MahānidānasuttaDie große Lehrrede über das Kausalprinzip
1. Paṭiccasamuppāda1. Abhängiges Entstehen
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.
kammāsadhammaṁ nāma → kammāsadammaṁ nāma (bj, sya-all, km); kammāssadhammaṁ nāma (pts1ed) | kammāsadhammaṁ → kammāsadammaṁ (bj, sya-all) | kammāsadammaṁ → kammāsadhammaṁ (bj: machasaṁ) | nāma → kammāsadammaṁ nāma (cck: syā.) | kammāsadammaṁ → kammāsadhammantipi pāṭho (sya-all note) | Kammāssadhammaṁ → SS and Sum Kammāssa-; Bm K Kammāsa-. St Sum Bm and K in note -dham-; Scd K -dam-. See M. i. 532; S. ii. 92, 107; A. v. 29; Thig. A. 87, 89; Divy. 515. (pts note)Einmal hielt sich der Buddha im Land der Kurus auf, bei dem Marktflecken der Kurus mit Namen Kammāsadamma.
Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
atha kho → athakho (th) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)Da ging der Ehrwürdige Ānanda zum Buddha, verbeugte sich, setzte sich zur Seite hin und sagte zu ihm:
“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)„Es ist unglaublich, Herr, es ist erstaunlich,
Yāva gambhīro cāyaṁ, bhante, paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca, atha ca pana me uttānakuttānako viya khāyatī”ti.
yāva gambhīro → yāvagambhīro (th) | paṭiccasamuppādo → paṭicca-samuppādo (pts)dass dieses abhängige Entstehen tiefgründig ist und auch so erscheint, und dennoch erscheint es mir so offensichtlich wie es nur sein kann.“
“Mā hevaṁ, ānanda, avaca, mā hevaṁ, ānanda, avaca.
hevaṁ → h evaṁ (pts)„Sag das nicht, Ānanda, sag das nicht!
Gambhīro cāyaṁ, ānanda, paṭiccasamuppādo gambhīrāvabhāso ca.
ānanda → (sya-all) | Ānanda → K omits. (pts note) | paṭiccasamuppādo → paṭicca-samuppādo (pts)Dieses abhängige Entstehen ist tiefgründig und erscheint auch so.
Etassa, ānanda, dhammassa ananubodhā appaṭivedhā evamayaṁ pajā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ saṁsāraṁ nātivattati.
kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā → guḷāguṇḍikajātā muñjababbajabhūtā (bj); gulāguṇṭhikajātā muñjababbajabhūtā (pts) | kulagaṇṭhikajātā → guṇagaṇṭhikajātā (sya-all) | guḷāguṇḍikajātā → guḷāguṇḍhikajāta (bj: sīmu); gulagaṇḍikajātā (bj: a.dīni); kulagaṇḍhikajātā, guṇagaṇḍhikajātā (bj: syā) | muñjababbajabhūtā → muñjapabbajabhūtā (bj: machasaṁ, syā) | kulagaṇṭhikajātā → gulāguṇṭhikajātā (cck: sī. pī.); guṇagaṇṭhikajātā (cck: syā.) | muñjapabbajabhūtā → a. evaṁ. sī. muñjababbajabhūtā (sya-all note) | gulāguṇṭhika-jātā → Bm kulā-; K guṇa-gaṇṭhika-jātā. (pts note) | evamayaṁ → evam ayaṁ (pts) | tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā → tantākulaka-jātā gulāguṇṭhika-jātā muñja-babbaja-bhūtā (pts)Weil sie diese Lehre nicht versteht und durchdringt, wurde diese Bevölkerung verwickelt wie Garn, verknotet wie ein Wollknäuel und verflochten wie Binsen und Schilf, sodass sie den verlorenen Orten nicht entkommt, den schlechten Orten, der Unterwelt, dem Umherwandern.
‘Atthi idappaccayā jarāmaraṇan’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
atthītissa → atthitissa (bj) | vacanīyaṁ → Bm vacaniyaṁ always; Sd often vacaniyyaṁ. (pts note) | jarāmaraṇanti → jarā-maraṇan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Wenn du gefragt wirst: ‚Gibt es eine spezifische Bedingung für Alter und Tod?‘, sollst du antworten: ‚Die gibt es‘.
‘Kiṁpaccayā jarāmaraṇan’ti iti ce vadeyya, ‘jātipaccayā jarāmaraṇan’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā jarāmaraṇanti → kim paccayā jarā-maraṇan ti (pts) | jātipaccayā jarāmaraṇanti iccassa → jāti-paccayā jarāmaraṇan ti assa (pts)Wenn gesagt wird: ‚Was ist die Bedingung für Alter und Tod?‘, sollst du antworten: ‚Wiedergeburt ist die Bedingung für Alter und Tod‘.
‘Atthi idappaccayā jātī’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
atthītissa → atthīti ssa (pts)Wenn du gefragt wirst: ‚Gibt es eine spezifische Bedingung für Wiedergeburt?‘, sollst du antworten: ‚Die gibt es‘.
‘Kiṁpaccayā jātī’ti iti ce vadeyya, ‘bhavapaccayā jātī’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā → kim paccayā (pts) | bhavapaccayā → bhava-ppaccayā (pts) | iccassa → assa (pts)Wenn gesagt wird: ‚Was ist die Bedingung für Wiedergeburt?‘, sollst du antworten: ‚Fortgesetztes Dasein ist die Bedingung für Wiedergeburt‘.
‘Atthi idappaccayā bhavo’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
bhavoti → bhavo ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Wenn du gefragt wirst: ‚Gibt es eine spezifische Bedingung für fortgesetztes Dasein?‘, sollst du antworten: ‚Die gibt es‘.
‘Kiṁpaccayā bhavo’ti iti ce vadeyya, ‘upādānapaccayā bhavo’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā bhavoti → kim paccayā bhavo ti (pts) | upādānapaccayā bhavoti iccassa → upādāna-paccayā bhavo ti assa (pts)Wenn gesagt wird: ‚Was ist die Bedingung für fortgesetztes Dasein?‘, sollst du antworten: ‚Ergreifen ist die Bedingung für fortgesetztes Dasein‘.
‘Atthi idappaccayā upādānan’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
upādānanti → upādānan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Wenn du gefragt wirst: ‚Gibt es eine spezifische Bedingung für Ergreifen?‘, sollst du antworten: ‚Die gibt es‘.
‘Kiṁpaccayā upādānan’ti iti ce vadeyya, ‘taṇhāpaccayā upādānan’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā upādānanti → kim paccayā upādānan ti (pts) | taṇhāpaccayā upādānanti iccassa → taṇhā-paccayā upādānan ti assa (pts)Wenn gesagt wird: ‚Was ist die Bedingung für Ergreifen?‘, sollst du antworten: ‚Verlangen ist die Bedingung für Ergreifen‘.
‘Atthi idappaccayā taṇhā’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
taṇhāti → upādānan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Wenn du gefragt wirst: ‚Gibt es eine spezifische Bedingung für Verlangen?‘, sollst du antworten: ‚Die gibt es‘.
‘Kiṁpaccayā taṇhā’ti iti ce vadeyya, ‘vedanāpaccayā taṇhā’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā taṇhāti → kim paccayā taṇhā ti (pts) | vedanāpaccayā taṇhāti iccassa → vedanā-paccayā taṇhā ti assa (pts)Wenn gesagt wird: ‚Was ist die Bedingung für Verlangen?‘, sollst du antworten: ‚Gefühl ist die Bedingung für Verlangen‘.
‘Atthi idappaccayā vedanā’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
vedanāti → vedanā ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Wenn du gefragt wirst: ‚Gibt es eine spezifische Bedingung für Gefühl?‘, sollst du antworten: ‚Die gibt es‘.
‘Kiṁpaccayā vedanā’ti iti ce vadeyya, ‘phassapaccayā vedanā’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā vedanāti → kim paccayā vedanā ti (pts) | phassapaccayā vedanāti iccassa → phassa-paccayā vedanā ti assa (pts)Wenn gesagt wird: ‚Was ist die Bedingung für Gefühl?‘, sollst du antworten: ‚Kontakt ist die Bedingung für Gefühl‘.
‘Atthi idappaccayā phasso’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
phassoti → phasso ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Wenn du gefragt wirst: ‚Gibt es eine spezifische Bedingung für Kontakt?‘, sollst du antworten: ‚Die gibt es‘.
‘Kiṁpaccayā phasso’ti iti ce vadeyya, ‘nāmarūpapaccayā phasso’ti iccassa vacanīyaṁ.
Nāmarūpa-paccayā → So SS Bm K Ds and Sum omitting saḷayatana. (pts note) | kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā phassoti → kim paccayā phasso ti (pts) | nāmarūpapaccayā phassoti iccassa → nāmarūpa-paccayā phasso ti assa (pts)Wenn gesagt wird: ‚Was ist die Bedingung für Kontakt?‘, sollst du antworten: ‚Name und Form sind die Bedingung für Kontakt‘.
‘Atthi idappaccayā nāmarūpan’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
nāmarūpanti → nāma-rūpan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Wenn du gefragt wirst: ‚Gibt es eine spezifische Bedingung für Namen und Form?‘, sollst du antworten: ‚Die gibt es‘.
‘Kiṁpaccayā nāmarūpan’ti iti ce vadeyya, ‘viññāṇapaccayā nāmarūpan’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā nāmarūpanti → kim paccayā nāma-rūpan ti (pts) | viññāṇapaccayā nāmarūpanti iccassa → viññāṇa-paccayā nāmarūpan ti assa (pts)Wenn gesagt wird: ‚Was ist die Bedingung für Namen und Form?‘, sollst du antworten: ‚Bewusstsein ist die Bedingung für Namen und Form‘.
‘Atthi idappaccayā viññāṇan’ti iti puṭṭhena satā, ānanda, atthītissa vacanīyaṁ.
viññāṇanti → viññāṇan ti (pts) | atthītissa → atthīti ssa (pts)Wenn du gefragt wirst: ‚Gibt es eine spezifische Bedingung für Bewusstsein?‘, sollst du antworten: ‚Die gibt es‘.
‘Kiṁpaccayā viññāṇan’ti iti ce vadeyya, ‘nāmarūpapaccayā viññāṇan’ti iccassa vacanīyaṁ.
kiṁpaccayā → kimpaccayā (bjt) | kiṁpaccayā viññāṇanti → kim paccayā viññāṇan ti (pts) | nāmarūpapaccayā viññāṇanti iccassa → nāmarūpa-paccayā viññāṇan ti assa (pts)Wenn gesagt wird: ‚Was ist die Bedingung für Bewusstsein?‘, sollst du antworten: ‚Name und Form sind die Bedingung für Bewusstsein‘.
Iti kho, ānanda, nāmarūpapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
jarāmaraṇaṁ → jarāmaraṇaṁ jarāmaraṇapaccayā (pts) | jarā-maraṇa-paccayā → Bm K Gr omit. (pts note) | nāmarūpapaccayā → nāmarūpa-paccayā (pts) | viññāṇapaccayā → viññāṇa-paccayā (pts) | vedanāpaccayā → vedanā-paccayā (pts) | taṇhāpaccayā → taṇhā-paccayā (pts) | upādānapaccayā → upādāna-paccayā (pts) | bhavapaccayā → bhava-paccayā (pts) | jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → jāti-paccayā jarā-maraṇaṁ jarā-maraṇa-paccayā sokaparideva-dukkha-domanassupāyāsā (pts)So sind also Name und Form die Bedingung für Bewusstsein. Bewusstsein ist die Bedingung für Namen und Form. Name und Form sind die Bedingung für Kontakt. Kontakt ist die Bedingung für Gefühl. Gefühl ist die Bedingung für Verlangen. Verlangen ist die Bedingung für Ergreifen. Ergreifen ist die Bedingung für fortgesetztes Dasein. Fortgesetztes Dasein ist die Bedingung für Wiedergeburt. Wiedergeburt ist die Bedingung für das Zustandekommen von Alter und Tod, von Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)So kommt diese ganze Masse des Leidens zustande.
‘Jātipaccayā jarāmaraṇan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
jātipaccayā jarāmaraṇanti → jāti-paccayā jarā-maraṇan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)‚Wiedergeburt ist die Bedingung für Alter und Tod‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Jāti ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | hi → Bm K Gr jāti ca hi throughout, and so Sd sometimes. (pts note) | nābhavissa → Sd frequently na bhavissa. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | + → jāti-paccayā jarā-maraṇaṁ (pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt keine Wiedergeburt, nirgends und für niemanden.
devānaṁ vā devattāya, gandhabbānaṁ vā gandhabbattāya, yakkhānaṁ vā yakkhattāya, bhūtānaṁ vā bhūtattāya, manussānaṁ vā manussattāya, catuppadānaṁ vā catuppadattāya, pakkhīnaṁ vā pakkhittāya, sarīsapānaṁ vā sarīsapattāya, tesaṁ tesañca hi, ānanda, sattānaṁ tadattāya jāti nābhavissa. Sabbaso jātiyā asati jātinirodhā api nu kho jarāmaraṇaṁ paññāyethā”ti?
sarīsapānaṁ vā sarīsapattāya → siriṁsapānaṁ vā siriṁsapattāya (bj, km, pts1ed); siriṁsapānaṁ siriṁsapattāya (sya-all) | pakkhittāya sarīsapānaṁ → pakkhīttāya siriṁsapānaṁ (bj); pakkhattāya siriṁsapānaṁ (pts) | hi → (bj) | tadattāya → tathattāya (bj, sya-all, pts) | sarīsapānaṁ → siriṁsapānaṁ (sya-all) | sarīsapattāya → siriṁsapattāya (pts) | tesañca → tesaṁ va (pts) | siriṁsapattāya → sarīsapānaṁ vā (bj: machasaṁ) | tathattāya → tadattāya (bj: machasaṁ) | sarīsapattāya → siriṁsapānaṁ siriṁsapattāya (cck: sī. syā.) | siriṁsapattāya → Bm sarisapānaṁ vā sarisapattāya; Gr sīrisapānaṁ vā sīrisap-. (pts note) | va → Bm K ca throughout. (pts note) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | catuppadānaṁ → catuppadānam (pts) | sarīsapattāya → siriṁsapattāya tesaṁ (pts) | jātinirodhā → jāti-nirodhā (pts) | jarāmaraṇaṁ → jarā-maraṇaṁ (pts)Das heißt, es gäbe keine Wiedergeburt von Lebewesen in ihren verschiedenen Bereichen – keine Wiedergeburt von Göttern, Zentauren, Geistern, Geschöpfen, Menschen, Vierfüßlern, Vögeln oder Kriechtieren in ihren jeweiligen Bereichen. Wenn es überhaupt keine Wiedergeburt gäbe, mit dem Aufhören der Wiedergeburt, wären da noch Alter und Tod zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo jarāmaraṇassa, yadidaṁ jāti.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | jarāmaraṇassa → jarā-maraṇassa (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Alter und Tod: nämlich Wiedergeburt.
‘Bhavapaccayā jātī’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā bhavapaccayā jāti.
bhavapaccayā → bhava-paccayā (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)‚Fortgesetztes Dasein ist die Bedingung für Wiedergeburt‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Bhavo ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt kein fortgesetztes Dasein, nirgends und für niemanden.
kāmabhavo vā rūpabhavo vā arūpabhavo vā, sabbaso bhave asati bhavanirodhā api nu kho jāti paññāyethā”ti?
vā → (bj, pts) | vā → Bm K have vā after each bhavo. (pts note) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | kāmabhavo → kāma-bhavo rūpa-bhavo arūpa-bhavo (pts) | rūpabhavo vā arūpabhavo vā sabbaso → sabbasso (pts) | bhavanirodhā → bhava-nirodhā (pts)Das heißt, es gäbe kein fortgesetztes Dasein im Bereich der Sinne, im Bereich der leuchtenden Form oder im formlosen Bereich. Wenn es überhaupt kein fortgesetztes Dasein gäbe, mit dem Aufhören des fortgesetzten Daseins, wäre da noch Wiedergeburt zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo jātiyā, yadidaṁ bhavo.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Wiedergeburt: nämlich fortgesetztes Dasein.
‘Upādānapaccayā bhavo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā upādānapaccayā bhavo.
upādānapaccayā bhavoti → upādāna-paccayā bhavo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | upādānapaccayā → upādāna-paccayā (pts)‚Ergreifen ist die Bedingung für fortgesetztes Dasein‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Upādānañca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyadīdaṁ (sya-all) | upādānañca → upādānaṁ va (pts) | seyyathidaṁ kāmupādānaṁ → seyyathīdaṁ kāmūpādanaṁ (pts) | upādānañca → upādānaṁ ca (bjt)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt kein Ergreifen, nirgends und für niemanden.
kāmupādānaṁ vā diṭṭhupādānaṁ vā sīlabbatupādānaṁ vā attavādupādānaṁ vā, sabbaso upādāne asati upādānanirodhā api nu kho bhavo paññāyethā”ti?
kāmupādānaṁ → kāmūpādānaṁ (bj) | diṭṭhupādānaṁ → diṭṭhūpādānaṁ (bj, pts) | sīlabbatupādānaṁ → sīlabbatūpādānaṁ (bj, pts) | attavādupādānaṁ → attavādūpādānaṁ (bj, pts) | kāmūpādanaṁ → Sdt Bm Gr kāmup-, diṭṭhup-, &c. (pts note) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | upādānanirodhā → upādāna-nirodhā (pts)Das heißt, es gäbe kein Ergreifen von Sinnenfreuden, von Ansichten, von Regeln und Gelübden und von Selbsttheorien. Wenn es überhaupt kein Ergreifen gäbe, mit dem Aufhören des Ergreifens, wäre da noch fortgesetztes Dasein zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo bhavassa, yadidaṁ upādānaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für fortgesetztes Dasein: nämlich Ergreifen.
‘Taṇhāpaccayā upādānan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā taṇhāpaccayā upādānaṁ.
taṇhāpaccayā upādānanti → taṇhā-paccayā upādānan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | taṇhāpaccayā → taṇhā-paccayā (pts)‚Verlangen ist die Bedingung für Ergreifen‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Taṇhā ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt kein Verlangen, nirgends und für niemanden.
rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā, sabbaso taṇhāya asati taṇhānirodhā api nu kho upādānaṁ paññāyethā”ti?
paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | rūpataṇhā saddataṇhā → rūpa-taṇhā sadda-taṇhā (pts) | rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā → rasa-taṇhā phoṭṭhabba-taṇhā dhamma-taṇhā (pts) | taṇhānirodhā → taṇhā-nirodhā (pts)Das heißt, es gäbe kein Verlangen nach Bildern, Tönen, Gerüchen, Geschmäcken, Berührungen und Vorstellungen. Wenn es überhaupt kein Verlangen gäbe, mit dem Aufhören des Verlangens, wäre da noch Ergreifen zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo upādānassa, yadidaṁ taṇhā.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Ergreifen: nämlich Verlangen.
‘Vedanāpaccayā taṇhā’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā vedanāpaccayā taṇhā.
imināpetaṁ → iminā petaṁ (bjt) | vedanāpaccayā taṇhāti → vedanā-paccayā taṇhā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | vedanāpaccayā → vedanā-paccayā (pts)‚Gefühl ist die Bedingung für Verlangen‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Vedanā ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt kein Gefühl, nirgends und für niemanden.
cakkhusamphassajā vedanā sotasamphassajā vedanā ghānasamphassajā vedanā jivhāsamphassajā vedanā kāyasamphassajā vedanā manosamphassajā vedanā, sabbaso vedanāya asati vedanānirodhā api nu kho taṇhā paññāyethā”ti?
paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | cakkhusamphassajā → cakkhu-samphassajā (pts) | ghānasamphassajā → ghāna-samphassajā (pts) | kāyasamphassajā → kāya-samphassajā (pts)Das heißt, es gäbe kein Gefühl entsprungen aus Kontakt mit dem Auge, dem Ohr, der Nase, der Zunge, dem Körper oder dem Geist. Wenn es überhaupt kein Gefühl gäbe, mit dem Aufhören des Gefühls, wäre da noch Verlangen zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo taṇhāya, yadidaṁ vedanā.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Verlangen: nämlich Gefühl.
Iti kho panetaṁ, ānanda, vedanaṁ paṭicca taṇhā, taṇhaṁ paṭicca pariyesanā, pariyesanaṁ paṭicca lābho, lābhaṁ paṭicca vinicchayo, vinicchayaṁ paṭicca chandarāgo, chandarāgaṁ paṭicca ajjhosānaṁ, ajjhosānaṁ paṭicca pariggaho, pariggahaṁ paṭicca macchariyaṁ, macchariyaṁ paṭicca ārakkho.
ārakkho → ārakkho ārakkhaṁ paṭicca (sya-all) | panetaṁ → (pts) | kho → Bm Gr K add pan'; etaṁ. (pts note) | ārakkho → K adds ārakkhaṁ paticca, and runs on as at 10, omitting all the first passage. 2 Sd tvaṁtva. (pts note) | chandarāgo chandarāgaṁ → chanda-rāgo chanda-rāgaṁ (pts)So kommt es also, Ānanda, dass Gefühl zu Verlangen führt. Verlangen führt zu Suchen. Suchen führt zu Erlangen von Besitz. Erlangen von Besitz führt zu Bewerten. Bewerten führt zu Sehnen und Begehren. Sehnen und Begehren führen zu Anhänglichkeit. Anhänglichkeit führt zu Eigentümerschaft. Eigentümerschaft führt zu Geiz. Geiz führt zu Schutzmaßnahmen.
Ārakkhādhikaraṇaṁ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.
daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → paṭicca daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvantuvaṁpesuññamusāvādā (bj); daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvapesuññamusāvādā (pts) | ārakkhādhikaraṇaṁ → ārakkhaṁ paṭicca ārakkhādhīkaraṇaṁ (bj: syā) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → paṭicca daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesuñña-musāvādā (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaṁtuva-pesuñña-musāvādā (pts)Aufgrund von Schutzmaßnahmen kommen zahlreiche schlechte, untaugliche Dinge zustande: das Greifen zu Stock und Schwert, Zank, Zwist, Streit, Anschuldigungen, entzweiende Rede und Lügen.
‘Ārakkhādhikaraṇaṁ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavantī’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā ārakkhādhikaraṇaṁ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.
daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvantuvaṁpesiññamusāvādā (bj); daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvapesuññamusāvādā (pts) | Ārakkhādhikaraṇaṁ → ārakkhaṁ paṭicca ārakkhādhikaraṇaṁ (cck: syā.) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesuñña-musāvādā (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesiñña-musāvādā (bjt) | ārakkhādhikaraṇaṁ daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādāna kalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā (th) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādāna kalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā (th) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvaṁtuva-pesuñña-musā-vādā (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādānakalaha-viggaha-vivāda-tuvaṁtuva-pesuñña-musā-vādā (pts)‚Aufgrund von Schutzmaßnahmen kommen zahlreiche schlechte, untaugliche Dinge zustande: das Greifen zu Stock und Schwert, Zank, Zwist, Streit, Anschuldigungen, entzweiende Rede und Lügen‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Ārakkho ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso ārakkhe asati ārakkhanirodhā api nu kho daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhaveyyun”ti?
ca → va (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvapesuññamusāvādā (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesuñña-musāvādā (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁ tuvaṁpesuññamusāvādā (th) | ārakkhanirodhā → ārakkha-nirodhā (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādā → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivādatuvaṁtuva-pesuñña-musāvādā (pts) | sambhaveyyunti → sambhaveyyun ti (pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt keine Schutzmaßnahmen, nirgends und für niemanden. Wenn es überhaupt keine Schutzmaßnahmen gäbe, mit dem Aufhören von Schutzmaßnahmen, würden da diese schlechten, untauglichen Dinge noch zustande kommen?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ anekesaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ sambhavāya yadidaṁ ārakkho.
daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvapesuññamusāvādānaṁ (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādāna-satthādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṁ-pesuñña-musāvādānaṁ (bjt) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivāda tuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ (th) | tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ → daṇḍādāna-satthādāna-kalahaviggaha-vivāda-tuvaṁtuva-pesuñña-musāvādānaṁ (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für das Zustandekommen dieser schlechten, untauglichen Dinge: nämlich Schutzmaßnahmen.
‘Macchariyaṁ paṭicca ārakkho’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā macchariyaṁ paṭicca ārakkho.
ārakkhoti → ārakkho ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)‚Geiz führt zu Schutzmaßnahmen‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Macchariyañca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso macchariye asati macchariyanirodhā api nu kho ārakkho paññāyethā”ti?
macchariyañca → macchariyaṁ va (pts) | macchariyañca → macchariyaṁ ca (bjt) | macchariyanirodhā → macchariya-nirodhā (pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt keinen Geiz, nirgends und für niemanden. Wenn es überhaupt keinen Geiz gäbe, mit dem Aufhören des Geizes, wären da noch Schutzmaßnahmen zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo ārakkhassa, yadidaṁ macchariyaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Schutzmaßnahmen: nämlich Geiz.
‘Pariggahaṁ paṭicca macchariyan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā pariggahaṁ paṭicca macchariyaṁ.
macchariyanti → macchariyan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)‚Eigentümerschaft führt zu Geiz‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Pariggaho ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso pariggahe asati pariggahanirodhā api nu kho macchariyaṁ paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | pariggahanirodhā → pariggaha-nirodhā (pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt keine Eigentümerschaft, nirgends und für niemanden. Wenn es überhaupt keine Eigentümerschaft gäbe, mit dem Aufhören der Eigentümerschaft, wäre da noch Geiz zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo macchariyassa, yadidaṁ pariggaho.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Geiz: nämlich Eigentümerschaft.
‘Ajjhosānaṁ paṭicca pariggaho’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā ajjhosānaṁ paṭicca pariggaho.
pariggahoti → pariggaho ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)‚Anhänglichkeit führt zu Eigentümerschaft‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Ajjhosānañca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso ajjhosāne asati ajjhosānanirodhā api nu kho pariggaho paññāyethā”ti?
ajjhosānañca → ajjhosānaṁ va (pts) | va → Scd Gr omit va; Bm ca; K -nañ ca. (pts note) | ajjhosānañca → ajjhosānaṁ ca (bjt) | ajjhosānanirodhā → ajjhosāna nirodhā (bjt) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | ajjhosānanirodhā → ajjhosāna-nirodhā (pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt keine Anhänglichkeit, nirgends und für niemanden. Wenn es überhaupt keine Anhänglichkeit gäbe, mit dem Aufhören der Anhänglichkeit, wäre da noch Eigentümerschaft zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo pariggahassa—yadidaṁ ajjhosānaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Eigentümerschaft: nämlich Anhänglichkeit.
‘Chandarāgaṁ paṭicca ajjhosānan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā chandarāgaṁ paṭicca ajjhosānaṁ.
chandarāgaṁ → chanda-rāgaṁ (pts) | ajjhosānanti → ajjhosānan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)‚Sehnen und Begehren führen zu Anhänglichkeit‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Chandarāgo ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso chandarāge asati chandarāganirodhā api nu kho ajjhosānaṁ paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | chandarāgo ca → chanda-rāgo va (pts) | chandarāge → chanda-rāge (pts) | chandarāganirodhā → chanda-rāga-nirodhā (pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt kein Sehnen und Begehren, nirgends und für niemanden. Wenn es überhaupt kein Sehnen und Begehren gäbe, mit dem Aufhören von Sehnen und Begehren, wäre da noch Anhänglichkeit zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo ajjhosānassa, yadidaṁ chandarāgo.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Anhänglichkeit: nämlich Sehnen und Begehren.
‘Vinicchayaṁ paṭicca chandarāgo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā vinicchayaṁ paṭicca chandarāgo.
chandarāgoti → chanda-rāgo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | chandarāgo → chanda-rāgo (pts)‚Bewerten führt zu Sehnen und Begehren‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Vinicchayo ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso vinicchaye asati vinicchayanirodhā api nu kho chandarāgo paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | va → Bm Gr K ca. (pts note) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | vinicchayanirodhā → vinicchaya-nirodhā (pts) | chandarāgo → chanda-rāgo (pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt kein Bewerten, nirgends und für niemanden. Wenn es überhaupt kein Bewerten gäbe, mit dem Aufhören des Bewertens, wären da noch Sehnen und Begehren zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo chandarāgassa, yadidaṁ vinicchayo.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | chandarāgassa → chanda-rāgassa (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Sehnen und Begehren: nämlich Bewerten.
‘Lābhaṁ paṭicca vinicchayo’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā lābhaṁ paṭicca vinicchayo.
vinicchayoti → vinicchayo ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)‚Erlangen von Besitz führt zu Bewerten‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Lābho ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso lābhe asati lābhanirodhā api nu kho vinicchayo paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | lābhanirodhā → lābha-nirodhā (pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt kein Erlangen von Besitz, nirgends und für niemanden. Wenn es überhaupt kein Erlangen von Besitz gäbe, mit dem Aufhören des Erlangens von Besitz, wäre da noch Bewerten zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo vinicchayassa, yadidaṁ lābho.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Bewerten: nämlich Erlangen von Besitz.
‘Pariyesanaṁ paṭicca lābho’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā pariyesanaṁ paṭicca lābho.
lābhoti → lābho ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)‚Suchen führt zu Erlangen von Besitz‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Pariyesanā ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, sabbaso pariyesanāya asati pariyesanānirodhā api nu kho lābho paññāyethā”ti?
ca → va (pts) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt kein Suchen, nirgends und für niemanden. Wenn es überhaupt kein Suchen gäbe, mit dem Aufhören des Suchens, wäre da noch Erlangen von Besitz zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo lābhassa, yadidaṁ pariyesanā.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Erlangen von Besitz: nämlich Suchen.
‘Taṇhaṁ paṭicca pariyesanā’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā taṇhaṁ paṭicca pariyesanā.
pariyesanāti → pariyesanā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts)‚Verlangen führt zu Suchen‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Taṇhā ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt kein Verlangen, nirgends und für niemanden.
kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā, sabbaso taṇhāya asati taṇhānirodhā api nu kho pariyesanā paññāyethā”ti?
taṇhāya asati → (bj) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā → kāma-taṇhā bhava-taṇhā vibhava-taṇhā (pts) | taṇhānirodhā → taṇhā-nirodhā (pts)Das heißt, es gäbe kein Verlangen nach Sinnenfreuden, Verlangen nach Dasein oder Verlangen nach Nicht-Dasein. Wenn es überhaupt kein Verlangen gäbe, mit dem Aufhören des Verlangens, wäre da noch Suchen zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo pariyesanāya, yadidaṁ taṇhā.
etaṁ → esaṁ (pts) | tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Suchen: nämlich Verlangen.
Iti kho, ānanda, ime dve dhammā dvayena vedanāya ekasamosaraṇā bhavanti.
dhammā → ime dhammā (mr) | dhammā → ime dhammā (cck: ka.) | dve → Bm omits. (pts note) | dvayena → Sc corrected from dveyena; Sdt dveyena. (pts note) | eka-samosaraṇā → Sc -ṇaṁ. (pts note)Und so, Ānanda, sind diese beiden Dinge durch die beiden Aspekte des Gefühls vereint.
‘Phassapaccayā vedanā’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā phassapaccayā vedanā.
imināpetaṁ → iminā petaṁ (bjt) | phassapaccayā vedanāti → phassa-paccayā vedanā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | phassapaccayā → phassa-paccayā (pts)‚Kontakt ist die Bedingung für Gefühl‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Phasso ca hi, ānanda, nābhavissa sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ kassaci kimhici, seyyathidaṁ—
ca → va (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Angenommen, es gäbe ganz und gar überhaupt keinen Kontakt, nirgends und für niemanden.
cakkhusamphasso sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphasso manosamphasso, sabbaso phasse asati phassanirodhā api nu kho vedanā paññāyethā”ti?
paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | cakkhusamphasso sotasamphasso ghānasamphasso jivhāsamphasso kāyasamphasso → cakkhu-samphasso sota-samphasso ghāna-samphasso jivhā-samphasso kāya-samphasso (pts) | phassanirodhā → phassa-nirodhā (pts)Das heißt, es gäbe keinen Kontakt mit dem Auge, dem Ohr, der Nase, der Zunge, dem Körper oder dem Geist. Wenn es überhaupt keinen Kontakt gäbe, mit dem Aufhören des Kontakts, wäre da noch Gefühl zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo vedanāya, yadidaṁ phasso.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Gefühl: nämlich Kontakt.
‘Nāmarūpapaccayā phasso’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā nāmarūpapaccayā phasso.
nāmarūpapaccayā phassoti → nāmarūpa-paccayā phasso ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | nāmarūpapaccayā → nāmarūpa-paccayā (pts)‚Name und Form sind die Bedingung für Kontakt‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Yehi, ānanda, ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi yehi uddesehi nāmakāyassa paññatti hoti, tesu ākāresu tesu liṅgesu tesu nimittesu tesu uddesesu asati api nu kho rūpakāye adhivacanasamphasso paññāyethā”ti?
nāmakāyassa → nāma-kāyassa (pts) | rūpakāye → rūpa-kāye (pts)Angenommen, es gäbe keine der Eigenschaften, Eigenarten, Merkmale und Einzelheiten, durch die man die Gruppe der als Name bekannten Erscheinungen bestimmen kann. Wäre dann noch ein benennender Kontakt in der Gruppe der als Form bekannten Erscheinungen zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Yehi, ānanda, ākārehi yehi liṅgehi yehi nimittehi yehi uddesehi rūpakāyassa paññatti hoti, tesu ākāresu …pe… tesu uddesesu asati api nu kho nāmakāye paṭighasamphasso paññāyethā”ti?
+ → tesu liṅgesu tesu nimittesu (bjt, th, pts) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt) | rūpakāyassa → rūpa-kāyassa (pts) | nāmakāye paṭighasamphasso → nāma-kāye paṭigha-samphasso (pts)„Angenommen, es gäbe keine der Eigenschaften, Eigenarten, Merkmale und Einzelheiten, durch die man die Gruppe der als Form bekannten Erscheinungen, bestimmen kann. Wäre dann noch ein aufprallender Kontakt in der Gruppe der als Name bekannten Erscheinungen zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Yehi, ānanda, ākārehi …pe… yehi uddesehi nāmakāyassa ca rūpakāyassa ca paññatti hoti, tesu ākāresu …pe… tesu uddesesu asati api nu kho adhivacanasamphasso vā paṭighasamphasso vā paññāyethā”ti?
+ → yehi liṅgehi yehi nimittehi (bjt) | + → tesu liṅgesu tesu nimittesu (bjt) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt)„Angenommen, es gäbe keine der Eigenschaften, Eigenarten, Merkmale und Einzelheiten, durch die man die Gruppe der als Name bekannten Erscheinungen und die Gruppe der als Form bekannten Erscheinungen bestimmen kann. Wäre dann noch ein benennender Kontakt oder ein aufprallender Kontakt zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Yehi, ānanda, ākārehi …pe… yehi uddesehi nāmarūpassa paññatti hoti, tesu ākāresu …pe… tesu uddesesu asati api nu kho phasso paññāyethā”ti?
ānanda → ānandā (pts) | + → yehi liṅgehi yehi nimittehi (bjt) | + → tesu liṅgesu tesu nimittesu (bjt) | paññāyethāti → paññāyethā ti (bjt)„Angenommen, es gäbe keine der Eigenschaften, Eigenarten, Merkmale und Einzelheiten, durch die man Namen und Form bestimmen kann. Wäre dann noch Kontakt zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo phassassa, yadidaṁ nāmarūpaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Kontakt: nämlich Name und Form.
‘Viññāṇapaccayā nāmarūpan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ.
viññāṇapaccayā nāmarūpanti → viññāṇa-paccayā nāma-rūpan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ → viññāṇa-paccayā nāma-rūpaṁ viññāṇaṁ (pts)‚Bewusstsein ist die Bedingung für Namen und Form‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Viññāṇañca hi, ānanda, mātukucchismiṁ na okkamissatha, api nu kho nāmarūpaṁ mātukucchismiṁ samuccissathā”ti?
mātukucchismiṁ samuccissathāti → mātu kucchismiṁ samucchijjissathāti (sya-all); mātu kucchismiṁ samucchissathāti (pts) | viññāṇañca → viññāṇaṁ va (pts) | mātukucchismiṁ → mātu kucchiṁ (pts) | kucchiṁ → So SS. Bm Gr K kucchismiṁ. (pts note) | viññāṇañca → viññāṇaṁ ca (bjt) | nāmarūpaṁ mātukucchismiṁ samuccissathāti → nāma-rūpaṁ mātu kucchismiṁ samucchissathāti (pts)Wenn kein Bewusstsein im Schoß der Mutter empfangen würde, würden dann Name und Form dort gerinnen?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Viññāṇañca hi, ānanda, mātukucchismiṁ okkamitvā vokkamissatha, api nu kho nāmarūpaṁ itthattāya abhinibbattissathā”ti?
mātukucchismiṁ → mātukucchiṁ (bj, pts) | viññāṇañca → viññāṇaṁ va (pts) | kucchiṁ → Bm Gr K kucchismiṁ. (pts note) | viññāṇañca → viññāṇaṁ ca (bjt) | mātukucchismiṁ → mātu kucchismiṁ (th) | mātukucchismiṁ → mātu kucchiṁ (pts) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts)„Wenn Bewusstsein im Schoß der Mutter empfangen würde und dann verloren ginge, würden dann Name und Form an diesem Ort geboren werden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Viññāṇañca hi, ānanda, daharasseva sato vocchijjissatha kumārakassa vā kumārikāya vā, api nu kho nāmarūpaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissathā”ti?
vuddhiṁ virūḷhiṁ → vuḍḍhiṁ viruḷhiṁ (sya-all) | viññāṇañca → viññāṇaṁ va (pts) | kumārakassa → kumārassa (pts) | kumārassa → K kumārakassa. (pts note) | vuddhiṁ → K vuḍḍhiṁ. (pts note) | viññāṇañca → viññāṇaṁ ca (bjt) | daharasseva → daharass eva (pts) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpam (pts)„Wenn das Bewusstsein eines kleinen Jungen oder Mädchens abgeschnitten würde, würden dann Name und Form wachsen, größer werden und zur Reife kommen?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo nāmarūpassa—yadidaṁ viññāṇaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts) | nāmarūpassa → nāma-rūpassa (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Namen und Form: nämlich Bewusstsein.
‘Nāmarūpapaccayā viññāṇan’ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, tadānanda, imināpetaṁ pariyāyena veditabbaṁ, yathā nāmarūpapaccayā viññāṇaṁ.
nāmarūpapaccayā viññāṇanti → nāmarūpa-paccayā viññāṇan ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | tadānanda imināpetaṁ → tad ānanda iminā p etaṁ (pts) | nāmarūpapaccayā → nāmarūpa-paccayā (pts)‚Name und Form sind die Bedingung für Bewusstsein‘ – das habe ich gesagt. Eine Art, zu verstehen, wie das gemeint ist, ist diese:
Viññāṇañca hi, ānanda, nāmarūpe patiṭṭhaṁ na labhissatha, api nu kho āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ dukkhasamudayasambhavo paññāyethā”ti?
na labhissatha → nālabhissatha (sya-all, pts) | jātijarāmaraṇaṁ dukkhasamudayasambhavo → jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo (sya-all) | viññāṇañca → viññāṇaṁ va (pts) | āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ dukkhasamudayasambhavo → āyati jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo (pts) | dukkhasamudayasambhavo → jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavo (cck: sī. syā. pī.) | nālabhissatha → Bm na labh-. (pts note) | āyati → Bm K āyatiṁ (pts note) | viññāṇañca → viññāṇaṁ ca (bjt) | nāmarūpe → nāma-rūpe (pts) | āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ dukkhasamudayasambhavo → āyati jāti-jarā-maraṇa-dukkha-samudayasambhavo (pts)Wenn Bewusstsein nicht in Namen und Form verankert würde, wäre dann das Zustandekommen des Ursprungs des Leidens, das Zustandekommen von Wiedergeburt, Alter und Tod, in der Zukunft zu finden?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, eseva hetu etaṁ nidānaṁ esa samudayo esa paccayo viññāṇassa yadidaṁ nāmarūpaṁ.
tasmātihānanda eseva → tasmāt ih ānanda es eva (pts)„Darum ist das der Grund, die Quelle, der Ursprung und die Ursache für Bewusstsein: nämlich Name und Form.
Ettāvatā kho, ānanda, jāyetha vā jīyetha vā mīyetha vā cavetha vā upapajjetha vā.
jīyetha → jiyyetha (mr) | mīyetha → miyyetha (mr) | upapajjetha → uppajjetha (pts) | jīyetha → jiyyetha (cck: ka.) | mīyetha → miyyetha (cck: ka.) | jāyetha → Sc jāyatha jāyatha. (pts note) | jīyetha → Sd jīye; Bm jiyetha. (pts note) | mīyetha → Bm miyetha. (pts note) | uppajjetha → Bm upapajjetha. (pts note)Bis zu diesem Punkt kann man wiedergeboren werden, alt werden, sterben, verscheiden oder wieder erscheinen.
Ettāvatā adhivacanapatho, ettāvatā niruttipatho, ettāvatā paññattipatho, ettāvatā paññāvacaraṁ, ettāvatā vaṭṭaṁ vattati itthattaṁ paññāpanāya yadidaṁ nāmarūpaṁ saha viññāṇena aññamaññapaccayatā pavattati.
paññattipatho → viññattipatho (bj) | vattati → vattati ettāvatā (bj); vaṭṭati (pts) | aññamaññapaccayatā pavattati → (sya-all, pts) | ettāvatā → K adds kho. (pts note) | viññāṇena → Sc adds aññamaññaṁ paccayatāya vattati; Bm adds aññamañña paccayatā pavattati. (pts note) | adhivacanapatho → adhivacana-patho (pts) | niruttipatho → nirutti-patho (pts) | nāmarūpaṁ → nāma-rūpaṁ (pts)Bis zu diesem Punkt erstreckt sich der Geltungsbereich von Benennen, Begriffsbestimmung und Beschreibung; erstreckt sich der Bereich der Weisheit; wirbelt der Kreislauf der Wiedergeburten, sodass es diesen Daseinszustand geben kann: nämlich Name und Form zusammen mit Bewusstsein.
2. Attapaññatti2. Das Selbst beschreiben
Kittāvatā ca, ānanda, attānaṁ paññapento paññapeti?
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | paññapeti → paññāpento paññāpetītipi pāṭho (sya-all note) | paññāpento → K pannap- throughout. (pts note)Die, die ein Selbst beschreiben: Inwiefern beschreiben sie es?
Rūpiṁ vā hi, ānanda, parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti:
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Sie beschreiben es als geformt und begrenzt:
‘rūpī me paritto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)‚Mein Selbst ist geformt und begrenzt.‘
Rūpiṁ vā hi, ānanda, anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti:
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Oder sie beschreiben es als geformt und unendlich:
‘rūpī me ananto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)‚Mein Selbst ist geformt und unendlich.‘
Arūpiṁ vā hi, ānanda, parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti:
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Oder sie beschreiben es als formlos und begrenzt:
‘arūpī me paritto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)‚Mein Selbst ist formlos und begrenzt.‘
Arūpiṁ vā hi, ānanda, anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti:
paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Oder sie beschreiben es als formlos und unendlich:
‘arūpī me ananto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)‚Mein Selbst ist formlos und unendlich.‘
Tatrānanda, yo so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti.
rūpiṁ → rūpī (mr) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | paññapeti → paññāpetto paññāpeti (bj: katthaci) | tatrānanda → tatr ānanda (pts)Nehmen wir nun die, die das Selbst als geformt und begrenzt beschreiben.
Etarahi vā so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, tattha bhāviṁ vā so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpento paññāpeti tatthabhāviṁ (pts) | paññapento paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpento paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | vā → va (pts) | panassa → pan assa (pts)Sie beschreiben das Selbst als geformt und begrenzt in der Gegenwart; oder als etwas, das mit Gewissheit an einem anderen Ort geformt und begrenzt sein wird; oder sie denken: ‚Obwohl es nicht so ist, werde ich sicherstellen, dass es das bekommt, was nötig ist, damit es so wird.‘
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, rūpiṁ parittattānudiṭṭhi anusetīti iccālaṁ vacanāya.
parittattānudiṭṭhi → anantattānudiṭṭhi (pts) | iccālaṁ → icc alaṁ (pts) | rūpiṁ → rūpī (cck: ka.) | rūpiṁ → Bm rūpī (arūpī) throughout. (pts note) | alaṁ → Bm K iccālaṁ throughout. (pts note)Wenn das so ist, dann ist es angebracht, zu sagen, dass bei ihnen der Glaube an ein Selbst als geformt und begrenzt zugrunde liegt.
Tatrānanda, yo so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti.
rūpiṁ → rūpī (mr) | rūpiṁ anantaṁ → arūpiṁ parittaṁ (pts) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | tatrānanda → tatr ānanda (pts)Nehmen wir nun die, die das Selbst als geformt und unendlich beschreiben …
Etarahi vā so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, tattha bhāviṁ vā so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpento paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | panassa → pan assa (pts)
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, rūpiṁ anantattānudiṭṭhi anusetīti iccālaṁ vacanāya.
rūpiṁ → arūpiṁ (pts) | iccālaṁ → icc alaṁ (pts) | rūpiṁ → rūpī (cck: ka.)
Tatrānanda, yo so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti.
arūpiṁ → arūpī (mr) | arūpiṁ → rūpiṁ (pts) | paññapento paññapeti → na paññāpento na paññāpeti (pts)als formlos und begrenzt …
Etarahi vā so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, tattha bhāviṁ vā so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | arūpiṁ → rūpiṁ (pts) | paññapento paññapeti → na paññāpento na paññāpeti (pts)
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, arūpiṁ parittattānudiṭṭhi anusetīti iccālaṁ vacanāya.
arūpiṁ → arūpī (cck: ka.)
Tatrānanda, yo so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti.
arūpiṁ → arūpī (mr) | anantaṁ → parittaṁ (pts) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)oder als formlos und unendlich.
Etarahi vā so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, tattha bhāviṁ vā so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ paññapento paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | + → arūpim parittaṁ attānaṁ paññāpento paññāpeti tattha-bhāviṁ vā so (pts) | anantaṁ → parittaṁ (pts) | paññapento paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpento paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts) | panassa → pan assa (pts)Sie beschreiben das Selbst als formlos und unendlich in der Gegenwart; oder als etwas, das mit Gewissheit an einem anderen Ort formlos und unendlich sein wird; oder sie denken: ‚Obwohl es nicht so ist, werde ich sicherstellen, dass es das bekommt, was nötig ist, damit es so wird.‘
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, arūpiṁ anantattānudiṭṭhi anusetīti iccālaṁ vacanāya.
arūpiṁ → arūpī (cck: ka.) | iccālaṁ → alaṁ (pts)Wenn das so ist, dann ist es angebracht, zu sagen, dass bei ihnen der Glaube an ein Selbst als formlos und unendlich zugrunde liegt.
Ettāvatā kho, ānanda, attānaṁ paññapento paññapeti.
paññapeti → paññapetīti (sya-all) | + → kittāvatācānanda (bjt) | paññapento paññapeti → paññāpento paññāpeti (pts)Die, die ein Selbst beschreiben: Insofern beschreiben sie es.
3. Naattapaññatti3. Das Selbst nicht beschreiben
Kittāvatā ca, ānanda, attānaṁ na paññapento na paññapeti?
kittāvatā ca ānanda → kittāvatācānanda (bj) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Die, die kein Selbst beschreiben: Inwiefern beschreiben sie es nicht?
Rūpiṁ vā hi, ānanda, parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti:
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Sie beschreiben es nicht als geformt und begrenzt …
‘rūpī me paritto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)
Rūpiṁ vā hi, ānanda, anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti:
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)nicht als geformt und unendlich …
‘rūpī me ananto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)
Arūpiṁ vā hi, ānanda, parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti:
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)nicht als formlos und begrenzt …
‘arūpī me paritto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)
Arūpiṁ vā hi, ānanda, anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti:
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)und nicht als formlos und unendlich:
‘arūpī me ananto attā’ti.
attāti → attā ti (pts)‚Mein Selbst ist formlos und unendlich.‘
Tatrānanda, yo so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti.
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)Nehmen wir nun die, die das Selbst nicht als geformt und begrenzt beschreiben …
Etarahi vā so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviṁ vā so rūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa na hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts) | panassa → pan assa (pts)
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, rūpiṁ parittattānudiṭṭhi nānusetīti iccālaṁ vacanāya.
iccālaṁ → icc alaṁ (pts)
Tatrānanda, yo so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti.
paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts) | tatrānanda → tatr ānanda (pts)nicht als geformt und unendlich …
Etarahi vā so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviṁ vā so rūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa na hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tatthabhāviṁ (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | panassa → pan assa (pts)
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, rūpiṁ anantattānudiṭṭhi nānusetīti iccālaṁ vacanāya.
iccālaṁ → icc alaṁ (pts)
Tatrānanda, yo so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti.
parittaṁ attānaṁ → anantaṁ attanaṁ (pts) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)nicht als formlos und begrenzt …
Etarahi vā so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviṁ vā so arūpiṁ parittaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa na hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tatthabhāviṁ (pts) | parittaṁ → anantaṁ (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, arūpiṁ parittattānudiṭṭhi nānusetīti iccālaṁ vacanāya.
Tatrānanda, yo so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti.
attānaṁ → attanaṁ (pts) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts)und nicht als formlos und unendlich.
Etarahi vā so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, tattha bhāviṁ vā so arūpiṁ anantaṁ attānaṁ na paññapento na paññapeti, ‘atathaṁ vā pana santaṁ tathattāya upakappessāmī’ti iti vā panassa na hoti.
tattha bhāviṁ → tathābhāviṁ (sya-all) | anantaṁ → parittaṁ (pts) | paññapento → paññāpento (pts) | paññapeti tattha bhāviṁ → paññāpeti tattha-bhāviṁ (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts) | panassa → pan assa (pts)Sie beschreiben das Selbst nicht als formlos und unendlich in der Gegenwart; auch nicht als etwas, das mit Gewissheit an einem anderen Ort formlos und unendlich sein wird; und sie denken auch nicht: ‚Obwohl es nicht so ist, werde ich sicherstellen, dass es das bekommt, was nötig ist, damit es so wird.‘
Evaṁ santaṁ kho, ānanda, arūpiṁ anantattānudiṭṭhi nānusetīti iccālaṁ vacanāya.
iccālaṁ → alaṁ (pts)Wenn das so ist, dann ist es angebracht, zu sagen, dass bei ihnen kein Glaube an ein Selbst als formlos und unendlich zugrunde liegt.
Ettāvatā kho, ānanda, attānaṁ na paññapento na paññapeti.
paññapeti → paññapetīti (sya-all); paññāpeti (pts) | paññapento → paññāpento (pts)Die, die kein Selbst beschreiben: Insofern beschreiben sie es nicht.
4. Attasamanupassanā4. Das Selbst betrachten
Kittāvatā ca, ānanda, attānaṁ samanupassamāno samanupassati?Die, die ein Selbst betrachten: Inwiefern betrachten sie es?
Vedanaṁ vā hi, ānanda, attānaṁ samanupassamāno samanupassati:Sie betrachten Gefühl als Selbst:
‘vedanā me attā’ti.
attāti → attā ti (pts)‚Gefühl ist mein Selbst.‘
‘Na heva kho me vedanā attā, appaṭisaṁvedano me attā’ti iti vā hi, ānanda, attānaṁ samanupassamāno samanupassati.
heva → h eva (pts) | attāti → attā ti (pts)Oder sie betrachten es so: ‚Gefühl ist bestimmt nicht mein Selbst. Mein Selbst erlebt kein Gefühl.‘
‘Na heva kho me vedanā attā, nopi appaṭisaṁvedano me attā, attā me vediyati, vedanādhammo hi me attā’ti iti vā hi, ānanda, attānaṁ samanupassamāno samanupassati.
vediyati → vedayati (bj, sya-all) | me → Sct omit. So do SS in the repetition, 31. (pts note) | vediyati → K vedayati throughout. (pts note) | heva → h eva (pts) | nopi → no pi (pts) | vedanādhammo → vedanā-dhammo (pts) | attāti → attā ti (pts)Oder sie betrachten es so: ‚Gefühl ist bestimmt nicht mein Selbst. Aber es ist nicht so, dass mein Selbst kein Gefühl erleben würde. Mein Selbst fühlt, denn mein Selbst ist dem Fühlen unterworfen.‘
Tatrānanda, yo so evamāha:
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | evamāha → evam āha (pts)Nehmen wir nun die, die sagen:
‘vedanā me attā’ti,
attāti → attā ti (pts)‚Gefühl ist mein Selbst.‘
so evamassa vacanīyo:
evamassa → evam assa (pts)Zu ihnen sollst du sagen:
‘tisso kho imā, āvuso, vedanā—‚Geehrter, es gibt drei Gefühle:
sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā.
adukkhamasukhā → adukkhāmasukhā (pts) | adukkhamasukhā → adukkhā-m-asukhā (pts)angenehm, schmerzhaft und neutral.
Imāsaṁ kho tvaṁ tissannaṁ vedanānaṁ katamaṁ attato samanupassasī’ti?
kho → (pts) | attato → attano (pts) | tvaṁ → Bm Gr K imāsaṁ kho tvaṁ; Scd omit tvam. (pts note) | samanupassasīti → Scdt -passatīti. (pts note)Welches davon betrachtest du als dein Selbst?‘
Yasmiṁ, ānanda, samaye sukhaṁ vedanaṁ vedeti, neva tasmiṁ samaye dukkhaṁ vedanaṁ vedeti, na adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedeti;
neva → n eva (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts)Ānanda, zu einer Zeit, zu der du ein angenehmes Gefühl fühlst, fühlst du kein schmerzhaftes oder neutrales Gefühl;
sukhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti.
sukhaṁyeva → sukhaṁ yeva (bjt, pts)du fühlst nur ein angenehmes Gefühl.
Yasmiṁ, ānanda, samaye dukkhaṁ vedanaṁ vedeti, neva tasmiṁ samaye sukhaṁ vedanaṁ vedeti, na adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedeti;
yasmiṁ ānanda → n eva tasmiṁ (pts) | neva → n eva (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts)Zu einer Zeit, zu der du ein schmerzhaftes Gefühl fühlst, fühlst du kein angenehmes oder neutrales Gefühl;
dukkhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti.
dukkhaṁyeva → dukkhaṁ yeva (bjt, pts)du fühlst nur ein schmerzhaftes Gefühl.
Yasmiṁ, ānanda, samaye adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedeti, neva tasmiṁ samaye sukhaṁ vedanaṁ vedeti, na dukkhaṁ vedanaṁ vedeti;
adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts) | neva → n eva (pts)Zu einer Zeit, zu der du ein neutrales Gefühl fühlst, fühlst du kein angenehmes oder schmerzhaftes Gefühl;
adukkhamasukhaṁyeva tasmiṁ samaye vedanaṁ vedeti.
adukkhamasukhaṁyeva → adukkhamasukhaṁ yeva (bjt) | adukkhamasukhaṁyeva → adukkha-m-asukhaṁ yeva (pts)du fühlst nur ein neutrales Gefühl.
Sukhāpi kho, ānanda, vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā.
sukhāpi → sukhā pi (pts) | saṅkhatā → saṁkhatā (pts) | khayadhammā vayadhammā → khāya-dhammā vaya-dhammā (pts) | nirodhadhammā → nirodha-dhammā (pts)Angenehme Gefühle, schmerzhafte Gefühle, neutrale Gefühle, sie alle sind unbeständig, bedingt, abhängig entstanden und müssen enden, verschwinden, schwinden und aufhören.
Dukkhāpi kho, ānanda, vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā.
dukkhāpi → adukkhamasukhā pi (pts) | dukkhāpi → dukkhā pi (pts) | saṅkhatā → saṁkhatā (pts) | vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā → vaya-dhammā virāga-dhammā nirodha-dhammā adukkha-m-asukhā (pts)
Adukkhamasukhāpi kho, ānanda, vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā.
Tassa sukhaṁ vedanaṁ vediyamānassa ‘eso me attā’ti hoti.
vediyamānassa → vedayamānassa (bj, sya-all) | vedayamānassa → vediyamānassa (bj: katthaci) | vediyamānassa → K vedaya-. (pts note) | attāti → attā ti (pts)Wenn sie ein angenehmes Gefühl fühlen, denken sie: ‚Das ist mein Selbst.‘
Tassāyeva sukhāya vedanāya nirodhā ‘byagā me attā’ti hoti.
byagā → vyaggo (bj); vyāgā (pts1ed); byaggā (mr) | byagā → vyāgā (pts) | byagā → byaggā (cck: sī. ka.) | Vyāgā → Bm K byāgā. (pts note) | tassāyeva → tassā yeva (bjt, pts) | attāti → attā ti (pts)Wenn das angenehme Gefühl aufhört, denken sie: ‚Mein Selbst ist verfallen.‘
Dukkhaṁ vedanaṁ vediyamānassa ‘eso me attā’ti hoti.
vediyamānassa → vedayamānassa (bj, sya-all) | attāti → attā ti (pts)Wenn sie ein schmerzhaftes Gefühl fühlen, denken sie: ‚Das ist mein Selbst.‘
Tassāyeva dukkhāya vedanāya nirodhā ‘byagā me attā’ti hoti.
byagā → vyaggo (bj); vyāgā (pts) | tassāyeva → tassā yeva (bjt, pts) | attāti → attā ti (pts)Wenn das schmerzhafte Gefühl aufhört, denken sie: ‚Mein Selbst ist verfallen.‘
Adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vediyamānassa ‘eso me attā’ti hoti.
vediyamānassa → vedayamānassa (bj, sya-all) | adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts) | attāti → attā ti (pts)Wenn sie ein neutrales Gefühl fühlen, denken sie: ‚Das ist mein Selbst.‘
Tassāyeva adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā ‘byagā me attā’ti hoti.
byagā → vyaggo (bj); vyāgā (pts) | tassāyeva → tassā yeva (bjt) | tassāyeva adukkhamasukhāya → tassā yeva adukkha-masukhāya (pts) | attāti → attā ti (pts)Wenn das neutrale Gefühl aufhört, denken sie: ‚Mein Selbst ist verfallen.‘
Iti so diṭṭheva dhamme aniccasukhadukkhavokiṇṇaṁ uppādavayadhammaṁ attānaṁ samanupassamāno samanupassati, yo so evamāha: ‘vedanā me attā’ti.
aniccasukhadukkhavokiṇṇaṁ → aniccaṁ sukhaṁ dukkhaṁ vokiṇṇaṁ (bj); aniccaṁ sukhadukkhavokiṇṇaṁ (sya-all, pts) | vokiṇṇaṁ → aniccasukhadukkhavokiṇṇaṁ (bj: katthaci) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th, pts) | aniccasukhadukkhavokiṇṇaṁ uppādavayadhammaṁ → aniccaṁ sukha-dukkhavokiṇṇaṁ uppāda-vaya-dhammaṁ (pts) | evamāha → evam āha (pts) | attāti → attā ti (pts)So betrachten die, die sagen: ‚Gefühl ist mein Selbst‘, etwas als das Selbst, das offensichtlich unbeständig ist, mit Glück und Leid vermischt, und das entstehen und vergehen muss.
Tasmātihānanda, etena petaṁ nakkhamati: ‘vedanā me attā’ti samanupassituṁ.
etena petaṁ → etenapetaṁ (bjt, th) | tasmātihānanda → tasmāt ih ānanda (pts) | petaṁ → p etaṁ (pts) | attāti → attā ti (pts)Daher ist es nicht annehmbar, Gefühl als das Selbst zu betrachten.
Tatrānanda, yo so evamāha:
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | evamāha → evam āha (pts)Nehmen wir nun die, die sagen:
‘na heva kho me vedanā attā, appaṭisaṁvedano me attā’ti, so evamassa vacanīyo:
na heva → naheva (bjt) | heva → h eva (pts) | attāti → attā ti (pts) | evamassa → evam assa (pts)‚Gefühl ist bestimmt nicht mein Selbst. Mein Selbst erlebt kein Gefühl.‘ Zu ihnen sollst du sagen:
‘yattha panāvuso, sabbaso vedayitaṁ natthi api nu kho, tattha “ayamahamasmī”ti siyā’”ti?
natthi → atthi (sya-all) | ayamahamasmīti → asmīti (sya-all, pts) | ayamahamasmī’ti → ahamasmīti (bj: sīmu) | atthi → K atthi (pts note) | siyāti → siyā ti (bjt) | ayamahamasmīti → ayamahamasmī ti (ms2005) | panāvuso → pan āvuso (pts) | natthi → n atthi (pts)‚Aber Geehrter, wo es überhaupt nichts Gefühltes gibt, würde da der Gedanke „ich bin“ auftreten?‘“
“No hetaṁ, bhante”.
bhante → So all MSS. K Sum. (pts note) | hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, etena petaṁ nakkhamati: ‘na heva kho me vedanā attā, appaṭisaṁvedano me attā’ti samanupassituṁ.
me → Scd omit. (pts note) | etena petaṁ → etenapetaṁ (bjt, th) | na heva → naheva (bjt) | tasmātihānanda → tasmāt ih ānanda (pts) | petaṁ → p etaṁ (pts) | heva → h eva (pts) | attāti → attā ti (pts)„Darum ist es nicht annehmbar, das, was kein Gefühl erlebt, als das Selbst zu betrachten.
Tatrānanda, yo so evamāha:
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | evamāha → evam āha (pts)Nehmen wir nun die, die sagen:
‘na heva kho me vedanā attā, nopi appaṭisaṁvedano me attā, attā me vediyati, vedanādhammo hi me attā’ti.
vediyati → vedeti (bj); vedayati (sya-all) | me → (sya-all) | me → SS omit (see 27). (pts note) | na heva → naheva (bjt) | heva → h eva (pts) | nopi → no pi (pts) | vedanādhammo → vedanā-dhammo (pts) | attāti → attā ti (pts)‚Gefühl ist bestimmt nicht mein Selbst. Aber es ist nicht so, dass mein Selbst kein Gefühl erleben würde. Mein Selbst fühlt, denn mein Selbst ist dem Fühlen unterworfen.‘
So evamassa vacanīyo—
evamassa → evam assa (pts)Zu ihnen sollst du sagen:
vedanā ca hi, āvuso, sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ aparisesā nirujjheyyuṁ.
ca → va (pts)‚Angenommen, Gefühl würde ganz und gar vollständig restlos aufhören.
Sabbaso vedanāya asati vedanānirodhā api nu kho tattha ‘ayamahamasmī’ti siyā”ti?
ayamahamasmīti → ahamasmīti (sya-all) | Ayam → K omits ayam. (pts note) | siyāti → siyā ti (bjt) | vedanānirodhā → vedanā-nirodhā (pts) | ayamahamasmīti → ayam aham asmīti (pts)Wenn es überhaupt kein Gefühl gäbe, mit dem Aufhören von Gefühl, würde da der Gedanke „ich bin das“ auftreten?‘“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātihānanda, etena petaṁ nakkhamati: ‘na heva kho me vedanā attā, nopi appaṭisaṁvedano me attā, attā me vediyati, vedanādhammo hi me attā’ti samanupassituṁ.
vediyati → vedayati (bj, sya-all) | me → (sya-all, pts) | appaṭisaṁvedano → Bm inserts me. (pts note) | etena petaṁ → etenapetaṁ (bjt, th) | na heva → naheva (bjt) | nopi → no pi (bjt, pts) | tasmātihānanda → tasmāt ih ānanda (pts) | petaṁ → p etaṁ (pts) | heva → h eva (pts) | vedanādhammo → vedanā-dhammo (pts) | attāti → attā ti (pts)„Darum ist es nicht annehmbar, das, was dem Fühlen unterworfen ist, als das Selbst zu betrachten.
Yato kho, ānanda, bhikkhu neva vedanaṁ attānaṁ samanupassati, nopi appaṭisaṁvedanaṁ attānaṁ samanupassati, nopi ‘attā me vediyati, vedanādhammo hi me attā’ti samanupassati.
ānanda → panānanda (bj) | vediyati → vedayati (bj) | me vediyati → vedayati (sya-all) | me → MSS K. omit me. (pts note) | nopi → no pi (bjt, pts) | neva → n eva (pts) | vedanādhammo → vedanā-dhammo (pts) | attāti → attā ti (pts)
So evaṁ na samanupassanto na ca kiñci loke upādiyati,
na samanupassanto → asamanupassanto (bj) | na → (sya-all) | ca → (sya-all) | evaṁ → evaṁ asamanupassanto (pts) | samanupassanto na ca → (pts) | asamanupassanto → Bm na sam-. (pts note) | na → St Bm add ca. (pts note) | upādiyati → K upādīy-. (pts note)Wenn man nichts in dieser Weise betrachtet, ergreift man nichts in der Welt.
anupādiyaṁ na paritassati, aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati,
aparitassaṁ → aparitassanaṁ (mr) | paccattaññeva parinibbāyati → paccattaṁ yeva parinibbāyissati (bj) | anupādiyaṁ → anupādiyañca (sya-all) | aparitassaṁ → aparitassanaṁ (cck: ka.) | anupādiyaṁ → K -yañ ca. (pts note) | parinibbāyati → Bm -yissati. (pts note)Wenn man nichts ergreift, ist man nicht unruhig, und wenn man nicht unruhig ist, erlischt man aus sich selbst heraus.
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.Man versteht: ‚Wiedergeburt ist beendet; das geistliche Leben ist erfüllt; was zu tun war, ist getan; es gibt nichts weiter für diesen Ort.‘
Evaṁ vimuttacittaṁ kho, ānanda, bhikkhuṁ yo evaṁ vadeyya:
vimuttacittaṁ → vimuttaṁ (sya-all) | Evaṁ-vimutta-cittaṁ → SS vimuttaṁ; K omits cittaṁ. (pts note)Es wäre nicht angemessen, zu sagen, dass ein Mönch, dessen Geist so befreit ist, diese Ansichten hat:
‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
itissa → iti sā (sya-all, km) | paraṁ maraṇā itissa → parammaraṇā itisā (sya-all) | itissa → ti iti ssa (pts) | itissa → iti sā (cck: aṭṭhakathāyaṁ pāṭhantaraṁ) | diṭṭhīti → itissa diṭṭhītītipi pāṭho (sya-all note) | ssa → K omits sā, and onwards. 11 Sd Bm Gr K taṁ kissa. (pts note) | paraṁ → param (pts) | tadakallaṁ → tad akallaṁ (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod fort‘,
‘Na hoti tathāgato paraṁ maraṇā itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
paraṁ maraṇā itissa → parammaraṇā itisā (sya-all) | itissa → ti iti ssa (pts) | paraṁ → param (pts) | tadakallaṁ → tad akallaṁ (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod nicht fort‘,
‘Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
paraṁ maraṇā itissa → parammaraṇā itisā (sya-all) | itissa → ti iti ssa (pts) | paraṁ → param (pts) | tadakallaṁ → tad akallaṁ (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod fort und besteht auch nicht fort‘,
‘Neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
paraṁ maraṇā itissa → parammaraṇā itisā (sya-all) | itissa → ti iti ssa (pts) | ti → Bm K omit ti. (pts note) | neva → n eva (pts) | paraṁ → param (pts) | tadakallaṁ → tad akalaṁ (pts)‚Ein Klargewordener besteht nach dem Tod weder fort, noch besteht er nicht fort.‘
Taṁ kissa hetu?Warum ist das so?
Yāvatā, ānanda, adhivacanaṁ yāvatā adhivacanapatho, yāvatā nirutti yāvatā niruttipatho, yāvatā paññatti yāvatā paññattipatho, yāvatā paññā yāvatā paññāvacaraṁ, yāvatā vaṭṭaṁ, yāvatā vaṭṭati, tadabhiññāvimutto bhikkhu, tadabhiññāvimuttaṁ bhikkhuṁ ‘na jānāti na passati itissa diṭṭhī’ti, tadakallaṁ.
yāvatā vaṭṭaṁ, yāvatā vaṭṭati → yāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati (si), vattati tāvatā vaṭṭaṁ vattati (km), yavatā vaṭṭaṁ yāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati (pts1ed) | yāvatā → (bj); yāvatā vaṭṭaṁ (pts) | tadabhiññāvimuttaṁ bhikkhuṁ → tadabhiññā vimutto bhikkhu (bj, pts) | yāvatā ānanda → yāvatānanda (sya-all) | yāvatā nirutti → (sya-all) | paññā → paññāpanaṁ (sya-all) | itissa → itisā (sya-all) | vaṭṭati → yāvanā vaṭṭaṁ yāvanā vaṭṭati (bj: machasaṁ) | bhikkhu → vimuttaṁ bhikkhuṁ (bj: machasaṁ) | vaṭṭaṁ → yāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati (cck: ka. sī.) | vaṭṭati → yāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati (cck: ka. sī.) | nirutti → -12 K omits. (pts note) | paññā → K paññāpanaṁ. (pts note) | vaṭṭaṁ → Sd vaddhaṁ, K omits yāv-ṭaṁ. (pts note) | vaṭṭaṁ → Sc. Bm omit; Sd vaddhaṁ. (pts note) | vaṭṭati → Sd vaddhati; K adds tāvatā vaṭṭaṁ vaṭṭati. (pts note) | bhikkhu → MSS. -ttaṁ bhikkhuṁ. (pts note) | tadabhiññāvimutto → tadabhiññā vimutto bhikkhu tadabhiññā vimutto (bjt) | yāvatā vaṭṭati tadabhiññāvimutto → vattati tāvatā vaṭṭaṁ vattati tadabhiññā vimutto (th) | tadabhiññāvimuttaṁ → tadabhiññā vimuttaṁ (th) | yāvatā → yāvat (pts) | adhivacanapatho → adhivacana-patho (pts) | niruttipatho → nirutti-patho (pts) | paññattipatho → paññatti-patho (pts) | tadabhiññāvimutto → tad abhiññā vimutto bhikkhu tad abhiññā vimutto (pts) | itissa → iti ssa (pts) | tadakallaṁ → tad akallaṁ (pts)Ein Mönch ist befreit, indem er unmittelbar erkennt, wie weit sich das Benennen und der Geltungsbereich des Benennens erstrecken; wie weit sich die Begriffsbestimmung und der Geltungsbereich der Begriffsbestimmung erstrecken; wie weit sich Beschreibung und der Geltungsbereich der Beschreibung erstrecken; wie weit sich die Weisheit und der Bereich der Weisheit erstrecken; wie weit sich der Kreislauf der Wiedergeburten und seine Fortsetzung erstrecken. Es wäre nicht angemessen, zu sagen, dass ein Mönch, der befreit ist, indem er dies unmittelbar erkennt, die Ansicht hat: ‚So etwas wie Erkennen und Sehen gibt es nicht.‘
5. Sattaviññāṇaṭṭhiti5. Bewusstseinsebenen
Satta kho, ānanda, viññāṇaṭṭhitiyo, dve āyatanāni.
Satta kho, ānanda → satta kho imā ānanda (bj, sya-all, km, pts1ed) | dve → dve ca (pts) | ānanda → satta kho imā ānanda (cck: ka. sī. syā.)Ānanda, es gibt sieben Bewusstseinsebenen und zwei Dimensionen.
Katamā satta?Welche sieben?
Santānanda, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā, ekacce ca devā, ekacce ca vinipātikā.
santānanda → sant ānanda (pts) | nānattasaññino seyyathāpi → nānatta-saññino seyyathā pi (pts)Es gibt Lebewesen, deren Körper und Wahrnehmung vielfältig sind – wie Menschen, manche Götter und manche Wesen in der Unterwelt.
Ayaṁ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.Das ist die erste Bewusstseinsebene.
Santānanda, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā.
paṭhamābhinibbattā → paṭhamābhinibbattā catuapāyikā sattā ca (sya-all) | paṭhamābhinibbattā → K adds catu-apāyikā sattā ca. (pts note) | santānanda → sant ānanda (pts) | nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi → nānatta-kāyā ekatta-saññino seyyathā pi (pts) | brahmakāyikā → brahma-kāyikā (pts)Es gibt Lebewesen, deren Körper vielfältig sind und deren Wahrnehmung einheitlich ist – wie die Götter, die durch die erste Vertiefung in Brahmās Gefolge wiedergeboren wurden.
Ayaṁ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.Das ist die zweite Bewusstseinsebene.
Santānanda, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā.
santānanda → sant ānanda (pts) | ekattakāyā nānattasaññino seyyathāpi → ekatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi (pts)Es gibt Lebewesen, deren Körper einheitlich sind und deren Wahrnehmung vielfältig ist – wie die Götter von strahlendem Glanz.
Ayaṁ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.Das ist die dritte Bewusstseinsebene.
Santānanda, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā.
ekattasaññino seyyathāpi → nānattasaññino seyyathā pi (pts) | subhakiṇhā → subhakiṇṇā (pts) | Subhakiṇṇā → K -kiṇhā. So A. ii. 233; iv. 40; -kiṇṇā at M. i. 2, 289, 329. (pts note)Es gibt Lebewesen, deren Körper und Wahrnehmung einheitlich sind – wie die Götter von allumfassender Schönheit.
Ayaṁ catutthī viññāṇaṭṭhiti.
catutthī → catutthā (bj, sya-all, pts) | catutthā → catutthi (bj: sīmu, machasaṁ, syā, PTS) | catutthā → Bm -tthī. (pts note)Das ist die vierte Bewusstseinsebene.
Santānanda, sattā sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā.
ākāsānañcāyatanūpagā → ākāsānañcāyatanupagā (sya-all) | atthaṅgamā → atthagamā (pts) | samatikkamā → So SS Bm Gr K; A. iv. 40 -kamma. (pts note) | atthagamā → Bm K A. iv. 40 atthañg- (and below). (pts note) | santānanda → sant ānanda (pts) | rūpasaññānaṁ → rūpa-saññānaṁ (pts) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → paṭigha-saññānaṁ atthagamā nānatta-saññānaṁ (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)Es gibt Lebewesen, die jegliche Formwahrnehmung überstiegen haben. Mit dem Vergehen der Wahrnehmung von Eindrücken, und indem sie den Geist nicht auf die Wahrnehmung von Vielfalt richteten, wurden sie im Wissen: ‚Raum ist unendlich‘, in der Dimension des unendlichen Raumes wiedergeboren.
Ayaṁ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.
pañcamī → pañcamā (bj, sya-all) | pañcamā → pañcami (bj: sīmu, machasaṁ, syā, PTS)Das ist die fünfte Bewusstseinsebene.
Santānanda, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanūpagā.
viññāṇañcāyatanūpagā → viññāṇañcāyatanupagā (sya-all) | samatikkamma → So SS Bm Gr K. (pts note) | santānanda → sant ānanda (pts) | viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)Es gibt Lebewesen, die die Dimension des unendlichen Raumes vollständig überstiegen haben. Im Wissen: ‚Bewusstsein ist unendlich‘, wurden sie in der Dimension des unendlichen Bewusstseins wiedergeboren.
Ayaṁ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.
chaṭṭhī → chaṭṭhā (bj, sya-all, pts) | chaṭṭhā → chaṭṭhi (bj: sīmu, machasaṁ, syā, PTS) | chaṭṭhā → Bm chaṭhī. (pts note)Das ist die sechste Bewusstseinsebene.
Santānanda, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā.
ākiñcaññāyatanūpagā → ākiñcaññāyatanupagā (sya-all) | santānanda → sant ānanda (pts) | samatikkamma natthi → samatikkhamma n atthi (pts)Es gibt Lebewesen, die die Dimension des unendlichen Bewusstseins vollständig überstiegen haben. Im Wissen: ‚Da ist überhaupt nichts‘, wurden sie in der Dimension des Nichts wiedergeboren.
Ayaṁ sattamī viññāṇaṭṭhiti.
sattamī → sattamā (bj, sya-all) | sattamā → sattami (bj: sīmu, machasaṁ, syā, PTS) | sattamī → K -mā. (pts note) | Asaññasattāyatanaṁ → Sdt Gr asaññā-; Kasaññi-, with asañña- in note. (pts note) | + → asaññasattāyatanaṁ neva-saññā nāsaññāyatanam eva dutiyaṁ (pts)Das ist die siebte Bewusstseinsebene.
Asaññasattāyatanaṁ nevasaññānāsaññāyatanameva dutiyaṁ.
asaññasattāyatanaṁ → asaññisattāyatanaṁ (sya-all) | asaññisattāyatanaṁ → asaññasattāyatananti vā pāṭho (sya-all note)Dann gibt es die Dimension der Wesen ohne Wahrnehmung und zweitens noch die Dimension, die weder Wahrnehmung noch keine Wahrnehmung hat.
Tatrānanda, yāyaṁ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā, ekacce ca devā, ekacce ca vinipātikā.
tatrānanda → tatr ānanda (pts) | nānattakāyā nānattasaññino seyyathāpi → nānatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi (pts)Ist es nun im Hinblick auf diese sieben Bewusstseinsebenen und diese zwei Dimensionen
Yo nu kho, ānanda, tañca pajānāti, tassā ca samudayaṁ pajānāti, tassā ca atthaṅgamaṁ pajānāti, tassā ca assādaṁ pajānāti, tassā ca ādīnavaṁ pajānāti, tassā ca nissaraṇaṁ pajānāti, kallaṁ nu tena tadabhinanditun”ti?
atthaṅgamaṁ → atthagamaṁ (pts) | kho → Sct K omit. (pts note) | tañca → tañ ca (pts) | tadabhinanditunti → tad abhinanditun ti (pts)für jemanden, der sie versteht – und der bei ihnen den Ursprung, das Vergehen, die Befriedigung, den Nachteil und das Entrinnen versteht –, ist es für einen Solchen angebracht, daran Vergnügen zu finden?“
“No hetaṁ, bhante” …pe…
pe → Bm pa down to tatr'; Ānanda yam idaṁ (next par.). (pts note) | + → tatrānanda yāyaṁ dutiyā viññāṇaṭṭhiti (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | hetaṁ → h etaṁ (pts)„Nein, Herr.“
“tatrānanda, yamidaṁ asaññasattāyatanaṁ.
samatikkamma → Sct Gr -kamā. (pts note) | kho → SS Gr omit. (pts note) | asaññasattāyatanaṁ → Sd asaññi-; St Gr asaññā-. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt, th, pts) | asaññasattāyatanaṁ → asaññisattāyatanaṁ (th)
Yo nu kho, ānanda, tañca pajānāti, tassa ca samudayaṁ pajānāti, tassa ca atthaṅgamaṁ pajānāti, tassa ca assādaṁ pajānāti, tassa ca ādīnavaṁ pajānāti, tassa ca nissaraṇaṁ pajānāti, kallaṁ nu tena tadabhinanditun”ti?
tassa → tassā (sya-all) | atthaṅgamaṁ → atthagamaṁ (pts) | kho → SS omit. (pts note) | tañca → tañ ca (pts) | tadabhinanditunti → tad abhinanditun ti (pts)
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“Tatrānanda, yamidaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ.
yamidaṁ → yadidaṁ (bj) | tatrānanda yamidaṁ nevasaññānāsaññāyatanaṁ → tatr ānanda yam idaṁ neva-saññā nāsaññāyatanaṁ (pts)
Yo nu kho, ānanda, tañca pajānāti, tassa ca samudayaṁ pajānāti, tassa ca atthaṅgamaṁ pajānāti, tassa ca assādaṁ pajānāti, tassa ca ādīnavaṁ pajānāti, tassa ca nissaraṇaṁ pajānāti, kallaṁ nu tena tadabhinanditun”ti?
tassa → tassā (sya-all) | atthaṅgamaṁ → atthagamaṁ (pts) | kho → SS K omit. (pts note) | tañca → tañ ca (pts) | tadabhinanditunti → tad abhinanditun ti (pts)
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)
“Yato kho, ānanda, bhikkhu imāsañca sattannaṁ viññāṇaṭṭhitīnaṁ imesañca dvinnaṁ āyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādā vimutto hoti, ayaṁ vuccatānanda, bhikkhu paññāvimutto.
viññāṇaṭṭhitīnaṁ → viññāṇaṭṭhitinaṁ (bj) | vuccatānanda → vuccati ānanda (pts) | Ānanda → Bm K vuccatānanda throughout. (pts note) | imāsañca → imāsañ ca (pts) | imesañca → imesañ ca (pts) | samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca → samudayañ ca atthagamañ ca assādañ ca ādīnavañ ca nissaraṇañ ca (pts) | paññāvimutto → paññā-vimutto (pts)„Wenn ein Mönch, nachdem er bei den sieben Bewusstseinsebenen und den zwei Dimensionen den Ursprung, das Vergehen, die Befriedigung, den Nachteil und das Entrinnen wahrheitsgemäß verstanden hat, durch Nicht-Ergreifen befreit ist, so nennt man ihn einen Mönch, der durch Weisheit befreit ist.
6. Aṭṭhavimokkha6. Die acht Befreiungen
Aṭṭha kho ime, ānanda, vimokkhā.
vimokhā → Bm Gr K vimokkhā, and throughout; SS only kh. Cp. xvi. 3, 33. (pts note)Ānanda, es gibt acht Befreiungen.
Katame aṭṭha?Welche acht?
Rūpī rūpāni passatiMan besitzt körperliche Form und sieht Formen.
ayaṁ paṭhamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)Das ist die erste Befreiung.
Ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati,
bahiddhā rūpāni → bahiddhārūpāni (th) | arūpasaññī → arūpa-saññī (pts)Während man keine Form innerlich wahrnimmt, sieht man Formen äußerlich.
ayaṁ dutiyo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)Das ist die zweite Befreiung.
Subhanteva adhimutto hoti,
subhanteva → subhan t eva (pts)Man ist einzig auf Schönheit ausgerichtet.
ayaṁ tatiyo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)Das ist die dritte Befreiung.
Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati,
samatikkamā → samatikkamma (sya-all) | atthaṅgamā → atthagamā (pts) | samatikkamā → Sc K -kamma; Sdt Childers, M. P. S. p. 30, Bm Gr -kamā (Gr in note -kamma). (pts note) | rūpasaññānaṁ → rūpa-saññānaṁ (pts) | paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ → paṭigha-saññānaṁ atthagamā nānatta-saññānaṁ (pts) | ākāsoti → ākāso ti (pts)Man übersteigt jegliche Formwahrnehmung, und mit dem Vergehen der Wahrnehmung von Eindrücken, und indem man den Geist nicht auf die Wahrnehmung von Vielfalt richtet, tritt man im Wissen: ‚Raum ist unendlich‘, in die Dimension des unendlichen Raumes ein und verweilt darin.
ayaṁ catuttho vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)Das ist die vierte Befreiung.
Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati,
viññāṇanti → viññāṇan ti (pts)Man übersteigt vollständig die Dimension des unendlichen Raumes, tritt im Wissen: ‚Bewusstsein ist unendlich‘, in die Dimension des unendlichen Bewusstseins ein und verweilt darin.
ayaṁ pañcamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)Das ist die fünfte Befreiung.
Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati,
natthi → n atthi (pts)Man übersteigt vollständig die Dimension des unendlichen Bewusstseins, tritt im Wissen: ‚Da ist überhaupt nichts‘, in die Dimension des Nichts ein und verweilt darin.
ayaṁ chaṭṭho vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)Das ist die sechste Befreiung.
Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati,
nevasaññānāsaññāyatanaṁ → nevasaññā nāsaññāyatanaṁ (th) | nevasaññānāsaññāyatanaṁ → neva-saññā nāsaññāyatanaṁ (pts)Man übersteigt vollständig die Dimension des Nichts, tritt in die Dimension ein, die weder Wahrnehmung noch keine Wahrnehmung hat, und verweilt darin.
ayaṁ sattamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)Das ist die siebte Befreiung.
Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati,
saññāvedayitanirodhaṁ → saññāvedayitaṁ nirodhaṁ (sya-all) | nevasaññānāsaññāyatanaṁ → neva-saññā nāsaññāyatanaṁ (pts) | saññāvedayitanirodhaṁ → saññā-vedayita-nirodhaṁ (pts)Man übersteigt vollständig die Dimension, die weder Wahrnehmung noch keine Wahrnehmung hat, tritt in das Aufhören von Wahrnehmung und Gefühl ein und verweilt darin.
ayaṁ aṭṭhamo vimokkho.
vimokkho → vimokho (pts)Das ist die achte Befreiung.
Ime kho, ānanda, aṭṭha vimokkhā.
vimokkhā → vimokhā (pts)Das sind die acht Befreiungen.
Yato kho, ānanda, bhikkhu ime aṭṭha vimokkhe anulomampi samāpajjati, paṭilomampi samāpajjati, anulomapaṭilomampi samāpajjati, yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi.
yāvad → Bm K yāvat. (pts note) | pi → Sd samāpajjatīpi uṭṭhātīpi; Bm vuṭhāya tiṭhati pi. (pts note) | samāpajjatipi vuṭṭhātipi → samāpajjati pi vuṭṭhāti pi (bjt) | anulomampi → anulomaṁpi (th) | paṭilomampi → paṭilomaṁpi (th) | anulomapaṭilomampi → anulomapaṭilomaṁpi (th) | vimokkhe anulomampi → vimokhe anulomam pi samāpajjati paṭilomam pi (pts) | paṭilomampi → anuloma-paṭilomam pi (pts) | anulomapaṭilomampi → yatth icchakaṁ yad icchakaṁ yāvad icchakaṁ (pts) | yatthicchakaṁ yadicchakaṁ yāvaticchakaṁ samāpajjatipi vuṭṭhātipi → pi vuṭṭhāti pi (pts)Wenn ein Mönch in diese acht Befreiungen eintritt und sich daraus zurückzieht, wo immer er will, wann immer er will und solange er will, in aufsteigender Folge, in absteigender Folge und in auf- und absteigender Folge;
Āsavānañca khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, ayaṁ vuccatānanda, bhikkhu ubhatobhāgavimutto.
vuccatānanda → vuccati ānanda (pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (th) | āsavānañca → āsavānañ ca (pts) | paññāvimuttiṁ diṭṭheva → paññā-vimuttiṁ diṭṭhe va (pts) | ubhatobhāgavimutto → ubhatobhāga-vimutto (pts)und wenn er mit der Auflösung der Befleckungen in eben diesem Leben die fleckenlose Freiheit des Herzens erlangt, die fleckenlose Freiheit durch Weisheit, sie durch eigene Einsicht erkennt und darin lebt, so nennt man ihn einen Mönch, der auf beide Arten befreit ist.
Imāya ca, ānanda, ubhatobhāgavimuttiyā aññā ubhatobhāgavimutti uttaritarā vā paṇītatarā vā natthī”ti.
ubhatobhāgavimuttiyā → ubhato-bhāga-vimuttiyā (pts) | ubhatobhāgavimutti → ubhato-bhāga-vimutti (pts) | natthīti → n atthīti (pts)Und, Ānanda, es gibt keine andere Befreiung auf beide Arten, die besser oder erlesener wäre als diese.“
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Das sagte der Buddha.
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.Zufrieden begrüßte der Ehrwürdige Ānanda die Worte des Buddha.