti → vippakatā ti (bjt) | nuttha → nu ttha (pts) | antarākathā vippakatāti → antarā kathā vippakatā ti (pts)
„Monasi, radi kakvog razgovora ste se ovde okupili? U kakvom sam vas to razgovoru prekinuo?”

Evaṁ vutte, te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Na to monasi odgovoriše:
“idha, bhante, amhākaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ pubbenivāsapaṭisaṁyuttā dhammī kathā udapādi:
Kareri-maṇḍala-māḷe → So all MSS. (pts note) | pacchābhattaṁ → pacchā bhattaṁ (th) | sannipatitānaṁ → sanni patitānaṁ (th) | pacchābhattaṁ → pacchā-bhattaṁ (pts) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttā → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttā (pts)
„Poštovani gospodine, kad smo se vratili iz prošenja hrane, posle jela, ovde smo se okupili i zapodenuli razgovor o prethodnim životima:
‘itipi pubbenivāso itipi pubbenivāso’ti.
itipi pubbenivāsoti → iti pubbe nivāso ti (pts)
„Ovakav je bio prethodni život, onakav je bio prethodni život.”
Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā. Atha bhagavā anuppatto”ti.
antarākathā → antarā kathā (bjt, pts) | anuppattoti → anuppatto ti (pts)
U takvom nas je razgovoru poštovani prekinuo kada je došao”

“Iccheyyātha no tumhe, bhikkhave, pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ kathaṁ sotun”ti?
pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ → pubbe-nivāsapaṭisaṁyuttaṁ (pts) | sotunti → sotun ti (pts)
„Želite li, monasi, da čujete priču o prethodnim životima?”

“Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo;
etassa → etasa (pts)
„Za to je, Blaženi, sada pravi trenutak! Za to je, Srećni, sada pravi trenutak!
yaṁ bhagavā pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ kathaṁ kareyya, bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
bhagavato sutvā → bhagavato vacanaṁ sutvā (sya-all) | bhagavato → bhagavato vacanaṁ (sya-all) | sutvā → bhagavato vacanaṁ sutvā (cck: syā.) | Bhagavato → K adds vacanaṁ. (pts note) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttaṁ (pts)
Ono što o prethodnim životima monasi čuju od Blaženog, to će dobro zapamtiti.”

“Tena hi, bhikkhave, suṇātha sādhukaṁ manasi karotha bhāsissāmī”ti.
tena hi → tenahi (th) | manasi karotha → manasikarotha (th, pts)
„Onda poslušajte i dobro zapamtite šta ću vam reći.”

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt) | bhanteti → bhante ti (pts)
„Da, poštovani gospodine,” odgovoriše oni.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
A Blaženi ovako nastavi:

“Ito so, bhikkhave, ekanavutikappe yaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
ekanavutikappe → ekanavuto kappo (bj, sya-all, km, pts1ed) | ekanavutikappe → ekanavutokappo (bj, pts) | ekanavutokappo → ekanavutikappe (bj: machasaṁ) | yaṁ → ekanavuto kappo (cck: syā. kaṁ. pī.) | kappo → So SS and K; Bm eka-navuti-kappe. Comp. Jāt. i. 41, and below 3.29 and 31. (pts note) | ekanavutikappe → eka-navuto kappo (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
„Pre devedeset jednog eona se Buda Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, pojavio u ovome svetu.
Ito so, bhikkhave, ekatiṁse kappe yaṁ sikhī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
ekatiṁse kappe → ekatiṁso kappo (bj, sya-all, km, pts1ed) | ekatiṁse kappe → ekatiṁsokappo (bj, pts) | ekatiṁsokappo → ekatiṁse kappe (bj: machasaṁ) | kappe → ekatiṁ sakappo (cck: sī.); ekatiṁ so kappo (cck: syā. kaṁ. pī.) | kappo → Sc eka-tiṁsa-kappe, Bm tiṁse kappe. (pts note) | ekatiṁse kappe → eka-tiṁso kappo (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Pre trideset jednog eona se Buda Sikhī, plemeniti i potpuno probuđeni, pojavio u ovome svetu.
Tasmiññeva kho, bhikkhave, ekatiṁse kappe vessabhū bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
tasmiññeva → tasmiṁyeva (th) | tasmiññeva → tasmiṁ yeva (pts) | ekatiṁse → eka-tiṁse (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
U istom tom trideset prvom eonu se Buda Vesabhū, plemeniti i potpuno probuđeni, pojavio u ovome svetu.
Imasmiññeva kho, bhikkhave, bhaddakappe kakusandho bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
Imasmiññeva → imasmiṁ yeva (km, pts1ed); imasmiṁ (katthaci) | Imasmiññeva → imasmiṁ (cck: katthacī) | yeva → SS omit. (pts note) | imasmiññeva → imasmiṁyeva (th) | bhaddakappe → bhadda-kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
A u ovom blagoslovenom eonu se Buda Kakusandha, plemeniti i potpuno probuđeni, pojavio u ovome svetu.
Imasmiññeva kho, bhikkhave, bhaddakappe koṇāgamano bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
koṇāgamano → konāgamano (sya-all, pts) | Konāgamano → So Scd K; Fausboll prints Koṇā-, So S Bm. Sc Bm add nāma. (pts note) | imasmiññeva → imasmiṁyeva (th) | imasmiññeva → imasmiṁ yeva (pts) | bhaddakappe koṇāgamano → bhadda-kappe konāgamano (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
U istom ovom blagoslovenom eonu se Buda Koṇāgamana, plemeniti i potpuno probuđeni, pojavio u ovome svetu.
Imasmiññeva kho, bhikkhave, bhaddakappe kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
imasmiññeva → imasmiṁyeva (th) | imasmiññeva → imasmiṁ yeva (pts) | bhaddakappe → bhadda-kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
U istom ovom blagoslovenom eonu se Buda Kassapa, plemeniti i potpuno probuđeni, pojavio u ovome svetu.
Imasmiññeva kho, bhikkhave, bhaddakappe ahaṁ etarahi arahaṁ sammāsambuddho loke uppanno.
imasmiññeva → imasmiṁyeva (th) | imasmiññeva → imasmiṁ yeva (pts) | bhaddakappe → bhadda-kappe (pts)
U istom ovom blagoslovenom eonu sam se, monasi, i ja, plemeniti i potpuno probuđeni, pojavio u ovome svetu.

Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)
Buda Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, bio je rođen kao plemići, u plemićkoj porodici.
Sikhī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)
Buda Sikhī, plemeniti i potpuno probuđeni, takođe.
Vessabhū, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)
Buda Vesabhū, plemeniti i potpuno probuđeni, takođe.
Kakusandho, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi, brāhmaṇakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | brāhmaṇakule → brāhmaṇa-kule (pts)
Bude Kakusandha,plemeniti i potpuno probuđeni, bi je rođen kao brahman, u brahmanskoj porodici.
Koṇāgamano, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi, brāhmaṇakule udapādi.
koṇāgamano → konāgamano (sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts) | brāhmaṇakule → brāhmaṇa-kule (pts)
Buda Koṇāgamana, plemeniti i potpuno probuđeni, takođe.
Kassapo, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi, brāhmaṇakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | brāhmaṇakule → brāhmaṇa-kule (pts)
Buda Kassapa, plemeniti i potpuno probuđeni, takođe.
Ahaṁ, bhikkhave, etarahi arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosiṁ, khattiyakule uppanno.
ahosiṁ → Bm ahosi. (pts note) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)
Ja sam, međutim, plemenit i potpuno probuđen, rođen kao plemić, u plemićkoj porodici.

Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Monasi, Buda Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, bio je iz Koṇḍañña klana.
Sikhī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Buda Sikhī, plemeniti i potpuno probuđeni, takođe.
Vessabhū, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.Buda Vesabhū, plemeniti i potpuno probuđeni, takođe. Kakusandho, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kassapo gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Buda Kakusandha, plemeniti i potpuno probuđeni, bio je iz Kassapa klana.
Koṇāgamano, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kassapo gottena ahosi.
koṇāgamano → konāgamano (sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Buda Koṇāgamana, plemeniti i potpuno probuđeni, takođe.
Kassapo, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho kassapo gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Buda Kassapa, plemeniti i potpuno probuđeni, takođe.
Ahaṁ, bhikkhave, etarahi arahaṁ sammāsambuddho gotamo gottena ahosiṁ.
ahosiṁ → (bj, pts) | gottena → gotamo gottena ahosiṁ (bj: sīmu, syā) | gottena → K adds ahosiṁ; Sc Bm add ahosi. (pts note)
A ja sam iz Gotama klana.

Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asītivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
asītivassasahassāni → asītiṁ vassasahassāni (pts) | asīti → asītiṁ (bj: PTS) | asītiṁ → Bm K asiti. (pts note) | asītivassasahassāni → asīti vassasahassāni (bjt) | asītivassasahassāni → asītiṁ vassa-sahassāni (pts)
Monasi, Buda Vipassī je živeo 80.000 godina.
Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa sattativassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
sattati → So all four MSS. and K. Jāt. i. 42 satta-tiṁsa. (pts note) | sattativassasahassāni → sattati vassa-sahassāni (pts)
Buda Sikhī je živeo 70.000 godina.
Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa saṭṭhivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
saṭṭhi → St saṭṭhiṁ. (pts note) | saṭṭhivassasahassāni → saṭṭhi vassa-sahassāni (pts)
Buda Vessabhū je živeo 60.000 godina.
Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa cattālīsavassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
cattālīsavassasahassāni → cattāḷīsavassasahassāni (sya-all); cattārīsaṁ vassasahassāni (pts) | cattālīsavassasahassāni → cattālisaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | cattārīsaṁ → Bm cattālīsa; K -ḷīsa. (pts note) | cattālīsavassasahassāni → cattārīsaṁ vassa-sahassāni (pts)
Buda Kakusandha je živeo 40.000 godina.
Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tiṁsavassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | sammāsambuddhassa tiṁsavassasahassāni → sammā-sambuddhassa tiṁsa vassa-sahassāni (pts)
Buda Koṇāgamana je živeo 30.000 godina.
Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa vīsativassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
vīsativassasahassāni → vīsatiṁ vassasahassāni (pts) | vīsativassasahassāni → vīsatiṁ (bj: PTS) | vīsatiṁ → Bm K vīsati. (pts note) | sammāsambuddhassa vīsativassasahassāni → sammā-sambuddhassa vīsatiṁ vassa-sahassāni (pts)
Buda Kassapa je živeo 20.000 godina.
Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi appakaṁ āyuppamāṇaṁ parittaṁ lahukaṁ; yo ciraṁ jīvati, so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo.
lahukaṁ → lahusaṁ (pts) | lahusaṁ → So Sum. and Scdt here and in 3. 30; Bm K lahukaṁ. (pts note)
A moj vek je sada kratak, beznačajan, prođe za tren. Onaj ko danas dugo živi, taj poživi sto godina ili malo duže od toga.

Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Monasi, Buda Vipassī je postao probuđen u podnožju pāṭaliyā drveta.
Sikhī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho puṇḍarīkassa mūle abhisambuddho.
puṇḍarīkassa → Bm puṇḍarik-. (pts note) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Buda Sikhī je postao probuđen u podnožju puṇḍarīka drveta.
Vessabhū, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho sālassa mūle abhisambuddho.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Buda Vessabhū je postao probuđen u podnožju sālovog drveta.
Kakusandho, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho sirīsassa mūle abhisambuddho.
sirīsassa → Bm sīrisassa. (pts note) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Buda Kakusandha je postao probuđen u podnožju sirīsa drveta.
Koṇāgamano, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho udumbarassa mūle abhisambuddho.
koṇāgamano → konāgamano (sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Buda Koṇāgamana je postao probuđen u podnožju udumbara drveta.
Kassapo, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho nigrodhassa mūle abhisambuddho.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Buda Kassapa je postao probuđen u podnožju nigrodha drveta.
Ahaṁ, bhikkhave, etarahi arahaṁ sammāsambuddho assatthassa mūle abhisambuddho.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
A ja sam postao probuđen u podnožju assattha drveta.

Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
khaṇḍatissaṁ → khaṇḍa-tissaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)
Monasi, Buda Vipassī je imao Khaṇḍu i Tissu kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.
Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa abhibhūsambhavaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
sikhissa → sakhissa (pts) | sammāsambuddhassa abhibhūsambhavaṁ → sammā-sambuddhassa abhibhū-sambhavaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)
Buda Sikhi je imao Abhibhū i Sambhavu kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.
Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa soṇuttaraṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
soṇuttaraṁ → sonuttaraṁ (sya-all) | Soṇ-Uttaraṁ → K Sc Sonuttaraṁ. (pts note) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)
Buda Vessabhu je imao Soṇu i Uttaru kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.
Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa vidhurasañjīvaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
vidhurasañjīvaṁ → vidhūrasañjīvaṁ (sya-all, pts) | Vidhūra-Sañjīvaṁ → SS Bm Vidhura, and so Trenckner at M. i. 333; K Vidhūra. So also S ii. 191, Bp at M. i. 333, Jāt. i. 42, and Sum. (pts note) | sammāsambuddhassa vidhurasañjīvaṁ → sammā-sambuddhassa vidhūra-sañjīvaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)
Buda Kakusandha je imao Vidhuru i Sañđīvu kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.
Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bhiyyosuttaraṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | Bhiyyos-Uttaraṁ → Scd Bhīyosuttaraṁ. (pts note) | sammāsambuddhassa bhiyyosuttaraṁ → sammā-sambuddhassa bhiyyos-uttaraṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)
Buda Koṇāgamana je imao Bhiyyosu i Uttaru kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.
Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tissabhāradvājaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
sammāsambuddhassa tissabhāradvājaṁ → sammā-sambuddhassa tissa-bhāradvājaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)
Buda Kassapa je imao Tissu i Bhāradvāđu kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.
Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi sāriputtamoggallānaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
etarahi → etarahi arahato sammāsambuddhassa (bj) | ahosi → hoti (bj) | ahosi → So all MSS. and K. (pts note) | sāriputtamoggallānaṁ → sāriputta-moggallānaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)
I ja sada imam Sāriputtu i Moggallānu kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.

Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni. Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhi bhikkhu-sata sahassaṁ (pts) | bhikkhusatasahassaṁ → bhikkhu-sata sahassaṁ (pts) | asītibhikkhusahassāni → asīti-bhikkhusahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Monasi, Buda Vipassī je imao tri zajednice svojih učenika. Jedna od 6.800.000, jedna od 100.000 i jedna od 80.000 učenika. I svaki od njih uklonio je sve nečistoće uma.

Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sattatibhikkhusahassāni. Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
asītibhikkhusahassāni → asītiṁ bhikkhusahassāni (pts) | asītiṁ → Bm Kasīti. (pts note) | asītibhikkhusahassāni → asīti bhikkhusahassāni (bjt) | sattatibhikkhusahassāni → sattati bhikkhusahassāni (bjt, pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | bhikkhusatasahassaṁ → bhikkhu-sata sahassaṁ (pts) | asītibhikkhusahassāni → asītiṁ bhikkhu-sahassāni (pts)
Buda Sikhī je imao tri zajednice svojih učenika. Jedna od 100.000, jedna od 80.000 i jedna od 70.000 učenika. I svaki od njih uklonio je sve nečistoće uma.

Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sattatibhikkhusahassāni, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi saṭṭhibhikkhusahassāni. Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
asītibhikkhusahassāni → asītiṁ bhikkhusahassāni (pts) | asītiṁ → Bm K asīti. (pts note) | asītibhikkhusahassāni → asīti bhikkhusahassāni (bjt) | sattatibhikkhusahassāni → sattati bhikkhusahassāni (bjt) | saṭṭhibhikkhusahassāni → saṭṭhi bhikkhusahassāni (bjt) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | asītibhikkhusahassāni → asītiṁ bhikkhu-sahassāni (pts) | sattatibhikkhusahassāni → sattati bhikkhu-sahassāni (pts) | saṭṭhibhikkhusahassāni → saṭṭhi bhikkhu-sahassāni (pts)
Buda Vessabhū je imao tri zajednice svojih učenika. Jedna od 80.000, jedna od 70.000 i jedna od 60.000 učenika. I svaki od njih uklonio je sve nečistoće uma.

Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi cattālīsabhikkhusahassāni. Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
cattālīsabhikkhusahassāni → cattāḷīsa bhikkhusahassāni (bj, sya-all); cattārīsaṁ bhikkhusahassāni (pts) | cattārīsaṁ → Bm cattālīsa; K -ḷīsa. (pts note) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | cattālīsabhikkhusahassāni → cattāḷīsabhikkhusahassāni (th) | cattālīsabhikkhusahassāni → cattārīsaṁ bhikkhu-sahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Buda Kakusandha je imao jednu zajednicu svojih učenika. Njih 40.000 i svaki je uklonio sve nečistoće uma.

Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi tiṁsabhikkhusahassāni. Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | tiṁsabhikkhusahassāni koṇāgamanassa → tiṁsa bhikkhusahassāni konāgamanassa (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | tiṁsabhikkhusahassāni koṇāgamanassa → tiṁsa bhikkhu-sahassāni konāgamanassa (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Buda Koṇāgamana je imao jednu zajednicu svojih učenika. Njih 30.000 i svaki je uklonio sve nečistoće uma.

Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi vīsatibhikkhusahassāni. Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
vīsatibhikkhusahassāni → vīsatiṁ bhikkhusahassāni (pts) | vīsatiṁ → Bm K vīsati. (pts note) | vīsatibhikkhusahassāni → vīsati bhikkhusahassāni (bjt) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | vīsatibhikkhusahassāni → vīsatiṁ bhikkhu-sahassāni (pts)
Buda Kassapa je imao jednu zajednicu svojih učenika. Njih 20.000 i svaki je uklonio sve nečistoće uma.

Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni. Mayhaṁ, bhikkhave, ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
etarahi → etarahi arahato sammāsambuddhassa (bj) | aḍḍha-teḷasāni → Scdt telasāni here, but ḷ in 30. Sum. has l. (pts note) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni → aḍḍha-teḷasāni bhikkhu-satāni (pts)
I ja sada imam jednu zajednicu učenika. Njih 1.250 i svaki je uklonio sve nečistoće uma.

Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.Monasi, Buda Vipassī je imao kao ličnog pratioca monaha po imenu Asoka. Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khemaṅkaro nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
Khemaṁkaro → K Khemaṅk-. (pts note) | sammāsambuddhassa khemaṅkaro → sammā-sambuddhassa khemaṁkaro (pts)
Buda Sikhi je imao kao ličnog pratioca monaha po imenu Khemaṅkara.
Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa upasanto nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
upasanto → upasannako (pts) | upasanto → siṁ. upasannako (sya-all note) | Upasannako → K Bm and Jāt. i. 42 Upasanto: but K gives Upasannako also as the Sinhalese reading. (pts note) | sammāsambuddhassa upasanto → sammā-sambuddhassa upasannako (pts)
Buda Vessabhū je imao kao ličnog pratioca monaha po imenu Upasanta.
Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa buddhijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
buddhijo → vuḍḍhijo (sya-all) | Buddhijo → K Vuḍḍhijo. (pts note) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Buda Kakusandha je imao kao ličnog pratioca monaha po imenu Buddhiđa.
Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa sotthijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Buda Koṇāgamana je imao kao ličnog pratioca monaha po imenu Sotthiđa.
Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa sabbamitto nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Buda Kassapa je imao kao ličnog pratioca monaha po imenu Sabbamitta.
Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi ānando nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
etarahi → etarahi arahato sammāsambuddhassa (bj) | nāma → (bj, pts) | ahosi → hoti (bj); (pts) | aggupaṭṭhāko → upaṭṭhāko ahosī (bj: sīmu) | upaṭṭhāko → All MSS. and K add ahosi: but see Sum. (pts note)
I ja sada imam kao ličnog pratioca monaha po imenu Ānanda.

Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bandhumā nāma rājā pitā ahosi.Monasi, otac Bude Vipassīja bio je kralj Bandhuma, Bandhumatī nāma devī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts1ed) | janetti → janettī (pts) | janetti → janetatī (bj: syā) | janetti → janettī (cck: syā.)
a majka kraljica Bandhumatī.
Bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)
Kralj Bandhuma je vladao iz svoje prestonice po imenu Bandhumatī.

Sikhissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa aruṇo nāma rājā pitā ahosi.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Otac Bude Sikhija bio je kralj Aruṇa,
Pabhāvatī nāma devī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all) | janetti aruṇassa → janettī aruṇāssa (pts)
a majka kraljica Pabhāvatī.
Aruṇassa rañño aruṇavatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bjt) | aruṇassa → aruṇāssa (pts) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)
Kralj Aruṇa je vladao iz svoje prestronice po imenu Aruṇavatī.

Vessabhussa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa suppatito nāma rājā pitā ahosi.
suppatito nāma → suppatīto nāma (bj, sya-all, pts1ed) | suppatito → suppatīto (sya-all, pts) | suppatīto → suppati ko (bj: machasaṁ) | nāma → suppatīto nāma (cck: syā.) | Suppatīto → Bm -tito. (pts note) | sammāsambuddhassa suppatito → sammā-sambuddhassa suppatīto (pts)
Otac Bude Vesabhūa bio je kralj Suppatita,
Vassavatī nāma devī mātā ahosi janetti.
Vassavatī nāma → yasavatī nāma (bj, sya-all, km, pts1ed) | vassavatī → yasavatī (bj, sya-all, pts) | janetti suppatitassa → janettī suppatītassa (sya-all, pts) | nāma → yasavatī nāma (cck: syā. pī.)
a majka kraljica Vassavatī.
Suppatitassa rañño anomaṁ nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
anomaṁ → anopamaṁ (pts) | Anopamaṁ → St Ahonāpamaṁ, Bm K Anomaṁ. (pts note) | suppatitassa → suppatītassa (bjt, th, pts) | rājadhānī → rājadhāni (bjt) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)
Kralj Suppatita je vladao iz svoje prestonici po imenu Anoma.

Kakusandhassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa aggidatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi.Otac Bude Kakusandhe bio je brahman Aggidatta, Visākhā nāma brāhmaṇī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)
a majka brahmanka Visākhā.
Tena kho pana, bhikkhave, samayena khemo nāma rājā ahosi.
rājā → rāja (pts)
U to vreme vladao je kralj Khema
Khemassa rañño khemavatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj); rājādhānī (pts) | khemavatī → khemavavatī (pts) | Khemavavatī → Jāt. i. 42 Khemaṁ. (pts note) | rājadhānī → rājā-dhānī (pts)
i on je vladao iz svoje prestonici po imenu Khemavatī.

Koṇāgamanassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa yaññadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi.
koṇāgamanassa → konāgamanassa (sya-all, pts) | Yaññadatto → Sdt Saññadattho. (pts note)
Otac Bude Konāgamane bio je brahman Yaññadatta,
Uttarā nāma brāhmaṇī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)
a majka brahmanka Uttarā.
Tena kho pana, bhikkhave, samayena sobho nāma rājā ahosi.U to vreme vladao je kralj Sobha Sobhassa rañño sobhavatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
sobhavatī → sobhāvatī (bj) | rājadhānī → rājādhānī (pts) | rājadhānī → rājā-dhānī (pts)
i on je vladao iz svoje prestonici po imenu Sobhavatī.

Kassapassa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa brahmadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi.
nāma → kiṅkī nāma (sya-all) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Otac Bude Kassape bio je brahman Brahmadatta,
Dhanavatī nāma brāhmaṇī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)
a majka brahmanka Dhanavatī.
Tena kho pana, bhikkhave, samayena kikī nāma rājā ahosi.
kikī → kiṁkī (sya-all) | nāma → kiṁki nāma (bj: syā) | nāma → kiṁ kī nāma (cck: syā.) | Kikī → K Kiṁkī, and Kiṁkissa below. (pts note)
U to vreme vladao je kralj Kikī
Kikissa rañño bārāṇasī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj); rājādhānī (pts) | kikissa → kiṁkissa (sya-all) | rājadhānī → rājā-dhānī (pts)
i on je vladao iz svoje prestonici po imenu Bārāṇasi.

Mayhaṁ, bhikkhave, etarahi suddhodano nāma rājā pitā ahosi.
etarahi → etarahi arahato sammāsambuddhassa (bj) | nāma → (bj)
I moj otac sada je kralj Suddhodana,
Māyā nāma devī mātā ahosi janetti.
māyā nāma devī → māyādevī (bj) | ahosi → (bj) | nāma → (pts) | ahosi janetti → janettī (pts) | mātā → K mātā ahosi. (pts note)
a majka kraljica Māya.
Kapilavatthu nāma nagaraṁ rājadhānī ahosī”ti.
rājadhānī ahosīti → rājadhānīti (bj) | nāma → (pts) | ahosīti idamavoca → ti idam avoca (pts) | Kapilavatthu → Bm adds nāma: K vatthuṁ nāma. (pts note) | rāja-dhānī → K ahosīti. (pts note) | kapilavatthu → kapilavatthuṁ (th)
I on vlada iz svoje prestonici po imenu Kapilavatthu.”

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Tako reče Blaženi.
Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvā → Bm K vatvāna. (pts note) | pāvisi → Bm pāvīsi. (pts note) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
Potom Srećni ustade sa mesta na kojem je sedeo, pa otide u svoju kolibu.

Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ acirapakkantassa bhagavato ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | atha kho → athakho (th) | acirapakkantassa → acira-pakkantassa (pts) | ayamantarākathā → ayam antarā kathā (pts)
Ubrzo pošto je Blaženi otišao, monasi povedoše ovakav razgovor:

“acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā.
āvuso abbhutaṁ → (bj) | abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | abbhutaṁ → K abbhūtaṁ, and so always. (pts note)
„Zadivljujuća je, prijatelji, čudesna je snaga i moć Blaženog.
Yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarissati, nāmatopi anussarissati, gottatopi anussarissati, āyuppamāṇatopi anussarissati, sāvakayugatopi anussarissati, sāvakasannipātatopi anussarissati:
anussarissati → So Sum. Sc anussarissarissati, Sd anussarati. Comp. 14, and the future at M. iii. 118. (pts note) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)
On je u stanju da se seti porekla, imena, klana, dužine života, glavnih učenika, zajednica sledbenika Buda iz prošlosti, koji su postali potpuno oslobođeni, presekli svako nekontrolisano umnožavanje misli, presekli tok mentalnih nečistoća, zaustavili krug preporađanja i nadišli svaku patnju:
‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’”ti.
evaṁpaññā → evaṁpañña (pts) | bhagavanto → bhagavato (pts) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | evaṅgottā → te bhagavanto ahesuṁ itipi evaṁgottā te bhagavanto ahesuṁ itipi (th) | + → te bhagavanto ahesuṁ itipi (th) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-pañña evaṁ-vihārī (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
’Ovakvo je bilo poreklo tog Bude, ovako se zvao, iz tog je klana bio, ovakvi su mu bili postupci, ovakvi kvaliteti, ovakva mudrost, ovakvo boravište, ovakvo oslobođenje’.

“Kiṁ nu kho, āvuso, tathāgatasseva nu kho esā dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati: ‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’ti,
Kin → K Kiṁ. (pts note) | suppaṭividdhattā → -5 Sc tassā dhammā dhatu supaṭividhattā; Sd omits. Text as in 14. Bm agrees with text. St omits suppaṭividdhā yassā dhamma-dhātuyā. (pts note) | sabba-dukkha-vītivatte → Bm viti-. (pts note) | Bhagavanto → Scd Bhagavato. (pts note) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | evaṁjaccā → evaṁ jaccā (bjt) | evaṅgottā evaṁsīlā → evaṁgottā evaṁ sīlā (th) | tathāgatasseva → tathāgatass eva (pts) | dhammadhātu → dhamma-dhātu (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁgottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Prijatelji, da li je zato što je potpuno pronikao u prirodu ovoga sveta, Tathāgata u stanju da sve ovo zna o Budama iz prošlosti?
udāhu devatā tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ, yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati: ‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’”ti.
evaṁsīlā → evaṁsītā (pts) | devatā → Scdt here add hi, but omit in 14. (pts note) | ārocesuṁ → Sc āroceyyuṁ; but in 16 ārocesuṁ. (pts note) | Bhagavanto → Sd Bhagavante. (pts note) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, th, ms2005) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts) | evaṁjaccā → evaṁ-jaccā (pts) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā evaṁsītā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Ili su mu sve to ispričala božanstva?”
Ayañca hidaṁ tesaṁ bhikkhūnaṁ antarākathā vippakatā hoti.
idaṁ → K hi, om. idaṁ. (pts note) | vippakatā → Sdt -kathā. (pts note) | ayañca hidaṁ → ayañ ca h idaṁ (pts) | antarākathā → antarā kathā (pts)
Ali, na kraju, ovaj razgovor među monasima ostade nezavršen.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
paṭisallānā → patisallānā (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhāsamayaṁ (pts) | atha kho → athakho (th) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (th) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhā-samayaṁ (pts) | karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → kareri-maṇḍala-māḷo ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
Onda uveče, Blaženi izađe iz osame, pa opet otide do okrugle dvorane kraj ružinog grma. Kada je stigao, sede na unapred pripremljeno mesto,
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:pa ovako reče monasima: “kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā; kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
kāya nuttha → kāyanuttha (my, bjt) | antarākathā vippakatāti → antarā kathā vippakatā ti (bjt, pts) | nuttha → nu ttha (pts)
„Monasi, radi kakvog razgovora ste se ovde okupili? U kakvom sam vas to razgovoru prekinuo?”

Evaṁ vutte, te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
Na to monasi odgovoriše:
“idha, bhante, amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato ayaṁ antarākathā udapādi:
ayaṁ antarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | ayaṁ antarākathā → ayamantarākathā (th) | acirapakkantassa → acira-pakkantassa (pts) | antarākathā → antarā kathā (pts)
„Poštovani gospodine, ubrzo pošto je Blaženi otišao, među nama se poveo ovakav razgovor:
‘acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (th) | mahiddhikatā mahānubhāvatā → mahiddhikata mahānubhāvātā (pts)
„Zadivljujuća je, prijatelji, čudesna je snaga i moć Blaženog.
Yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarissati, nāmatopi anussarissati, gottatopi anussarissati, āyuppamāṇatopi anussarissati, sāvakayugatopi anussarissati, sāvakasannipātatopi anussarissati:
sāvakasannipātatopi → sāvakasan nipātatopi (th)
On je u stanju da se seti porekla, imena, klana, dužine života, glavnih učenika, zajednica sledbenika Buda iz prošlosti, koji su postali potpuno oslobođeni, presekli svako nekontrolisano umnožavanjo misli, presekli tok mentalnih nečistoća, zaustavili krug preporađanja i nadišli svaku patnju:
“evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī”ti.
evaṁvihārī → evaṁvihāri (pts) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | itipīti → itipī ti (ms2005) | evaṁjaccā → evaṁ-jaccā (pts) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁvihāri evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
’Ovakvo je bilo poreklo tog Bude, ovako se zvao, iz tog je klana bio, ovakvi su mu bili postupci, ovakvi kvaliteti, ovakva mudrost, ovakvo boravište, ovakvo oslobođenje’.
Kiṁ nu kho, āvuso, tathāgatasseva nu kho esā dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati:
kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ → kin (pts) | tathāgatasseva → tathāgatass eva (pts) | dhammadhātuyā → dhamma-dhātuyā (pts) | chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkhavītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)
Prijatelji, da li je zato što je potpuno pronikao u prirodu ovoga sveta, Tathāgata u stanju da sve ovo zna o Budama iz prošlosti?
“evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī”ti.
evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, th, ms2005) | itipīti → itipī ti (ms2005) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ gottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁvihāri evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Udāhu devatā tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ, yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati:
etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)
Ili su mu sve to ispričala božanstva?”
“evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī”’ti?
evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | itipīti → itipī ti (ms2005) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā (pts) | evaṁvimuttā → evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto”ti.
vippakatā → vippakatā hoti (bj) | vippakatā → Bm adds hoti. (pts note) | antarākathā → antarā kathā (pts) | anuppattoti → anuppatto ti (pts)
U takvom nas je razgovoru poštovani prekinuo kada je došao”

“Tathāgatassevesā, bhikkhave, dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati:
dhammadhātu → dhammadhāti (pts) | tathāgatassevesā → tathāgatass ev esā (pts) | dhammadhātu → dhamma-dhāti (pts) | dhammadhātuyā → dhamma-dhātuyā (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)
„Monasi, zato što je potpuno pronikao u prirodu ovoga sveta, Tathāgata je u stanju da sve ovo zna o Budama iz prošlosti?
‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’ti.
evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁgottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī evaṁ-vimuttā (pts) | itipīti → iti pīti (pts)
Devatāpi tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ, yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati:
ārocesuṁ → Sc āroceyyuṁ. (pts note) | devatāpi → devatā pi (pts) | etamatthaṁ → etam atthaṁ (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts)
Isto to su mu ispričala božanstva o Budama iz prošlosti.
‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’ti.
evaṁjaccā → evaṁjāccā (pts) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, ms2005) | evaṁjaccā → evaṁ-jāccā (pts) | itipi evaṁnāmā evaṅgottā → iti pi evaṁ-nāmā evaṁ-gottā (pts) | evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī → evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī (pts) | itipīti → iti pīti (pts)

Iccheyyātha no tumhe, bhikkhave, bhiyyoso mattāya pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ kathaṁ sotun”ti?
dhammiṁ → dhamimiṁ (pts) | dhamimiṁ → Sd Bm and below dhammi-; St dhammī-. (pts note) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttaṁ dhamimiṁ (pts) | sotunti → sotun ti (pts)
„Želite li, monasi, da čujete priču o prethodnim životima?”

“Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo;„Za to je, Blaženi, sada pravi trenutak! Za to je, Srećni, sada pravi trenutak! yaṁ bhagavā bhiyyoso mattāya pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ dhammiṁ kathaṁ kareyya, bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | pubbenivāsapaṭisaṁyuttaṁ → pubbe-nivāsa-paṭisaṁyuttaṁ (pts)
Ono što o prethodnim životima monasi čuju od Blaženog, to će dobro zapamtiti.”

“Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
tena hi → tenahi (th) | manasi karotha → manasikarotha (th, pts)
„Onda poslušajte i dobro zapamtite šta ću vam reći.”

“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evaṁbhanteti (bjt) | bhanteti → bhante ti (pts)
„Da, poštovani gospodine,” odgovoriše oni.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
A Blaženi ovako nastavi:

“Ito so, bhikkhave, ekanavutikappe yaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
ekanavutikappe → ekanavuto kappo (bj, sya-all, pts) | kappo → ekanavutikappe (bj: machasaṁ) | kappo → -2 St Bm navute kappe. (pts note) | ekanavutikappe → eka-navuto kappo (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
„Pre devedeset jednog eona se Buda Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, pojavio u ovome svetu.
Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)
Bio je rođen kao plemići, u plemićkoj porodici.
Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Bio je iz Koṇḍañña klana
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asītivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
sammāsambuddhassa asītivassasahassāni → sammā-sambuddhassa asīti-vassa-sahassāni (pts)
i poživeo 80.000 godina.
Vipassī, bhikkhave, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.Buda Vipassī je postao probuđen u podnožju pāṭaliyā drveta. Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
Khaṇḍa-Tissaṁ → Sc Khaṇḍa-Tissa, Sd Khaṇaccan-Tissaṁ. (pts note) | sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ → sammā-sambuddhassa khaṇḍa-tissaṁ (pts) | sāvakayugaṁ → sāvaka-yugaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)
Imao je Khaṇḍu i Tissu kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Imao je takođe tri zajednice svojih učenika.
Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni.
asītibhikkhusahassāni → asītibhikkhusatasahassāni (bj) | asīti → Scdt asītiṁ. (pts note) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhi-bhikkhusata-sahassaṁ (pts) | bhikkhusatasahassaṁ → bhikkhusata-sahassaṁ (pts) | asītibhikkhusahassāni → asīti bhikkhu-sahassāni (pts)
Jedna od 6.800.000, jedna od 100.000 i jedna od 80.000 učenika.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (bjt, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
I svaki od njih uklonio je sve nečistoće uma.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Monasi, Buda Vipassī je imao kao ličnog pratioca monaha po imenu Asoka.
Vipassissa, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bandhumā nāma rājā pitā ahosi.
sammāsambuddhassa → sammā-saṁbuddhassa (pts)
Otac Bude Vipassīja bio je kralj Bandhuma,
Bandhumatī nāma devī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)
a majka kraljica Bandhumatī.
Bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | rājadhānī → rāja-dhānī (pts)
Kralj Bandhuma je vladao iz svoje prestonice po imenu Bandhumatī.

2. Bodhisattadhammatā2. Priroda bodhisatte

Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṁ okkami.
Tusitā → Bm Tussitā, and below. Cp. Acchariyabbhuta-Suttaṁ, M. iii. 119. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th) | mātukucchiṁ → mātu-kucchiṁ (pts)
I tako, monasi, pošto je preminuo na Tusita nebu, bodhisatta Vipassī se, svestan i s jasnim razumevanjem, preporodio u materici svoje majke.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto tusitā kāyā cavitvā mātukucchiṁ okkamati.
mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts)
Monasi, kada se bodhisatta, svestan i s jasnim razumevanjem, preporodi u materici svoje majke,
Atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
uḷāro → oḷāro (sya-all) | obhāso → obhāso loke (sya-all); obbāso (pts) | atikkammeva → atikkamma (pts) | uḷāro → oḷāro (bj: syā) | uḷāro → K oḷ- throughout and in 30. (pts note) | obbāso → K adds loke. (pts note) | atikkamma → So SS and M. iii. 120. Bm K atikamm'; eva; and so below. (pts note) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇa-brāhmaṇiyā (pts) | sadevamanussāya → sadeva-manussāya (pts)
u ovom svetu, sa njegovim božanstvima, Mārom i Brahmom, u ovom pokolenju sa njegovim asketama i brahmanima, plemenitim i običnim ljudima, priroda stvari jeste i da se u tom svetu javi velika, snažna svetlost.
Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā, yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā ābhāya nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
candimasūriyā → candimasuriyā (bj, sya-all) | devānubhāvaṁ → devānubhāvā (bj) | andhakārā andhakāratimisā → andhakāra timisā (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | pi → Bm omits here, but not in 30. (pts note) | candima-suriyā → Bm sūr- here and in 30. (pts note) | atikkamm → Sd atikamm'. (pts note) | yatthapime → yattha pime (my) | yāpi → yā pi (bjt, pts) | andhakāratimisā yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → andhakāra-timisā yāttha pi me candima-suriyā evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (pts) | tatthapi → tattha pi (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)
I čak u tom bezdanom prostoru između svetova, praznom, sumornom i potpuno mračnom, gde mesec i sunce, koliko god bili moćni i sjajni, ne mogu učiniti da njihova svetlost prodre – i tu se velika, snažna svetlost koja nadmašuje sjaj božanstava pojavila.
Yepi tattha sattā upapannā, tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti: ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti.
upapannā tepi → uppannā te pi (bj) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | uppannā → upapannā (bj: machasaṁ, syā, PTS) | yepi → ye pi (pts) | tepi tenobhāsena aññamaññaṁ → te pi ten obhāsena aññaṁ aññaṁ (pts) | aññepi → aññe pi (pts) | idhūpapannāti → idhūpapannā ti (pts)
A bića koja su se tamo preporodila, ugledaše jedna druge u tom svetlu: „Zaista, i drugih bića ovde ima.”
Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati. Appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
sampavedhati → sampavedheti (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | sampavedhati → K here and in 30 -vedheti. (pts note) | eva → Sd atikamma ca. (pts note) | saṅkampati → saṁkampati (bjt, pts) | ayañca dasasahassī → ayañ ca dasa-sahassī (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)
Čitav sistem deset hiljada svetova se zatresao, zaljuljao i zadrhtao i u njemu se velika, snažna svetlost koja nadmašuje sjaj božanstava pojavila.’
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, cattāro naṁ devaputtā catuddisaṁ rakkhāya upagacchanti: ‘mā naṁ bodhisattaṁ vā bodhisattamātaraṁ vā manusso vā amanusso vā koci vā viheṭhesī’ti.
catuddisaṁ → cātuddisaṁ (sya-all, km) | naṁ → (sya-all) | vā → (sya-all) | mā naṁ → mātaṁ (pts) | catuddisaṁ → catuddisaṁ (bj: machasaṁ); cātuddisaṁ (bj: syā) | catuddisaṁ → cātuddisaṁ (cck: syā.) | naṁ → K omits. (pts note) | catuddisaṁ → K cātud-. (pts note) | Mātaṁ → Bm K naṁ. (pts note) | viheṭhesīti → Sct vihethessasīti. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | upagacchanti → upa gacchanti (th) | devaputtā → deva-puttā (pts) | bodhisattamātaraṁ → bodhisatta-mātaraṁ (pts)
Monasi, kada se bodhisatta preporodi u materici svoje majke, priroda stvari jeste i da četiri mlada božanstva dođu da stražare na sve četiri strane sveta, razmišljajući: ’Neka nijedno ljudsko ili neljudsko biće, niti bilo ko drugi, ne može da povredi bodhisattu ili njegovu majku’.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, pakatiyā sīlavatī bodhisattamātā hoti, viratā pāṇātipātā, viratā adinnādānā, viratā kāmesumicchācārā, viratā musāvādā, viratā surāmerayamajjappamādaṭṭhānā.
kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, pts) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānā → surāmerayamajjapamādaṭṭhānā (bjt, th) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | musāvādā → musā-vādā (pts) | surāmerayamajjappamādaṭṭhānā → surā-meraya-majjapamādaṭṭhānā (pts)
Monasi, kada se bodhisatta preporodi u materici svoje majke, priroda stvari jeste i da ona postane izuzetno čedna, odustane od ubijanja, uzimanja onoga što joj nije dato, od zloupotrebe zadovoljstava čula, zloupotrebe govora i konzumiranja svega što izaziva stanje omamljenosti. Takva je priroda stvari.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu purisesu mānasaṁ uppajjati kāmaguṇūpasaṁhitaṁ, anatikkamanīyā ca bodhisattamātā hoti kenaci purisena rattacittena.
kāmaguṇūpasaṁhitaṁ anatikkamanīyā ca → kāmaguṇupasaṁhitaṁ anatikkamaniyā va (sya-all) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | bodhisattamātu → bodhisatta-mātu (pts) | kāmaguṇūpasaṁhitaṁ anatikkamanīyā → kāma-guṇūpasaṁhitaṁ anatikkamaniyā (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts)
Monasi, kada se bodhisatta preporodi u materici svoje majke, priroda stvari jeste i da nijedna strašću ispunjena misao vezana za muškarce nije se javila u njoj i ona sama bila je nedostupna bilo kojem muškarcu obuzetom strašću.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, lābhinī bodhisattamātā hoti pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ. Sā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāreti.
samaṅgībhūtā → samaṅgibhūtā (sya-all) | samaṅgībhūtā paricāreti ayamettha → samaṅgibhūtā parivāreti ayam ettha (pts) | okkanto → Sc okkamanto. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | kāmaguṇānaṁ → kāma-guṇānaṁ (pts) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts)
Monasi, kada se bodhisatta preporodi u materici svoje majke, priroda stvari jeste i da se ona prepusti pet vrsta zadovoljstava čula, da je njima obasuta i opskrbljena, da u njima uživa.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati. Sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā, bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ passati sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ.
sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṅgaṁ (sya-all) | ahīnindriyaṁ seyyathāpi → abhinindriyaṁ seyyathā pi (pts) | abhinindriyaṁ → K ahīnindriyaṁ Bm ahin-. See ii. 85; Sum, on the passage, i. 222; M. iii. 121. (pts note) | sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṁ (bjt) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | bodhisattamātu kocideva → bodhisatta-mātu kocid eva (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ → bodhisattañ ca bodhisatta-mātā tiro-kucchi-gataṁ (pts) | sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ → sabbaṅga-paccaṅgiṁ abhinindriyaṁ (pts)
Monasi, kada se bodhisatta preporodi u materici svoje majke, priroda stvari jeste i da u njoj nema bilo kakvog bola. Ona je radosna i oslobođena svake tegobe. Vidi bodhisattu u svojoj materici, sa svim njegovim udovima, bez ikakvog nedostatka.
Seyyathāpi, bhikkhave, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatrāssa suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā.
Tatrāssa → tatra yaṁ (bj); tatrassa (sya-all, km, pts1ed) | tatrāssa → tatra yaṁ (bj); tatrassa (sya-all, pts) | anāvilo → (sya-all, pts) | lohitaṁ → lohitakaṁ (sya-all) | Tatrāssa → tatrassa (cck: syā.) | ssa → Bm yaṁ. See ii. 84; M. iii. 121. (pts note) | lohitaṁ → Bm lohitakaṁ, and below. (pts note) | maṇi veḷuriyo → maṇiveḷuriyo (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | suparikammakato → suparikamma-kato (pts) | tatrāssa → tatra ssa (pts) | paṇḍusuttaṁ → paṇḍu-suttaṁ (pts)
Kao kada bi plava, žuta, crvena, bela ili braon nit bila provučena kroz divan dragi kamen beril, boje najčistijeg mora, sa osam stranica, dobro obrađen, a čovek dobrog vida uzme ga u ruku
Tamenaṁ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya: ‘ayaṁ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato accho vippasanno anāvilo sabbākārasampanno. Tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā’ti.
anāvilo sabbākārasampanno → sabbākāra sampanno (bj) | hatthe → hatthesu (sya-all) | anāvilo → (sya-all, pts) | tatridaṁ → tatrassa (sya-all) | lohitaṁ → lohitakaṁ (sya-all) | hatthe → Bm K hatthesu. (pts note) | idaṁ → K tatr'; assa. (pts note) | ti → K omits ti. (pts note) | maṇi veḷuriyo → maṇiveḷuriyo (th) | vāti → vā (th) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | suparikammakato → suparikamma-kato (pts) | anāvilo sabbākārasampanno tatridaṁ → sabbākāra-sampanno tatr idaṁ (pts) | paṇḍusuttaṁ vāti → paṇḍu-suttaṁ vā ti (pts)
i ovako o njemu kaže: ’Ovo je divan dragi kamen beril, boje najčistijeg mora, sa osam stranica, dobro obrađen, kroz koji je provučena plava, žuta, crvena, bela ili braon nit’.

Evameva kho, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati, sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā, bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ passati sabbaṅgapaccaṅgiṁ ahīnindriyaṁ.
sabbaṅgapaccaṅgiṁ → sabbaṅgapaccaṅgaṁ (sya-all) | ahīnindriyaṁ ayamettha → abhinindriyaṁ ayam ettha (pts) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | evameva → evam eva (pts) | bodhisattamātu kocideva → bodhisatta-mātu kocid eva (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | akilantakāyā bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ → akilanta-kāyā bodhisattañ ca bodhisatta-mātā tiro-kucchi-gataṁ (pts)
Isto tako, monasi, kada se bodhisatta preporodi u materici svoje majke, priroda stvari jeste i da u njoj nema bilo kakvog bola. Ona je radosna i oslobođena svake tegobe. Vidi bodhisattu u svojoj materici, sa svim njegovim udovima, bez ikakvog nedostatka.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, sattāhajāte bodhisatte bodhisattamātā kālaṁ karoti tusitaṁ kāyaṁ upapajjati.
upapajjati ayamettha → uppajjati ayam ettha (pts) | Tusitaṁ → Bm Tussitaṁ. (pts note) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (my) | sattāhajāte → sattāha-jāte (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts)
Monasi, priroda stvari jeste i da sedam dana posle rođenja bodhisatte, njegova majka umre i preporodi se na Tusita nebu.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yathā aññā itthikā nava vā dasa vā māse gabbhaṁ kucchinā pariharitvā vijāyanti, na hevaṁ bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati. Daseva māsāni bodhisattaṁ bodhisattamātā kucchinā pariharitvā vijāyati.
bodhisattaṁ → (sya-all) | māsāni → Bm māse. (pts note) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | daseva → das eva (pts)
Monasi, priroda stvari jeste i da se druge žene porode pošto su dete nosile u materici devet ili deset meseci, ali ne i bodhisattina majka. Ona se porodi pošto ga je nosila u materici tačno deset meseci.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yathā aññā itthikā nisinnā vā nipannā vā vijāyanti, na hevaṁ bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati. Ṭhitāva bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati.
ṭhitāva → ṭhitā ca (sya-all) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | bodhisattamātā → bodhisatta-mātā (pts) | ṭhitāva → ṭhitā va (pts)
Monasi, priroda stvari jeste i da se druge žene porađaju tako što sede ili leže, ali ne i bodhisattina majka. Ona se porađa tako što je stoji.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, devā paṭhamaṁ paṭiggaṇhanti, pacchā manussā.
paṭiggaṇhanti → patigaṇhanti (bj) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | kucchismā → Bm kucchimhā, and so throughout. (pts note)
Monasi, priroda stvari jeste i da, kada bodhisatta izađe iz majčine materice, prvo ga prihvate božanska, a potom ljudska bića.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, appattova bodhisatto pathaviṁ hoti, cattāro naṁ devaputtā paṭiggahetvā mātu purato ṭhapenti: ‘attamanā, devi, hohi; mahesakkho te putto uppanno’ti.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | appattova → appatto ca (sya-all) | devi → devī (pts) | va → Sdt K ca; Sc omits; Bm and M. iii. 122 va. (pts note) | appattova → appatto va (pts) | devaputtā → deva-puttā (pts) | uppannoti → uppanno ti (pts)
Monasi, priroda stvari jeste i da, kada bodhisatta izađe iz majčine materice, ne stane odmah na zemlju. Četiri mlada božanstva ga prihvate i prinesu majci ovim rečima: ’Raduj se, o kraljice, rodila si sina velike moći’.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado.
udena → uddena (bj, sya-all, km, pts1ed); udarena (katthaci) | asucinā suddho → visuddho (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | visado → visuddho (sya-all) | uddena → udena (bj: machasaṁ) | udena → uddena (cck: syā.); udarena (cck: katthaci) | suddho → visuddho (cck: syā.) | ruhirena → SS here, but only Sd in the repetition, rudhirena. (pts note) | visado → K visuddho; Jāt. i. 53 visado. (pts note) | visadova → visado va (th, pts)
Monasi, priroda stvari jeste i da, kada bodhisatta izađe iz majčine materice, on je neuprljan, neumazan vodom, sluzi ili krvlju, niti bilo kakvom drugom nečistoćom. Čist je i blistav.
Seyyathāpi, bhikkhave, maṇiratanaṁ kāsike vatthe nikkhittaṁ neva maṇiratanaṁ kāsikaṁ vatthaṁ makkheti, nāpi kāsikaṁ vatthaṁ maṇiratanaṁ makkheti.
nāpi → napi (sya-all, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | maṇiratanaṁ → maṇi-ratanaṁ (pts) | neva maṇiratanaṁ → n eva maṇi-ratanaṁ (pts) | nāpi → na pi (pts)
Kao kad bi dragulj bio stavljen na svilu iz Kāsija, on ne bi uprljao tu svilu, niti svila dragulj.
Taṁ kissa hetu?
taṁ → tam (pts)
A zašto?
Ubhinnaṁ suddhattā.Zato što su oboje čisti.

Evameva kho, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito, udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado.
visado → visuddho (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | visado → K visuddho (as above). (pts note) | udena → uddena (bjt, th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā nikakhamati visado va (th) | evameva → evam eva (pts) | visadova → visado va (pts)
Zato, kada bodhisatta izađe… čist je i blistav.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, dve udakassa dhārā antalikkhā pātubhavanti—ekā sītassa ekā uṇhassa yena bodhisattassa udakakiccaṁ karonti mātu ca.
antalikkhā → antaḷikkhā (bj) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | dhārā → udakadhārā (bj: sīmu) | mātucca → mātu ca (bj: sīmu, machasaṁ, syā) | dhārā → K and Sum. udakassa. SS and Jāt. i. 53 udaka. (pts note) | mātucca → Sd mātucchā; Bm K mātu ca, and so M. iii. 123. (pts note) | udakakiccaṁ → udaka-kiccaṁ (pts)
Monasi, priroda stvari jeste i da, kada bodhisatta izađe iz majčine materice, dva mlaza vode odjednom poteknu s neba, jedan hladan, a drugi topao, kako si se bodhisatta i njegova majka okupali.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, sampatijāto bodhisatto samehi pādehi patiṭṭhahitvā uttarābhimukho sattapadavītihārena gacchati setamhi chatte anudhāriyamāne, sabbā ca disā anuviloketi, āsabhiṁ vācaṁ bhāsati ‘aggohamasmi lokassa, jeṭṭhohamasmi lokassa, seṭṭhohamasmi lokassa, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
uttarābhimukho → uttarenābhimukho (sya-all, km); uttarenamukho (mr) | sattapadavītihārena → satta padavītihāre (bj); satvapadavītihārena (pts) | anudhāriyamāne → anuhīramāne (bj, pts) | āsabhiṁ vācaṁ bhāsati → āsabhiñca vācambhāsati (bj) | āsabhiṁ → āsakiñca (sya-all) | ayamantimā → ayamantimā me (sya-all) | seṭṭhohamasmi lokassa ayamantimā → ayam anitimā (pts) | uttarābhimukho → uttarenābhimukho (bj: syā) | padavītihāre → padavītihārena (bj: machasaṁ) | anuhīramāne → anudhāriyamāne (bj: machasaṁ) | anuviloketi → viloketi (bj: PTS) | uttarābhimukho → uttarenābhimukho (cck: syā.); uttarenamukho (cck: ka.) | uttarābhimukho → MSS. and K uttarenābhimukho, but see M. iii. 123 quoted Sum. i. 60. (pts note) | anuhīramāne → Scd Sum. anuhīramāne; St anubhiramāne; Bm anudhārayamāne; K anudhāriyamāne. See Trencker's Pāli Misc. 79. (pts note) | viloketi → Bm K and Sum. i. 60 anuvil-. (pts note) | anitimā → K adds me. (pts note) | natthi dāni → natthidāni (my, bjt, th) | sampatijāto → sampati-jāto (pts) | sattapadavītihārena → satvapada-vītihārena (pts) | anuviloketi āsabhiṁ → viloketi āsabhiñ ca (pts) | aggohamasmi → aggo ham asmi (pts) | jeṭṭhohamasmi → jeṭṭho ham asmi lokkassa seṭṭho ham asmi (pts) | natthi → n atthi (pts) | punabbhavoti → punabbhavo ti (pts)
Monasi, priroda stvari jeste i da, čim se bodhisatta rodi, čvrsto se osloni na sopstvene noge. Potom načini sedam koraka ka severu i dok beli suncobran lebdi nad njim, pogleda na sve četiri strane sveta i onda izrekao reči Predvodnika stada: ’Ja sam najviši na svetu, najbolji na svetu, prvi na svetu. Ovo je moje poslednje rođenje. Za mene nema novog bivanja’.
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

Dhammatā esā, bhikkhave, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati, atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
mātukucchimhā → mātu kucchismā (sya-all, pts) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | pātubhavati → pātukavati (sya-all) | kucchismā → Bm -imhā. (pts note) | samārake → sammārake (pts) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇa-brāhmaṇiyā (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)
Monasi, priroda stvari jeste i da se, kada bodhisatta izađe iz majčine materice, velika, snažna svetlost koja nadmašuje i sjaj božanstava pojavi u ovome svetu, sa njegovim božanstvima, Mārom i Brahmom, u ovom pokolenju sa njegovim asketama i brahmanima, plemenitim i običnim ljudima.
Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā, yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā ābhāya nānubhonti, tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → candimasuriyā evammahānubhāvā (bj) | andhakārā → (sya-all) | candimasūriyā → candimasuriyā (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | yatthapime → yattha pime (my) | pātubhavati → pātu bhavati (bjt) | yāpi → yā pi (pts) | andhakāratimisā yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → andhakārā-timisā yattha pi me candima-suriyā evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (pts) | tatthapi → tattha pi (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)
I čak u tom bezdanom prostoru između svetova, praznom, sumornom i potpuno mračnom, gde mesec i sunce, koliko god bili moćni i sjajni, ne mogu učiniti da njihova svetlost prodre – i tu se velika, snažna svetlost koja nadmašuje sjaj božanstava pojavi.
Yepi tattha sattā upapannā, tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti: ‘aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannā’ti.
upapannā → uppannā (bj) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | yepi → ye pi (pts) | tepi tenobhāsena aññamaññaṁ → te pi ten obhāsena aññam aññaṁ (pts) | aññepi → aññe pi (pts) | idhūpapannāti → idhūpapannā ti (pts)
A bića koja su se tamo preporodila, ugledaju jedna druge u tom svetlu: „Zaista, i drugih bića ovde ima.”
Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
sampavedhati → sampavedheti (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | saṅkampati → saṁkampati (bjt, pts) | ayañca dasasahassī → ayañ ca dasa-sahassī (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)
Čitav sistem deset hiljada svetova se zatrese, zaljulja i zadrhti i u njemu se velika, snažna svetlost koja nadmašuje sjaj božanstava pojavi.’
Ayamettha dhammatā.
ayamettha → ayam ettha (pts)
Takva je priroda stvari.

3. Dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇā3. O trideset dva obeležja velikog čoveka

Jāte kho pana, bhikkhave, vipassimhi kumāre bandhumato rañño paṭivedesuṁ:Monasi, kada bodhisatta Vipassī bi rođen, objaviše kralju Bandhumati: ‘putto te, deva, jāto, taṁ devo passatū’ti.
deva → deva te (mr) | deva → deva te (cck: ka.) | deva → -1 Bm deva te. (pts note)
’Vaše visočanstvo, dobili ste sina! Pogledajte ga!’
Addasā kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassiṁ kumāraṁ, disvā nemitte brāhmaṇe āmantāpetvā etadavoca:
vipassiṁ kumāraṁ → vipassīkumāraṁ (pts) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassī-kumāraṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
I vide kralj princa Vipassija, te pozva brahmanske mudrace i obrati im se ovim rečima:
‘passantu bhonto nemittā brāhmaṇā kumāran’ti.
kumāranti addasaṁsu → kumāran ti addasāsuṁ (pts)
’Mudraci brahmanski, pogledajte princa’.
Addasaṁsu kho, bhikkhave, nemittā brāhmaṇā vipassiṁ kumāraṁ, disvā bandhumantaṁ rājānaṁ etadavocuṁ:
bandhumantaṁ → bandhumaṁ (bj, pts) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassīkumāraṁ (pts) | addasaṁsu → addasāsu (bj: machasaṁ) | bandhumaṁ → bandhumantaṁ (bj: machasaṁ) | Addasāsuṁ → So Sdt, Sc addasāsu, Bm K addasaṁsu. (pts note) | bhikkhave → K adds naṁ. (pts note) | Bandhumaṁ → Bm K -mantaṁ. (pts note) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassī-kumāraṁ (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
A kada ga pregledaše, oni saopštiše kralju Bandhumanti:
‘attamano, deva, hohi, mahesakkho te putto uppanno, lābhā te, mahārāja, suladdhaṁ te, mahārāja, yassa te kule evarūpo putto uppanno.
te → te deva (bj, pts) | deva → Bm K te only, SS deva only. (pts note) | suladdhaṁ te → suladdhante (th)
’Radujte se, Vaše visočanstvo! Rodio vam se moćni sin! Veliki je to dobitak za vas, Vaše visočanstvo, veliki dobitak da se takav sin rodio u vašoj porodici.
Ayañhi, deva, kumāro dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.
dve → Bm K add va; SS and Sum. omit. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, th, pts) | dveva → dve va (th) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇehi (pts)
Mladi princ poseduje trideset dva obeležja velikog čoveka. A onaj ko ih poseduje ima pred sobom samo dva puta, nijedan drugi.
Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | janapadatthāvariyappatto → K -ṭṭhāv-. (pts note) | cakkavattī → cakka-vatti (pts) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratana-samannāgato (pts)
Ako živi životom kućedomaćina, postaće vladar koji pokreće točak istine, pravedni vladar koji vlada u skladu sa Dhammom, gospodar četiri strane sveta, pobednik koji je učvrstio svoje kraljevstvo i poseduje sedam blaga.
Tassimāni sattaratanāni bhavanti.
sattaratanāni → satta ratanāni (bjt) | tassimāni sattaratanāni → tass imāni satta ratanāni (pts)
On ima ovih sedam blaga:
Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj, sya-all) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ → hatthi-ratanaṁ assa-ratanaṁ maṇi-ratanaṁ (pts) | gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva → gahapati-ratanaṁ pariṇāyaka-ratanam eva (pts)
točak kao blago, slona kao blago, konja kao blago, dragulj kao blago, ženu kao blago, nadzornika kao blago i savetnika kao sedmo blago.
Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
parasenappamaddanā → parasenāpamaddanātipi pāṭhena bhavitabba (sya-all note) | parosahassaṁ → paro sahassaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | vīraṅgarūpā → vīraṅga-rūpā (pts)
Njegovi sinovi, kojih je više od hiljadu, jesu hrabri i odvažni, slamaju tuđe vojske;
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | pathaviṁ sāgarapariyantaṁ → paṭhaviṁ sāgara-pariyantaṁ (pts)
osvojivši ovu zemlju omeđenu okeanima, vlada on bez batine, bez mača, uz pomoć Dhamme.
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭacchado.
vivaṭacchado → vivattacchado (bj, pts) | vivattacchaddo → K vivaṭṭhachado. (pts note) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Ako pak napusti domaćinski život i ode u beskućnike, postaje plemeniti i potpuno probuđeni, što skida veo sa ovoga sveta.

Katamehi cāyaṁ, deva, kumāro dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.
dveva → dve va (th) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇehi (pts) | dveva → dve (pts)
A koja su to, vaše visočanstvo, trideset dva znaka velikog čoveka koja mladi princ ima i zbog kojih pred sobom ima samo dva puta, nijedan drugi?
Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
vijitāvī → vijitāpī (cck) | cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | janapadatthāvariyappatto → K -ṭṭhāv-. (pts note) | cakkavattī → cakka-vatti (pts) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratana-samannāgato (pts)
Tassimāni sattaratanāni bhavanti.
sattaratanāni → satta ratanāni (bjt) | tassimāni sattaratanāni → tass imāni satta ratanāni (pts)
Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj)
Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
parosahassaṁ → paro sahassaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | vīraṅgarūpā → vīraṅga-rūpā (pts)
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, pts)

Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭacchado. Ayañhi, deva, kumāro suppatiṭṭhitapādo. Yaṁ pāyaṁ, deva, kumāro suppatiṭṭhitapādo. Idampissa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
vivaṭacchado ayañhi → vivattacchado ayaṁ hi (bj, pts) | idampissa → idampimassa (bj) | ssa → Bm p'imassa, and below. (pts note) | yaṁ pāyaṁ → yampāyaṁ (bjt) | yaṁ pāyaṁ → yaṁpāyaṁ (th) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts) | vivaṭacchado ayañhi → vivattacchaddo ayaṁ hi (pts) | suppatiṭṭhitapādo yaṁ → suppatiṭṭhita-pādo yam (pts) | suppatiṭṭhitapādo idampissa → suppatiṭṭhita-pādo idam pi ssa (pts) | mahāpurisalakkhaṇaṁ → mahāpurisa-lakkhaṇaṁ (pts)
Mladi princ gazi ravno, celim stopalom. To je zaista znak velikog čoveka.

Imassa, deva, kumārassa heṭṭhā pādatalesu cakkāni jātāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni. Yampi imassa, deva, kumārassa heṭṭhā pādatalesu cakkāni jātāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni, idampissa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
Imassa, deva → imassa hi deva (?) | sabbākāraparipūrāni → sabbākāraparipūrāṇi (bj) | yampi → yaṁpi deva (sya-all) | deva → (sya-all) | deva → imassa hi deva (cck: ?) | heṭṭhā pādatalesu → heṭṭhāpādatalesu (bjt, th) | pādatalesu → pāda-talesu (pts) | yampi → yam pi deva (pts) | sabbākāraparipūrāni idampissa → sabbākāra-paripūrāni idam pi ssa (pts) | mahāpurisalakkhaṇaṁ → mahāpurisa-lakkhaṇaṁ (pts)
Na svakom stopalu mladog princa je vidljiv točak, sa hiljadu paoka, zajedno s oplatkom i glavčinom, potpun u svakom pogledu. To je takođe znak velikog čoveka.

Ayañhi, deva, kumāro āyatapaṇhī …pe…
ayañhi → ayaṁ hi deva kumāro āyatapaṇhī yampāyaṁ (bjt) | + → idampimassa (bjt) | ayañhi → ayaṁ hi (th, pts) | āyatapaṇhī → āyatapaṇhi ayaṁ (th) | āyatapaṇhī → āyata-paṇhī (pts)
Pete su mu izbačene…

Ayañhi, deva, kumāro dīghaṅgulī …pe…
bhavati → pāṭho’yaṁ potthakesu na dissati. etthāpi aññesupi ṭhānesu “po” iti ca sīhaḷa potthakesu na dissati (bj note) | ayañhi → mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati ayaṁ hi (bjt) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | ayañhi → ayaṁ hi (pts)
Ima duge prste na rukama i nogama…

Ayañhi, deva, kumāro mudutalunahatthapādo …pe…
mudutalunahatthapādo → mudutaḷuṇahatthapādo (bj); mudutaluṇahatthapādo (pts) | mudutalanahatthapādo → aṭṭhakathāyaṁ mudutalunahatthapādo (sya-all note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | mudutalunahatthapādo → mudutalanahatthapādo ayaṁ (th) | mudutalunahatthapādo → mudu-taluṇa-hattha-pādo (pts)
Ruke i stopala su mu meki i nežni…

Ayañhi, deva kumāro jālahatthapādo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | jālahatthapādo → jāla-hattha-pādo (pts)
Na rukama i stopalima ima linije poput mreže…

Ayañhi, deva, kumāro ussaṅkhapādo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | ussaṅkhapādo → ussaṅkha-pādo (pts)
Tabani mu imaju svod, nisu ravni…

Ayañhi, deva, kumāro eṇijaṅgho …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | eṇijaṅgho → eṇi-jaṅgho (pts)
Noge su mu kao u antilope…

Ayañhi, deva, kumāro ṭhitakova anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati …pe…
parimasati → parāmasati (mr) | jaṇṇukāni → jannukāni (bj, sya-all, pts) | parimasati → parāmasati (bj: machasaṁ) | parimasati → parāmasati (cck: ka.) | jannukāni → St Bm jaṇṇuk-. (pts note) | parimasati → Sc param-; Bm parām-. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | ṭhitakova → ṭhitako va (th, pts) | + → ayaṁ (th) | pāṇitalehi jaṇṇukāni → pāṇi-talehi jannukāni (pts)
Kada stoji, bez savijanja može dlanovima da dodirne kolena…

Ayañhi, deva, kumāro kosohitavatthaguyho …pe…
kosohitavatthaguyho → kośopagatavastiguhya (bj: mahāvyutpatati); kośagatavastiguhya (bj: mahāyānapāṭha) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | kosohitavatthaguyho → kosohita-vatthaguyho (pts)
Polni organ mu je obavijen naborima kože…

Ayañhi, deva, kumāro suvaṇṇavaṇṇo kañcanasannibhattaco …pe…
sannibha-ttaco → Bm K sannibhataco. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | kañcanasannibhattaco → kāñcanasannibhataco ayaṁ (th) | suvaṇṇavaṇṇo kañcanasannibhattaco → suvaṇṇa-vaṇṇo kañcana sannibha-ttaco (pts)
Ima zlatnu boju kože…

Ayañhi, deva, kumāro sukhumacchavī; sukhumattā chaviyā rajojallaṁ kāye na upalimpati …pe…
upalimpati → upalippati (bj, sya-all) | upalippati → upalimpati (bj: machasaṁ) | upalimpati → upalippati (cck: syā.) | sukhumacchavī → Scd Bm sukhumachavi. (pts note) | upalimpati → Sd uparimpati; St upalippati. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | upalimpati → upalippati ayaṁ (th)
Koža mu je meka i glatka i zato se na nju ne hvataju prašina ili blato…

Ayañhi, deva, kumāro ekekalomo; ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | ekekalomo → ekeka-lomo (pts) | lomakūpesu → loma-kūpesu (pts)
Malje mu rastu svaka zasebno iz svog korena…

Ayañhi, deva, kumāro uddhaggalomo; uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni …pe…
kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni → kuṇḍalāvattāni dakkhiṇāvattakajātāni (bj); kuṇḍalavattāni dakkhiṇāvattakajātāni (pts) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni → kuṇḍalāvattāni dakkhiṇāvattajātāni ayaṁ (th) | uddhaggalomo → uddhagga-lomo (pts) | añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni → añjana-vaṇṇāni kuṇḍala-vattāni dakkhiṇāvattaka-jātāni (pts)
Vrhovi malja su uvek nagore; malje su tamnoplave boje i uvijene uvek udesno…

Ayañhi, deva, kumāro brahmujugatto …pe…
brahmujju-gatto → K -ūju- (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | brahmujugatto → brahmujjugatto (bjt) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th)
Ima potpuno prave udove, nalik Brahmi…

Ayañhi, deva, kumāro sattussado …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th)
Ima sedam ispupčenja…

Ayañhi, deva, kumāro sīhapubbaddhakāyo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | sīhapubbaddhakāyo → sīha-pubbaddhakāyo (pts)
Ima telo poput lava…

Ayañhi, deva, kumāro citantaraṁso …pe…
citantaraṁso → pittantaraṁso (sya-all, km) | citantaraṁso → pitantaraṁso (cck: syā.) | pittantaraṁso → a. evaṁ. sī. citantaraṁso (sya-all note) | citantaraṁso → Sc citaṁtaraṁso; K pittantaraṁso. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | citantaraṁso → pittantaraṁso ayaṁ (th)
Nema brazdu na sredini grudi…

Ayañhi, deva, kumāro nigrodhaparimaṇḍalo yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo, yāvatakvassa byāmo, tāvatakvassa kāyo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | nigrodhaparimaṇḍalo yāvatakvassa → nigrodha-parimaṇḍalo yāvatakv assa (pts) | byāmo yāvatakvassa byāmo → vyāmo yāvatakv assa vyāmo (pts)
Ima proporcije banjanovog drveta; raspon njegovih ruku jednak je visini tela, a visina tela ravna je rasponu ruku…

Ayañhi, deva, kumāro samavaṭṭakkhandho …pe…
samavaṭṭakkhandho → samavattakkhandho (bj) | samavatta-kkhandho → Sd samavata-; St samavata- corrected to -vatta; Bm K samavaṭṭa. (pts note) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | samavaṭṭakkhandho → samavatta-kkhandho ayaṁ (pts)
Vrat i ramena su mu ravni…

Ayañhi, deva, kumāro rasaggasaggī …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt) | ayañhi → hi (th, pts) | + → ayaṁ (th) | rasaggasaggī → rasaggas-aggī (pts)
Ukus mu je savršeno precizan…

Ayañhi, deva, kumāro sīhahanu …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | sīhahanu → sīha-hanu (pts)
Vilica mu je nalik lavljoj…

Ayañhi, deva, kumāro cattālīsadanto …pe…
cattālīsadanto → cattāḷīsadanto (bj) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | cattālīsadanto → cattāḷīsadanto ayaṁ (th) | cattālīsadanto → cattālīsa-danto (pts)
Ima četrdeset zuba…

Ayañhi, deva, kumāro samadanto …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | samadanto → sama-danto (pts)
Zubi su ravni…

Ayañhi, deva, kumāro aviraḷadanto …pe…
aviraḷadanto → avivaradanto (bj, pts) | avivaradanto → aviraḷa (bj: sīmu) | aviraḷadanto → avivaradanto (sya-all: sī.) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | aviraḷadanto → avivara-danto (pts)
Između zuba nema razmaka…

Ayañhi, deva, kumāro susukkadāṭho …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | susukkadāṭho → susukka-dāṭho (pts)
Zubi su sasvim beli…

Ayañhi, deva, kumāro pahūtajivho …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | pahūtajivho → pahūta-jivho (pts)
Ima dugačak jezik…

Ayañhi, deva, kumāro brahmassaro karavīkabhāṇī …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | karavīkabhāṇī → karavikabhāṇī ayaṁ (th) | karavīkabhāṇī → karavīka-bhāṇī (pts)
Ima božanstven glas, nalik pevu karavika ptice…

Ayañhi, deva, kumāro abhinīlanetto …pe…
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | ayañhi → hi (th) | + → ayaṁ (th) | abhinīlanetto → abhinīla-netto (pts)
Oči su mu tamnoplave…

Ayañhi, deva, kumāro gopakhumo …pe…
ayañhi → ayaṁ hi deva kumāro gopakhumo yampāyaṁ (bjt) | + → idampimassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati (bjt) | ayañhi → hi (th) | ayañhi → ayaṁ hi (pts) | gopakhumo → go-pakhumo (pts)
Ima duge trepavice poput govečeta…

Imassa, deva, kumārassa uṇṇā bhamukantare jātā odātā mudutūlasannibhā. Yampi imassa, deva, kumārassa uṇṇā bhamukantare jātā odātā mudutūlasannibhā, idampimassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
yampi imassa → yampimassa (bj) | mudutūlasannibhā yampi → mudu tūlasannibhā yaṁpi deva (sya-all) | deva → (sya-all) | idampimassa → idam pi ssa (pts) | mudutūlasannibhā idampimassa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati → mudu tūlasannibhā ayaṁ (th) | mudutūlasannibhā yampi → mudu-tūla-sannibhā yam pi deva (pts) | mudutūlasannibhā idampimassa → mudu-tūla-sannibhā idam pi ssa (pts) | mahāpurisalakkhaṇaṁ → mahāpurisa-lakkhaṇaṁ (pts)
Između obrva rastu meke i bele dlake…

Ayañhi, deva, kumāro uṇhīsasīso. Yaṁ pāyaṁ, deva, kumāro uṇhīsasīso, idampissa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.
idampissa → idampimassa (bj) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts) | yaṁ pāyaṁ → yampāyaṁ (bjt) | ayañhi → hi (th) | yaṁ pāyaṁ → yaṁpāyaṁ (th) | uṇhīsasīso yaṁ → uṇhīsa-sīso yam (pts) | uṇhīsasīso idampissa → uṇhīsa-sīso idam pi ssa (pts) | mahāpurisalakkhaṇaṁ → mahāpurisa-lakkhaṇaṁ (pts)
Glava mu ima oblik turbana. To da glava mladog princa ima oblik turbana jeste zaista znak velikog čoveka.

Imehi kho ayaṁ, deva, kumāro dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.
dveva → dve va (th) | dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi → dvattiṁsa mahāpurisa-lakkhaṇehi (pts) | dveva → dve (pts)
To su, vaše visočanstvo, trideset dva znaka velikog čoveka koja mladi princ ima i zbog kojih pred sobom ima samo dva puta, nijedan drugi.
Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.
cakkavattī → cakkavatti (sya-all, pts) | janapadatthāvariyappatto → janapadaṭṭhāvariyappatto (sya-all) | dhammarājā → dhamma-rājā (pts) | sattaratanasamannāgato → satta-ratanasamannāgato (pts)
Ako živi životom kućedomaćina, postaće vladar koji pokreće točak istine, pravedni vladar koji vlada u skladu sa Dhammom, gospodar četiri strane sveta, pobednik koji je učvrstio svoje kraljevstvo i poseduje sedam blaga.
Tassimāni sattaratanāni bhavanti.
tassimāni sattaratanāni → tass imāni satta-ratanāni (pts)
Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.
pariṇāyakaratanameva → parināyakaratanameva (bj, sya-all) | itthiratanaṁ → itthīratanaṁ (sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)
Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.
parosahassaṁ → paro-sahassaṁ (pts) | panassa → pan assa (pts) | vīraṅgarūpā → vīraṅga-rūpā (pts)
So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.
asatthena dhammena → dhammena samena (sya-all, km) | pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all, pts) | dhammena → dhammena samena (bj: syā) | dhammena → dhammena samena (cck: syā.) | dhammena → K adds samena here, but not in 31. (pts note) | pathaviṁ sāgarapariyantaṁ → paṭhaviṁ sāgara-pariyantaṁ (pts)
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭacchado’ti.
vivaṭacchadoti → vivattacchadoti (bj, pts) | vivaṭacchadoti atha kho → vivaṭacchado hoti athakho (sya-all) | ti → Bm -cchado; K vivaṭacchado hoti. (pts note) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts) | vivaṭacchadoti → vivattacchaddo ti (pts)
Ako ipak napusti domaćinski život i ode u beskućnike, postaje plemeniti i potpuno probuđeni, što skida velove sa ovoga sveta.

4. Vipassīsamaññā4. O imenu Vipassī

Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā nemitte brāhmaṇe ahatehi vatthehi acchādāpetvā sabbakāmehi santappesi.
acchādāpetvā → acchādetvā (sya-all, km) | acchādāpetvā → acchādetvā (cck: syā.) | ahatehi → Bm āhatehi. (pts note) | acchādāpetvā → K acchādetvā. (pts note) | atha kho → athakho (th) | sabbakāmehi → sabba-kāmehi (pts)
Onda, monasi, kralj Bandhuma, te brahmane koji proriču sudbinu darova novom odećom i obilato ugosti.
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa dhātiyo upaṭṭhāpesi.
atha kho → athakho (th)
Zatim odredi negovateljice za mladog princa Vipassija.
Aññā khīraṁ pāyenti, aññā nhāpenti, aññā dhārenti, aññā aṅkena pariharanti.
khīraṁ → sudaṁ (bj, pts) | nhāpenti → nahāpenti (bj, pts) | pāyenti → khīraṁ pāyenti (bj: sīmu) | nhāpenti → nahāpentīti pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | sudaṁ → Bm K khīraṁ. (pts note) | nahāpenti → Bm nhāp-. So K in text, but nahāpenti in note. (pts note)
Jedna ga je dojila, druga kupala, treća prepovijala, a četvrta u krilu držala.
Jātassa kho pana, bhikkhave, vipassissa kumārassa setacchattaṁ dhārayittha divā ceva rattiñca:
dhārayittha → dhārīyittha (bj) | rattiñca → rattiṁ ca (th) | ceva rattiñca → eva rattiñ ca (pts)
Od kada se rodio, iznad princa Vipassija bio je i danju i noću razapet zastor:
‘mā naṁ sītaṁ vā uṇhaṁ vā tiṇaṁ vā rajo vā ussāvo vā bādhayitthā’ti.
vā bādhayitthāti → vāti (sya-all) | bādhayitthāti → bādhā ti (pts) | ti → Bm bādhayitthāti; K ti only (without verb). A. i. 145 has phussi after mā naṁ, and omits bādha. (pts note)
’Neka hladnoća, vrelina, travke, prašina ili rosa ne naškode princu!’
Jāto kho pana, bhikkhave, vipassī kumāro bahuno janassa piyo ahosi manāpo.Od samog rođenja princ je bio drag i omiljen među ljudima, Seyyathāpi, bhikkhave, uppalaṁ vā padumaṁ vā puṇḍarīkaṁ vā bahuno janassa piyaṁ manāpaṁ;
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
baš kao što su to plavi vodeni ljiljan ili ružičasti i beli lotos.
evameva kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahuno janassa piyo ahosi manāpo.
evameva → evam eva (pts)
Svāssudaṁ aṅkeneva aṅkaṁ parihariyati.
parihariyati → pariharīyati (bj, pts) | Svāssudaṁ → Bm svassudaṁ; SS here So sudam; Sum svāsudaṁ. (pts note) | aṅkaṁ → Bm aṅgen'; eva aṅgaṁ. (pts note) | aṅkeneva → aṅken eva (pts)
I svako ga je rado držao u krilu.

Jāto kho pana, bhikkhave, vipassī kumāro mañjussaro ca ahosi vaggussaro ca madhurassaro ca pemaniyassaro ca.
kho pana, bhikkhave, vipassī kumāro mañjussaro ca → kumāro brahmassaro mañjussaro ca (mr) | ca → brahmassaro mañjussaroca (bj: machasaṁ) | ca → vaggūmadhurassarā ca (bj: PTS) | ca → kumāro brahmassaro mañjussaro ca (cck: sī. ka.) | ca → Sd brahmassaro mañjussaro ca; Bm brahmassaro ca mañjuro ca; Sct K Sum omit. (pts note) | pemaniyassaro → pemanīyassaro (th) | vaggussaro → vaggu-ssaro (pts) | madhurassaro → madhura-ssaro (pts) | pemaniyassaro → pemanīya-ssaro (pts)
Monasi, princ Vipassī je od rođenja imao prijatan, lep, umilan i veseo glas.
Seyyathāpi, bhikkhave, himavante pabbate karavīkā nāma sakuṇajāti mañjussarā ca vaggussarā ca madhurassarā ca pemaniyassarā ca;
vaggussarā ca → vaggu (pts) | vaggu- → K vaggussarā ca madhurassarā ca. (pts note) | pemaniyassarā → pemanīyassarā (bjt, th) | karavīkā → karavikā (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | sakuṇajāti → sakuṇa-jāti (pts) | vaggussarā → vaggu madhura-ssarā (pts) | madhurassarā → pemanīyassarā (pts)
Baš kao što je glas karavīke iz Himalaja prijatan, lep, umilan i veseo, takav je bio i glas princa Vipassija.
evameva kho, bhikkhave, vipassī kumāro mañjussaro ca ahosi vaggussaro ca madhurassaro ca pemaniyassaro ca.
pemaniyassaro → pemanīyassaro (bjt, th, pts) | evameva → evam eva (pts) | vaggussaro → vaggu-ssaro (pts)

Jātassa kho pana, bhikkhave, vipassissa kumārassa kammavipākajaṁ dibbacakkhu pāturahosi yena sudaṁ samantā yojanaṁ passati divā ceva rattiñca.
yena sudaṁ → yena dūraṁ (sya-all, km) | dibbacakkhu → dibbaṁ cakkhu (bj); dibbacakkhuṁ (sya-all) | dibbacakkhu pāturahosi → dibbaṁ cakkhuṁ pātur ahosi (pts) | sudaṁ → yena dura (bj: syā) | sudaṁ → yena dūraṁ (cck: syā.) | cakkhuṁ → SS dibbaṁ cakkhuṁ; Bm dibba-cakkhu; K dibbacakkhuṁ. (pts note) | sudaṁ → K dūraṁ. (pts note) | rattiñca → rattiṁ ca (th) | kammavipākajaṁ dibbacakkhu pāturahosi → kamma-vipākajaṁ dibbaṁ cakkhuṁ pātur ahosi (pts) | ceva rattiñca → eva rattiñ ca (pts)
Zahvaljujući svojoj kammi, princ Vipassī je od rođenja imao duhovno oko, kojim je bio u stanju da vidi na kilometar unaokolo i danju i noću.

Jāto kho pana, bhikkhave, vipassī kumāro animisanto pekkhati seyyathāpi devā tāvatiṁsā.
devā → bhikkhave devatā (sya-all) | animisanto → Bm animmisanto, and below; K animmissanto, and below. (pts note) | pi → K adds bhikkhave. (pts note) | devā → K devatā. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
Princ Vipassī je gledao bez treptanja, poput božanstava na nebu trideset trojice.
‘Animisanto kumāro pekkhatī’ti kho, bhikkhave, vipassissa kumārassa ‘vipassī vipassī’ tveva samaññā udapādi.
Animisanto kumāro pekkhatī’ti kho, bhikkhave → jātassa kho pana bhikkhave (sya-all); animmissantā pekkhāti evameva kho bhikkheve (km); jātassa kho pana bhikkhave (mr) | pekkhatīti → animmissanto pekkhati jātassa (sya-all) | kho → kho pana (sya-all) | vipassī vipassī tveva → vipassītveva (sya-all) | bhikkhave → animisanto pekkhati, jātassa kho pana bhikkhave (cck: ka.) | Animisanto → K animmissantā. (pts note) | kumāro → Bm K omit. (pts note) | pekkhatīti → Bm pekkhati; K pekkhanti. (pts note) | kho → Bm jātassa kho pana; K evam eva kho bhikkhave Vipassī kumāro animmissanto pekkhati. Jātassa kho pana. (pts note) | Vipassī → Sd K omit. (pts note) | animisanto → animmissantā pekkhanti evameva kho bhikkhave vipassī (th)
I upravo zato što uopšte nije treptao, dobio je ime Vipassī.

Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā atthakaraṇe nisinno vipassiṁ kumāraṁ aṅke nisīdāpetvā atthe anusāsati.
atthakaraṇe → aṭṭakaraṇe (sya-all, km) | atthe → aṭṭe (sya-all) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassikumāraṁ (pts) | atthakaraṇe → aṭṭakaraṇe (bj: syā) | atthakaraṇe → aṭṭa karaṇe (cck: syā.) | attha-karaṇe → Sd -karaṇo; Bm aṭṭha-kar-; K aṭṭakaraṇe. (pts note) | aṅke → Bm aṅge, and below. (pts note) | atthe → K aṭṭe. (pts note) | atha kho → athakho (th) | vipassiṁ kumāraṁ → vipassi-kumāraṁ (pts)
A kada bi kralj Bandhuma donosio neku presudu, stavio bi princa Vipassija u krilo i ovaj bi ga posavetovao u toj stvari.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pituaṅke nisinno viceyya viceyya atthe panāyati ñāyena.
ñāyena → ñāṇena (sya-all, km) | panāyati → panayati (bj) | ñāyena → aṭṭe panāyati ñāṇena (cck: syā.) | ñāyena → K ñāṇena. (pts note) | pituaṅke → pitu aṅke (bjt, th, pts)
Tako je princ, sedeći u očevom krilu, presuđivao po pravdi.
Viceyya viceyya kumāro atthe panāyati ñāyenāti kho, bhikkhave, vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya ‘vipassī vipassī’ tveva samaññā udapādi.
panāyati → panayati (bj) | atthe → aṭṭe (sya-all) | ñāyenāti kho → ñāṇenāti athakho (sya-all) | vipassī vipassī tveva → vipassītveva (sya-all) | atthe → K aṭṭe. (pts note) | ñāyenāti → K ñāṇenāti. (pts note) | ñāyenāti → K adds atha. (pts note) | Vipassissa → Sc Vipassī-. (pts note) | Vipassī → K omits second Vipassī. (pts note) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt)
I na osnovu toga je takođe dobio ime Vipassī.

Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa tayo pāsāde kārāpesi, ekaṁ vassikaṁ ekaṁ hemantikaṁ ekaṁ gimhikaṁ;
atha kho → athakho (th)
Onda kralj Bandhuma naredi da se podignu tri palate za princa Vipassija. Jedna za period kiša, druga za hladno vreme, a treća za leto;
pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi.
pañca kāmaguṇāni → pañcakāmaguṇāni (bjt, th) | kāmaguṇāni → kāma-guṇāni (pts)
i u svakoj od njih je bilo zadovoljstava za svih pet čula.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro vassike pāsāde cattāro māse nippurisehi tūriyehi paricārayamāno na heṭṭhāpāsādaṁ orohatīti.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro vassike pāsāde cattāro māse → vassike pāsāde vassike cattāro māse (bj, pts1ed) | pāsāde → pāsāde vassike (bj, pts) | tūriyehi → turiyehi (sya-all) | tūriyehi paricārayamāno → turiyehi parivārayamāno (pts) | māse → vassike pāsāde cattāro māse (bj: machasaṁ) | māse → vassike pāsāde vassike (cck note) | vassike → K omits vassike, but see A i. 145. (pts note) | nippurisehi → Bm nipur-. (pts note) | parivārayamāno → Bm paricāriya-. (pts note) | orohati → K orohatīti. (pts note) | heṭṭhāpāsādaṁ orohatīti → heṭṭhā pāsādaṁ orohati jāti (pts)
U kišnoj palati princ Vipassī je živeo četiri meseca tokom perioda monsuna, zabavljale su ga muzičarke i nije ni silazio na niže spratove.

Paṭhamabhāṇavāro.
paṭhamakabhāṇavāraṁ → jātikkhaṇḍaṁ niṭṭhitaṁ (bj: PTS) | niṭṭhitaṁ → -11 Bm K Paṭhama-bhāṇavāraṁ. (pts note) | paṭhamabhāṇavāro → paṭhamabhāṇavāraṁ (th) | paṭhamabhāṇavāro → khaṇḍaṁ niṭṭhitaṁ (pts)

5. Jiṇṇapurisa5. Starac

Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ accayena sārathiṁ āmantesi:
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ → bahunnaṁ vassa-satānaṁ bahunnaṁ (pts)
Onda, monasi, posle mnogo godina, stotina godina, hiljada godina, Vipassī reče svom vozaru:
‘yojehi, samma sārathi, bhaddāni bhaddāni yānāni uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmidassanāyā’ti.
subhūmidassanāyāti → subhūmiṁ dassanāyāti (bj, sya-all); bhūmiṁ dassanāyāti (pts) | uyyānabhūmiṁ → uyyānabhumiṁ (pts) | bhaddāni → Sct omit first and third, but not second time. (pts note) | bhūmiṁ → Sc K subhūmiṁ; Bm subhūmi. (pts note) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhumiṁ (pts)
’Dobri moj vozaru, upregni najbolje kočije. Idemo do parka da razgledamo okolinu’.

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā vipassissa kumārassa paṭivedesi:
vipassissa kumārassa → vipassikumārassa (sya-all) | yojetvā → yojāpetvā (pts) | yojetvā → yojāpetvā (bj: PTS) | Vipassissa → K Vipassi-. (pts note)
„Da, vaša visosti,” odgovori vozar. Potom učini kako mu je rečeno, pa izvesti princa Vipassija:
‘yuttāni kho te, deva, bhaddāni bhaddāni yānāni,„Vaša visosti, najbolje kočije su spremne. yassadāni kālaṁ maññasī’ti.
yassadāni → yassa dāni (my, pts)
Učinite ono što mislite da treba.”
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyānabhūmiṁ niyyāsi.
bhaddaṁ yānaṁ → bhadraṁ yānaṁ (sya-all, km) | bhaddaṁ → (bj, pts) | bhaddaṁ bhaddaṁ → bhadraṁ (sya-all) | uyyānabhūmiṁ → uyyānabhumiṁ (pts) | bhaddaṁ → bhaddaṁ bhaddaṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | yānaṁ → bhadraṁ yānaṁ (cck: syā.); bhaddaṁ yānaṁ (cck: pī.); cattāro māse (cck: sī. pī.) | bhaddaṁ → Bm bhaddaṁ bhaddaṁ; K bhadraṁ, See pp. 28, 41. (pts note) | niyyāsi → Sd Bm niyyāti. See p. 41. (pts note) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (bjt) | atha kho → athakho (th)
Onda se princ Vipassī pope na jednu od njih pa se odveze do parka.

Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ jiṇṇaṁ gopānasivaṅkaṁ bhoggaṁ daṇḍaparāyanaṁ pavedhamānaṁ gacchantaṁ āturaṁ gatayobbanaṁ.
bhoggaṁ → bhaggaṁ (sya-all, km) | daṇḍaparāyanaṁ → daṇḍaparāyaṇaṁ (bj) | niyyanto → niyanto (bj: PTS) | bhoggaṁ → bhaggaṁ (bj: syā) | bhoggaṁ → bhaggaṁ (cck: syā.) | bhoggaṁ → K bhaggaṁ. See A. i. 138; M. i. 88; Dhp. A. 315; and Jāt. i. 59. (pts note) | gopānasivaṅkaṁ → gopānasi-vaṅkaṁ (pts) | daṇḍaparāyanaṁ → daṇḍa-parāyanaṁ (pts) | gatayobbanaṁ → gata-yobbanaṁ (pts)
Na tom putu, monasi, princ Viapassī ugleda nekog čoveka, starog, povijenog poput kuke, sa štapom, kako se tetura onako krhak, u dubokoj starosti.
Disvā sārathiṁ āmantesi:Videvši ga, upita on vozara: ‘ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato?
kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | ayaṁ pana → ayampana (bjt) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato → kiṁ kato (pts)
„Dobri moj vozaru, šta se dogodilo sa tim čovekom?
Kesāpissa na yathā aññesaṁ, kāyopissa na yathā aññesan’ti.
kesāpissa → kesā pi ssa (pts) | kāyopissa → kāyo pi ssa (pts) | aññesanti → aññesan ti (pts)
Njegova kosa i telo nisu kao kod drugih.”

‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāmā’ti.„Vaša visosti, taj čovek se zove ’starac’.”

‘Kiṁ paneso, samma sārathi, jiṇṇo nāmā’ti?
kiṁ paneso → kimpaneso (bjt) | nāmāti → nāmā ti (bjt) | kiṁ paneso → kim pan eso (pts)
„A zašto se on naziva ’starcem’?”

‘Eso kho, deva, jiṇṇo nāma. Na dāni tena ciraṁ jīvitabbaṁ bhavissatī’ti.
na dāni → nadāni (bjt, th)
„Zato, vaša visosti, što vrlo brzo njega neće biti među živima.”

‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi jarādhammo, jaraṁ anatīto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | anatītoti → anatīto ti (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi jarādhammo → aham pi jarā-dhammo (pts) | anatītoti → anatītā ti (pts)
„Znači li to da ću i ja isto tako ostariti? Da ni ja nisam pošteđen starosti?”

‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe jarādhammā, jaraṁ anatītā’ti.
mayañcamha → mayañcamhā (bj, sya-all) | amhā → SS often amha. (pts note) | tvañca → tvañ ca (pts) | mayañcamha → mayañ amhā (pts) | jarādhammā → jarā-dhammā (pts) | anatītāti → anatītā ti (pts)
„I vi i ja, vaša visosti, kao i svi drugi ljudi ćemo isto tako ostariti. Niko od nas nije pošteđen starosti.”

‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā. Itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.
itova → ito ca (sya-all) | paccaniyyāhīti → SS Bm always pacca-; K at first pacca-, towards the end paccā. St -nūy-; Scd -nūyy-. (pts note) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova → alan dān ajja uyyāna-bhūmiyā ito va (pts)
„U tom slučaju, dobri moj vozaru, nije mi do parka danas. Odmah okreni kočiju i vrati se u palatu.”

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.
tatova → tatoca (bj, sya-all) | sārathi → sārāthi (pts) | tatova → tato ca (th) | tatova → tato va (pts)
„Da, vaša visosti,” odgovori vozar, te tako i učini.

Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (bj, pts) | antepuragato → antepuraṁ gato (bj: machasaṁ) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)
Kada se vratio, princa Vipassija, skrhanog, nesrećnog, zaokupiše crne misli:
‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī’ti.
Dhi-r- → Bm dhī. (pts note) | nāma → So SS Bm K and below; Jāt. i. 59 jātiyā. (pts note) | dhiratthu → dhi-r atthu (pts)
„Neka je prokleta ta stvar koju zovu ’rođenje’, kada se svako ko je rođen mora i sa starošću suočiti!”

Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā etadavoca:
atha kho → athakho (th) | sārathiṁ → sārathi (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
Onda, monasi, kralj Bandhuma pozva vozara, pa ga upita:
‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha? Kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti?
ahosīti → ahosī ti (bjt) | uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)
„Dobri vozaru, je li princ uživao u parku? Je li bio sretan tamo?”

‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti.
uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)
„Ne, vaše visočanstvo, princ nije uživao u parku.”

‘Kiṁ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | niyyantoti → niyyanto ti (bjt, pts) | kiṁ → kim (pts)
„A šta je to video idući ka parku?”
‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ jiṇṇaṁ gopānasivaṅkaṁ bhoggaṁ daṇḍaparāyanaṁ pavedhamānaṁ gacchantaṁ āturaṁ gatayobbanaṁ.
daṇḍaparāyanaṁ → daṇḍaparāyaṇaṁ (bj) | bhoggaṁ → bhaggaṁ (sya-all) | Addasā → All MSS. addasa in the question, addasā in the answer. (pts note) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts) | gopānasivaṅkaṁ → gopānasi-vaṁkaṁ (pts) | daṇḍaparāyanaṁ → daṇḍa-parāyanaṁ (pts) | āturaṁ gatayobbanaṁ → āturaṁ-gata-yobbanaṁ (pts)
I vozar potanko ispriča kralju kako je princ video starca i šta se potom dogodilo.
Disvā maṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
“ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato, kesāpissa na yathā aññesaṁ, kāyopissa na yathā aññesan”ti?
kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | ayaṁ pana → ayampana (bjt) | aññesanti → aññesan ti (ms2005, pts) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato kesāpissa → kiṁ kato kesā pi ssa (pts) | kāyopissa → kāyo pi ssa (pts)
“Eso kho, deva, jiṇṇo nāmā”ti.
nāmāti kiṁ paneso → nāmā ti kimpana so (bj)
“Kiṁ paneso, samma sārathi, jiṇṇo nāmā”ti?
kiṁ paneso → kim pana so (pts) | kiṁ paneso → kimpana so (bjt) | nāmāti → nāmā ti (bjt, ms2005)
“Eso kho, deva, jiṇṇo nāma na dāni tena ciraṁ jīvitabbaṁ bhavissatī”ti.
na dāni → nadāni (bjt, th) | bhavissatīti → bhavissatī ti (ms2005)
“Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi jarādhammo, jaraṁ anatīto”ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | anatītoti → anatīto ti (bjt, ms2005, pts) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi jarādhammo → aham pi jarā-dhammo (pts)
“Tvañca, deva, mayañcamha sabbe jarādhammā, jaraṁ anatītā”ti.
mayañcamha → mayañcamhā (bj, sya-all) | anatītāti → anatītā ti (bjt, ms2005, pts) | tvañca → tvañ ca (pts) | mayañcamha → mayañ amhā (pts) | jarādhammā → jarā-dhammā (pts)

“Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī”ti.
itova → ito ca (sya-all) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | paccaniyyāhīti → paccaniyyāhī ti (ms2005) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova antepuraṁ → alan dān ajja uyyāna-bhūmiyā ito va antepuram (pts)
“Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsiṁ.
tatova → tato ca (sya-all) | devāti → devā ti (ms2005) | tatova → tato va (pts)
So kho, deva, kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (bj, pts) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)
“dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī”’ti.
paññāyissatīti → paññāyissatī ti (ms2005) | dhiratthu → dhi-r-atthu (pts)

6. Byādhitapurisa6. Bolesnik

Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Na to, monasi, kralj Bandhuma pomisli:
‘Mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, mā heva nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacanan’ti.
mā heva → māheva (bjt) | heva → h eva (pts) | vacananti → vacanan ti (pts)
„Princ Vipassī ne sme odbaciti presto. Princ Vipassī ne sme napustiti dom i otići u beskućnike. I proročanstvo brahmana ne sme se obistiniti.”
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi:
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my) | bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni → bhiyyosomattāya pañcakāmaguṇāni (bjt) | atha kho → athakho (th) | pañca kāmaguṇāni → pañcakāmaguṇāni (th) | kāmaguṇāni → kāma-guṇāni (pts)
I tako kralj obasu princa Vipassija najrazličitijim zadovoljstvima,
‘yathā vipassī kumāro rajjaṁ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya, yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanan’ti.
kareyya → kāreyya (sya-all, pts) | vacananti → vacanaṁ (sya-all, pts) | kāreyya → Bm kareyya. (So Sc here, but not afterwards.) (pts note) | vacanaṁ → SS Bm vacanan ti. (pts note)
kako ovaj ne bi odbacio presto, napustio dom i otišao u beskućnike, kako se proročanstvo brahmana ne bi obistinilo.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (sya-all) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgibhūto parivāreti (pts) | samaṅgi-bhūto → Sc Bm samaṅgī- (pts note) | parivāreti → So SS; Bm paricāreti. (pts note) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgi-bhūto parivāreti (pts)
I tako se princ Vipassī prepusti pet vrsta zadovoljstava čula, bi njima obasut i opskrbljen, uživao je u njima.

Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ …pe…
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts) | pe → spelled out in full (bjt) | atha kho → athakho (th)
A onda, monasi, posle mnogo godina, stotina godina, hiljada godina…

Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ ābādhikaṁ dukkhitaṁ bāḷhagilānaṁ sake muttakarīse palipannaṁ semānaṁ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṁ aññehi saṁvesiyamānaṁ.
semānaṁ → sayamānaṁ (sya-all, km, mr) | palipannaṁ → paḷipannaṁ (bj) | semānaṁ → sayamānaṁ (cck: syā. ka.) | sayamānaṁ → semānaṁ (sya-all: sī.) | dukkhitaṁ → St dukkhaṁ; Sd dukkhiṁ (see M. i. 88, A. i. 139). (pts note) | semānaṁ → St sopānaṁ; Bm K sayamānaṁ. (pts note) | bāḷhagilānaṁ → bāḷha-gilānaṁ (pts) | muttakarīse → mutta-karīse (pts)
Na tom putu, monasi, princ Vipassī ugleda nekog čoveka u bolovima, kako pati, smrtno bolestan, kako leži u sopstvenom izmetu ili mokraći, pa ga neko uze i stavi na drugo mesto.
Disvā sārathiṁ āmantesi:Videvši ga, upita on vozara: ‘ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato?
kiṅkato → kiṅkate (bj) | kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | ayaṁ pana → ayampana (bjt) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato → kiṁ kato (pts)
„Dobri moj vozaru, šta se dogodilo sa tim čovekom?
Akkhīnipissa na yathā aññesaṁ, saropissa na yathā aññesan’ti?
saropissa → siropissa (sya-all, km) | saropissa → siropissa (cck: syā.) | saro → K siro. (pts note) | akkhīnipissa → akkhīni pi ssa (pts) | saropissa → saro pi ssa (pts) | aññesanti → aññesan ti (pts)
Njegove oči i glas nisu kao kod drugih.”

‘Eso kho, deva, byādhito nāmā’ti.
byādhito → byādhiko (sya-all) | vyādhito → Bm K byādhito, and throughout. (pts note)
„Vaša visosti, taj čovek se zove ’bolesnik’.”

‘Kiṁ paneso, samma sārathi, byādhito nāmā’ti?
kiṁ paneso → kimpana so (bj); kim pana eso (pts) | byādhito → byādhiko (sya-all) | nāmāti → nāmā ti (bjt) | byādhito → vyādhito (pts)
„A zašto se on naziva ’bolesnikom’?”

‘Eso kho, deva, byādhito nāma appeva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’ti.
byādhito → byādhiko (sya-all) | appeva nāma → appevanāma (bjt, th) | byādhito → vyādhito (pts) | appeva → app eva (pts)
„Zato, vaša visosti, što će se on možda oporaviti od bolesti.”

‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi byādhidhammo, byādhiṁ anatīto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | anatītoti → anatīto ti (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi byādhidhammo byādhiṁ anatītoti → aham pi vyādhi-dhammo vyādhiṁ anatīto ti (pts)
„Znači li to da ću se i ja isto tako razboleti? Da ni ja nisam pošteđen bolesti?”

‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe byādhidhammā, byādhiṁ anatītā’ti.
mayañcamha → mayañcamhā (bj, sya-all)
„I vi i ja, vaša visosti, kao i svi drugi ljudi smo podložni bolesti. Niko od nas nije pošteđen bolesti.”

‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.
itova → ito ca (sya-all) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova → alan dān ajja uyyānaahūmiyā ito va (pts)
„U tom slučaju, dobri moj vozaru, nije mi do parka danas. Odmah okreni kočiju i vrati se u palatu.”

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.
tatova → tato ca (sya-all) | tatova → tato va (pts)
„Da, vaša visosti,” odgovori vozar, te tako i učini.

Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (bj, pts) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)
Kada se vratio, princa Vipassija, skrhanog, nesrećnog, zaokupiše crne misli:
‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissatī’ti.
dhiratthu → dhi-r-atthu (pts) | byādhi → vyādhi (pts)
„Neka je prokleta ta stvar koju zovu ’rođenje’, kada se svako ko je rođen mora i sa bolešću suočiti!”

Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
Onda, monasi, kralj Bandhuma pozva vozara, pa ga upita:
‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti?
ahosīti → ahosī ti (bjt) | uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)
„Dobri vozaru, je li princ uživao u parku? Je li bio sretan tamo?”

‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti.
uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)
„Ne, vaše visočanstvo, princ nije uživao u parku.”

‘Kiṁ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | niyyantoti → niyyanto ti (bjt, pts) | kiṁ → kim (pts)
„A šta je to video idući ka parku?”
‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ ābādhikaṁ dukkhitaṁ bāḷhagilānaṁ sake muttakarīse palipannaṁ semānaṁ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṁ aññehi saṁvesiyamānaṁ.
palipannaṁ → paḷipannaṁ (bj) | saṁvesiyamānaṁ → saṁvesīyamānaṁ (bj) | semānaṁ → sayamānaṁ (sya-all) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts) | bāḷhagilānaṁ → bāḷha-gilānaṁ (pts)
I vozar potanko ispriča kralju kako je princ video bolesnika i šta se potom dogodilo.
Disvā maṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
“ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato, akkhīnipissa na yathā aññesaṁ, saropissa na yathā aññesan”ti?
ayaṁ pana → ayampanna (bj) | saropissa → siropissa (sya-all) | kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | aññesanti → aññesan ti (ms2005, pts) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato akkhīnipissa → kiṁ kato akkhīni pi ssa (pts) | saropissa → saro pi ssa (pts)
“Eso kho, deva, byādhito nāmā”ti.
byādhito → byādhiko (sya-all) | nāmāti → nāmā ti (ms2005) | byādhito → vyādhito (pts)
“Kiṁ paneso, samma sārathi, byādhito nāmā”ti?
kiṁ paneso → kimpanesa (bj) | byādhito → byādhiko (sya-all) | nāmāti → nāmā ti (bjt, ms2005) | kiṁ paneso → kim pan eso (pts) | byādhito → vyādhito (pts)
“Eso kho, deva, byādhito nāma appeva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā”ti.
byādhito → byādhiko (sya-all) | appeva nāma → appevanāma (th) | vuṭṭhaheyyāti → vuṭṭhaheyyā ti (ms2005) | byādhito → vyādhito (pts) | appeva → app eva (pts)
“Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi byādhidhammo, byādhiṁ anatīto”ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | byādhidhammo byādhiṁ anatītoti → vyādhidhammo vyādhiṁ anatīto ti (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | anatītoti → anatīto ti (ms2005) | kiṁ → kim (pts) | ahampi byādhidhammo byādhiṁ anatītoti → aham pi vyādhi-dhammo vyādhiṁ anatīto ti (pts)
“Tvañca, deva, mayañcamha sabbe byādhidhammā, byādhiṁ anatītā”ti.
mayañcamha → mayañcamhā (bj, sya-all) | byādhidhammā byādhiṁ → vyādhidhammā vyādhiṁ (bjt) | anatītāti → anatītā ti (ms2005)
“Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī”ti.
itova → ito ca (sya-all) | tena hi → tenahi (th) | alaṁ dānajja → alandānajja (th) | paccaniyyāhīti → paccaniyyāhī ti (ms2005) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova → alan dān ajja uyyāna-bhūmiyā ito va (pts)
“Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsiṁ.
tatova → tato ca (sya-all) | devāti → devā ti (ms2005) | tatova → tato va (pts)
So kho, deva, kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (bj, pts) | so → eso (sya-all) | kho → K eso. (pts note) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)
“dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissatī”’ti.
byādhi → vyādhi (bjt, pts) | paññāyissatīti → paññāyissatī ti (ms2005) | dhiratthu → dhi-r-atthu (pts)

7. Kālaṅkatapurisa7. Mrtvac

Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda, monasi, kralj Bandhuma pomisli:
‘mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, mā heva nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacanan’ti.
+ → kho (bjt) | heva → h eva (pts) | vacananti → vacanan ti (pts)
„Princ Vipassī ne sme odbaciti presto. Princ Vipassī ne sme napustiti dom i otići u beskućnike. I proročanstvo brahmana ne sme se obistiniti.”
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi:
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | upaṭṭhāpesi → upaṭṭhapesi (bjt) | atha kho → athakho (th) | pañca kāmaguṇāni → pañcakāmaguṇāni (th) | kāmaguṇāni → kāma-guṇāni (pts)
I tako kralj obasu princa Vipassija najrazličitijim zadovoljstvima,
‘yathā vipassī kumāro rajjaṁ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya, yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanan’ti.
kareyya → kāreyya (sya-all, pts) | vacananti → vacanaṁ (sya-all, pts)
kako ovaj ne bi odbacio presto, napustio dom i otišao u beskućnike, kako se proročanstvo brahmana ne bi obistinilo.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.
pañcahi kāmaguṇehi → pañcakāmaguṇehi (sya-all) | samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (sya-all) | kāmaguṇehi → kāma-guṇehi (pts) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgi-bhūto (pts)
I tako se princ Vipassī prepusti pet vrsta zadovoljstava čula, bi njima obasut i opskrbljen, uživao je u njima.

Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ …pe…
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj) | pe → spelled out in full (bjt)
A onda, monasi, posle mnogo godina, stotina godina, hiljada godina…

Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto mahājanakāyaṁ sannipatitaṁ nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiramānaṁ.
vilātaṁ → milātaṁ (pts) | milātaṁ → Bm K vilātam, and below. (pts note) | mahājanakāyaṁ → mahājana-kāyaṁ (pts) | nānārattānañca → nānārattānañ ca (pts)
Na svom putu, monasi, princ Vipassī ugleda veliku grupu ljudi, odeveni u odeću različitih boja, kako nose nosila sa mrtvacem.
Disvā sārathiṁ āmantesi:Videvši ih, upita on vozara: ‘kiṁ nu kho so, samma sārathi, mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiratī’ti?
kayiratīti → kariyatīti (sya-all) | vilātaṁ → milātaṁ (pts) | kayiratīti → K kariyatīti. (pts note) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kayiratīti → kayiratī ti (bjt) | kiṁ → kin (pts) | mahājanakāyo → mahājana-kāyo (pts) | nānārattānañca → nānārattānañ ca (pts)
’Dobri moj vozaru, kakva je to velika grupa ljudi sa nosilima. Ko je taj čovek?’

‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāmā’ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | kālakato → Bm kālaṁ, and so always. (pts note)
„Vaša visosti, taj čovek se zove ’mrtvac’.”

‘Tena hi, samma sārathi, yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesehī’ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | tena hi → tenahi (th)
„Priđi onda bliže kočijom tom mrtvacu.”

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesesi.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts)
„Da, vaša visosti”, odgovori vozar, pa dotera kočiju bliže mrtvacu.

Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro petaṁ kālaṅkataṁ, disvā sārathiṁ āmantesi:
kālaṅkataṁ → kālakataṁ (sya-all, pts) | kumāro → In the repetition Bm K insert purisaṁ, but not here. (pts note)
I princ Vipassī osmotri tog mrtvaca, pa reče:
‘kiṁ panāyaṁ, samma sārathi, kālaṅkato nāmā’ti?
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | panāyaṁ → SS pana. (pts note) | kiṁ panāyaṁ → kimpanāyaṁ (bjt) | kālaṅkato nāmāti → kālakato nāmā ti (bjt) | kiṁ → kim (pts)
„A zašto se on naziva ’mrtvacem’?”

‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāma. Na dāni taṁ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā, sopi na dakkhissati mātaraṁ vā pitaraṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | dakkhanti → dakkhinti (pts) | dakkhinti → Sc dakkhissanti; K Bm dakkhanti. See i. 46; ii. 41. (pts note) | na dāni → nadāni (bjt, th) | dakkhanti → dakkhintī (bjt) | ñātisālohitā sopi → ñāti sālohitā so pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)
„Zato, vaša visosti, što ga od sada ni otac ni majka, ni srodnici ni prijatelji više nikada neće videti, isto kao što ni on neće videti majku i oca, srodnike i prijatelje.”

‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto;
kiṁ pana → kimpana (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi maraṇadhammo → aham pi maraṇa-dhammo (pts)
„Znači li to, dobri vozaru, da sam i ja smrtan? Da nisam izuzet od smrti?
mampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;
mampi → ti mam pi (pts) | dakkhanti → dakkhinti (pts) | ñātisālohitā → ñātisālohito (bjt) | mampi → maṁpi (th) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts)
Da ni mene ni kralj ni kraljica, kao ni srodnici ni prijatelji više nikada neće videti,
ahampi na dakkhissāmi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti?
ñātisālohiteti → ñātisālohite ti (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → aham pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)
isto kao što ni ja neću videti sve njih?”

‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe maraṇadhammā maraṇaṁ anatītā;
mayañcamha → mayañcamhā (sya-all) | tvañca → tvañ ca (pts) | mayañcamha → mayañ amhā (pts) | maraṇadhammā → maraṇa-dhammā (pts)
„Vaša visosti, svi su smrtni, uključujući i vas. Niko nije izuzet od smrti.
tampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;
dakkhanti → dakkhinti (pts) | tampi → taṁpi (th) | tampi → tam pi (pts) | ñātisālohitā → ñāti-sālohitā (pts)
Kralj ni kraljica, kao ni srodnici ni prijatelji više nikada neće videti vas,
tvampi na dakkhissasi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti.
tvampi → tvaṁpi (th) | tvampi → tvam pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)
isto kao što ni vi nećete videti sve njih.’

‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.
itova → ito ca (sya-all) | tena hi → tenahi (bjt, th) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | paccaniyyāhīti → paccanīyyāhīti (bjt) | alaṁ dānajja → alan dān ajja (pts) | itova → ito va (pts)
„U tom slučaju, dobri moj vozaru, nije mi do parka danas. Odmah okreni kočiju i vrati se u palatu.”

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.
tatova → tato ca (sya-all) | paccaniyyāsi → paccanīyyāsi (bjt) | tatova → tato va (pts)
„Da, vaša visosti,” odgovori vozar, te tako i učini.

Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (pts) | antepuraṁ gato → antepura-gato (pts)
Kada se vratio, princa Vipassija, skrhanog, nesrećnog, zaokupiše crne misli:
‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissati, maraṇaṁ paññāyissatī’ti.
bho → ho (bjt) | dhiratthu → dhi-r-atthu (pts) | byādhi → vyādhi (pts)
„Neka je prokleta ta stvar koju zovu ’rođenje’, kada se svako ko je rođen mora i sa smrću suočiti!”

Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā sārathiṁ āmantāpetvā etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
Onda, monasi, kralj Bandhuma pozva vozara, pa ga upita:
‘kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, kacci, samma sārathi, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti?
samma sārathi → sammasārathi (bjt) | ahosīti → ahosī ti (bjt) | uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts)
„Dobri vozaru, je li princ uživao u parku? Je li bio sretan tamo?”

‘Na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā abhiramittha, na kho, deva, kumāro uyyānabhūmiyā attamano ahosī’ti.
na → no (pts) | uyyānabhūmiyā → uyyāna-bhūmiyā (pts) | uyyānabhūmiyā → uyyāna bhūmiyā (pts)
„Ne, vaše visočanstvo, princ nije uživao u parku.”

‘Kiṁ pana, samma sārathi, addasa kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto’ti?
kiṁ pana → kimpana (bjt) | niyyantoti → niyyanto ti (bjt, pts) | kiṁ → kim (pts)
„A šta je to video idući ka parku?”
‘Addasā kho, deva, kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto mahājanakāyaṁ sannipatitaṁ nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiramānaṁ.
vilātaṁ → milātaṁ (pts) | addasā → addassā (bjt) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts) | mahājanakāyaṁ → mahājana-kāyaṁ (pts) | nānārattānañca → nānārattānañ ca (pts)
I vozar potanko ispriča kralju kako je princ video mrtvaca i šta se potom dogodilo.
Disvā maṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
“kiṁ nu kho so, samma sārathi, mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiratī”ti?
vilātaṁ → milātaṁ (pts) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | sannipatito → santanipatito (bjt) | kayiratīti → kayiratī ti (bjt, ms2005) | kiṁ → kin (pts) | mahājanakāyo → mahājana-kāyo (pts) | nānārattānañca → nānārattānañ ca (pts)
“Eso kho, deva, kālaṅkato nāmā”ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | nāmāti → nāmā ti (ms2005)
“Tena hi, samma sārathi, yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesehī”ti.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | sārathi → sārathī (bjt) | tena hi → tenahi (th) | pesehīti → pesehī ti (ms2005)
“Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesesiṁ.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | devāti → devā ti (ms2005)
Addasā kho, deva, kumāro petaṁ kālaṅkataṁ, disvā maṁ etadavoca:
kumāro → kumāro purisaṁ (sya-all) | kālaṅkataṁ → kālakataṁ (sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
“kiṁ panāyaṁ, samma sārathi, kālaṅkato nāmā”ti?
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | kiṁ panāyaṁ → kimpanāyaṁ (bjt) | kālaṅkato nāmāti → kālakato nāmā ti (bjt) | nāmāti → nāmā ti (ms2005) | kiṁ → kim (pts)
“Eso kho, deva, kālaṅkato nāma.
kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts)
Na dāni taṁ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā, sopi na dakkhissati mātaraṁ vā pitaraṁ vā aññe vā ñātisālohite”ti.
dakkhanti → dakkhinti (pts) | na dāni → nadāni (bjt, th) | ñātisālohiteti → ñātisālohite ti (ms2005) | ñātisālohitā sopi → ñāti-sālohitā so pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)
“Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto;
kiṁ pana → kimpana (bjt) | ahampi → ahaṁpi (th) | kiṁ → kim (pts) | ahampi maraṇadhammo → aham pi maraṇa-dhammo (pts)
mampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;
dakkhanti → dakkhinti (pts) | ñātisālohitā ahampi → ñatisālohitā aham pi (pts) | dakkhinti → K Bm dakkhaṇti, and below. (pts note) | mampi → maṁpi (th) | mampi → mam pi (pts) | ñātisālohitā → ñati-sālohitā (pts)
ahampi na dakkhissāmi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite”ti?
ñātisālohiteti → ñātisālohite ti (bjt, ms2005) | ahampi → ahaṁpi (th) | ahampi → aham pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)
“Tvañca, deva, mayañcamha sabbe maraṇadhammā maraṇaṁ anatītā;
mayañcamha → mayañcamhā (sya-all) | tvañca → tvañ ca (pts) | mayañcamha → mayañ amhā (pts) | maraṇadhammā → maraṇa-dhammā (pts)
tampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā, tvampi na dakkhissasi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite”ti.
dakkhanti → dakkhinti (pts) | tampi → taṁpi (th) | tvampi → tvaṁpi (th) | ñātisālohiteti → ñātisālohite ti (ms2005) | tampi → tam pi (pts) | ñātisālohitā tvampi → ñāti-sālohitā tvam pi (pts) | ñātisālohiteti → ñāti-sālohite ti (pts)
“Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī”ti.
itova → ito ca (sya-all) | alaṁ dānajja → alandānajja (bjt, th) | tena hi → tenahi (th) | paccaniyyāhīti → paccaniyyāhī ti (ms2005) | alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā itova → alan dān ajja uyyāna-bhūmiyā ito va (pts)
“Evaṁ, devā”ti kho ahaṁ, deva, vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsiṁ.
tatova → tato ca (sya-all) | devāti → devā ti (ms2005) | tatova → tato va (pts)
So kho, deva, kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
antepuraṁ gato → antepuragato (pts)
“dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissati, maraṇaṁ paññāyissatī”’ti.
paññāyissatīti → paññāyissatī ti (ms2005) | dhiratthu → dhi-r-atthu (pts) | byādhi → vyādhi (pts)

8. Pabbajita8. Odlazak u beskućnike

Atha kho, bhikkhave, bandhumassa rañño etadahosi:
kho → dho (pts) | atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Na to, monasi, kralj Bandhuma pomisli:
‘mā heva kho vipassī kumāro na rajjaṁ kāresi, mā heva vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṁ pabbaji, mā heva nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ saccaṁ assa vacanan’ti.
mā heva → māheva (bjt) | mā heva → māheva kho (bjt) | + → kho (th) | heva → h eva (pts) | vacananti → vacanan ti (pts)
„Princ Vipassī ne sme odbaciti presto. Princ Vipassī ne sme napustiti dom i otići u beskućnike. I proročanstvo brahmana ne sme se obistiniti.”
Atha kho, bhikkhave, bandhumā rājā vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāmaguṇāni upaṭṭhāpesi:
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt) | upaṭṭhāpesi → upaṭṭhapesi (bjt) | atha kho → athakho (th) | pañca kāmaguṇāni → pañcakāmaguṇāni (th) | kāmaguṇāni → kāma-guṇāni (pts)
I tako kralj obasu princa Vipassija najrazličitijim zadovoljstvima,
‘yathā vipassī kumāro rajjaṁ kareyya, yathā vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya, yathā nemittānaṁ brāhmaṇānaṁ micchā assa vacanan’ti.
kareyya → kāreyya (sya-all, pts) | vacananti → vacanaṁ (sya-all, pts)
kako ovaj ne bi odbacio presto, napustio dom i otišao u beskućnike, kako se proročanstvo brahmana ne bi obistinilo.
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti.
samaṅgībhūto → samaṅgibhūto (sya-all) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgibhūto parivāreti (pts) | samaṅgībhūto paricāreti → samaṅgi-bhūto parivāreti (pts)
I tako se princ Vipassī prepusti pet vrsta zadovoljstava čula, bi njima obasut i opskrbljen, uživao je u njima.

Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bahūnaṁ vassānaṁ bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ vassasahassānaṁ accayena sārathiṁ āmantesi:
bahūnaṁ → bahunnaṁ (bj, sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | bahūnaṁ vassasatānaṁ bahūnaṁ → bahunnaṁ vassa-satānaṁ bahunnaṁ (pts)
Onda, monasi, posle mnogo godina, stotina godina, hiljada godina, Vipassī reče svom vozaru:
‘yojehi, samma sārathi, bhaddāni bhaddāni yānāni, uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmidassanāyā’ti.
subhūmidassanāyāti → subhūmiṁ dassanāyāti (bj, sya-all); bhūmiṁ dassanāyāti (pts) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts)
’Dobri moj vozaru, upregni najbolje kočije. Idemo do parka da razgledamo okolinu’.
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojetvā vipassissa kumārassa paṭivedesi:
yojetvā → yojāpetvā (pts)
„Da, vaša visosti,” odgovori vozar. Potom učini kako mu je rečeno, pa izvesti princa Vipassija:
‘yuttāni kho te, deva, bhaddāni bhaddāni yānāni,
te → (sya-all)
„Vaša visosti, najbolje kočije su spremne.
yassadāni kālaṁ maññasī’ti.
yassadāni → yassa dāni (my, pts)
Učinite ono što mislite da treba.”
Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyānabhūmiṁ niyyāsi.
bhaddaṁ bhaddaṁ → bhadraṁ (sya-all) | atha → athā (pts) | bhaddaṁ → (pts) | bhaddaṁ → Bm bhaddaṁ bhaddaṁ; K bhadraṁ. See pp. 21, 41. (pts note) | atha kho → athakho (th) | uyyānabhūmiṁ → uyyāna-bhūmiṁ (pts)
Onda se princ Vipassī pope na jednu od njih pa se odveze do parka.

Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto purisaṁ bhaṇḍuṁ pabbajitaṁ kāsāyavasanaṁ.
kāsāyavasanaṁ → kāsāvavasanaṁ (bj)
Na svom putu, monasi, princ Vipassī ugleda čoveka obrijane glave, zaogrnutog žutim ogrtačem.
Disvā sārathiṁ āmantesi:Videvši ga, upita on vozara: ‘ayaṁ pana, samma sārathi, puriso kiṅkato?
kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | ayaṁ pana → ayampana (bjt) | ayaṁ → ayam (pts) | kiṅkato → kiṁ kato (pts)
„Dobri moj vozaru, ko je onaj čovek?
Sīsampissa na yathā aññesaṁ, vatthānipissa na yathā aññesan’ti?
sīsampissa → sīsaṁpissa (my, th) | vatthānipissa → vatthāni pissa (bjt) | sīsampissa → sīsam pi ssa (pts) | vatthānipissa → vatthāni pi ssa (pts) | aññesanti → aññesan ti (pts)
On ne izgleda kao drugi.”

‘Eso kho, deva, pabbajito nāmā’ti.„Vaša visosti, taj čovek se zove ’beskućnik’.”

‘Kiṁ paneso, samma sārathi, pabbajito nāmā’ti?
kiṁ paneso → kimpaneso (bjt) | nāmāti → nāmā ti (bjt) | kiṁ paneso → kim pan eso (pts)
„A zašto se on naziva ’beskućnikom’?”

‘Eso kho, deva, pabbajito nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā’ti.
samacariyā → sammacariyā (mr) | kusalakiriyā → kusalacariyā (sya-all, km) | samacariyā → sammacariyā (cck: ka.) | kusalakiriyā → kusalacariyā (cck: syā.) | kusalacariyā → kusalakiriyā (sya-all: sī.) | sama-cariyā → Bm samma- and below. (pts note) | kusala-kiriyā → K cariyā, with kiriyā as the Ceylon reading in note. (pts note) | puññakiriyā → puñña-kiriyā (pts) | bhūtānukampāti → bhūtānukampā ti (pts)
„Beskućnikom zovu onoga ko slavi svetački život, miran život, postupa na pravi način, čini ono što donosi zasluge, ne povređuje i ima saosećanje za druga bića.”

‘Sādhu kho so, samma sārathi, pabbajito nāma, sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā.
sādhu → sādhu samma sārathi (bj); sādhu hi samma sārathi (pts) | kusalakiriyā → kusalacariyā (sya-all) | puññakiriyā → puññākiriyā (pts) | hi → Bm K omit. (pts note) | bhūtānukampā → Bm adds ti. (pts note) | dhammacariyā → hi samma sārathi dhamma-cariyā (pts) | samacariyā → sama-cariyā (pts) | kusalakiriyā → kusala-kiriyā (pts) | puññakiriyā → puññā-kiriyā (pts)
„Onda, dobri vozaru, i ja slavim beskućnika! Onoga ko slavi svetački život, miran život, postupa na pravi način, čini ono što donosi zasluge, ne povređuje i ima saosećanje za druga bića!
Tena hi, samma sārathi, yena so pabbajito tena rathaṁ pesehī’ti.
rathaṁ pesehīti → ratham pesehiti (pts) | tena hi → tenahi (th)
„Priđi onda bliže kočijom tom beskućniku.”

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so pabbajito tena rathaṁ pesesi.„Da, vaša visosti’, odgovori vozar, pa dotera kočiju bliže beskućniku.

Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro taṁ pabbajitaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | etadavoca → etad avoca (pts)
Onda mu se princ Vipassī obrati:
‘tvaṁ pana, samma, kiṅkato,
kiṅkato → kiṁkato (my, th, ms2005) | tvaṁ pana → tvampana (bjt) | kiṅkato → kiṁ kato (pts)
„Dobri čoveče, šta si to uradio?
sīsampi te na yathā aññesaṁ, vatthānipi te na yathā aññesan’ti?
sīsampi → sīsaṁpi (th) | sīsampi → sīsam pi (pts) | vatthānipi → vatthāni pi (pts) | aññesanti → aññesan ti (pts)
Tvoja glava nije kao kod drugih, odeća ti nije kao kod drugih.”

‘Ahaṁ kho, deva, pabbajito nāmā’ti.„Vaša visosti, ja sam onaj kojeg zovu beskućnikom.”

‘Kiṁ pana tvaṁ, samma, pabbajito nāmā’ti?
nāmāti → nāmā ti (bjt)
„A zašto te, dobri čoveče, zovu beskućnikom?”

‘Ahaṁ kho, deva, pabbajito nāma, sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā’ti.
kusalakiriyā → kusalacariyā (sya-all) | bhūtānukampāti → bhūtānukampā ti (bjt, pts) | samacariyā → sama-cariyā (pts) | kusalakiriyā → kusala-kiriyā (pts) | puññakiriyā → puñña-kiriyā (pts)
„Vaša visosti, zovu me beskućnikom zato što slavim svetački život, miran život, postupam na pravi način, činim ono što donosi zasluge, ne povređujem i imam saosećanje za druga bića.’

‘Sādhu kho tvaṁ, samma, pabbajito nāma sādhu dhammacariyā sādhu samacariyā sādhu kusalakiriyā sādhu puññakiriyā sādhu avihiṁsā sādhu bhūtānukampā’ti.
kusalakiriyā → kusalacariyā (sya-all) | sādhu → sādhu hi samma (pts) | dhammacariyā → hi samma dhamma-cariyā (pts) | samacariyā → sama-cariyā (pts) | puññakiriyā → puñña-kiriyā (pts) | bhūtānukampāti → bhūtānukampā ti (pts)
„Onda, dobri čoveče, i ja slavim beskućnika! Onoga ko slavi svetački život, miran život, postupa na pravi način, čini ono što donosi zasluge, ne povređuje i ima saosećanje za druga bića!

9. Bodhisattapabbajjā9. Bodhisattin odlazak u beskućnike

Atha kho, bhikkhave, vipassī kumāro sārathiṁ āmantesi:
atha kho → athakho (th)
Onda, monasi, princ Vipassī reče vozaru:
‘tena hi, samma sārathi, rathaṁ ādāya itova antepuraṁ paccaniyyāhi.
paccaniyyāhi → paccāniyyāhi (sya-all) | va → Sct ca; Bm K va; Sd omits. (pts note) | tena hi → tenahi (th) | itova → ito va (th, pts)
„Dobri vozaru, poteraj kočiju i vrati se u kraljevsku palatu.
Ahaṁ pana idheva kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissāmī’ti.
anagāriyaṁ → Bm anāg-, and below. (pts note) | idheva kesamassuṁ → idh eva kesa-massuṁ (pts)
A ja ću ovde obrijati kosu i bradu, zaogrnuti se žutim ogrtačem i, napustivši dom, otići u beskućnike.”

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā rathaṁ ādāya tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.
tatova → tato ca (sya-all) | paccaniyyāsi → paccāniyyāsi (sya-all) | bhikkhave → (pts) | va → So SS; Bm va; K ca. (pts note) | evaṁ → evam (pts) | tatova → tato va (pts)
„Da, vaša visosti,” odgovori vozar, te tako i učini.

Vipassī pana kumāro tattheva kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbaji.
pana → pana bhikkhave (bj) | tattheva kesamassuṁ → tatth eva kesa-massuṁ (pts)
A princ Vipassī obrija kosu i bradu, zaogrnu se žutim ogrtačem i, napustivši dom, otide u beskućnike.”

10. Mahājanakāyaanupabbajjā10. Velika grupa ljudi odlazi u beskućnike

Assosi kho, bhikkhave, bandhumatiyā rājadhāniyā mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni:
caturāsītipāṇasahassāni → caturāsīti pāṇasahassāni (my) | mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni → mahā-jana-kāyo caturāsīti-pāṇa-sahassāni (pts)
I doču masa ljudi u prestonici Bandhumati, njih 84.000:
‘vipassī kira kumāro kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito’ti.
kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts) | pabbajitoti → pabbajito ti (pts)
„Zaista je princ Vipassī obrijao kosu i bradu, zaogrnuo se žutim ogrtačem i, napustivši dom, otišao u beskućnike!’
Sutvāna tesaṁ etadahosi:
tesaṁ → nesaṁ (sya-all) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Čuvši to, oni pomisliše:
‘na hi nūna so orako dhammavinayo, na sā orakā pabbajjā, yattha vipassī kumāro kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito.
orakā → orikā (sya-all, pts1ed) | orakā → orikā (pts) | orakā → orikā (bj: PTS) | orakā → orikā (cck: sī. syā.) | hi → Sct ha; Sd hā; Bm K hi. See p. 42 and Vin. i. 19. (pts note) | orikā → K orikā. SS here oraka; 3.14 orikā. (pts note) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
„To nije neko obično učenje i praksa, nije to obično beskućništvo, čim je princ Vipassī to učinio.
Vipassīpi nāma kumāro kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissati, kimaṅgaṁ pana mayan’ti.
pana mayan’ti → pana na mayanti (sya-all, km, pts1ed) | kimaṅgaṁ → kimaṅga (bj, pts1ed) | kimaṅgaṁ pana → kimaṅgapana (bj) | vipassīpi → vipassī hi (sya-all) | pana → pana na (sya-all) | kimaṅgaṁ → kim aṅga (pts) | mayanti → na mayan ti (pts) | vipassī’pi → vipassi hi (bj: machasaṁ) | kimaṅgaṁ → kimaṅga (cck: sī.) | na → Sct kim pana; Sd kimaṅgaṁ pana; St kimaṅga pana na; Bm kim aṅgaṁ pana; K kimaṅga pana na. So also in 3. 14. (pts note) | vipassīpi → vipassī pi (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
Ako je čak i princ postao beskućnik u tom učenju, zašto mi ne bismo učinili isto?”

Atha kho, so bhikkhave, mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā vipassiṁ bodhisattaṁ agārasmā anagāriyaṁ pabbajitaṁ anupabbajiṁsu.
mahājanakāyo → mahājanakāyā (sya-all, km) | atha kho so → athakho (sya-all) | mahājanakāyo → mahājanakāyo (cck: syā.) | so → K omits. (pts note) | mahā-janakāyo → K -kāyā. (pts note) | caturāsītipāṇasahassāni → caturāsīti pāṇasahassāni (my) | mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni kesamassuṁ → mahā-janakāyo caturāsīti-pāṇa-sahassāni kesa-massuṁ (pts)
I tako, monasi, čitava ta masa ljudi obrije kosu i bradu, zaogrnu se žutim ogrtačem i, isto kao i bodhisatta Viapssī, napustivši dom, otide u beskućnike.
Tāya sudaṁ, bhikkhave, parisāya parivuto vipassī bodhisatto gāmanigamajanapadarājadhānīsu cārikaṁ carati.
gāmanigamajanapadarājadhānīsu → gāmanigamarājadhānīsu (pts) | gāmanigamajanapadarājadhānīsu → gāma-nigama-rājadhānīsu (pts)
Okružen njima, bodhisatta Viapssī išao je tako od sela do sela, od grada do grada, od jedne do druge kraljevske prestonice.

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
atha kho → athakho (th) | bodhisattassa → bodhisatassa (pts)
A jednom dok je boravio na pustom mestu, u osami, bodhisatti Vipassīju se javi ova misao:
‘na kho metaṁ patirūpaṁ yohaṁ ākiṇṇo viharāmi, yannūnāhaṁ eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihareyyan’ti.
na kho metaṁ → na kho panetaṁ (sya-all, km); na kho me taṁ (pts1ed) | metaṁ patirūpaṁ → panetaṁ paṭirūpaṁ (sya-all) | gaṇamhā → gaṇasmā (pts) | metaṁ → na kho panetaṁ (cck: syā.) | taṁ → Bm K kho pan etaṁ. (pts note) | gaṇasmā → Bm K gaṇamhā, twice. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | metaṁ patirūpaṁ yohaṁ → me taṁ paṭirūpaṁ yo haṁ (pts) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | vihareyyanti → vihareyyan ti (pts)
„Ne priliči mi da živim u tolikoj grupi. Zašto se ne bih udaljio od sve te gužve i živeo sam?”
Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto aparena samayena eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihāsi, aññeneva tāni caturāsītipabbajitasahassāni agamaṁsu, aññena maggena vipassī bodhisatto.
maggena → (bj, sya-all, pts) | gaṇamhā → gaṇasmā (pts) | aññena → Bm adds maggena. (pts note) | caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsīti pabbajitasahassāni (my) | atha kho → athakho (th) | aññeneva → aññen eva (pts) | caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsīti pabbajita sahassāni (pts)
Onda posle nekog vremena bodhisatta Vipassī potraži osamu. Onih 84.000 beskućnika otidoše jednim putem, a on drugim.

11. Bodhisattaabhinivesa11. Probuđenje

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa vāsūpagatassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
vāsūpagatassa → vāsupagatassa (pts) | vāsupagatassa → K vāsūp-. (pts note) | atha kho → athakho (th)
I dok je, monasi, bodhisatta Vipassī tako boravio na pustom mestu, u osami, javi mu se ova misao:
‘kicchaṁ vatāyaṁ loko āpanno, jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca, atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṁ nappajānāti jarāmaraṇassa,
jīyati ca mīyati ca → jiyyati ca miyyati ca (mr) | upapajjati → uppajjati (pts) | ca → jiyyati ca miyyati ca (cck: ka.) | vatāyaṁ → vatāyam (pts) | panimassa → pan imassa (pts) | jarāmaraṇassa → jarā-maraṇassa (pts)
„Avaj, svet ovaj je u nevolji. Rađa se, stari, umire, raspada se i ponovo rađa, a ipak ne razume gde je izlaz iz sve te patnje, starosti i smrti.
kudāssu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṁ paññāyissati jarāmaraṇassā’ti?
kudāssu → kudassu (bj, sya-all) | kudāssu → So St; Sc kadussu; Sd kudussu; Bm K kudassu. (pts note) | jarāmaraṇassāti → jarāmaraṇassā ti (bjt)
Ah, kada će biti nađen izlaz iz sve te patnje, starosti i smrti!”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
I dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṁ hoti, kiṁpaccayā jarāmaraṇan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts) | kiṁpaccayā jarāmaraṇanti → kim-paccayā jarā-maraṇan ti (pts)
„Šta to postoji kada postoje starosti i smrt? Šta je njihov uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
ahu → SS vary between ahu and āhu. (pts note) | yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘jātiyā kho sati jarāmaraṇaṁ hoti, jātipaccayā jarāmaraṇan’ti.
jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts) | jarāmaraṇanti → jarā-maraṇan ti (pts)
„Kada postoji rođenje, tada postoje starost i smrt. Rođenje je njihov uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati jāti hoti, kiṁpaccayā jātī’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā → kim-paccayā (pts)
„Šta to postoji kada postoji rođenje? Šta je njegov uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th, pts) | atha kho → athakho (th)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘bhave kho sati jāti hoti, bhavapaccayā jātī’ti.
bhavapaccayā → bhava-paccayā (pts)
„Kada postoji bivanje, tada postoji rođenje. Bivanje je njegov uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati bhavo hoti, kiṁpaccayā bhavo’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā bhavoti → kim-paccayā bhavo ti (pts)
„Šta to postoji kada postoji bivanje? Šta je njegov uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘upādāne kho sati bhavo hoti, upādānapaccayā bhavo’ti.
upādānapaccayā bhavoti → upādāna-paccayā bhavo ti (pts)
„Kada postoji vezivanje, tada postoji bivanje. Vezivanje je njegov uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati upādānaṁ hoti, kiṁpaccayā upādānan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā upādānanti → kim-paccayā upādānan ti (pts)
„Šta to postoji kada postoji vezivanje? Šta je njegov uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘taṇhāya kho sati upādānaṁ hoti, taṇhāpaccayā upādānan’ti.
taṇhāpaccayā upādānanti → taṇhā-paccayā upādānan ti (pts)
„Kada postoji žudnja, tada postoji vezivanje. Žudnja je njegov uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati taṇhā hoti, kiṁpaccayā taṇhā’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā taṇhāti → kim-paccayā taṇhā ti (pts)
„Šta to postoji kada postoji žudnja? Šta je njegov uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘vedanāya kho sati taṇhā hoti, vedanāpaccayā taṇhā’ti.
vedanāpaccayā taṇhāti → vedanā-paccayā taṇhā ti (pts)
„Kada postoji osećaj, tada postoji žudnja. Osećaj je njegov uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati vedanā hoti, kiṁpaccayā vedanā’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā vedanāti → kim-paccayā vedanā ti (pts)
„Šta to postoji kada postoji osećaj? Šta je njegov uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘phasse kho sati vedanā hoti, phassapaccayā vedanā’ti.
phassapaccayā vedanāti → phassa-paccayā vedanā ti (pts)
„Kada postoji kontakt, tada postoji osećaj. Kontakt je njegov uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati phasso hoti, kiṁpaccayā phasso’ti?
kiṁpaccayā phassoti → kimpaccatā phasso ti (pts) | kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā phassoti → kim-paccatā phasso ti (pts)
„Šta to postoji kada postoji kontakt? Šta je njegov uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘saḷāyatane kho sati phasso hoti, saḷāyatanapaccayā phasso’ti.
saḷāyatanapaccayā phassoti → saḷāyatana-paccayā phasso ti (pts)
„Kada postoji šest područja čula, tada postoji kontakt. Šest područja čula su njegov uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati saḷāyatanaṁ hoti, kiṁpaccayā saḷāyatanan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā saḷāyatananti → kim-paccayā saḷāyatanan ti (pts)
„Šta to postoji kada postoji šest područja čula? Šta je njegov uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
paññāya → paññaya (pts) | yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṁ hoti, nāmarūpapaccayā saḷāyatanan’ti.
nāmarūpe → nāmerūpe (pts) | nāmarūpe → nāme-rūpe (pts) | nāmarūpapaccayā saḷāyatananti → nāmarūpa paccayā saḷāyatanan ti (pts)
„Kada postoji mentalno-materijalno, tada postoji šest područja čula. Mentalno-materijalno je njegov uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati nāmarūpaṁ hoti, kiṁpaccayā nāmarūpan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts) | kiṁpaccayā nāmarūpanti → kim-paccayā nāma-rūpan ti (pts)
„Šta to postoji kada postoji mentalno-materijalno? Šta je njegov uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘viññāṇe kho sati nāmarūpaṁ hoti, viññāṇapaccayā nāmarūpan’ti.
nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts) | nāmarūpanti → nāma-rūpan ti (pts)
„Kada postoji svest, tada postoji mentalno-materijalno. Svest je njegov uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho sati viññāṇaṁ hoti, kiṁpaccayā viññāṇan’ti?
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā viññāṇanti → kim-paccayā viññāṇan ti (pts)
„Šta to postoji kada postoji svest? Šta je njen uzrok?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘nāmarūpe kho sati viññāṇaṁ hoti, nāmarūpapaccayā viññāṇan’ti.
kho → SS omit. (pts note) | nāmarūpe → nāma-rūpe (pts) | nāmarūpapaccayā viññāṇanti → nāmarūpa-paccayā viññāṇan ti (pts)
„Kada postoji mentalno-materijalno, tada postoji svest. Mentalno-materijalno je njen uzrok.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘paccudāvattati kho idaṁ viññāṇaṁ nāmarūpamhā, nāparaṁ gacchati.„Ta svest se ponovo vraća ka mentalno-materijalnom, ne ide dalje. Ettāvatā jāyetha vā jiyyetha vā miyyetha vā cavetha vā upapajjetha vā, yadidaṁ
jiyyetha → jīyetha (bj, sya-all, pts) | miyyetha → mīyetha (sya-all, pts) | upapajjetha → uppajjetha (pts) | jīyetha → Bm jiyyetha. (pts note) | mīyetha → Bm miyyetha. (pts note) | cavetha → K cayetha. (pts note) | uppajjetha → Bm K upapaj-. (pts note) | yadidaṁ → SS yadisaṁ, but yadidaṁ in 21. (pts note)
Utoliko neko može biti rođen, ostareti, propadati, umreti i preporoditi se.
nāmarūpapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
nāmarūpapaccayā → nāmarūpa-paccayā (pts) | viññāṇapaccayā → viññāṇa-paccayā (pts) | saḷāyatanapaccayā → saḷāyatana-paccayā (pts) | phassapaccayā → phassa-paccayā (pts) | vedanāpaccayā → vedanā-paccayā (pts) | taṇhāpaccayā → taṇhā-paccayā (pts) | upādānapaccayā → upādāna-paccayā (pts) | bhavapaccayā → bhava-paccayā (pts) | jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → jāti-paccayā jarā-maraṇaṁ soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsā (pts)
Dakle, sa mentalno-materijalnim kao uslovom, svest nastaje, sa svešću kao uslovom, mentalno-materijalno nastaje. Sa mentalno-materijalnim kao uslovom, šest područja čula nastaju. Sa šest područja čula kao uslovom, kontakt nastaje. Sa kontaktom kao uslovom, osećaj nastaje. Sa osećajem kao uslovom, žudnja nastaje. Sa žudnjom kao uslovom, vezivanje nastaje. Sa vezivanjem kao uslovom, bivanje nastaje. Sa bivanjem kao uslovom, rođenje nastaje. Sa rođenjem kao uslovom, žalost, naricanje, bol, tuga i očaj nastaju.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’.
hoti → hotīti (bj) | evametassa → evam etassa (pts) | dukkhakkhandhassa → dukkha-kkhandhassa (pts)
Tako nastaje čitav ovaj okean patnje.

‘Samudayo samudayo’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
ñāṇaṁ → nāṇaṁ (pts) | samudayoti → samudayo ti (pts)
„Nastanak, nastanak”, monasi, takva se u bodhisatti Vipassīju javila vizija, javilo znanje, mudrost i uvid, javila se svetlost u vezi sa stvarima koje do tada niko nije čuo.

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti, kissa nirodhā jarāmaraṇanirodho’ti?
jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts) | jarāmaraṇanirodhoti → jarā-maraṇa-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoje ni starost i smrt? Sa nestankom čega, nestaju i starost i smrt?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘jātiyā kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti, jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’ti.
jātiyā → jāriyā (pts) | jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts) | jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti → jāti-nirodhā jarā-maraṇa-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji rođenje, ne postoje ni starost ni smrt. Sa nestankom rođenja, nestaju i starost i smrt.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati jāti na hoti, kissa nirodhā jātinirodho’ti?
Kimhi → SS here only kismiṁ. (pts note) | jātinirodhoti → jāti-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoji ni rođenje? Sa nestankom čega, nestaje rođenje?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘bhave kho asati jāti na hoti, bhavanirodhā jātinirodho’ti.
bhavanirodhā jātinirodhoti → bhavenirodhā jātinirodho ti (pts) | bhavanirodhā jātinirodhoti → bhave-nirodhā jāti-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji bivanje, ne postoji ni rođenje. Sa nestankom bivanja, nestaje i rođenje.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati bhavo na hoti, kissa nirodhā bhavanirodho’ti?
bhavanirodhoti → bhava-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoji ni bivanje? Sa nestankom čega, nestaje bivanje?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘upādāne kho asati bhavo na hoti, upādānanirodhā bhavanirodho’ti.
bhavanirodhoti → bhava-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji vezivanje, ne postoji ni bivanje. Sa nestankom vezivanje, nestaje i bivanje.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati upādānaṁ na hoti, kissa nirodhā upādānanirodho’ti?
upādānanirodhoti → upādāna-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoji ni vezivanje? Sa nestankom čega, nestaje vezivanje?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘taṇhāya kho asati upādānaṁ na hoti, taṇhānirodhā upādānanirodho’ti.
upādānanirodhoti → upādāna-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji žudnja, ne postoji ni vezivanje. Sa nestankom žudnje, nestaje i vezivanje.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati taṇhā na hoti, kissa nirodhā taṇhānirodho’ti?
taṇhānirodhoti → taṇhā-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoji ni žudnja? Sa nestankom čega, nestaje žudnja?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘vedanāya kho asati taṇhā na hoti, vedanānirodhā taṇhānirodho’ti.
vedanānirodhā taṇhānirodhoti → vedanā nirodhā taṇhā-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji osećaj, ne postoji ni žudnja. Sa nestankom osećaja, nestaje i žudnja.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati vedanā na hoti, kissa nirodhā vedanānirodho’ti?
vedanānirodhoti → vedanā-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoji ni osećaj? Sa nestankom čega, nestaje osećaj?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘phasse kho asati vedanā na hoti, phassanirodhā vedanānirodho’ti.
phassanirodhā vedanānirodhoti → phassa-nirodhā vedanā-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji kontakt, ne postoji ni osećaj. Sa nestankom kontakta, nestaje i osećaj.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati phasso na hoti, kissa nirodhā phassanirodho’ti?
phassanirodhoti → phassa-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoji ni kontakt? Sa nestankom čega, nestaje kontakt?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘saḷāyatane kho asati phasso na hoti, saḷāyatananirodhā phassanirodho’ti.
phassanirodhoti → phassa-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji šest područja čula, ne postoji ni osećaj. Sa nestankom šest područja čula, nestaje i kontakt.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati saḷāyatanaṁ na hoti, kissa nirodhā saḷāyatananirodho’ti?
saḷāyatananirodhoti → saḷāyatananirodho ti (bjt) | saḷāyatananirodhoti → saḷāyatana-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoji ni šest područja čula? Sa nestankom čega, nestaje šest područja čula?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṁ na hoti, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho’ti.
nāmarūpe → nāma-rūpe (pts) | nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti → nāma-rūpa-nirodhā saḷāyatana-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji mentalno-materijalno, ne postoji ni šest područja čula. Sa nestankom mentalno-materijalnog, nestaje i šest područja čula.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati nāmarūpaṁ na hoti, kissa nirodhā nāmarūpanirodho’ti?
nāmarūpanirodhoti → nāmarūpanirodho ti (bjt) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts) | nāmarūpanirodhoti → nāma-rūpa-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoji ni mentalno-materijalno? Sa nestankom čega, nestaje mentalno-materijalno?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
bodhisattassa yoniso manasikārā → bodhisattissa yonisomanasikārā (pts) | atha kho → athakho (th) | bodhisattassa yoniso manasikārā → bodhisattissa yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘viññāṇe kho asati nāmarūpaṁ na hoti, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho’ti.
nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts) | viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti → viññāṇa-nirodhā nāma-rūpa-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji svest, ne postoji ni mentalno-materijalno. Sa nestankom svesti, nestaje i mentalno-materijalno.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘kimhi nu kho asati viññāṇaṁ na hoti, kissa nirodhā viññāṇanirodho’ti?
viññāṇanirodhoti → viññāṇanirodho ti (bjt) | viññāṇanirodhoti → viññāṇa-nirodho ti (pts)
„Šta je to što kada ne postoji, tada ne postoji ni svest? Sa nestankom čega, nestaje svest?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa yoniso manasikārā ahu paññāya abhisamayo:
yoniso manasikārā → yonisomanasikārā (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | yoniso manasikārā → yoniso-manasikārā (pts)
Tako, zahvaljujući pomnom razmatranju, stiže on do uvida mudrošću:
‘nāmarūpe kho asati viññāṇaṁ na hoti, nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho’ti.
nāmarūpanirodhā viññāṇanirodhoti → nāmarūpa-nirodhā viññāṇa-nirodho ti (pts)
„Kada ne postoji mentalno-materijalno, ne postoji ni svest. Sa nestankom mentalno-materijalnog, nestaje i svest.”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)
Onda dalje bodhisatta Vipassī ovako pomisli:
‘adhigato kho myāyaṁ maggo sambodhāya yadidaṁ—
sambodhāya → bodhāya (sya-all) | maggo sambodhāya → vipassanāmaggo bodhāya (pts) | myāyaṁ → me ayaṁ vipassanā maggo (bj: PTS) | sambodhāya → bodhāya (bj: syā) | myāyaṁ → So Sum, and K here. SS me ayaṁ, and so K, SS at p. 36. (pts note) | bodhāya → Sc bodhā; Sd Bm sambodhāya; St K badhāya. (pts note) | maggo sambodhāya → vipassanā-maggo bodhāya (pts)
„Otkrio sam put do potpunog probuđenja, a on je sledeći:
nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
nāmarūpanirodhā → nāmarūpanirodhāya (bj) | jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → jarāmaraṇaṁsokaparidevadukkhadomanassupāyāsā (bjt) | nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho saḷāyatananirodhā phassanirodho phassanirodhā vedanānirodho vedanānirodhā → nāmarūpa-nirodhā viññāṇa-nirodho viññāṇa-nirodhā nāmarūpa-nirodho nāmarūpa-nirodhā saḷāyatana-nirodho saḷāyatana-nirodhā phassa-nirodho phassa-nirodhā vedanā-nirodho vedanā-nirodhā (pts) | taṇhānirodhā upādānanirodho upādānanirodhā bhavanirodho bhavanirodhā jātinirodho jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → taṇhā-nirodhā upādāna-nirodho upādāna-nirodhā bhava-nirodho bhava-nirodhā jāti-nirodho jāti-nirodhā jarā-maraṇaṁ soka-parideva-dukkha-domanass-upāyāsā (pts)
Sa nestankom mentalno-materijalnog, nestaje i svest. Sa nestankom svesti, nestaje i mentalno-materijalno. Sa nestankom mentalno-materijalnog, nestaje i šest područja čula. Sa nestankom šest područja čula, nestaje i kontakt. Sa nestankom kontakta, nestaje i osećaj. Sa nestankom osećaja, nestaje i žudnja. Sa nestankom žudnje, nestaje i vezivanje. Sa nestankom vezivanje, nestaje i bivanje. Sa nestankom bivanja, nestaje i rođenje. Sa nestankom rođenja, nestaju i starost i smrt.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti’.
hoti → hotiti (bj) | evametassa → evam etassa (pts) | dukkhakkhandhassa → dukkha-kkhandhassa (pts)
Tako nestaje čitav ovaj okean patnje.

‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
nirodhoti → nirodho ti (pts)
„Prestanak, prestanak,” monasi, takva se u bodhisatti Vipassīju javila vizija, javilo znanje, mudrost i uvid, javila se svetlost u vezi sa stvarima koje do tada niko nije čuo.

Atha kho, bhikkhave, vipassī bodhisatto aparena samayena pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī vihāsi:
pañcasu upādānakkhandhesu → pañcasūpādānakkhandhesu (bj) | udayabbayānupassī → udayavyayānupassī (pts) | pañcas → K pañcasu and below. (pts note) | udaya-vyayānupassī → Bm K udayabbayānup-. (pts note) | atha kho → athakho (th) | pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassī → pañcas upādāna-kkhandhesu udaya-vyayānupassī (pts)
A jednom drugom prilikom je Vipassī kontemplirao nastanak i nestanak pet sastojaka bića podložnih vezivanju:
‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts) | atthagamo → Bm K atthaṅgamo throughout. (pts note)
„Ovakav je oblik, ovakav je nastanak oblika, ovakav prestanak oblika.
iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts)
Ovakav je osećaj, ovakav je nastanak osećaja, ovakav nestanak osećaja.
iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts)
Ovakav je opažaj, ovakav je nastanak opažaja, ovakav nestanak opažaja.
iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts) | saṅkhārā → saṁkhārā (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | saṅkhārānaṁ atthaṅgamo → saṁkhārānaṁ atthagamo (pts)
Ovakvi su mentalni obrasci, ovakav je nastanak mentalnih obrazaca, ovakav nestanak mentalnih obrazaca.”
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti,
atthaṅgamoti → atthagamo ti (pts)
Ovakva je svest, ovakav je nastanak svesti, ovakav nestanak svesti.”
tassa pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino viharato na cirasseva anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccīti.
pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino → pañcas upādāna kkhandhesu udayavyayānupassino (pts) | vimucci → Bm K vimuccīti. (pts note) | na cirasseva → nacirasseva (th) | pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassino → pañcas upādāna kkhandhesu udaya-vyayānupassino (pts) | cirasseva → cirass eva (pts) | vimuccīti → vimucci dutiyaka (pts)
Kontemplirajući na taj način, njegov um uskoro postade potpuno oslobođen otrova zahvaljujući neprijanjanju.

Dutiyabhāṇavāro.
dutiyabhāṇavāro → dutiyaṁ bhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (bjt) | dutiyabhāṇavāro → dutiyabhāṇavāraṁ (th) | dutiyabhāṇavāro → bhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (pts)

12. Brahmayācanakathā12. Brahmina molba

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa etadahosi → sammā-sambuddhassa etad ahosi (pts)
Monasi, onda blaženi Vipassī, blaženi, plemeniti i potpuno probuđeni, ovako pomisli:
‘yannūnāhaṁ dhammaṁ deseyyan’ti.
ti → Sc repeats this whole sentence. 8 Comp. Vin. i. p. 4, Mahāvagga, i. 5. 2. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | deseyyanti → deseyyan ti (pts)
„Kako bi bilo da podučavam Dhammu?”

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa etadahosi → sammā-sambuddhassa etad ahosi (pts)
Onda dalje blaženi Vipassī ovako pomisli:
‘adhigato kho myāyaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.
myāyaṁ → me ayaṁ (sya-all, pts) | ayaṁ → -1 Bm myāyaṁ. (pts note) | paṇḍitavedanīyo → paṇḍita-vedanīyo (pts)
„Ova Dhamma do koje dođoh duboka je, teško ju je uočiti, teško razumeti, smirujuća je i uzvišena, nedosežna pukim rezonovanjem, tanana, shvatljiva mudrima.
Ālayarāmā kho panāyaṁ pajā ālayaratā ālayasammuditā.
ālayarāmā → ālayārāmā (bj) | ālaya-sammuditā → SS samuditā. (pts note) | ālayaratā ālayasammuditā → ālaya-ratā ālaya-sammuditā (pts)
Ali ovo pokolenje se oduševljava vezivanjem, zanosi vezivanjem, raduje vezivanju.
Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo.
ālayarāmāya → ālayārāmāya (bjt) | idappaccayatāpaṭiccasamuppādo → idappaccayatā paṭiccasamuppādo (th) | ālayarāmāya → ālaya-rāmāya (pts) | ālayaratāya ālayasammuditāya → ālaya-ratāya ālaya-sammuditāya (pts) | idappaccayatāpaṭiccasamuppādo → ida-paccayatā paṭiccasamuppādo (pts)
Teško je za takvo pokolenje da uvidi ovu istinu, dakle posebnu uzročnost, uslovljeni nastanak.
Idampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → sabbupadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo (sya-all) | taṇhākkhayo → taṇhakkhayo (pts) | duddasaṁ → Old. sududdasaṁ. (pts note) | idampi → idam pi (pts) | sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → sabba-saṁkhāra-samatho sabbūpadhi-paṭinissaggo taṇhakkhayo (pts)
I teško je da uvidi ovu istinu, dakle stišavanje svih mentalnih konstrukcija, napuštanje svih tekovina, razaranje žudnje, hlađenje strasti, prestanak, nibbānu.
Ahañceva kho pana dhammaṁ deseyyaṁ, pare ca me na ājāneyyuṁ; so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’ti.
ahañceva → ahañce va (bjt) | ahañceva → ahañ eva (pts) | mamassa → mam assa (pts) | mamassa vihesāti → mam assa vihesā ti (pts)
Ako bih krenuo da podučavam tu Dhammu, drugi me ne bi razumeli, a za mene bi to bio samo uzaludan trud i napor.”

Apissu, bhikkhave, vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṁsu pubbe assutapubbā:
apissu → apissudaṁ (bj, sya-all) | apissudaṁ → apissu (bj: PTS, machasaṁ) | apissudaṁ → a. apissu (sya-all: sī.) | ssu → Bm apissudaṁ here and in 4; so K in text, but apissu in note. (pts note) | gāthā → So SS K and Sum. Old. gāthāyo, so Bm (here and in 4). (pts note) | apissu → api ssu (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | assutapubbā → assuta-pubbā (pts)
Na to mu, monasi, spontano padoše na um ovi stihovi, koji nikad do tada nisu bili izrečeni:

‘Kicchena me adhigataṁ, halaṁ dāni pakāsituṁ;
halaṁ dāni → halaṁdāni (bjt) | halaṁ dāni → halandāni (th) | halaṁ → halan (pts)
„Čemu podučavanje Dhammi, koju čak i ja teško dosegnuh;
Rāgadosaparetehi, nāyaṁ dhammo susambudho.
rāgadosaparetehi → rāga-dosa-paretehi (pts) susambudho → susambuddho (th, pts)
jer nju nikada spaziti neće oni obuzeti strašću i mržnjom.

Paṭisotagāmiṁ nipuṇaṁ, gambhīraṁ duddasaṁ aṇuṁ;
Paṭisota-gāmiṁ → So SS Bm K and Sum. Old. -gāmi. (pts note)
Oni koje je strast osvojila, mrak obavio, teško razumljivu Dhammu nikada spoznati neće,
Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’ti.
dakkhinti → Bm K dakkhanti. (pts note) | rāgarattā → rāga-rattā (pts) | dakkhanti → dakkhinti tamokkhandhena (pts) tamokhandhena āvuṭāti → tamokkhandhena āvutāti (bj, sya-all) | āvaṭā → So SS and Sum. Old. āvuṭā; so Bm; K āvutā, and so in 4. (pts note) | tamokhandhena āvuṭāti → āvaṭā ti (pts)
jer ona vodi nasuprot toku ovoga sveta, tanana, duboka i teško uočljiva.”

Itiha, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāya.
paṭisañcikkhato → Sc paṭissaṁ-. (pts note) | appossukkatāya → Bm apposukko, and onwards. (pts note) | nami → So Bm K Sum. and Mil. 232. SS and Old. namati. (pts note) | paṭisañcikkhato → paṭisaṁcikkhato (bjt) | itiha → iti ha (pts) | dhammadesanāya → dhamma-desanāya (pts)
Razmišljajući o ovome, um mu beše skloniji nedelovanju nego podučavanju Dhamme.

Atha kho, bhikkhave, aññatarassa mahābrahmuno vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi:
aññāya → SS Bm K here and in 7 parivitakkamaññāya. (pts note) | atha kho → athakho (th) | mahābrahmuno → mahā-brahmuno (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | cetoparivitakkamaññāya etadahosi → ceto-parivitakkam aññāya etad ahosi (pts)
A onda, monasi, neki veliki Brahmā, znajući o čemu blaženi Vipassī razmišlja, pomisli:
‘nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi nāma vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṁ namati, no dhammadesanāyā’ti.
namati → nami (sya-all, km, mr); namissati (?) | namati → nami (cck: syā. ka.); namissati (cck: ?) | namati → Bm K nami. (pts note) | dhammadesanāyāti → dhamma-desanāyāti (pts)
„Ovaj svet biće izgubljen, ovaj svet će nestati, jer um Vipassīja, plemenitog i potpuno probuđenog, skloniji je nedelovanju nego podučavanju Dhamme.”
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa purato pāturahosi.
samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | samiñjeyya → sammiñjeyya (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | mahābrahmā seyyathāpi → mahā-brahmā seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam eva (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Na to, hitro kao kad bi snažan čovek ispružio savijenu ruku ili savio ispruženu ruku, veliki Brahmā nestade u Brahminom svetu i pojavi se pred blaženim Vipassījem.
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ nihantvā yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenañjaliṁ paṇāmetvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
nihantvā → nidahanto (sya-all, km) | pathaviyaṁ → puthuviyaṁ (bj) | atha kho so → athakho (sya-all) | dakkhiṇaṁ jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ nihantvā → dakkhiṇajānumaṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ nidahanto (sya-all) | jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → jānumaṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ (pts) | nihantvā → nidahanto (bj: syā) | nihantvā → nidahanto (cck: syā.) | so → So St Bm; Scd K omit. (pts note) | nihantvā → K nidahanto. (pts note) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | jāṇumaṇḍalaṁ pathaviyaṁ → jānu-maṇḍalaṁ paṭhaviyaṁ (pts) | sammāsambuddho tenañjaliṁ → sammā-sambuddho ten añjaliṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
Prebacivši gornji ogrtač preko jednog ramena, u znak poštovanja sklopi dlanove u njegovom pravcu i reče:
‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṁ, desetu sugato dhammaṁ,‘Poštovani gospodine, neka Blaženi podučava Dhammu, neka Uzvišeni podučava Dhammu. santi sattā apparajakkhajātikā; assavanatā dhammassa parihāyanti,
santi → santīdha (sya-all, km) | santi → santīdha (bj: syā) | santi → santī (cck: syā.) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts)
Postoje bića sa tek malo prašine u očima, koja propadaju jer nisu čula Dhammu.
bhavissanti dhammassa aññātāro’ti.
aññātāroti → aññātāro ti (pts)
Biće onih koji će razumeti Dhammu.’

Evaṁ vutte, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho taṁ mahābrahmānaṁ etadavoca:
Evaṁ vutte → atha kho (bj, mr) | evaṁ vutte → atha kho (bj) | taṁ → (pts) | vutte → atha kho (cck: ka.) | vutte → Bm atha kho for evaṁ vutte (see 7). (pts note) | sammā-sambuddho → Bm adds taṁ (so SS, 7, p. 39). (pts note) | sammāsambuddho taṁ mahābrahmānaṁ etadavoca → sammā-sambuddho mahā-brahmānaṁ etad avoca (pts)
Kad ovo bi rečeno, blaženi Vipassī ovako reče velikom Brahmi:
‘mayhampi kho, brahme, etadahosi:
mayhampi → mayhaṁpi (th) | mayhampi → mayham pi (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)
„U meni se zaista javila misao:
“yannūnāhaṁ dhammaṁ deseyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | deseyyanti → deseyyan ti (ms2005, pts)
„Kako bi bilo da podučavam Dhammu?”
Tassa mayhaṁ, brahme, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
A onda pomislih:
“adhigato kho myāyaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.
myāyaṁ → me ayaṁ (sya-all, pts) | paṇḍitavedanīyo → paṇḍita-vedanīyo (pts)
„Ova Dhamma do koje dođoh duboka je, teško ju je uočiti, teško razumeti, smirujuća je i uzvišena, nedosežna pukim rezonovanjem, tanana, shvatljiva mudrima.
Ālayarāmā kho panāyaṁ pajā ālayaratā ālayasammuditā.
ālayarāmā → ālayārāmā (bj) | ālayarāmā → ālaya-rāmā (pts) | ālayasammuditā → ālaya-sammuditā (pts)
Ali ovo pokolenje se oduševljava vezivanjem, zanosi vezivanjem, raduje vezivanju.
Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo.
ālayarāmāya → ālayārāmāya (bjt) | idappaccayatāpaṭiccasamuppādo → idappaccayatā paṭiccasamuppādo (th, pts) | ālayarāmāya → ālaya-rāmāya (pts) | ālayaratāya ālayasammuditāya → ālaya-ratāya ālaya sammuditāya (pts)
Teško je za takvo pokolenje da uvidi ovu istinu, dakle posebnu uzročnost, uslovljeni nastanak.
Idampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → sabbupadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo (sya-all) | taṇhākkhayo → tahakkhayo (pts) | idampi → idam pi (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts) | yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo → yadidam sabba-saṁkhārasamatho sabbūpadhi-paṭinissaggo tahakkhayo (pts)
I teško je da uvidi ovu istinu, dakle stišavanje svih mentalnih konstrukcija, napuštanje svih tekovina, razaranje žudnje, hlađenje strasti, prestanak, nibbānu.
Ahañceva kho pana dhammaṁ deseyyaṁ, pare ca me na ājāneyyuṁ; so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā”ti.
vihesāti → vihesā ti (ms2005) | ahañceva → ahañ eva (pts) | mamassa → mam assa (pts) | mamassa vihesāti → mam assa vihesā ti (pts)
Ako bih krenuo da podučavam tu Dhammu, drugi me ne bi razumeli, a za mene bi to bio samo uzaludan trud i napor.”
Apissu maṁ, brahme, imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṁsu pubbe assutapubbā:
apissu → apissudaṁ (bj) | apissu maṁ → apissudaṁ (sya-all) | pubbe → pubbe me (sya-all) | apissudaṁ → apissumaṁ (sya-all: sī.) | gāthāyo → gāthā (th, pts) | apissu → api ssu (pts)
Na to mi, Brahma, spontano padoše na um ovi stihovi, koji nikad do tada nisu bili izrečeni:

“Kicchena me adhigataṁ, halaṁ dāni pakāsituṁ;
halaṁ dāni → halandāni (bjt, th) | halaṁ → halan (pts)
„Čemu podučavanje Dhammi, koju čak i ja teško dosegnuh;
Rāgadosaparetehi, nāyaṁ dhammo susambudho.
rāgadosaparetehi → rāga-dosa-paretehi (pts) susambudho → susambuddho (pts)
jer nju nikada spaziti neće oni obuzeti strašću i mržnjom.

Paṭisotagāmiṁ nipuṇaṁ, gambhīraṁ duddasaṁ aṇuṁ;
paṭisotagāmiṁ → paṭisota-gāmiṁ (pts)
Oni koje je strast osvojila, mrak obavio, teško razumljivu Dhammu nikada spoznati neće,
Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā”ti.
dakkhanti tamokhandhena āvuṭāti → dakkhintī tamokkhandhena āvutāti (bj) | rāgarattā → rāga-rattā (pts) | dakkhanti → dakkhinti tamokkhandhena (pts) āvutā → tamokhandhena āvuṭā (bj: machasaṁ) | tamokhandhena āvuṭāti → tamokkhandhena āvutāti (bjt) | tamokhandhena āvuṭāti → āvutāti (th) | āvuṭāti → āvuṭā ti (ms2005) | tamokhandhena āvuṭāti → āvaṭā ti (pts)
jer ona vodi nasuprot toku ovoga sveta, tanana, duboka i teško uočljiva.”

Itiha me, brahme, paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāyā’ti.
paṭisañcikkhato → paṭisaṁcikkhato (bjt) | itiha → iti ha (pts) | dhammadesanāyāti → dhamma-desanāyāti (pts)

Dutiyampi kho, bhikkhave, so mahābrahmā …pe…
dutiyampi → dutiyam pi (pts) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts)
Po drugi put veliki Brahma…
tatiyampi kho, bhikkhave, so mahābrahmā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
tatiyampi → tatiyam pi (pts) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavoca → sammā-sambuddhaṁ etad avoca (pts)
Po treći put veliki Brahma ovako reče Vipassīju blaženom i potpuno probuđenom:
‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṁ, desetu sugato dhammaṁ, santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti, bhavissanti dhammassa aññātāro’ti.
assavanatā → assavaṇatā (bj) | santi → santīdha (sya-all) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts) | aññātāroti → aññātāro ti (pts)
‘Poštovani gospodine, neka Blaženi podučava Dhammu, neka Uzvišeni podučava Dhammu. Postoje bića sa tek malo prašine u očima, koja propadaju jer nisu čula Dhammu. Biće onih koji će razumeti Dhammu.’

Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho brahmuno ca ajjhesanaṁ viditvā sattesu ca kāruññataṁ paṭicca buddhacakkhunā lokaṁ volokesi.
ca → (sya-all) | atha kho → athakho (th) | kāruññataṁ → kāruññatam (pts) | buddhacakkhunā → buddha-cakkhunā (pts)
Sasluša blaženi Vipassī Brahmino preklinjanje i iz saosećanja za bića osmotri ovaj svet očima Budnoga.
Addasā kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho buddhacakkhunā lokaṁ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.
suviññāpaye duviññāpaye → duviññāpaye bhabbe abhabbe (sya-all, km) | appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante → ayaṁ pāṭho sya-all, km potthakesu natthi | paralokavajjabhayadassāvine → paralokavajjabhayadassāvino (bj) | appekacce paralokavajjabhayadassāvine → app ekacce paralokavajjabhayadassāvino (pts) | duviññāpaye → duviññāpaye bhabbe abhabbe (cck: syā.) | paralokavajjabhayadassāvine → dassāvino (cck: sī. syā. kaṁ. ka.) | paralokavajjabhayadassāvine → dassāvino (cck: sī. syā. kaṁ. ka.) | duviññāpaye → Bm omits; K adds bhabbe abhabbe, and below. (pts note) | buddhacakkhunā → buddha-cakkhunā (pts) | apparajakkhe mahārajakkhe → appa-rajakkhe mahā-rajakkhe (pts) | appekacce paralokavajjabhayadassāvine → app ekacce paraloka-vajja-bhaya-dassāvino (pts)
Osmotrivši ga, vide on bića sa tek malo prašine u očima i bića sa mnogo prašine u očima, ona oštrog uma i ona tupog uma, dobrih i loših osobina, ona koja je lako podučiti i ona koja je teško podučiti, a i tek nekolicinu što vide opasnost u nedelima počinjenim sada i njihovim posledicama u drugom svetu.
Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni. Appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni samodakaṁ ṭhitāni. Appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena.
saṁvaḍḍhāni → saṁvaddhāni (bj) | udake → udakena (bj) | ṭhitāni → tiṭṭhanti (bj, sya-all); ṭhanti (pts) | samodakaṁ ṭhitāni → samodakaṭhitāni (sya-all) | saṁvaḍḍhāni → saṁbaddhānītipi pāṭho (sya-all note) | udakānuggatāni → K -ānugatāni. (pts note) | saṁvaḍḍhāni → Sct saṁvaṭṭāni. (pts note) | samodakaṁ → K -ka. (pts note) | saṁvaḍḍhāni → Sct saṁvaṭṭāni. (pts note) | udakā → Bm udakaṁ, SS K -ka. (pts note) | ṭhanti → So Sct and Sum; Sct ṭhitāni; Bm K tiṭṭhanti, and so Feer at S. i. 138. (pts note) | anto nimuggaposīni → antonimuggaposīni (bjt) | udakānuggatāni anto nimuggaposīni → udakānugatāni antonimuggaposīni (th) | seyyathāpi → seyyatha pi (pts) | appekaccāni → app ekaccāni (pts) | anto nimuggaposīni appekaccāni → anto-nimugga-posīni app ekaccāni (pts)
Kao što u jezeru s belim, crvenim ili plavim lotosima, neki od lotosa iznikli i izrasli pod vodom, ne izlaze na površinu, pa ih sveža voda napaja i oplahuje, a neki drugi iznikli i izrasli pod vodom, plutaju po površini, dok se neki treći iznikli i izrasli pod vodom, izdignu iznad nje, pa voda više uz njih ne prianja.

Evameva kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.
paralokavajjabhayadassāvine → paralokavajjabhayadassāvino (bj, sya-all) | duviññāpaye → duviññāpaye bhabbe abhabbe (sya-all) | evameva → evam eva (pts) | buddhacakkhunā → buddha-cakkhunā (pts) | apparajakkhe mahārajakkhe → appa-rajakkhe mahā-rajakkhe (pts) | appekacce paralokavajjabhayadassāvine → app ekacce paraloka-vajja-bhaya-dassāvino (pts)
Isto tako, monasi, osmotrivši ovaj svet očima Budnoga, blaženi Vipassī vide bića sa tek malo prašine u očima i bića sa mnogo prašine u očima, ona oštrog uma i ona tupog uma, dobrih i loših osobina, ona koja je lako podučiti i koja je teško podučiti, a i tek nekolicinu što vide opasnost u nedelima počinjenim sada i njihovim posledicama u drugom svetu.

Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ gāthāhi ajjhabhāsi:
atha kho so → athakho (th) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | sammāsambuddhassa → sammā sambuddhassa (pts) | cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakkam aññāya (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)
Onda, monasi, Veliki Brahma, znajući o čemu blaženi Vipassī razmišlja, izreče ove stihove:

‘Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito, yathāpi passe janataṁ samantato;
pabbata-muddhaniṭṭhito → So SS Bm K and Sum. Also at Itiv. 33, and at S. i. 137, 234. Old. muddhini ṭhito. (pts note) yathāpi → yathā pi (pts)
’Kao što neko stojeći na vrhu planine ljudski rod vidi svuda unaokolo,
Tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha, pāsādamāruyha samantacakkhu;
sumedha → sumedhaso (sya-all) pāsādamāruyha samantacakkhu → pāsādam āruyha samanta-cakkhu (pts)
tako i ti, o Mudri, svevideći mudrače, podigni visoku palatu istine.
Sokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko, avekkhassu jātijarābhibhūtaṁ.
Sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (sya-all, km) | sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (sya-all) | Sokāvatiṇṇaṁ → sokāvakiṇṇaṁ (cck: syā.) | janatamapetasoko → janataṁ apeta-soko (pts)
Neka Patnjom nedodirnuti pogleda ljudski soj, u patnju uronjen, rođenjem i smrću savladan.

Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma, satthavāha aṇaṇa vicara loke;
vijitasaṅgāma → vijita-saṁgāma (pts) aṇaṇa → aṇana (bj); anaṇa (pts) | aṇaṇa vicara → anaṇa vivara (sya-all) | anaṇa → Scd anana; St aṇaṇa. (pts note) | vicara → K vivara. (pts note) | satthavāha aṇaṇa → sattha-vāha anaṇa (pts)
Ustani, junače, pobedoniče u bici, i kreni svetom ovim, kojem ništa ne duguješ.
Desassu bhagavā dhammaṁ, aññātāro bhavissantī’ti.
Desassu → desetu (sya-all, km, pts1ed) | desassu → desetu (sya-all, pts) | desassu → desetu (bj: PTS) | Desassu → desetu (cck: syā. pī.)
Neka Blaženi istinu tu podučava, uvek će biti onih koji će je razumeti.’

Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho taṁ mahābrahmānaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
atha kho → evaṁ vutte (sya-all) | arahaṁ → ahaṁ (sya-all) | ajjhabhāsi → paccabhāsi (pts) | kho → K evaṁ vutte for atha kho. (pts note) | paccabhāsi → Sd ajjhabhāsi; so K Old. (pts note) | mahābrahmānaṁ → mahā-brahmānaṁ (pts)
Na to, blaženi Vipassī odgovori Velikom Brahmi ovim stihovima:

‘Apārutā tesaṁ amatassa dvārā, ye sotavanto pamuñcantu saddhaṁ;
tesaṁ → K te. (pts note) | dvārā → SS add Brahme. (pts note) saddhaṁ → Sc saccaṁ; Sd sabbaṁ. (pts note)
Otvorena za njih su vrata Besmrtnog, nek sposobni da čuju pokažu svoje poverenje sada.
Vihiṁsasaññī paguṇaṁ na bhāsiṁ, dhammaṁ paṇītaṁ manujesu brahme’ti.
abhāsiṁ → So Scd B K; St Old. bhāsi. (pts note) | na bhāsiṁ → nabhāsiṁ (th) | vihiṁsasaññī paguṇaṁ na bhāsiṁ → vihiṁsa-saññī paguṇam n abhāsiṁ (pts) brahmeti → brahme ti (pts)
Svestan težine zadatka, o Brahmā, ne govorih među ljudima o Dhammi, koja je tanana i uzvišena.”

Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā: ‘katāvakāso khomhi vipassinā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammadesanāyā’ti vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tattheva antaradhāyi.
tattheva antaradhāyi → tatthevantaradhāyi (bj) | atha kho so → athakho (sya-all) | so → K omits. (pts note) | ev → K eva. (pts note) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | khomhi → kho mhi (pts) | sammāsambuddhena dhammadesanāyāti → sammā-sambuddhena dhamma-desanāyāti (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | tattheva → tatth ev (pts)
Na to Veliki Brahmā pomisli: „Blaženi Vipassī se saglasio s mojom molbom da podučava Dhammu.” Pošto se poklonio blaženom Vipassīju i pazeći da mu ovaj ostane sa desne strane, on se sa tog mesta udalji.

13. Aggasāvakayuga13. Par glavnih učenika

Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa etadahosi → sammā-sambuddhassa etad ahosi (pts)
Onda dalje blaženi Vipassī ovako pomisli:
‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ,„Koga bih prvog podučio Dhammi? ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?
khippameva → khippam eva (pts)
Ko će brzo razumeti ovu Dhammu?”
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa etadahosi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa etadahosi → sammā-sambuddhassa etad ahosi (pts)
Onda dalje blaženi Vipassī ovako pomisli:
‘ayaṁ kho khaṇḍo ca rājaputto tisso ca purohitaputto bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasanti paṇḍitā viyattā medhāvino dīgharattaṁ apparajakkhajātikā.
viyattā → vyattā (pts) | vyattā → K viy-. (pts note) | rājaputto → rāja-putto (pts) | purohitaputto → purohita-putto (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | dīgharattaṁ apparajakkhajātikā → dīgha-rattaṁ apparajakkha-jātikā (pts)
„Princ Khaṇḍa i Tissa, sin prvosveštenika, što žive u prestonici Bandhumatī, jesu mudri, sposobni i oštroumni. Oni već zadugo imaju tek malo prašine u očima.
Yannūnāhaṁ khaṇḍassa ca rājaputtassa, tissassa ca purohitaputtassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ, te imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissantī’ti.
khippameva ājānissantīti → khippam eva ajānissantīti (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | rājaputtassa → rāja-puttassa (pts) | purohitaputtassa → purohita-puttassa (pts)
Kako bi bilo da njih prvo podučim Dhammi? Oni će brzo razumeti ovu Dhammu.”

Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—bodhirukkhamūle antarahito bandhumatiyā rājadhāniyā kheme migadāye pāturahosi.
samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam eva kho (pts) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | atha kho → athakho (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva bodhirukkhamūle → sammiñjeyya evam eva kho bodhi-rukkha-mūle (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | migadāye pāturahosi → miga-dāye pātur ahosi (pts)
Na to, monasi, hitro kao kad bi snažan čovek ispružio savijenu ruku ili savio ispruženu ruku, Buda Vipassī nestade u podnožju bodhi drveta i pojavi se u Khema gaju, utočištu za jelene, na obodu prestonice Bandhumatī.

Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dāyapālaṁ āmantesi:
dāyapālaṁ → migadāyapālaṁ (sya-all) | dāyapālaṁ → migadāyapālaṁ (cck: syā.) | dāya-pālaṁ → K migadāya- throughout. (pts note) | atha kho → athakho (th) | sammāsambuddho dāyapālaṁ → sammā-sambuddho dāya-pālaṁ (pts)
Tu on ovako reče čuvaru parka:
‘ehi tvaṁ, samma dāyapāla, bandhumatiṁ rājadhāniṁ pavisitvā khaṇḍañca rājaputtaṁ tissañca purohitaputtaṁ evaṁ vadehi—
dāyapāla → migadāyapāla (sya-all) | dāyapāla → dāya-pāla (pts) | khaṇḍañca rājaputtaṁ tissañca purohitaputtaṁ → khaṇḍañ ca rāja-puttaṁ tissaṁ ca purohita-puttaṁ (pts)
„Hajde, dobri čuvaru, idi do prestonice Bandhumatī i ovako reci princu Khaṇḍi i Tissi, sinu prvosveštenika:
vipassī, bhante, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bandhumatiṁ rājadhāniṁ anuppatto kheme migadāye viharati, so tumhākaṁ dassanakāmo’ti.
bhante → (sya-all) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | rājadhāniṁ → rāja-dhāniṁ (pts) | migadāye → miga-dāye (pts) | dassanakāmoti → dassana-kāmo ti (pts)
„Gospodo, Buda Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, stigao je u prestonicu Bandhumatī i sada boravi u Khema gaju, utočištu za jelene. Želi da vas vidi.”

‘Evaṁ, bhante’ti kho, bhikkhave, dāyapālo vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā bandhumatiṁ rājadhāniṁ pavisitvā khaṇḍañca rājaputtaṁ tissañca purohitaputtaṁ etadavoca:
dāyapālo → migadāyapālo (sya-all) | bhanteti → bhante ti (pts) | dāyapālo → dāya-pālo (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | rājadhāniṁ → rāja-dhāniṁ (pts) | khaṇḍañca → khaṇḍañ ca (pts) | tissañca purohitaputtaṁ etadavoca → tissañ ca purohita-puttaṁ etad avoca (pts)
„Da, poštovani gospodine,” reče čuvar, pa učini ono što je od njega bilo zatraženo.
‘vipassī, bhante, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bandhumatiṁ rājadhāniṁ anuppatto kheme migadāye viharati; so tumhākaṁ dassanakāmo’ti.
bhante → (sya-all) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | rājadhāniṁ → rāja-dhāniṁ (pts) | migadāye → miga-dāye (pts) | dassanakāmoti → dassana-kāmo ti (pts)

Atha kho, bhikkhave, khaṇḍo ca rājaputto tisso ca purohitaputto bhaddāni bhaddāni yānāni yojāpetvā bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ abhiruhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi bandhumatiyā rājadhāniyā niyyiṁsu. Yena khemo migadāyo tena pāyiṁsu.
ca → cā (bj) | bhaddaṁ → (bj, pts) | niyyiṁsu → niyyaṁsu (bj) | pāyiṁsu → pāyaṁsu (pts) | bhaddaṁ → Bm K bhaddaṁ bhaddaṁ. (pts note) | nīyiṁsu → Sc rājadhāniyiṁsu; Sd nīyaṁsu; St nisīdiṁsu; Bm niyyiṁsu; K nīy-. (pts note) | pāyaṁsu → So SS; Bm K pāyiṁsu. (pts note) | atha kho → athakho (th) | niyyiṁsu → niyiṁsu (th) | rājaputto → rāja-putto (pts) | purohitaputto → purohita-putto (pts) | rājadhāniyā niyyiṁsu → rāja-dhāniyā nīyiṁsu (pts)
A princ Khaṇḍa i Tissa, sin prvosveštenika, narediše da se pripremi veliki broj svečanih kočija, popeše se na jednu od njih i praćeni ostalima, izvezoše se iz Bandhumatīja ka Khema parku jelena.
Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikāva yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu. upasaṅkamitvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
pattikāva → pattikā (sya-all, km) | pattikāva → padikāva (cck: syā.) | pattikāva → pattikā va (pts) | sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → sammā-sambuddho ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)
Vozili su se u kočijama dokle je bilo moguće, a onda sa njih siđoše i peške stigoše do Bude Vipasīja. Kada su stigli, pokloniše mu se, pa sedoše sa strane.

Tesaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ kathesi, seyyathidaṁ—
anupubbiṁ kathaṁ → anupubbīkathaṁ (sya-all, km); ānupubbikathaṁ (pts1ed) | anupubbiṁ → ānupubbiṁ (bj) | anupubbiṁ kathaṁ → ānupubbikathaṁ (pts) | kathaṁ → ānupubbikathaṁ (cck: sī. pī.) | ānupubbi-kathaṁ → So SS Sum i. 277, 308; D. i. 110; M. i. 379; Jāt. i. 8, 30. Old. at Vin. i. 15, 18; ii. 156, anu-. K anupubbī-. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (bjt, th, pts) | sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ → sammā-sambuddho ānupubbi-kathaṁ (pts)
Tu im Buda Vipasī postupno izloži pouku,
dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nekkhamme → nekkhamme ca (bj) | nekkhamme → nikkhametipi pāṭho (sya-all note) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ → dāna-kathaṁ sīla-kathaṁ sagga-kathaṁ (pts)
kroz govor o davanju, govor o vrlini, govor o nebesima; objasni opasnost, propadanje i prljanje u zadovoljstvima čula, kao i blagoslov obuzdavanja.
Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—
kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte → kalla-citte mudu-citte vinīvaraṇa-citte udagga-citte pasanna-citte (pts) | dhammadesanā taṁ → dhamma-desanā tam (pts)
Kada je video da im je um spreman, prijemčiv, oslobođen prepreka, nadahnut i ispunjen poverenjem, izloži im on učenje koje je posebno svojstveno Budama:
dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.patnju, nastanak patnje, prestanak patnje i put koji vodi do prestanka patnje. Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
paṭiggaṇheyya → patigaṇheyya (bj) | suddhaṁ vatthaṁ → suddhavatthaṁ (sya-all) | paṭigaṇheyya → K paṭigg-. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | apagatakāḷakaṁ sammadeva → apagata-kāḷakaṁ sammad eva (pts)
I baš kao kad bi čist komad platna, bez ikakvih mrlja, bio obojen svuda jednako,
evameva khaṇḍassa ca rājaputtassa tissassa ca purohitaputtassa tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
rājaputtassa → rājaputtassa ca (bj) | tasmiṁyeva → tasmiṁ yeva (bjt, pts) | evameva → evam eva (pts) | rājaputtassa → rāja-puttassa (pts)
isto tako se u Khaṇḍi i Tissi, dok su tu sedeli, javi potpuno čisto oko Dhamme, bez mrlja:
‘yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman’ti.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | samudayadhammaṁ sabbaṁ → samudaya dhammaṁ sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodha-dhamman ti (pts)
„Sve što je podložno nastanku jeste podložno i nestanku.”

Te diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ:
vigatakathaṅkathā → vigatakathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005) | satthusāsane → satthu sāsane (th) | diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane → diṭṭha-dhammā patta-dhammā vidita-dhammā pariyogāḷha-dhammā tiṇṇa-vicikicchā vigata-kathaṁkathā vesārajja-ppattā apara-ppaccayā satthu sāsane (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ → sammā-sambuddhaṁ etad avocuṁ (pts)
Tada oni ugledaše istinu, dosegoše istinu, razumeše istinu, uroniše u istinu; nadvladaše sumnju, oslobodiše se zbunjenosti, stekoše samopouzdanje i postadoše nezavisni od drugih u pouci učitelja Vipassīja. Onda ovako rekoše Budi Vipassīju, plemenitom i potpuno probuđenome:
‘abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.„Zadivljujuće je to, poštovani gospodine, čudesno je to! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: “cakkhumanto rūpāni dakkhantī”ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva (bj, pts); dakkhanti evameva (sya-all) | dakkhintīti → Bm K dakkhanti. (pts note) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | dakkhantīti → dakkhantī ti (ms2005) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam eva (pts) | anekapariyāyena → anekka-pariyāyena (pts)
Baš kao kad bi neko ispravio ono što je stajalo naglavce, otkrio skriveno, pokazao put zalutalome ili upalio svetiljku u tami, tako da oni koji imaju oči mogu da vide, tako je i učitelj Gotama, na više različitih načina, razjasnio Dhammu.
Ete mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca.
dhammañca → dhammañ ca (pts)
Uzimamo Blaženoga i njegovo učenje za utočište.
Labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ, labheyyāma upasampadan’ti.
upasampadanti → upasampadan ti (pts)
Neka nas Blaženi prihvati kao zaređene sledbenike i neka primimo puno zaređenje.”

Alatthuṁ kho, bhikkhave, khaṇḍo ca rājaputto, tisso ca purohitaputto vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ alatthuṁ upasampadaṁ.
rājaputto → rāja-putto (pts) | purohitaputto → purohita-putto (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Tako, monasi, Buda Vipassī prihvati Khaṇḍu i Tissu kao svoje zaređene sledbenike i dade im puno zaređenje.
Te vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi;
sampahaṁsesi → sampahaṅsesi (pts)
Zatim ih uputi, podstaknu, nadahnu i ohrabri govorom o Dhammi,
saṅkhārānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nibbāne ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nibbāne → nibbāne va (bj); nekkhamme (sya-all, km) | nibbāne → nibbāne ca (bj) | nibbāne → nekkhamme (cck: syā.) | nibbāne → K nekkhamme, as in 11. See 17. (pts note) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (bjt, pts)
objasni im opasnost uslovljenih stvari, tako niskih i propadljivih, kao i blagodet oslobođenja.
Tesaṁ vipassinā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassiyamānānaṁ samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsu.
samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ → samādāpiyamānānaṁ samuttejīyamānānaṁ (bj) | sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva → sampahaṅsiyamānānaṁ na cirass eva (pts) | nacirasseva → na cirasseva (bjt) | sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts)
Podučeni na taj način, njihovi umovi uskoro postadoše oslobođeni otrova zahvaljujući neprijanjanju.

14. Mahājanakāyapabbajjā14. Velika grupa ljudi odlazi u beskućnike

Assosi kho, bhikkhave, bandhumatiyā rājadhāniyā mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni:
rājadhāniyā mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni → rāja-dhāniyā mahā-jana-kāyo caturāsīti-pāṇa-sahassāni (pts)
I doču, monasi, masa ljudi u prestonici Bandhumati, njih 84.000:
‘vipassī kira bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bandhumatiṁ rājadhāniṁ anuppatto kheme migadāye viharati.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | migadāye → miga-dāye (pts)
„Zaista je Buda Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, stigao u prestonicu Bandhumatī i sada boravi u Khema gaju, utočištu za jelene. I on želi da nas vidi.
Khaṇḍo ca kira rājaputto tisso ca purohitaputto vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā’ti.
rājaputto → rāja-putto (pts) | purohitaputto → purohita-putto (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | pabbajitāti → pabbajitā ti (pts)
A princ Khaṇḍa i Tissa, sin prvosveštenika, pošto su obrijali kosu i bradu, ogrnuli žuti ogrtač, u njegovom prisustvu zaista napustiše domaćinski život.”
Sutvāna nesaṁ etadahosi:
nesaṁ etadahosi → tesaṁ etad ahosi (pts) | tesaṁ → Bm K nesaṁ. (pts note)
Onda oni ovako pomisliše:
‘na hi nūna so orako dhammavinayo, na sā orakā pabbajjā, yattha khaṇḍo ca rājaputto tisso ca purohitaputto kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā.
orakā → orikā (sya-all, pts) | hi → SS ha. See p. 3o, 2. 16. Bm hi. (pts note) | + → kho (bjt) | dhammavinayo → dhamma-vinayo (pts) | rājaputto → rāja-putto (pts) | kesamassuṁ → kesa-massuṁ (pts)
„Mora da to nije obično učenje i praksa, niti je zaređenje princa Khaṇḍe i Tisse, sin prvosveštenika, obično.
Khaṇḍo ca rājaputto tisso ca purohitaputto kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissanti, kimaṅgaṁ pana mayan’ti.
ca → ca nāma (bj); ca hi nāma (sya-all, pts) | kimaṅgaṁ pana → kimaṅgapana (bj) | pana → pana na (sya-all) | kimaṅgaṁ → kim aṅga (pts) | mayanti → na mayan ti (pts) | + → vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike (bjt) | purohitaputto kesamassuṁ → purohita-putto vipassissa bhagavato arahato sammā-sambuddhassa santike kesa-massuṁ (pts)
Ako su oni to učinili, zašto ne bismo i mi?”
Atha kho so, bhikkhave, mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni bandhumatiyā rājadhāniyā nikkhamitvā yena khemo migadāyo yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
tenupasaṅkamiṁsu → ten upakamiṁsu (pts) | atha kho → athakho (th) | mahājanakāyo caturāsītipāṇasahassāni → mahā-jana-kāyo caturāsīti pāṇa-sahassāni (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | migadāyo → miga-dāyo (pts) | sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → sammā-sambuddho ten upakamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)
I tako čitava ta grupa ljudi, njih osamdeset četiri hiljade, stigoše u Bandhumatī i otidoše do Khema parka jelena, do Bude Vipassīja, plemenitoga i potpuno probuđenoga. Kada su stigli, pokloniše mu se, pa sedoše sa strane.

Tesaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ kathesi.
anupubbiṁ kathaṁ → anupubbīkathaṁ (sya-all); ānupubbikathaṁ (pts) | sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ → sammā-sambuddho ānupubbi-kathaṁ (pts)
Tu im Buda Vipasī postupno izloži pouku,
Seyyathidaṁ—dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nekkhamme → nekkhamme ca (bj) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ dānakathaṁ → seyyathīdaṁ dāna-kathaṁ (pts) | saggakathaṁ → sagga-kathaṁ (pts) | ānisaṁsaṁ → ānisaṅsaṁ (pts)
govor o davanju, govor o vrlini, govor o nebesima; objasni opasnost, propadanje i prljanje u zadovoljstvima čula, kao i blagoslov obuzdavanja.
Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—
kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte → kalla-citte mudu-citte vinīvaraṇa-citte udagga-citte pasanna-citte (pts) | sāmukkaṁsikā dhammadesanā → sāmuk kaṁsikā dhamma-desanā (pts)
Kada je video da im je um spreman, prijemčiv, oslobođen prepreka, nadahnut i ispunjen poverenjem, izloži im on učenje koje je posebno svojstveno Budama:
dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.patnju, nastanak patnje, prestanak patnje i put. Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
suddhaṁ vatthaṁ → suddhavatthaṁ (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | apagatakāḷakaṁ sammadeva → apagata-kāḷakaṁ sammad eva (pts) | paṭiggaṇheyya → paṭigaṇheyya (pts)
I baš kao kad bi čist komad platna, bez ikakvih mrlja, bio obojen svuda jednako,
evameva tesaṁ caturāsītipāṇasahassānaṁ tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
caturāsītipāṇasahassānaṁ tasmiṁyeva → caturāsītiṁ pabbajitasahassānaṁ tasmiṁ yeva (pts) | evameva → evam eva (pts) | caturāsītipāṇasahassānaṁ tasmiṁyeva → caturāsīti-pāṇasahassānaṁ tasmiṁ yeva (pts) | dhammacakkhuṁ → dhamma-cakkhuṁ (pts)
isto tako se u svim tim bićima, dok su tu sedela, javi potpuno čisto oko Dhamme, bez mrlja:
‘yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman’ti.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | sabbaṁ → sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodha-dhamman ti (pts)
„Sve što je podložno nastanku jeste podložno i nestanku.”

Te diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ:
vigatakathaṅkathā → vigatakathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005) | satthusāsane → satthu sāsane (th) | diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane → diṭṭha-dhammā patta-dhammā vidita-dhammā pariyogāḷha-dhammā tiṇṇa-vicikicchā vigata-kathaṁkathā vesārajja-ppattā apara-ppaccayā satthu sāsane (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ → sammā-sambuddhaṁ etad avocuṁ (pts)
Tada oni ugledaše istinu, dosegoše istinu, razumeše istinu, uroniše u istinu; nadvladaše sumnju, oslobodiše se zbunjenosti, stekoše samopouzdanje i postadoše nezavisni od drugih u pouci učitelja Vipassīja. Onda ovako rekoše Budi Vipassīju, plemenitom i potpuno probuđenome:
‘abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.„Zadivljujuće je to, poštovani gospodine, čudesno je to! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: “cakkhumanto rūpāni dakkhantī”ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhintīti (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhanti evameva (sya-all); dakkhintīti evam eva (pts) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | dakkhantīti → dakkhantī ti (ms2005) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)
Baš kao kad bi neko ispravio ono što je stajalo naglavce, otkrio skriveno, pokazao put zalutalome ili upalio svetiljku u tami, tako da oni koji imaju oči mogu da vide, tako je i učitelj Gotama, na više različitih načina, razjasnio Dhammu.
Ete mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.
bhikkhusaṅghañca → ( ) natthi aṭṭhakathāyaṁ, pāḷiyaṁ pana sabbatthapi dissati (cck note) | ca → Sd adds bhikkhu-saṁghañ ca. See 2o. So K Bm here, and in 20, but not in 12. Comp. Vin. i. 15. (pts note) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca (pts)
Uzimamo Blaženoga i njegovo učenje za utočište.
Labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ labheyyāma upasampadan’ti.
upasampadanti → upasampadan ti (pts)
Neka nas Blaženi prihvati kao zaređene sledbenike i neka primimo puno zaređenje.”

Alatthuṁ kho, bhikkhave, tāni caturāsītipāṇasahassāni vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ, alatthuṁ upasampadaṁ.
caturāsītipāṇasahassāni → caturāsītipāṇaṁ sahassāni (bj); caturāsītiṁ pabbajitasahassāni (pts) | caturāsītipāṇasahassāni → caturāsīti-pāṇasahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Tako, monasi, Buda Vipassī prihvati čitavu tu grupu ljudi kao svoje zaređene sledbenike i dade im puno zaređenje.
Te vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi;
sampahaṁsesi → sampahaṅsesi (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | sampahaṁsesi → saṁpahaṁsesi (pts)
Zatim ih uputi, podstaknu, nadahnu i ohrabri govorom o Dhammi,
saṅkhārānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nibbāne ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nibbāne → nibbāne ca (bj) | nibbāne → nekkhammetipi pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | nibbāne → K in note nekkhamme ti pi pāṭhena bhavitabbaṁ. (pts note) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, bjt, ms2005, pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts)
objasni im opasnost uslovljenih stvari, tako niskih i propadljivih, kao i blagodet oslobođenja.
Tesaṁ vipassinā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassiyamānānaṁ samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsu.
samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ → samādāpiyamānānaṁ samuttejīyamānānaṁ (bj) | nacirasseva → na cirasseva (bjt) | sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva → sampahaṅsiyamānānaṁ na cirass eva (pts)
Podučeni na taj način, njihovi umovi uskoro postadoše oslobođeni otrova zahvaljujući neprijanjanju.

15. Purimapabbajitānaṁ dhammābhisamaya15. Širenje Učenja

Assosuṁ kho, bhikkhave, tāni purimāni caturāsītipabbajitasahassāni:
purimāni → (sya-all) | caturāsītiṁ → So SS. Bm K -sīti. (pts note) | caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsītiṁ pabbajita-sahassāni (pts)
I doču grupa od 84.000 ljudi koja je ranije otišla u beskućnike:
‘vipassī kira bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bandhumatiṁ rājadhāniṁ anuppatto kheme migadāye viharati, dhammañca kira desetī’ti.
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | rājadhāniṁ → rāja-dhāniṁ (pts) | migadāye → miga-dāye (pts) | dhammañca → dhammañ ca (pts)
„Zaista je Buda Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, stigao u prestonicu Bandhumatī i sada boravi u Khema gaju, utočištu za jelene. I on podučava Dhammu.
Atha kho, bhikkhave, tāni caturāsītipabbajitasahassāni yena bandhumatī rājadhānī yena khemo migadāyo yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | atha kho → athakho (th) | caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsīti pabbajita-sahassāni (pts) | bandhumatī rājadhānī → bandhumati rāja-dhānī (pts) | migadāyo → miga-dāyo (pts) | sammāsambuddho tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → sammā-sambuddho ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts)
I oni dođoše da vide blaženog Vipassīja, te razumevši Dhammu, postadoše beskućnici i oslobodiše se mentalnih nečistoća.

Tesaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ kathesi.
anupubbiṁ kathaṁ → anupubbīkathaṁ (sya-all) | sammāsambuddho anupubbiṁ kathaṁ → sammā-sambuddho ānupubbi-kathaṁ (pts)
Seyyathidaṁ—dānakathaṁ sīlakathaṁ saggakathaṁ kāmānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nekkhamme ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nekkhamme → nekkhamme ca (bj) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | sīlakathaṁ saggakathaṁ → sīla-kathaṁ sagga-kathaṁ (pts)
Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte, atha yā buddhānaṁ sāmukkaṁsikā dhammadesanā, taṁ pakāsesi—
kallacitte muducitte → kalla-citte mudu-citte (pts) | udaggacitte pasannacitte → udagga-citte pasanna-citte (pts) | dhammadesanā → dhamma-desanā (pts)
dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ. Seyyathāpi nāma suddhaṁ vatthaṁ apagatakāḷakaṁ sammadeva rajanaṁ paṭiggaṇheyya;
suddhaṁ vatthaṁ → suddhavatthaṁ (sya-all) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | apagatakāḷakaṁ sammadeva → apagata-kāḷakaṁ sammad eva (pts) | paṭiggaṇheyya → paṭigaṇheyya (pts)
evameva tesaṁ caturāsītipabbajitasahassānaṁ tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
tasmiṁyeva → tasmiñceva (bj) | eva → So SS. See 15. (pts note) | caturāsītiṁ → Bm K -sīti. (pts note) | evameva → evam eva (pts) | caturāsītipabbajitasahassānaṁ tasmiṁyeva → caturāsītiṁ pabbajitasahassānaṁ tasmiṁ yeva (pts) | dhammacakkhuṁ → dhamma-cakkhuṁ (pts)
‘yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman’ti.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | sabbaṁ → sabban (pts) | nirodhadhammanti → nirodha-dhamman ti (pts)

Te diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ:
vigatakathaṅkathā → vigatakathaṁkathā (my, bjt, th, ms2005) | satthusāsane → satthu sāsane (th) | diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṅkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane → diṭṭha-dhammā patta-dhammā vidita-dhammā pariyogāḷha-dhammā tiṇṇa-vicikicchā vigata-kathaṁkathā vesārajja-ppattā apara-ppaccayā satthu sāsane (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavocuṁ → sammā-sambuddhaṁ etad avocuṁ (pts)
‘abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante. Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: “cakkhumanto rūpāni dakkhantī”ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
seyyathāpi → seyyathāpi nāma (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evameva (bj); dakkhanti evameva (sya-all) | telapajjotaṁ → telappajjotaṁ (th) | dakkhantīti → dakkhantī ti (ms2005) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | telapajjotaṁ → tela-pajjotaṁ (pts) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhintīti evam eva (pts) | anekapariyāyena → aneka-pariyāyena (pts)
Ete mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.
ca → Sc omits. (pts note) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhu-saṁghañ ca (pts)
Labheyyāma mayaṁ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṁ labheyyāma upasampadan’ti.
upasampadanti → upasampadan ti (pts)

Alatthuṁ kho, bhikkhave, tāni caturāsītipabbajitasahassāni vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa santike pabbajjaṁ alatthuṁ upasampadaṁ.
caturāsītipabbajitasahassāni → caturāsītiṁ pabbajita-sahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Te vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi;
sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | sampahaṁsesi → sampahaṅsesi (pts)
saṅkhārānaṁ ādīnavaṁ okāraṁ saṅkilesaṁ nibbāne ānisaṁsaṁ pakāsesi.
nibbāne → nibbāne ca (bj); nekkhamme (sya-all) | nibbāne → K nekkhamme. (pts note) | saṅkilesaṁ → saṁkilesaṁ (my, ms2005, pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts)
Tesaṁ vipassinā bhagavatā arahatā sammāsambuddhena dhammiyā kathāya sandassiyamānānaṁ samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsu.
samādapiyamānānaṁ samuttejiyamānānaṁ sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva → samādāpiyamānānaṁ samuttejīyamānānaṁ sampahaṁsīyamānānaṁ na cirasseva (bjt) | sammāsambuddhena → sammā-sambuddhena (pts) | sampahaṁsiyamānānaṁ nacirasseva → sampahaṅsiyamānānaṁ na cirass eva (pts)

16. Cārikāanujānana16. Dopuštenje za putovanje

Tena kho pana, bhikkhave, samayena bandhumatiyā rājadhāniyā mahābhikkhusaṅgho paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ.
bhikkhave → (sya-all) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhusatasahassaṁ (pts) | pana → tena kho pana bhikkhave (sya-all: sī.) | aṭṭhasaṭṭhiṁ → Bm K saṭṭhi- (pts note) | bhikkhu-sata-sahassaṁ → So SS, Bm K. See below. (pts note) | mahābhikkhusaṅgho → mahā bhikkhusaṅgho (th) | mahābhikkhusaṅgho → mahābhikkhusaṁgho (ms2005) | rājadhāniyā mahābhikkhusaṅgho → rāja-dhāniyā mahā-bhikkhu-saṁgho (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts)
Monasi, tom prilikom u prestonici Bandhumatī živela je velika zajednica monaha, njih šest miliona i osamsto hiljada.
Atha kho, bhikkhave, vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
atha kho → athakho (th) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Onda Budi Viapassiju, dok je boravio na pustom mestu, u osami, pade na um ovakva misao:
‘mahā kho etarahi bhikkhusaṅgho bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ, yannūnāhaṁ bhikkhū anujāneyyaṁ:
aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhusatasahassam (pts) | anujāneyyaṁ → See S. i. 105=Vin. i. 21. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅgho → bhikkhu-saṁgho (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhiṁ bhikkhu-sata-sahassam (pts)
„Velika je zajednica monaha u Bandhumatīju. Kako bi bilo ako bih ih posavetovao:

“caratha, bhikkhave, cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
lokānukampāya → SS -pakāya. (pts note) | bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts)
’Idite, monasi, na različite strane i podučavajte, na korist i sreću mnogih, iz saosećanja prema ovome svetu, na korist i sreću božanskih i ljudskih bića.
mā ekena dve agamittha;
agamittha → SS all five times agamattha. (pts note)
Ne idite ni dvojica zajedno
desetha, bhikkhave, dhammaṁ ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha.i u skladu sa njegovim slovom i duhom, propovedajte ovo učenje divno na početku, divno u sredini, divno na kraju. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti,
assavanatā → assavaṇatā (bj) | santi → santīdha (sya-all) | Santi → K santīdha throughout. (pts note) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts)
Postoje bića sa tek malo prašine u očima, koja propadaju jer nisu čula Dhammu.
bhavissanti dhammassa aññātāro.
bhavissanti → bhavissantī (bjt)
Ona će razumeti Dhammu.
Api ca channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā”’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bjt) | api ca → apica (th) | pātimokkhuddesāyāti → pātimokkhuddesāyā ti (ms2005) | rājadhānī upasaṅkamitabbā → rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)
Ali posle šest godina treba da se vratite u prestonicu Bandhumatī radi svečanog recitovanja monaških pravila’.”

Atha kho, bhikkhave, aññataro mahābrahmā vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito vipassissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa purato pāturahosi.
sammiñjitaṁ → Bm throughout samiñj. (pts note) | samiñjeyya → sammiñjeyya (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi → ceto-parivitakkam aññāya seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva brahmaloke → sammiñjeyya evam eva brahma-loke (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Znajući o čemu razmišlja blaženi Vipassī, jedan veliki Brahma na to hitro, kao kad bi snažan čovek ispružio savijenu ruku ili savio ispruženu ruku, nestade u Brahma svetu i pojavi se pred Budom Vipassījem.
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho tenañjaliṁ paṇāmetvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ etadavoca:
tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpanāmetvā (bj) | so → (pts) | atha kho → athakho (th) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | sammāsambuddho tenañjaliṁ → sammā-sambuddho ten añjalim (pts) | sammāsambuddhaṁ etadavoca → sammā-sambuddhaṁ etad avoca (pts)
Prebacivši gornji ogrtač preko jednog ramena, u znak poštovanja sklopi dlanove u njegovom pravcu i reče:
‘evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
„Istina je, Blaženi! Istina je, Srećni!
Mahā kho, bhante, etarahi bhikkhusaṅgho bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ, anujānātu, bhante, bhagavā bhikkhū:
aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhusakasahassaṁ (pts) | aṭṭha-saṭṭhiṁ → Bm K saṭṭhi. (pts note) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅgho → bhikkhu-saṁgho (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhiṁ bhikkhu-saka-sahassaṁ (pts)
Velika je zajednica monaha u Bandhumatīju. Kako bi bilo ako bih ih posavetovao:
“caratha, bhikkhave, cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
„Idite, monasi, na različite strane i podučavajte, na korist i sreću mnogih, iz saosećanja prema ovome svetu, na korist i sreću božanskih i ljudskih bića.
mā ekena dve agamittha;Ne idite ni dvojica zajedno desetha, bhikkhave, dhammaṁ ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha.
majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)
i u skladu sa njegovim slovom i duhom, propovedajte ovo učenje divno na početku, divno u sredini, divno na kraju.
Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti, bhavissanti dhammassa aññātāro”ti.
aññātāro”ti → aññātāro (sya-all, km, pts1ed) | assavanatā → assavaṇatā (bj) | santi → santīdha (sya-all) | aññātāroti api ca → aññātāro apica (sya-all) | aññātāro’’ti → aññātāro (cck: ssabbattha) | aññātāroti → aññātāro ti (ms2005) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts)
Postoje bića sa tek malo prašine u očima, koja propadaju jer nisu čula Dhammu. Ona će razumeti Dhammu.
Api ca, bhante, mayaṁ tathā karissāma yathā bhikkhū channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatiṁ rājadhāniṁ upasaṅkamissanti pātimokkhuddesāyā’ti.
api ca → apica (th) | rājadhāniṁ upasaṅkamissanti → rāja-dhāniṁ upasaṁkamissanti (pts)
Ali posle šest godina vratićete se u prestonicu Bandhumatī radi svečanog recitovanja monaških pravila’.”

Idamavoca, bhikkhave, so mahābrahmā.
idamavoca → idam avoca (pts) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts)
Tako reče veliki Brahma.
Idaṁ vatvā vipassiṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tattheva antaradhāyi.
tattheva antaradhāyi → tatthevantaradhāyi (bj) | sammāsambuddhaṁ → sammā-sambuddhaṁ (pts) | tattheva → tatth ev (pts)
pa se pokloni blaženom Vipassīju i pazeći da mu ovaj ostane sa desne strane, sa tog mesta se udalji.

Atha kho, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito bhikkhū āmantesi:
sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sāyaṇhasamayaṁ patisallānā (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamaye (sya-all, pts) | atha kho → athakho (th) | sammāsambuddho sāyanhasamayaṁ → sammā-sambuddho sāyaṇha-samaye (pts)
Onda uveče, blaženi Vipassī izađe iz osame, pa ispriča monasima o čemu je razmišljao i isto tako šta ga je zamolio onaj veliki Brahma.
‘idha mayhaṁ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi: “mahā kho etarahi bhikkhusaṅgho bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ.
aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhiṁ bhikkhusatasahassaṁ (pts) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅgho → bhikkhu-saṁgho (pts) | rājadhāniyā → rāja-dhāniyā (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha-saṭṭhiṁ bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts)
Yannūnāhaṁ bhikkhū anujāneyyaṁ—
bhikkhū → bhikkhu (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
caratha, bhikkhave, cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
mā ekena dve agamittha; desetha, bhikkhave, dhammaṁ ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha.
ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → ādi-kalyāṇaṁ majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)
Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti, bhavissanti dhammassa aññātāro.
santi → santīdha (sya-all) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātikā (pts)
Api ca channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā”’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | api ca → apica (th) | pātimokkhuddesāyāti → pātimokkhuddesāyā ti (ms2005) | rājadhānī upasaṅkamitabbā → rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)

Atha kho, bhikkhave, aññataro mahābrahmā mama cetasā cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi.
samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | samiñjeyya → sammiñjeyya (bjt, th) | atha kho → athakho (th) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | cetasā cetoparivitakkamaññāya seyyathāpi → cetaso ceto-parivitakkam aññāya seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva brahmaloke → sammiñjeyya evam eva brahma-loke (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Atha kho so, bhikkhave, mahābrahmā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yenāhaṁ tenañjaliṁ paṇāmetvā maṁ etadavoca:
tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpanāmetvā (bj) | atha kho → athakho (th) | tenañjaliṁ paṇāmetvā → tenañjalimpaṇāmetvā (th) | mahābrahmā → mahā-brahmā (pts) | tenañjaliṁ → ten añjalim (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
‘evametaṁ, bhagavā, evametaṁ, sugata.
evametaṁ → evam etaṁ (pts)
Mahā kho, bhante, etarahi bhikkhusaṅgho bandhumatiyā rājadhāniyā paṭivasati aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ.
mahā → maha (bj) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha saṭṭhiṁ bhikkhusatasahassaṁ (pts) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | bhikkhusaṅgho → bhikkhu-saṁgho (pts) | rājadhāniyā → rāja dhāniyā (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭha saṭṭhiṁ bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts)
Anujānātu, bhante, bhagavā bhikkhū— caratha, bhikkhave, cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
mā ekena dve agamittha; desetha, bhikkhave, dhammaṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt)
santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti, bhavissanti dhammassa aññātāroti.
assavanatā → assavaṇatā (bj) | aññātāroti api ca → aññātāro apica (sya-all) | apparajakkhajātikā → apparajakkhajātika (pts) | santi → puṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha santīdha (th) | apparajakkhajātikā → appa-rajakkha-jātika (pts)
Api ca, bhante, mayaṁ tathā karissāma, yathā bhikkhū channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatiṁ rājadhāniṁ upasaṅkamissanti pātimokkhuddesāyā’ti.
api ca → apica (th) | rājadhāniṁ upasaṅkamissanti → rāja-dhāniṁ upasaṁkamissanti (pts)

Idamavoca, bhikkhave, so mahābrahmā.
+ → so (bjt)
Idaṁ vatvā maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tattheva antaradhāyi.
tattheva antaradhāyi → tatthevantaradhāyi (bj) | tattheva → tatth ev (pts)

‘Anujānāmi, bhikkhave, caratha cārikaṁ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ;
bahujanahitāya bahujanasukhāya → bahujana-hitāya bahujana-sukhāya (pts) | devamanussānaṁ → deva-manussānaṁ (pts)
mā ekena dve agamittha; desetha, bhikkhave, dhammaṁ ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsetha.
ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ → ādi-kalyāṇaṁ majjhe kalyāṇaṁ pariyosāna-kalyāṇaṁ (pts) | sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ → savyañjanaṁ kevala-paripuṇṇaṁ (pts)
Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti,
assavanatā → assavaṇatā (bj) | santi → santīdha (sya-all) | apparajakkhajātikā → apparajakkha-jātikā (pts)
bhavissanti dhammassa aññātāro. Api ca, bhikkhave, channaṁ channaṁ vassānaṁ accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | apica → ito paraṁ yāva pātimokkhuddesāyātīti atirekapāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) | ca → K mayaṁ tathā karissāma yathā channaṁ &c. (pts note) | api ca bhikkhave → apica mayaṁ tathā karissāma yathā (th) | rājadhānī upasaṅkamitabbā → rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)

Atha kho, bhikkhave, bhikkhū yebhuyyena ekāheneva janapadacārikaṁ pakkamiṁsu.
pakkamiṁsu → pakkamisuṁ (bj) | kho → kho te (pts) | te → Sc Bm K omit. (pts note) | atha kho → athakho (th) | ekāheneva janapadacārikaṁ → ekāhen eva janapada-cārikaṁ (pts)
Na to većina monaha već istoga dana krete na putovanje.

Tena kho pana samayena jambudīpe caturāsīti āvāsasahassāni honti.
pana → pana bhikkhave (bj, pts) | jambudīpe caturāsīti āvāsasahassāni → jambūdīpe caturāsītiāvāsasahassāni (sya-all) | caturāsīti → caturāsītiṁ (pts) | caturāsīti āvāsasahassāni → caturāsītiṁ āvāsa-sahassāni (pts)
A u to vreme u Đambudīpi je bilo 84.000 manastira.
Ekamhi hi vasse nikkhante devatā saddamanussāvesuṁ:
hi → (bj, sya-all, pts) | saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)
I kada je prošla jedna godina, božanstva objaviše:
‘nikkhantaṁ kho, mārisā, ekaṁ vassaṁ;
ekaṁ vassaṁ pañca dāni → ekavassaṁ pañcidāni (sya-all)
„Časni gospodine, prošla je jedna godina!
pañca dāni vassāni sesāni;
pañca dāni → pañcadāni (bjt) | pañca dāni → pañcidāni (th)
Još je pet preostalo!
pañcannaṁ vassānaṁ accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | pātimokkhuddesāyāti → Bm dvīsu vassesu nikkhantesu, tīsu vassesu nikkhantesu, catūsu vassesu nikkhantesu, pañcasu vassesu nikkhantesu devatā, &c., as below. (pts note) | rājadhānī upasaṅkamitabbā → rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)
Kada prođe i tih pet, treba da se vratite u prestonicu Bandhumatī radi svečanog recitovanja monaških pravila.”

Dvīsu vassesu nikkhantesu …
pe → spelled out in full (bjt)
Kada su prošle dve godine…
tīsu vassesu nikkhantesu …
pe → spelled out in full (bjt)
tri…
catūsu vassesu nikkhantesu …
catūsu → catusu (bjt) | pe → spelled out in full (bjt)
četiri…
pañcasu vassesu nikkhantesu devatā saddamanussāvesuṁ:
saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)
I kada je prošlo pet godina, božanstva objaviše:
‘nikkhantāni kho, mārisā, pañcavassāni;
pañcavassāni → pañca vassāni (bjt, th, pts)
„Časni gospodine, prošlo je pet godina!
ekaṁ dāni vassaṁ sesaṁ;
ekaṁ dāni → ekaṁdāni (bjt, th)
Još je jedna preostala!
ekassa vassassa accayena bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā pātimokkhuddesāyā’ti.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | bandhumatī → bandhumati (pts) | bandhumatī rājadhānī upasaṅkamitabbā → bandhumati rāja-dhānī upasaṁkamitabbā (pts)
Kada prođe i ta jedna, treba da se vratite u prestonicu Bandhumatī radi svečanog recitovanja monaških pravila.”

Chasu vassesu nikkhantesu devatā saddamanussāvesuṁ:
saddamanussāvesuṁ → saddam anussāvesuṁ (pts)
A kada je prošla i šesta godina, božanstva objaviše:
‘nikkhantāni kho, mārisā, chabbassāni,
chabbassāni → cha vassāni (pts) | vassāni → Bm K chabbassāni. (pts note)
„Časni gospodine, prošlo je šest godina!
samayo dāni bandhumatiṁ rājadhāniṁ upasaṅkamituṁ pātimokkhuddesāyā’ti.
Bandhumatiṁ → Sdt K -matī. (pts note) | rāja-dhāniṁ → Sdt K -dhānī (pts note) | upasaṁkamituṁ → K -tabbā. (pts note) | samayo dāni → samayodāni (bjt) | rājadhāniṁ upasaṅkamituṁ → rāja-dhāniṁ upasaṁkamituṁ (pts)
Sada je vreme da se vratite u prestonicu Bandhumatī radi svečanog recitovanja monaških pravila.”
Atha kho te, bhikkhave, bhikkhū appekacce sakena iddhānubhāvena appekacce devatānaṁ iddhānubhāvena ekāheneva bandhumatiṁ rājadhāniṁ upasaṅkamiṁsu pātimokkhuddesāyāti.
pātimokkhuddesāyāti → pātimokkhuddesāya (bj) | appekacce sakena → app ekacce saken eva (pts) | appekacce devatānaṁ → app ekacce devānaṁ (pts) | pātimokkhuddesāyāti → pātimokkhuddesāya (cck: ?) | eva → Bm K sakena. (pts note) | devānaṁ → Bm K devatānaṁ. (pts note) | pātimokkhuddesāyāti → So SS, Bm. (pts note) | atha kho → athakho (th) | ekāheneva → ekāhen eva (pts) | rājadhāniṁ upasaṅkamiṁsu → rāja-dhāniṁ upasaṁkamiṁsu (pts)
I istoga dana, neki zahvaljujući svojim natprirodnim moćima, neki zahvaljujući natprirodnim moćima božanstava, monasi se vratiše u prestonicu Bandhumatī.

Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho bhikkhusaṅghe evaṁ pātimokkhaṁ uddisati:
uddisati → Bm K uddissati. (pts note) | bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005) | sammāsambuddho bhikkhusaṅghe → sammā-sambuddho bhikkhu-saṁghe (pts)
I tu, monasi, blaženi Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, izgovori monaška pravila ovako:

‘Khantī paramaṁ tapo titikkhā, nibbānaṁ paramaṁ vadanti buddhā;
paramaṁ tapo titikkhā → paramaṁtapo tītikkhā (sya-all) | titikkhā → K tīt-. (pts note)
„Strpljiva istrajnost je najviši asketizam, oslobođenje krajnji cilj, kažu Bude;
Na hi pabbajito parūpaghātī, na samaṇo hoti paraṁ viheṭhayanto.
parūpaghātī na → parūpaghāti (pts) | parūpaghāti → Bm insert na: so also Sum (perhaps). SS and K omit. (pts note) na samaṇo → samaṇo (si, sya-all, km, pts1ed) | na → (bj, sya-all) | samaṇo → samaṇo (cck: sī. syā. pī.)
nije monah ko povređuje druge, niti asketa ko ih zlostavlja.

Sabbapāpassa akaraṇaṁ, kusalassa upasampadā;
sabbapāpassa → sabba-pāpassa (pts) kusalassa upasampadā → kusalassūpasampadā (sya-all)
Od svega rđavog se okreni, svako dobro u sebi neguj;
Sacittapariyodapanaṁ, etaṁ buddhānasāsanaṁ.
sacittapariyodapanaṁ → sacitta-pariyodapanaṁ (pts) buddhānasāsanaṁ anūpavādo anūpaghāto → buddhāna sāsanaṁ anupavādo anupaghāto (pts)
srce i um svoj pročisti, to je učenje svih Budnih.

Anūpavādo anūpaghāto, pātimokkhe ca saṁvaro;
Anūpavādo anūpaghāto → anupavādo anupaghāto (pts1ed, mr) | anūpaghāto → anupavādo anupaghāto (cck: pī. ka.) | Anupavādo → Sc K anūp-; St anūvādo. (pts note) | anupaghāto → Sc K anūp-. (pts note)
Druge ne vređaj, niti povređuj, u monaškoj disciplini obuzdan budi,
Mattaññutā ca bhattasmiṁ, pantañca sayanāsanaṁ;
pantañca → pantañ ca (pts)
u hrani uvek umeren, u osami boravi,
Adhicitte ca āyogo, etaṁ buddhānasāsanan’ti.
buddhānasāsananti → buddhānasāsanaṁti (bjt) | buddhānasāsananti → buddhāna sāsanan ti (pts)
usavršavanju uma posvećen – to je učenje svih Budnih.

17. Devatārocana17. Radost božanstava

Ekamidāhaṁ, bhikkhave, samayaṁ ukkaṭṭhāyaṁ viharāmi subhagavane sālarājamūle.
subhagavane → subhavane (sya-all) | ekamidāhaṁ → ekam idāhaṁ (pts) | subhagavane sālarājamūle → subhaga-vane sāla-rāja-mūle (pts)
Monasi, jednom sam boravio kraj Ukaṭṭhe,9 u Subhaga šumi, u podnožju jednog veličanstvenog salovog drveta.
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → Bm paṭisallinassa. (pts note)
I dok sam tako boravio na pustom mestu, u osami, pade mi na um ovakva misao:
‘na kho so sattāvāso sulabharūpo, yo mayā anāvutthapubbo iminā dīghena addhunā aññatra suddhāvāsehi devehi.
anāvutthapubbo → anajjhāvutthapubbo (bj); anajjhāvuṭṭhapubbo (mr) | sattāvāso → suddhāvāso (sya-all) | anajjhāvutthapubbo → anāvutthapubbo (bj: machasaṁ) | anāvutthapubbo → anajjhāvuṭṭhapubbo (cck: ka. sī. ka.) | so → Bm na so kho. (pts note) | sattāvāso → SS sattavāso. (pts note) | yo → Scd so. (pts note) | sulabharūpo → sulabha-rūpo (pts) | anāvutthapubbo → anāvuttha-pubbo (pts)
„Nije lako pronaći mesto na kojem nisam nekada ranije živeo, sem među božanstvima čistih boravišta.
Yannūnāhaṁ yena suddhāvāsā devā tenupasaṅkameyyan’ti.
tenupasaṅkameyyanti atha khvāhaṁ → tena upasaṅkameyyanti athakhohaṁ (sya-all) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yan nūnāhaṁ (pts) | tenupasaṅkameyyanti → ten upasaṁkameyyan ti (pts)
Kako bi bilo da ih posetim?”

Atha khvāhaṁ, bhikkhave, seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—ukkaṭṭhāyaṁ subhagavane sālarājamūle antarahito avihesu devesu pāturahosiṁ.
khvāhaṁ → kho ahaṁ (bj, pts) | subhagavane → subhavane (sya-all) | ahaṁ → atha, khvā haṁ (bj: machasaṁ) | ahaṁ → K 'haṁ. (pts note) | Avihesu → M. i. 289. (pts note) | ahosiṁ → SS Bm ahosi. (pts note) | atha khvāhaṁ → upasaṅkameyyanti athakhohaṁ (th) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (th, pts) | samiñjeyya → sammiñjeyya (th) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam eva (pts) | sālarājamūle → sāla-rāja-mūle (pts) | pāturahosiṁ → pātur ahosiṁ (pts)
Na to, hitro kao kad bi snažan čovek ispružio savijenu ruku ili savio ispruženu ruku, nestadoh u Subhaga šumi i pojavih se pred Avihā božanstvima.

Tasmiṁ, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
tasmiṁ → tasmiṁyeva kho (sya-all) | anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all); nekāni (pts) | anekāni devatāsatasahassāni → (sya-all, pts) | devatāsatasahassāni → anekāni devatāsatāni anekāni devatāsahassāni (cck: syā.) | Tasmiṁ → K adds yeva kho. (pts note) | nekāni → Bm K anek-. K inserts devatāsatāni anekāni. (pts note) | devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni → deva-nikāye nekāni devatā-sahassāni (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
A među njima, na hiljade božanstava, stotine hiljada njih dođoše do mene, pozdraviše me, pa stadoše sa strane. Stojeći tako, ovako rekoše:
‘ito so, mārisā, ekanavutikappe yaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
mārisā ekanavutikappe → mārisa ekanavuto kappe (bj); mārisa ekanavuto kappo (sya-all); mārisa ekanavute kappe (pts) | mārisa → ‘mārisā’ (bj: machasaṁ) | kappe → ekanavutikappe (bj: machasaṁ) | eka-navute → So SS. See 1, 4. Bm navuti. (pts note) | mārisā ekanavutikappe → mārisa eka-navute kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
„Časni gospodine, pre 91 eona se blaženi Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, pojavio u ovome svetu.
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi, khattiyakule udapādi.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)
Rođen je u porodici plemića,
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | koṇḍañño → koṇḍaññā (bj) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts)
u Kondañña klanu.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asītivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | asītivassasahassāni → asīti-vassa-sahassāni (pts)
Živeo je 80.000 godina,
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
a postao probuđen u podnožju pāṭaliyā drveta.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all); (pts) | sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ → sammā-sambuddhassa khaṇḍa-tissaṁ (pts) | bhaddayugaṁ → bhadda-yugaṁ (pts)
Imao je Khaṇḍu i Tissu kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni. Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | asītibhikkhusahassāni → asītibhikkhusatasahassāni (pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ → aṭṭhasaṭṭhi-bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts) | bhikkhusatasahassaṁ → bhikkhu-sata-sahassaṁ (pts) | asītibhikkhusahassāni → asīti-bhikkhu-sata-sahassāni (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (pts)
Buda Vipassī je imao i tri zajednice svojih učenika. Jedna od 6.800.000, jedna od 100.000 i jedna od 80.000. I svaki od njih uklonio je sve nečistoće svoga uma.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bandhumā nāma rājā pitā ahosi.
mārisā → mārisa (bj, cck, sya-all, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts)
Otac blaženog Vipassīja bio je kralj Bandhuma,
Bandhumatī nāma devī mātā ahosi janetti.
janetti → janettī (sya-all, pts)
a majka kraljica Bandhumatī.
Bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī → rājadhāni (bj) | nagaraṁ → rājanagaraṁ (pts) | nagaraṁ → rāja-nagaraṁ (pts)
I on je vladao iz svoje prestonici po imenu Bandhumatī.
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa evaṁ abhinikkhamanaṁ ahosi evaṁ pabbajjā evaṁ padhānaṁ evaṁ abhisambodhi evaṁ dhammacakkappavattanaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | sammāsambuddhassa → sammā-sambuddhassa (pts) | dhammacakkappavattanaṁ → dhammacakka-pavattanaṁ (pts)
Blaženi Vipassī, plemeniti i potpuno probuđeni, ovako je napustio svoj dom, ovako postao beskućnik, ovakav veliki napor uložio i ovako pokrenuo točak učenja.
Te mayaṁ, mārisā, vipassimhi bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti …
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | bhagavati → bhagavatī (bj) | uppannā → Bm K ūpapannā, and so in 30. (pts note) | nekāni → Bm anekāni, and below. K anekāni devatā-satāni anekāni, &c. (pts note) | pe → spelled out in full (pts)
Vodeći svetački život predvođeni blaženim Vipassījem, mi izgubismo želju za zadovoljstvima čula i preporodismo se na ovom mestu.”

pe…
pe → Bm K omit. (pts note)

Tasmiṁyeva kho, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all); nekāni (pts) | devatāsatasahassāni → devatāsatāni anekāni devatāsahassāni (sya-all) | devatāsatasahassāni → anekāni devatāsatāni anekāni devatāsahassāni (cck: syā. evamuparipi) | devatā-satāni → Sc devatāni, Bm devatā-sata-sahassāni. (pts note) | avocuṁ → K inserts Ito so mārisa ekatiṁso kappo yaṁ Sikhī bhagavā . . . pe . . . te mayaṁ mārisa Sikhimhi Bhagavati . . . pe . . . Tasmiṁ &c., as in Bm 32 pe; and at imasmiṁ yeva &c = 30. (pts note) | tasmiṁyeva → tasmiṁ yeva (bjt) | pe → spelled out in full (th) | tasmiṁyeva kho bhikkhave devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni → nekāni devatā-satāni (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
I druga božanstva, monasi, dođoše i ispričaše o Budama Sikhīju, Vessabhū, Kakusandhi, Koṇāgamani i Kassapi.
‘imasmiṁyeva kho, mārisā, bhaddakappe bhagavā etarahi arahaṁ sammāsambuddho loke uppanno.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | mārisa → mārisā (bj: machasaṁ) | etarahi → Sc omits. (pts note) | imasmiṁyeva → imasmiṁ yeva (bjt, pts) | mārisā bhaddakappe → mārisa bhadda-kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
Bhagavā, mārisā, khattiyo jātiyā khattiyakule uppanno.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | jātiyā → Sd inserts ahosi, but omits it in the repetition. (pts note) | khattiyakule → khattiya-kule (pts)
Bhagavā, mārisā, gotamo gottena.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts)
Bhagavato, mārisā, appakaṁ āyuppamāṇaṁ parittaṁ lahukaṁ yo ciraṁ jīvati, so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | lahukaṁ → lahusaṁ (pts) | lahukaṁ → lahusaṁ (bj: PTS) | lahusaṁ → So SS, Bm lahukaṁ. (pts note) | vassasataṁ → vassa-sataṁ (pts)
Bhagavā, mārisā, assatthassa mūle abhisambuddho.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts)
Bhagavato, mārisā, sāriputtamoggallānaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
mārisā → mārisa (bj) | ahosi → (bj, pts) | mārisā sāriputtamoggallānaṁ → mārisa sārīputtamoggallānaṁ (sya-all) | mārisā sāriputtamoggallānaṁ nāma → mārisa sāriputtamoggallānā (pts) | sāriputtamoggallānaṁ → sāriputtamoggallānā (bj: PTS) | Sāriputta-Moggallānā → Sd -na; so SS in the repetition; Bm K Moggallānaṁ; K adds nāma. (pts note) | sāvaka-yugaṁ → K adds ahosi. (pts note)
Bhagavato, mārisā, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni. Bhagavato, mārisā, ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | mārisā eko → mārisa eso (sya-all) | bhikkhusatāni → bhikkhu-satāni (pts) | sabbesaṁyeva → sabbesaṁ yeva (pts)
Bhagavato, mārisā, ānando nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | nāma → (bj, pts) | ahosi → (bj) | upaṭṭhāko → ahosi (bj: machasaṁ) | Ānando → K adds nāma. (pts note) | ahosi → So Bm; SS K omit. (pts note)
Bhagavato, mārisā, suddhodano nāma rājā pitā ahosi.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | ahosi → (bj, sya-all, pts) | nāma → (pts) | pitā → ahosi (bj: machasaṁ)
Māyā nāma devī mātā ahosi janetti.
ahosi → (bj) | nāma → (pts) | mātā → ahosi (bj: machasaṁ) | Māyā → K adds nāma. (pts note) | ahosi janetti → janettī (th, pts)
Kapilavatthu nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
rājadhānī ahosi → rājadhāni (bj) | ahosi → (pts)
Bhagavato, mārisā, evaṁ abhinikkhamanaṁ ahosi evaṁ pabbajjā evaṁ padhānaṁ evaṁ abhisambodhi evaṁ dhammacakkappavattanaṁ.
mārisā → mārisa (bj, sya-all, pts) | dhammacakkappavattanaṁ → dhammacakka-pavattanaṁ (pts)
Te mayaṁ, mārisā, bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti.
mārisā bhagavati → mārisa bhagavatī (bj) | mārisā → mārisa (sya-all, pts) | idhūpapannāti atha khvāhaṁ → idhupapannāti athakhohaṁ (sya-all) | idhūpapannāti → idh uppannā ti (pts) | kāmacchandaṁ → kāmachandaṁ (th)

Atha khvāhaṁ, bhikkhave, avihehi devehi saddhiṁ yena atappā devā tenupasaṅkamiṁ …pe…
khvāhaṁ → kho haṁ (pts) | pe → peyyālamukhena saṁyuttaṁ heṭṭhā vuttayena veditabbaṁ (bj note) | upasaṁkamiṁ → Bm inserts pa. (pts note) | atha khvāhaṁ → athakhohaṁ (th) | + → athakhohaṁ (th) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṁkamiṁ (pts)
atha khvāhaṁ, bhikkhave, avihehi ca devehi atappehi ca devehi saddhiṁ yena sudassā devā tenupasaṅkamiṁ.
khvāhaṁ → K as before kho 'haṁ. (pts note) | Avihehi → Sc avī-. (pts note) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṁkamiṁ (pts)
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, avihehi ca devehi atappehi ca devehi sudassehi ca devehi saddhiṁ yena sudassī devā tenupasaṅkamiṁ. Atha khvāhaṁ, bhikkhave, avihehi ca devehi atappehi ca devehi sudassehi ca devehi sudassīhi ca devehi saddhiṁ yena akaniṭṭhā devā tenupasaṅkamiṁ. Tasmiṁ, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
atha khvāhaṁ → athakhohaṁ (sya-all) | tasmiṁ → tasmiṁyeva kho (sya-all) | anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all); nekāni (pts) | anekāni devatāsatasahassāni → (sya-all, pts) | devehi → Sct insert saddhiṁ. (pts note) | Tasmiṁ → K inserts yeva kho. (pts note) | nekāni → Bm anekāni. (pts note) | devatāsahassāni → Bm adds anekāni devatā sata-sahassāni; K anekāni devatā-satāni anekāni &c. (pts note) | devatāsatasahassāni → devatā satasahassāni (bjt) | tenupasaṅkamiṁ → ten upasaṁkamiṁ (pts) | devanikāye anekāni → deva-nikāye nekāni (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)

‘ito so, mārisā, ekanavutikappe yaṁ vipassī bhagavā arahaṁ sammāsambuddho loke udapādi.
mārisā ekanavutikappe → mārisa ekanavuto kappo (bj, sya-all); mārisa ekanavute kappe (pts) | kappe → -1 So SS. See ante, 29. Bm eka-navuti kappe; K ekanavuto kappo. (pts note) | mārisā ekanavutikappe → mārisa eka-navute kappe (pts) | sammāsambuddho → sammā sambuddho (pts)
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho khattiyo jātiyā ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all)
Khattiyakule udapādi. Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho koṇḍañño gottena ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asītivassasahassāni āyuppamāṇaṁ ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassī, mārisā, bhagavā arahaṁ sammāsambuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa khaṇḍatissaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassaṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi bhikkhusatasahassaṁ. Eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi asītibhikkhusahassāni. Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa ime tayo sāvakānaṁ sannipātā ahesuṁ sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.
mārisā → mārisa (sya-all)
Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa bandhumā nāma rājā pitā ahosi bandhumatī nāma devī mātā ahosi janetti.
mārisā → mārisa (sya-all) | janetti → janettī (sya-all)
Bandhumassa rañño bandhumatī nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi. Vipassissa, mārisā, bhagavato arahato sammāsambuddhassa evaṁ abhinikkhamanaṁ ahosi evaṁ pabbajjā evaṁ padhānaṁ evaṁ abhisambodhi, evaṁ dhammacakkappavattanaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all) | abhinikkhamanaṁ → abhiknikkhamanaṁ (sya-all)
Te mayaṁ, mārisā, vipassimhi bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti.
mārisā → mārisa (sya-all) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | pe → Not in SS; here repeat as in 29, down to idh'; uppannā ti. (pts note) | kāmacchandaṁ → kāmachandaṁ (th)
Tasmiṁyeva kho, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all); nekāni (pts) | anekāni devatāsatasahassāni → (sya-all) | deva-nikāye → K inserts anekāni devatā satāni. (pts note) | pe → Bm K omit. (pts note) | satāni → Bm sata-sahassāni. K omits this clause. (pts note) | avocuṁ → Bm Ito kho mārisa ekatiṁse (K -so) kappe (K -po) yaṁ Sikhī bhagavā . . . pa . . . Te mayaṁ mārisa Sikhimhi bhagavati . . . pa . . . Tasmiṁ yeva kho mārisa ekatiṁse kappe Vessabhū bhagavā . . . pa . . . Te mayaṁ mārisa Vessabhumhi bhagavati . . . pa . . . Imasmiṁ yeva kho mārisa bhadda-kappe Kakusandho, Koṇāgamano, Kassapo bhagavā . . . pa . . . Te mayaṁ mārisa Kakusandhamhi, Koṇāgamanamhi, Kassapamhi bhagavati brāhmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā ti. Tasmiṁ yeva kho bhikkhave (as at beginning of 32). (pts note) | devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni → deva-nikāye nekāni devatā-sahassāni nekāni devatā satāni (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)
‘ito so, mārisā, ekatiṁse kappe yaṁ sikhī bhagavā …pe…
so mārisā → kho mārisa (bj) | bhagavā → bhagavā loke udapādi (bj) | mārisā ekatiṁse kappe → mārisa ekatiṁso kappo (sya-all)
te mayaṁ, mārisā, sikhimhi bhagavati tasmiññeva kho, mārisā, ekatiṁse kappe yaṁ vessabhū bhagavā …pe…
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | mārisā ekatiṁse kappe → mārisa ekatiṁso kappo (bj) | bhagavā → bhagavā loke udapādi (bj) | yaṁ → (sya-all) | tasmiññeva → brahmacariyaṁ idhūpapannā so yeva (bjt) | tasmiññeva → tasmiṁyeva (th)
te mayaṁ, mārisā, vessabhumhi bhagavati …pe…
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | bhagavati → bhagavati brahmacariyaṁ caritvā (bj)
imasmiṁyeva kho, mārisā, bhaddakappe kakusandho koṇāgamano kassapo bhagavā …pe…
imasmiṁyeva → idhūpapannā imasmiṁ yeva (bj) | mārisā bhaddakappe → mārisa bhaddekappe (bj) | koṇāgamano kassapo → (bj) | bhagavā → bhagavā loke udapādi (bj) | mārisā → mārisa (sya-all) | koṇāgamano → konāgamano (sya-all)
te mayaṁ, mārisā, kakusandhamhi koṇāgamanamhi kassapamhi bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti.
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | idhūpapannāti tasmiṁyeva → idhūpapannoti tasmiṁ yeva (bj) | koṇāgamanamhi → konāgamanamhi (sya-all) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | kāmacchandaṁ → kāmachandaṁ (th)

Tasmiṁyeva kho, bhikkhave, devanikāye anekāni devatāsahassāni anekāni devatāsatasahassāni yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṁ etadavocuṁ:
anekāni → anekāni devatāsatāni anekāni (sya-all) | anekāni devatāsatasahassāni → (sya-all) | tasmiṁyeva → tasmiṁ yeva (bjt)
Na kraju, na hiljade božanstava, stotine hiljada njih dođoše do mene, pozdraviše me, pa stadoše sa strane. Stojeći tako, ovako rekoše:
‘imasmiṁyeva kho, mārisā, bhaddakappe bhagavā etarahi arahaṁ sammāsambuddho loke uppanno.
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | imasmiṁyeva → imasmiṁ yeva (bjt) | sammāsambuddho → sammā-sambuddho (pts)
„U ovome srećnom eonu, gospodo, Blaženi, plemeniti i potpuno probuđeni, se pojavio u ovome svetu.
Bhagavā, mārisā, khattiyo jātiyā, khattiyakule uppanno.
mārisā → mārisa (sya-all) | pe → Not in SS; repeat as in 30. (pts note)
Rođen je u porodici plemića,
Bhagavā, mārisā, gotamo gottena.
mārisā → mārisa (sya-all)
u Gotama klanu.
Bhagavato, mārisā, appakaṁ āyuppamāṇaṁ parittaṁ lahukaṁ yo ciraṁ jīvati, so vassasataṁ appaṁ vā bhiyyo.
mārisā → mārisa (sya-all)
Njegov životni vek je kratak, beznačajan, prođe za tren, jer dugovečna osoba sada poživi tek sto godina.
Bhagavā, mārisā, assatthassa mūle abhisambuddho.
mārisā → mārisa (sya-all)
Postao je probuđen u podnožju assattha drveta.
Bhagavato, mārisā, sāriputtamoggallānaṁ nāma sāvakayugaṁ ahosi aggaṁ bhaddayugaṁ.
mārisā sāriputtamoggallānaṁ → mārisa sārīputtamoggallānaṁ (sya-all)
Blaženi je imao imao je Sāriputtu i Mogggallānu kao dva svoja glavna učenika, bolje od svih drugih.
Bhagavato, mārisā, eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni.
mārisā → mārisa (sya-all)
Blaženi ima jednu zajednicu učenika.
Bhagavato, mārisā, ayaṁ eko sāvakānaṁ sannipāto ahosi sabbesaṁyeva khīṇāsavānaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Njih 1.250 i svaki je uklonio sve nečistoće svoga uma.
Bhagavato, mārisā, ānando nāma bhikkhu upaṭṭhāko aggupaṭṭhāko ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all) | ahosi → (sya-all)
Kao ličnog pratioca imao je monaha po imenu Ānanda.
Bhagavato, mārisā, suddhodano nāma rājā pitā ahosi.
mārisā → mārisa (sya-all) | ahosi → (sya-all)
Njegov otac bio je kralj Suddhodana,
Māyā nāma devī mātā ahosi janetti.
ahosi janetti → janettī (th)
a majka kraljica Māya.
Kapilavatthu nāma nagaraṁ rājadhānī ahosi.
ahosi → (sya-all) | kapilavatthu → kapilavatthuṁ (th)
I on vlada iz svoje prestonici po imenu Kapilavatthu.
Bhagavato, mārisā, evaṁ abhinikkhamanaṁ ahosi, evaṁ pabbajjā, evaṁ padhānaṁ, evaṁ abhisambodhi, evaṁ dhammacakkappavattanaṁ.
mārisā → mārisa (sya-all)
Blaženi, plemeniti i potpuno probuđeni, ovako je napustio svoj dom, ovako postao beskućnik, ovakav veliki napor uložio i ovako pokrenuo točak učenja.
Te mayaṁ, mārisā, bhagavati brahmacariyaṁ caritvā kāmesu kāmacchandaṁ virājetvā idhūpapannā’ti.
mārisā → mārisa (bj, sya-all) | idhūpapannāti → idhupapannāti (sya-all) | kāmacchandaṁ → kāmachandaṁ (th)
Vodeći svetački život predvođeni Blaženim, mi izgubismo želju za zadovoljstvima čula i preporodismo se na ovom mestu.”

Iti kho, bhikkhave, tathāgatassevesā dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati ‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi.
esā → Bm Sum eva sā. (pts note) | dhammadhātuyā → dhamma dhātuyā (bjt, pts) | tathāgatassevesā → tathāgatass ev esā (pts) | chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi → chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi (pts) | nāmatopi → nāmato pi (pts) | gottatopi → gottato pi (pts) | āyuppamāṇatopi → āyuppamāṇato pi (pts) | sāvakayugatopi → sāvaka-yugato pi (pts) | sāvakasannipātatopi → sāvaka-sannipātato pi (pts) | itipi → iti pi (pts)
Monasi, zato što je potpuno pronikao u prirodu ovoga sveta, Tathāgata je u stanju da sve ovo zna o Budama iz prošlosti.
‘Evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ’ itipīti.
evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, th, ms2005) | evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā → evaṁ-nāmā evaṁgottā evaṁ-sīlā evaṁ-dhammā evaṁ-paññā evaṁ-vihārī evaṁ-vimuttā (pts)
’Ovakvo je bilo poreklo tog Bude, ovako se zvao, iz tog je klana bio, ovakvi su mu bili postupci, ovakvi kvaliteti, ovakva mudrost, ovakvo boravište, ovakvo oslobođenje’.
Devatāpi tathāgatassa etamatthaṁ ārocesuṁ, yena tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jātitopi anussarati, nāmatopi anussarati, gottatopi anussarati, āyuppamāṇatopi anussarati, sāvakayugatopi anussarati, sāvakasannipātatopi anussarati ‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi.Isto to su mu i božanstva ispričala.” ‘Evaṁnāmā evaṅgottā evaṁsīlā evaṁdhammā evaṁpaññā evaṁvihārī evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ’ itipī”ti.
pīti → Bm K add: Devatā pi Tathāgatassa etam atthaṁ ārocesuṁ, yena Tathāgato atīte pubbe3 parinibbute chinnapapañce chinna-vaṭume pariyādiṇṇa-vaṭṭe sabba-dukkhavītivatte jātito pi anussarati, nāmato pi anussarati, gottato pi anussarati, āyuppamāṇato pi anussarati, sāvaka-yugato pi anussarati, sāvaka-sannipātato pi anussarati: "Evaṁ jaccā te Bhagavanto ahesuṁ iti pi, evaṁ-nāmā, evaṁgottā, evaṁ-sīlā, evaṁ-dhammā, evaṁ-paññā evaṁ-vihārī, evaṁ-vimuttā te Bhagavanto ahesuṁ iti pīti. (pts note)

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Tako reče Blaženi.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
SAMATTAṂ → So St; Scd Mahā-Padhāna; Sd (by accident) Mahā - Nidāna; Bm Mahā-Padhāna-suttaṁ niṭṭhitaṁ. K Mahāpadāna-Suttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ. Old. Buddha, p. 418, Mahāpadhāna, referring to Jāt. i. 59 which has Mahāpadāna. 3 K Buddhe. (pts note) | abhinandunti → abhinandun ti mahāpadāna-suttantaṁ samattaṁ (pts)
Zadovoljni, monasi se obradovaše rečima Blaženoga.

Mahāpadānasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Српски · ไทย