MahāsatipaṭṭhānasuttaDie längere Lehrrede über Achtsamkeitsmeditation
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)So habe ich es gehört:
ekaṁ samayaṁ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṁ nāma kurūnaṁ nigamo.
kammāsadhammaṁ → kammāsadammaṁ (bj, sya-all) | kammāsadhammaṁ → kammāssadhammaṁ (pts)Einmal hielt sich der Buddha im Land der Kurus auf, bei dem Marktflecken der Kurus mit Namen Kammāsadamma.
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:Da wandte sich der Buddha an die Mönche und Nonnen:
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti bhadante (pts)„Mönche und Nonnen!“
“Bhaddante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhaddante”ti → bhadanteti (bj, sya-all, km, pts1ed) | Bhaddante’’ti → bhadanteti (cck: sī. syā. pī.) | bhaddanteti → ti (pts)„Ehrwürdiger Herr“, antworteten sie.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte:
“Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā, sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā.
sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj, pts) | atthaṅgamāya → atthagamāya (pts) | + → uddeso (my) | + → uddesa (ms2005) | sokaparidevānaṁ → soka-pariddavānaṁ (pts) | dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya → dukkha-domanassānaṁ atthagamāya (pts)„Das ist der Pfad zur Vereinigung, Mönche und Nonnen, um die Wesen zu läutern, Kummer und Weinen zu überwinden, Schmerz und Traurigkeit vergehen zu lassen, das System zu entdecken und das Erlöschen zu verwirklichen: nämlich die vier Arten der Achtsamkeitsmeditation.
Katame cattāro?Welche vier?
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)Da meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)Er meditiert, indem er einen Aspekt der Gefühle beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)Er meditiert, indem er einen Aspekt des Geistes beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)Er meditiert, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
Uddeso niṭṭhito.
uddeso niṭṭhito → uddesavārakathā niṭṭhitā (th)
1. Kāyānupassanā1. Beobachtung des Körpers
1.1. Kāyānupassanāānāpānapabba1.1. Achtsamkeit auf den Atem
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati?
pana → (bj, sya-all) | kathañca pana → kathañ ca (pts)Und wie meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet?
Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
araññagato → arañña-gato (pts) | rukkhamūlagato → rukkha-mūlagato (pts) | suññāgāragato → suññāgāra-gato (pts)Da geht ein Mönch in die Wildnis, zur Wurzel eines Baumes oder in eine leere Hütte, setzt sich dort mit gekreuzten Beinen hin, richtet den Körper gerade auf und verankert die Achtsamkeit bei sich.
So satova assasati, satova passasati.
satova → sato va (th, pts) | satova → sato (th, pts)Ganz achtsam atmet er ein. Achtsam atmet er aus.
Dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti.Wenn er schwer einatmet, weiß er: ‚Ich atme schwer ein.‘ Wenn er schwer ausatmet, weiß er: ‚Ich atme schwer aus.‘
Rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti.Wenn er leicht einatmet, weiß er: ‚Ich atme leicht ein.‘ Wenn er leicht ausatmet, weiß er: ‚Ich atme leicht aus.‘
‘Sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati.
sabbakāyapaṭisaṁvedī → sabbakāyapaṭisaṁvedi (pts) | sabbakāyapaṭisaṁvedī → sabba-kāya-paṭisaṁvedi (pts) | sabbakāyapaṭisaṁvedī → sabba-kāya-paṭisaṁvedī (pts)Er schult sich: ‚Ich werde beim Einatmen den ganzen Körper spüren.‘ Er schult sich: ‚Ich werde beim Ausatmen den ganzen Körper spüren.‘
‘Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.
kāyasaṅkhāraṁ → kāya-saṁkhāraṁ (pts)Er schult sich: ‚Ich werde beim Einatmen den körperlichen Vorgang stillen.‘ Er schult sich: ‚Ich werde beim Ausatmen den körperlichen Vorgang stillen.‘
Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho bhamakāro vā bhamakārantevāsī vā dīghaṁ vā añchanto ‘dīghaṁ añchāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā añchanto ‘rassaṁ añchāmī’ti pajānāti;
añchanto → añjantotipi acchantotipi pāṭho (sya-all note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Wie ein geschickter Drechsler oder Drechslerlehrling: Wenn er einen tiefen Schnitt macht, weiß er: ‚Ich mache einen tiefen Schnitt‘, und wenn er einen flachen Schnitt macht, weiß er: ‚Ich mache einen flachen Schnitt.‘
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu dīghaṁ vā assasanto ‘dīghaṁ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṁ vā passasanto ‘dīghaṁ passasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā assasanto ‘rassaṁ assasāmī’ti pajānāti, rassaṁ vā passasanto ‘rassaṁ passasāmī’ti pajānāti.
evameva → evam eva (pts)Ebenso weiß ein Mönch, wenn er schwer einatmet: ‚Ich atme schwer ein.‘ Wenn er schwer ausatmet, weiß er: ‚Ich atme schwer aus.‘ Wenn er leicht einatmet, weiß er: ‚Ich atme leicht ein.‘ Wenn er leicht ausatmet, weiß er: ‚Ich atme leicht aus.‘
‘Sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī’ti sikkhati.
sikkhati → sikkati (pts) | sabbakāyapaṭisaṁvedī → sabbakāya-paṭisaṁvedī (pts) | kāyasaṅkhāraṁ → kāya-saṁkhāraṁ (pts)Er schult sich: ‚Ich werde beim Einatmen den ganzen Körper spüren.‘ Er schult sich: ‚Ich werde beim Ausatmen den ganzen Körper spüren.‘ Er schult sich: ‚Ich werde beim Einatmen den körperlichen Vorgang stillen.‘ Er schult sich: ‚Ich werde beim Ausatmen den körperlichen Vorgang stillen.‘
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.
ajjhattabahiddhā → ajjhatta-bahiddhā (pts)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt des Körpers innerlich beobachtet, indem er ihn äußerlich beobachtet, indem er ihn sowohl innerlich als auch äußerlich beobachtet.
Samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | vayadhammānupassī → vaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vaya-dhammānupassī (pts)Er meditiert, indem er den Körper beobachtet, wie er entstehen muss, wie er verschwinden muss, wie er sowohl entstehen als auch verschwinden muss.
‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, pts) | kāyoti → kāyo ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya → yāvad eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya (pts)Oder die Achtsamkeit, dass der Körper da ist, ist verankert, soweit das für das Erkennen und die Achtsamkeit nötig ist. Er meditiert unabhängig und ergreift nichts in der Welt.
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
Evampi kho → evampi (sya-all, km, pts1ed) | evampi kho → evam pi (pts) | kho → evampi (cck: sī. syā. pī.)So meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet.
1.2. Kāyānupassanāiriyāpathapabba1.2. Die Stellungen
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu gacchanto vā ‘gacchāmī’ti pajānāti, ṭhito vā ‘ṭhitomhī’ti pajānāti, nisinno vā ‘nisinnomhī’ti pajānāti, sayāno vā ‘sayānomhī’ti pajānāti,
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | ṭhitomhīti → ṭhito mhīti (pts) | nisinnomhīti → nisinno mhīti (pts) | sayānomhīti → sayāno mhīti (pts)Dann weiß da ein Mönch, wenn er geht: ‚Ich gehe.‘ Wenn er steht, weiß er: ‚Ich stehe.‘ Wenn er sitzt, weiß er: ‚Ich sitze.‘ Und wenn er liegt, weiß er: ‚Ich liege.‘
yathā yathā vā panassa kāyo paṇihito hoti tathā tathā naṁ pajānāti.
naṁ pajānāti → nampajānāti (th) | panassa → pan assa (pts)Ganz gleich, in welcher Stellung sich sein Körper befindet, er weiß es.
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.
ajjhattabahiddhā → ajjhatta-bahiddhā (pts)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt des Körpers innerlich beobachtet, indem er ihn äußerlich beobachtet, indem er ihn sowohl innerlich als auch äußerlich beobachtet.
Samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | vayadhammānupassī → vaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vaya-dhammānupassī (pts)Er meditiert, indem er den Körper beobachtet, wie er entstehen muss, wie er verschwinden muss, wie er sowohl entstehen als auch verschwinden muss.
‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, pts) | kāyoti → kāyo ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya → yāvad eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya (pts)Oder die Achtsamkeit, dass der Körper da ist, ist verankert, soweit das für das Erkennen und die Achtsamkeit nötig ist. Er meditiert unabhängig und ergreift nichts in der Welt.
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (sya-all) | evampi kho → evam pi (pts)Auch so meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet.
1.3. Kāyānupassanāsampajānapabba1.3. Situationsbewusstsein
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
samiñjite → sammiñjite (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | sampajānakārī → sampajāna-kārī (pts) | saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī → saṅghāṭi-patta-cīvara-dhāraṇe sampajāna-kārī (pts) | uccārapassāvakamme sampajānakārī → uccāra-passāvakamme sampajāna-kārī (pts) | tuṇhībhāve sampajānakārī → tuṇhī-bhāve sampajāna-kārī (pts)Dann handelt da ein Mönch mit Situationsbewusstsein beim Ausgehen und Zurückkommen, beim Hin- und Wegschauen, beim Beugen und Strecken der Glieder, beim Tragen von äußerer Robe, Schale und Roben, beim Essen, Trinken, Kauen, Schmecken, beim Ausscheiden von Urin und Kot, beim Gehen, Stehen, Sitzen, Schlafen und Wachen, Reden und Schweigen.
Iti ajjhattaṁ vā …pe…
pe → spelled out in full (bjt)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt des Körpers innerlich beobachtet …
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (sya-all) | evampi kho → evam pi (pts)Auch so meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet.
Sampajānapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
sampajānapabbaṁ → sampajaññapabbaṁ (bjt, th)
1.4. Kāyānupassanāpaṭikūlamanasikārapabba1.4. Den Geist auf das Widerwärtige richten
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | imameva → imam eva (pts) | kesamatthakā tacapariyantaṁ → kesa-matthakā taca-pariyantaṁ (pts)Dann betrachtet da ein Mönch seinen eigenen Körper, von den Fußsohlen aufwärts und von den Haarspitzen abwärts, der von Haut umhüllt und mit zahlreichen widerlichen Dingen angefüllt ist:
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco, maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ, hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ, antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ, pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo, assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan’ti.
udariyaṁ karīsaṁ → karīsaṁ matthaluṅgaṁ (mr) | nhāru → nahāru (bj) | aṭṭhimiñjaṁ → aṭṭhimiñjā (bj) | nhāru aṭṭhi → nahārū aṭṭhī (sya-all) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahārū aṭṭhī aṭṭhimiñjā (pts) | karīsaṁ → karīsaṁ matthaluṅgaṁ (cck: ka.) | nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ → nahārū aṭṭhī aṭṭhi-miñjā (pts) | antaguṇaṁ → anta-guṇaṁ (pts) | muttanti → muttan ti (pts)‚In diesem Körper gibt es Kopfhaare, Körperhaare, Nägel, Zähne, Haut, Fleisch, Sehnen, Knochen, Knochenmark, Nieren, Herz, Leber, Zwerchfell, Milz, Lungen, Därme, Gekröse, Speisebrei, Kot, Galle, Schleim, Eiter, Blut, Schweiß, Fett, Tränen, Talg, Speichel, Nasenschleim, Gelenkschmiere, Urin.‘
Seyyathāpi, bhikkhave, ubhatomukhā putoḷi pūrā nānāvihitassa dhaññassa, seyyathidaṁ—sālīnaṁ vīhīnaṁ muggānaṁ māsānaṁ tilānaṁ taṇḍulānaṁ. Tamenaṁ cakkhumā puriso muñcitvā paccavekkheyya: ‘ime sālī, ime vīhī ime muggā ime māsā ime tilā ime taṇḍulā’ti.
putoḷi → mūtoḷī (sya-all, km); mutoli (pts1ed) | ubhatomukhā putoḷi → ubhato mukhā puṭoḷī (bj) | vīhīnaṁ → vihīnaṁ (bj) | putoḷi → mutoli (pts) | puṭoḷī → pūtolī (bj: machasaṁ) | putoḷi → mūtoḷī (cck: syā.); mutoli (cck: pī.) | mūtoḷī → pūtoḷītipi pāṭho (sya-all note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | ubhatomukhā putoḷi → ubhato-mukhā mutoli (pts) | nānāvihitassa → nānā-vihitassa (pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts) | taṇḍulāti → taṇḍulā ti (pts)Wie ein Sack mit Öffnungen an beiden Seiten, der mit vielerlei Körnern gefüllt ist, wie feinem Reis, Weizen, Mungobohnen, Erbsen, Sesam und gewöhnlichem Reis. Und ein Mensch mit klaren Augen würde ihn öffnen und seinen Inhalt untersuchen: ‚Diese Körner sind feiner Reis, diese sind Weizen, diese sind Mungobohnen, diese sind Erbsen, diese sind Sesam und diese sind gewöhnlicher Reis.‘
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ uddhaṁ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṁ pūraṁ nānappakārassa asucino paccavekkhati:
pūraṁ nānappakārassa → pūrannānappakārassa (th) | evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts) | kesamatthakā tacapariyantaṁ → kesa-matthakā taca-pariyantaṁ (pts)
‘atthi imasmiṁ kāye kesā lomā …pe… muttan’ti.
pe → spelled out in full (bjt)
Iti ajjhattaṁ vā …pe…
pe → spelled out in full (bjt)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt des Körpers innerlich beobachtet …
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (sya-all) | evampi kho → evam pi (pts)Auch so meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet.
Paṭikūlamanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
paṭikūlamanasikārapabbaṁ → paṭikkūlamanasikārapabbaṁ (bjt)
1.5. Kāyānupassanādhātumanasikārapabba1.5. Den Geist auf die Elemente richten
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | imameva → imam eva (pts) | yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ → yathā-ṭhitaṁ yathā-paṇihitaṁ (pts)Dann betrachtet da ein Mönch seinen eigenen Körper, ganz gleich, wo und in welcher Stellung er sich befindet, entsprechend der Elemente:
‘atthi imasmiṁ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (sya-all) | vāyodhātūti → vāyodhātū ti (bjt)‚In diesem Körper gibt es das Erdelement, das Wasserelement, das Feuerelement und das Windelement.‘
Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṁ vadhitvā catumahāpathe bilaso vibhajitvā nisinno assa;
catumahāpathe bilaso vibhajitvā → cātummahāpathe vilaso paṭivibhajitvā (sya-all)Wie wenn da ein geschickter Metzger oder Metzgerlehrling eine Kuh schlachten würde und sich mit dem in Portionen geschnittenen Fleisch an eine Straßenkreuzung setzte.
evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṁ yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ dhātuso paccavekkhati:
evameva → evam eva (pts) | imameva → imam eva (pts) | yathāṭhitaṁ yathāpaṇihitaṁ → yathā ṭhitaṁ yathā-paṇihitaṁ (pts)
‘atthi imasmiṁ kāye pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātū’ti.
pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (sya-all) | pathavīdhātu → paṭhavī-dhātu (pts) | tejodhātu vāyodhātūti → tejo-dhātu vāyo-dhātūti (pts)
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati …pe…
kāye kāyānupassī viharati → (sya-all) | pe → spelled out in full (bjt)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt des Körpers innerlich beobachtet …
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
evampi kho → evam pi (pts)Auch so meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet.
Dhātumanasikārapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
1.6. Kāyānupassanānavasivathikapabba1.6. Die Leichenfeldbetrachtungen
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ ekāhamataṁ vā dvīhamataṁ vā tīhamataṁ vā uddhumātakaṁ vinīlakaṁ vipubbakajātaṁ.
sivathikāya → sīvathikāya (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | vipubbakajātaṁ → vipubbaka-jātaṁ (pts)Nehmen wir dann an, ein Mönch sähe eine Leiche, weggeworfen auf ein Leichenfeld, einen, zwei oder drei Tage tot, aufgedunsen, blau verfärbt und verwesend.
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)Er würde sie mit seinem eigenen Körper vergleichen:
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatītoti (bjt) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evaṁ-dhammo evaṁ-bhāvī etaṁ anatīto ti (pts)‚Dieser Körper hat dieselbe Natur, ist von derselben Art und kann nicht darüber hinausgehen.‘
Iti ajjhattaṁ vā …pe…
pe → spelled out in full (bjt)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt des Körpers innerlich beobachtet …
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
evampi kho → evam pi (pts)Auch so meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ kākehi vā khajjamānaṁ kulalehi vā khajjamānaṁ gijjhehi vā khajjamānaṁ kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā khajjamānaṁ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṁ.
kaṅkehi vā khajjamānaṁ sunakhehi vā khajjamānaṁ byagghehi vā khajjamānaṁ dīpīhi vā khajjamānaṁ siṅgālehi vā khajjamānaṁ → suvānehi vā khajjamānaṁ sigālehi vā khajjamānaṁ (si, sya-all, km), supāṇehi vā khajjamānaṁ sigālehi vā khajjamānaṁ (pts1ed) | sivathikāya → sīvathikāya (sya-all) | kaṅkehi → suvānehi (sya-all) | vā → gijjhehi vā khajjamānaṁ, suvānehi vā khajjamānaṁ, sigālehi vā khajjamānaṁ, (cck: syā. pī.) | + → paṭhamaṁ sīvathikaṁ (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | pāṇakajātehi → pāṇaka-jātehi (pts)Nehmen wir dann an, er sähe eine Leiche, weggeworfen auf ein Leichenfeld, die von Krähen, Habichten, Geiern, Reihern, Hunden, Tigern, Leoparden, Schakalen und vielen Arten von Kleintieren gefressen würde.
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)Er würde sie mit seinem eigenen Körper vergleichen:
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁanatītoti → etaṁ anatīto ti (bjt) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evaṁ-bhāvī etaṁ anatīto ti (pts)‚Dieser Körper hat dieselbe Natur, ist von derselben Art und kann nicht darüber hinausgehen.‘
Iti ajjhattaṁ vā …pe…
pe → spelled out in full (bjt)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt des Körpers innerlich beobachtet …
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
kho → (sya-all) | evampi kho → evam pi (pts)Auch so meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikasaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
sivathikāya → sīvathikāya (sya-all) | aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → aṭṭhisaṅkhalikaṁ (sya-all) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | aṭṭhikasaṅkhalikaṁ samaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ → aṭṭhi-saṅkhalikaṁ sa-maṁsa-lohitaṁ nahāru sambandhaṁ (pts)Nehmen wir dann an, er sähe eine Leiche, weggeworfen auf ein Leichenfeld, ein Skelett mit Fleisch- und Blutresten, das von Sehnen zusammengehalten wird …
Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
aṭṭhikasaṅkhalikaṁ nimaṁsalohitamakkhitaṁ nhārusambandhaṁ → aṭṭhisaṅkhalikaṁ nimmaṁsalohitamakkhitaṁ nahārusambandhaṁ (sya-all)ein Skelett ohne Fleisch, doch blutverschmiert und von Sehnen zusammengehalten …
Aṭṭhikasaṅkhalikaṁ apagatamaṁsalohitaṁ nhārusambandhaṁ …pe…
aṭṭhikasaṅkhalikaṁ → aṭṭhisaṅkhalikaṁ (sya-all) | nhārusambandhaṁ → nahārusambandhaṁ (sya-all)ein Skelett ohne Fleisch und Blut, von Sehnen zusammengehalten …
Aṭṭhikāni apagatasambandhāni disā vidisā vikkhittāni, aññena hatthaṭṭhikaṁ aññena pādaṭṭhikaṁ aññena gopphakaṭṭhikaṁ aññena jaṅghaṭṭhikaṁ aññena ūruṭṭhikaṁ aññena kaṭiṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ aññena dantaṭṭhikaṁ aññena sīsakaṭāhaṁ.
aññena kaṭiṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ aññena hanukaṭṭhikaṁ → aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhaṭṭhikaṁ aññena kaṇḍakaṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena uraṭṭhikaṁ aññena aṁsaṭṭhikaṁ aññena bāhuṭṭhikaṁ (sya-all, km) | aññena kaṭiṭṭhikaṁ → aññena piṭṭhiṭṭhikaṁ aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena khandhaṭṭhikaṁ aññena gīvaṭṭhikaṁ (si) | apagatasambandhāni disā vidisā vikkhittāni → apagatanahārusambandhāni disāvidisāvikkhittāni (sya-all) | gopphakaṭṭhikaṁ aññena → (sya-all) | piṭṭhiṭṭhikaṁ → uraṭṭhikaṁ (sya-all) | khandhaṭṭhikaṁ → aṁsaṭṭhikaṁ aññena bāhuṭṭhikaṁ (sya-all) | apagatasambandhāni → apagatanhārusambandhāni (cck: syā.) | gopphakaṭṭhikaṁ → ‘‘aññena gopphakaṭṭhika’’nti idaṁ sī. syā. pī. potthakesu natthi (cck note) | kaṭiṭṭhikaṁ → aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhaṭṭhikaṁ aññena kaṇḍakaṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena uraṭṭhikaṁ aññena aṁsaṭṭhikaṁ aññena bāhuṭṭhikaṁ (cck: syā.) | khandhaṭṭhikaṁ → aññena kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhaṭṭhikaṁ aññena kaṇḍakaṭṭhikaṁ aññena phāsukaṭṭhikaṁ aññena uraṭṭhikaṁ aññena aṁsaṭṭhikaṁ aññena bāhuṭṭhikaṁ (cck: syā.) | apagatanahārusambandhāni → apakatasambandhāni. imasmiñca pabbe hatthaṭṭhikaṁ pādaṭṭhikaṁ jaṅghaṭṭhikaṁ uraṭṭhikaṁ kaṭaṭṭhikaṁ piṭṭhikaṇṭakanti evaṁ pāṭhakkamo dissati (sya-all: sī.) | disā vidisā → disāvidisāsu (bjt) | gopphakaṭṭhikaṁ → gopphaṭṭhikaṁ (bjt) | kaṭiṭṭhikaṁ → kaṭaṭṭhikaṁ aññena piṭṭhaṭṭhikaṁ aññena kaṇṭakaṭṭhikaṁ (th)Knochen ohne Sehnen, in alle Himmelsrichtungen verstreut: hier ein Handknochen, da ein Fußknochen, hier ein Knöchel, da ein Schienbein, hier ein Oberschenkel, da ein Hüftknochen, hier eine Rippe, da ein Wirbelknochen, hier ein Armknochen, da ein Halswirbel, hier ein Kieferknochen, da ein Zahn, hier der Schädel …
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evambhāvī etaṁ anatītoti (bjt) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evaṁ-bhāvī etaṁ anatīto ti (pts)
Iti ajjhattaṁ vā …pe…
+ → kāye kāyānupassī (bjt) | pe → spelled out in full (th)
viharati.
pe → spelled out in full (bjt)
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṁ sivathikāya chaḍḍitaṁ aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni …pe…
sivathikāya → sīvathikāya (sya-all) | saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni → saṅkhavaṇṇasannibhāni (sya-all) | saṅkhavaṇṇasannibhāni → saṅkhavaṇṇūpanibhāni. a. saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni (sya-all: sī.) | pe → spelled out in full (bjt) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts) | saṅkhavaṇṇapaṭibhāgāni → saṅkha-vaṇṇūpanibhāni (pts)weiße Knochen, muschelfarben …
Aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni …pe…
puñjakitāni → puñjikatāni (bjt) | pe → spelled out in full (bjt)zerfallende Knochen, auf einen Haufen getürmt, drei oder vier Jahre alt …
Aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni.
cuṇṇakajātāni → cuṇṇaka-jātāni (pts)vermoderte Knochen, zu Staub zerfallen.
So imameva kāyaṁ upasaṁharati:
imameva → imam eva (pts)Er würde das mit seinem eigenen Körper vergleichen:
‘ayampi kho kāyo evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatīto’ti.
evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evambhāvī etaṁ anatītoti (bjt) | ayampi → ayam pi (pts) | evaṁdhammo evaṁbhāvī evaṁanatītoti → evaṁ-dhammo evaṁ-bhāvī etaṁ anatīto ti (pts)‚Dieser Körper hat dieselbe Natur, ist von derselben Art und kann nicht darüber hinausgehen.‘
Iti ajjhattaṁ vā kāye kāyānupassī viharati, bahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā kāye kāyānupassī viharati.
ajjhattabahiddhā → ajjhatta-bahiddhā (pts)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt des Körpers innerlich beobachtet, indem er ihn äußerlich beobachtet, indem er ihn sowohl innerlich als auch äußerlich beobachtet.
Samudayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā kāyasmiṁ viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | vayadhammānupassī → vaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vaya-dhammānupassī (pts)Er meditiert, indem er den Körper beobachtet, wie er entstehen muss, wie er verschwinden muss, wie er sowohl entstehen als auch verschwinden muss.
‘Atthi kāyo’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, pts) | kāyoti → kāyo ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya → yāvad eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya (pts) | upādiyati → upādayati (pts)Oder die Achtsamkeit, dass der Körper da ist, ist verankert, soweit das für das Erkennen und die Achtsamkeit nötig ist. Er meditiert unabhängig und ergreift nichts in der Welt.
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati.
evampi → evaṁ (pts)Auch so meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet.
Navasivathikapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
navasivathikapabbaṁ niṭṭhitaṁ → navamaṁ sīvathikaṁ (bjt) | navasivathikapabbaṁ → navasīvathikāpabbaṁ (th)
Cuddasa kāyānupassanā niṭṭhitā.
cuddasa → (sya-all)
2. Vedanānupassanā2. Beobachtung der Gefühle
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati?
pana → (bj, sya-all) | kathañca pana → kathañ ca (pts)Und wie meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der Gefühle beobachtet?
Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vā → (bj, pts) | vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmī ti (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (pts)Da weiß ein Mönch, wenn er ein angenehmes Gefühl fühlt: ‚Ich fühle ein angenehmes Gefühl.‘
Dukkhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmī ti (bj, pts) | vā → (pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (pts)Wenn er ein schmerzhaftes Gefühl fühlt, weiß er: ‚Ich fühle ein schmerzhaftes Gefühl.‘
Adukkhamasukhaṁ vā vedanaṁ vedayamāno ‘adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmī ti (bj, pts) | vā → (pts)Wenn er ein neutrales Gefühl fühlt, weiß er: ‚Ich fühle ein neutrales Gefühl.‘
Sāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmī ti (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (pts)Wenn er ein fleischliches angenehmes Gefühl fühlt, weiß er: ‚Ich fühle ein fleischliches angenehmes Gefühl.‘
Nirāmisaṁ vā sukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ sukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmī ti (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (pts)Wenn er ein nicht-fleischliches angenehmes Gefühl fühlt, weiß er: ‚Ich fühle ein nicht-fleischliches angenehmes Gefühl.‘
Sāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmī ti (bj); vediyānīti (pts)Wenn er ein fleischliches schmerzhaftes Gefühl fühlt, weiß er: ‚Ich fühle ein fleischliches schmerzhaftes Gefühl.‘
Nirāmisaṁ vā dukkhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ dukkhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmī ti (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (pts)Wenn er ein nicht-fleischliches schmerzhaftes Gefühl fühlt, weiß er: ‚Ich fühle ein nicht-fleischliches schmerzhaftes Gefühl.‘
Sāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘sāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmī ti (bj, pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (pts)Wenn er ein fleischliches neutrales Gefühl fühlt, weiß er: ‚Ich fühle ein fleischliches neutrales Gefühl.‘
Nirāmisaṁ vā adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayamāno ‘nirāmisaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti pajānāti.
vedayamāno → vediyamāno (bj, pts) | vedayāmīti → vediyāmī ti (bj, pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkha-m-asukhaṁ (pts) | vedayāmīti → vediyāmīti (pts)Wenn er ein nicht-fleischliches neutrales Gefühl fühlt, weiß er: ‚Ich fühle ein nicht-fleischliches neutrales Gefühl.‘
Iti ajjhattaṁ vā vedanāsu vedanānupassī viharati, bahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā vedanāsu vedanānupassī viharati.Und so meditiert er, indem er einen Aspekt der Gefühle innerlich beobachtet, indem er ihn äußerlich beobachtet, indem er ihn sowohl innerlich als auch äußerlich beobachtet.
Samudayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, vayadhammānupassī vā vedanāsu viharati, samudayavayadhammānupassī vā vedanāsu viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vayadhammānupassī (pts)Er meditiert, indem er die Gefühle beobachtet, wie sie entstehen müssen, wie sie verschwinden müssen, wie sie sowohl entstehen als auch verschwinden müssen.
‘Atthi vedanā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj) | yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya → yāvad eva ñaṇamattāya patissatimattāya (pts) | vedanāti → vedanā ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya → yāvad eva ñaṇamattāya patissati-mattāya (pts)Oder die Achtsamkeit, dass die Gefühle da sind, ist verankert, soweit das für das Erkennen und die Achtsamkeit nötig ist. Er meditiert unabhängig und ergreift nichts in der Welt.
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati.
evampi → evaṁ (sya-all, pts)So meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der Gefühle beobachtet.
3. Cittānupassanā3. Beobachtung des Geistes
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati?
pana → (sya-all) | kathañca pana → kathañ ca (pts)Und wie meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Geistes beobachtet?
Idha, bhikkhave, bhikkhu sarāgaṁ vā cittaṁ ‘sarāgaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)Da erkennt ein Mönch einen gierigen Geist als ‚gierigen Geist‘
Vītarāgaṁ vā cittaṁ ‘vītarāgaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)und einen von Gier freien Geist als ‚von Gier freien Geist‘.
Sadosaṁ vā cittaṁ ‘sadosaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)Er erkennt einen hasserfüllten Geist als ‚hasserfüllten Geist‘
Vītadosaṁ vā cittaṁ ‘vītadosaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)und einen von Hass freien Geist als ‚von Hass freien Geist‘.
Samohaṁ vā cittaṁ ‘samohaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)Er erkennt einen Geist, der sich täuscht, als ‚Geist, der sich täuscht,‘
Vītamohaṁ vā cittaṁ ‘vītamohaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)und einen von Täuschung freien Geist als ‚von Täuschung freien Geist‘.
Saṅkhittaṁ vā cittaṁ ‘saṅkhittaṁ cittan’ti pajānāti.
saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (ms2005, pts) | saṅkhittaṁ cittanti → saṁkhittaṁ cittan ti (pts)Er erkennt einen eingeengten Geist als ‚eingeengten Geist‘
Vikkhittaṁ vā cittaṁ ‘vikkhittaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)und einen zerstreuten Geist als ‚zerstreuten Geist‘.
Mahaggataṁ vā cittaṁ ‘mahaggataṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)Er erkennt einen ausgedehnten Geist als ‚ausgedehnten Geist‘
Amahaggataṁ vā cittaṁ ‘amahaggataṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)und einen nicht ausgedehnten Geist als ‚nicht ausgedehnten Geist‘.
Sauttaraṁ vā cittaṁ ‘sauttaraṁ cittan’ti pajānāti.
sauttaraṁ → sa-uttaraṁ (pts) | sauttaraṁ cittanti → sa-uttaraṁ cittan ti (pts)Er erkennt einen Geist, der nicht unübertrefflich ist, als ‚Geist, der nicht unübertrefflich ist,‘
Anuttaraṁ vā cittaṁ ‘anuttaraṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)und einen unübertrefflichen Geist als ‚unübertrefflichen Geist‘.
Samāhitaṁ vā cittaṁ ‘samāhitaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)Er erkennt einen im Samādhi versunkenen Geist als ‚im Samādhi versunkenen Geist‘
Asamāhitaṁ vā cittaṁ ‘asamāhitaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)und einen nicht im Samādhi versunkenen Geist als ‚nicht im Samādhi versunkenen Geist‘.
Vimuttaṁ vā cittaṁ ‘vimuttaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)Er erkennt einen befreiten Geist als ‚befreiten Geist‘
Avimuttaṁ vā cittaṁ ‘avimuttaṁ cittan’ti pajānāti.
cittanti → cittan ti (pts)und einen nicht befreiten Geist als ‚nicht befreiten Geist‘.
Iti ajjhattaṁ vā citte cittānupassī viharati, bahiddhā vā citte cittānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā citte cittānupassī viharati.
ajjhattabahiddhā → ajjhatta-bahiddhā (pts)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt des Geistes innerlich beobachtet, indem er ihn äußerlich beobachtet, indem er ihn sowohl innerlich als auch äußerlich beobachtet.
Samudayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, vayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati, samudayavayadhammānupassī vā cittasmiṁ viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | vayadhammānupassī → vaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vaya-dhammānupassī (pts)Er meditiert, indem er den Geist beobachtet, wie er entstehen muss, wie er verschwinden muss, wie er sowohl entstehen als auch verschwinden muss.
‘Atthi cittan’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, pts) | cittanti → cittan ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya → yāvad eva ñāṇa-mattāya patissati-mattāya (pts)Oder die Achtsamkeit, dass der Geist da ist, ist verankert, soweit das für das Erkennen und die Achtsamkeit nötig ist. Er meditiert unabhängig und ergreift nichts in der Welt.
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu citte cittānupassī viharati.
evampi → evaṁ (sya-all, pts)So meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Geistes beobachtet.
4. Dhammānupassanā4. Beobachtung von natürlichen Gesetzmäßigkeiten
4.1. Dhammānupassanānīvaraṇapabba4.1. Die Hindernisse
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati?
pana → (sya-all) | kathañca pana → kathañ ca (pts)Und wie meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten beobachtet?
Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.Da meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die fünf Hindernisse beobachtet.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu?
pana → (sya-all) | kathañca pana → kathañ ca (pts)Und wie meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die fünf Hindernisse beobachtet?
Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ kāmacchandaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ kāmacchando’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa kāmacchandassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa kāmacchandassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa kāmacchandassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
kāmacchandoti → kāmacchando ti (pts) | natthi → n atthi (pts) | tañca → tañ ca (pts)Da versteht ein Mönch, wenn sinnliches Begehren in ihm ist: ‚In mir ist sinnliches Begehren‘. Wenn kein sinnliches Begehren in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist kein sinnliches Begehren‘. Er versteht, wie sinnliches Begehren aufkommt; wie es, wenn es aufgekommen ist, aufgegeben wird; und wie es, wenn es aufgegeben wurde, in Zukunft nicht mehr aufkommt.
Santaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ byāpādaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ byāpādo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa byāpādassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa byāpādassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa byāpādassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
byāpādaṁ → vyāpādaṁ (pts) | byāpādoti → vyāpādo ti (pts) | byāpādaṁ natthi → vyāpādaṁ n atthi (pts) | byāpādassa → vyāpādassa (pts) | tañca → tañ ca (pts)Wenn Böswilligkeit in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist Böswilligkeit‘. Wenn keine Böswilligkeit in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist keine Böswilligkeit‘. Er versteht, wie Böswilligkeit aufkommt; wie sie, wenn sie aufgekommen ist, aufgegeben wird; und wie sie, wenn sie aufgegeben wurde, in Zukunft nicht mehr aufkommt.
Santaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ thinamiddhaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ thinamiddhan’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa thinamiddhassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa thinamiddhassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa thinamiddhassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
thinamiddhaṁ → thīnamiddhaṁ (sya-all, pts) | thinamiddhanti → thīnamiddhanti (sya-all, pts) | thinamiddhassa → thīnamiddhassa (sya-all, pts) | thinamiddhaṁ → thīna-middhaṁ (pts) | thinamiddhanti → thīna-middhan ti (pts) | thinamiddhaṁ natthi → thīna-middham n atthi (pts) | thinamiddhanti → thīnamiddhan ti (pts) | tañca → tañ ca (pts) | thinamiddhassa → thīna-middhassa (pts)Wenn Dumpfheit und Benommenheit in ihm sind, versteht er: ‚In mir sind Dumpfheit und Benommenheit‘. Wenn keine Dumpfheit und keine Benommenheit in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist keine Dumpfheit und keine Benommenheit‘. Er versteht, wie Dumpfheit und Benommenheit aufkommen; wie sie, wenn sie aufgekommen sind, aufgegeben werden; und wie sie, wenn sie aufgegeben wurden, in Zukunft nicht mehr aufkommen.
Santaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ uddhaccakukkuccaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ uddhaccakukkuccan’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa uddhaccakukkuccassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa uddhaccakukkuccassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa uddhaccakukkuccassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
uddhaccakukkuccaṁ → uddhacca-kukkuccaṁ (pts) | uddhaccakukkuccanti → uddhacca-kukkuccan ti (pts) | uddhaccakukkuccaṁ natthi → uddhacca-kukkuccaṁ n atthi (pts) | uddhaccakukkuccassa → uddhacca-kukkuccassa (pts) | tañca → tañ ca (pts) | uddhaccakukkuccassa → uddhacca-kukkucassa (pts)Wenn Rastlosigkeit und Reue in ihm sind, versteht er: ‚In mir sind Rastlosigkeit und Reue‘. Wenn keine Rastlosigkeit und keine Reue in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist keine Rastlosigkeit und keine Reue‘. Er versteht, wie Rastlosigkeit und Reue aufkommen; wie sie, wenn sie aufgekommen sind, aufgegeben werden; und wie sie, wenn sie aufgegeben wurden, in Zukunft nicht mehr aufkommen.
Santaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vicikicchaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vicikicchā’ti pajānāti, yathā ca anuppannāya vicikicchāya uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannāya vicikicchāya pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnāya vicikicchāya āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
vicikicchaṁ → vicikiccahaṁ (pts) | vicikicchāti → vicikicchā ti (pts) | natthi → n atthi (pts) | tañca → tañ ca (pts)Wenn Zweifel in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist Zweifel‘. Wenn kein Zweifel in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist kein Zweifel‘. Er versteht, wie Zweifel aufkommt; wie er, wenn er aufgekommen ist, aufgegeben wird; und wie er, wenn er aufgegeben wurde, in Zukunft nicht mehr aufkommt.
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.Und so meditiert er, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten innerlich beobachtet, indem er ihn äußerlich beobachtet, indem er ihn sowohl innerlich als auch äußerlich beobachtet.
Samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | vayadhammānupassī → vaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vaya-dhammānupassī (pts)Er meditiert, indem er die natürlichen Gesetzmäßigkeiten beobachtet, wie sie entstehen müssen, wie sie verschwinden müssen, wie sie sowohl entstehen als auch verschwinden müssen.
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya, anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, pts) | dhammāti → dhammā ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva → yāvad eva (pts) | paṭissatimattāya → patissati-mattāya (pts)Oder die Achtsamkeit, dass die natürlichen Gesetzmäßigkeiten da sind, ist verankert, soweit das für das Erkennen und die Achtsamkeit nötig ist. Er meditiert unabhängig und ergreift nichts in der Welt.
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu nīvaraṇesu.
evampi → evaṁ (pts)So meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die fünf Hindernisse beobachtet.
4.2. Dhammānupassanākhandhapabba4.2. Die Aggregate
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.
caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pañcasu → pañcas (pts)Dann meditiert da ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die fünf mit Ergreifen verbundenen Aggregate beobachtet.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu?
pana → (sya-all) | kathañca pana → kathañ ca (pts) | pañcasu → pañcas (pts)Und wie meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die fünf mit Ergreifen verbundenen Aggregate beobachtet?
Idha, bhikkhave, bhikkhu:Da stellt ein Mönch die Betrachtung an:
‘iti rūpaṁ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts)‚So ist Form, so ist ihr Ursprung, so ihr Vergehen.
iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts)So ist Gefühl, so ist sein Ursprung, so sein Vergehen.
iti saññā, iti saññāya samudayo, iti saññāya atthaṅgamo;
atthaṅgamo → atthagamo (pts)So ist Wahrnehmung, so ist ihr Ursprung, so ihr Vergehen.
iti saṅkhārā, iti saṅkhārānaṁ samudayo, iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo,
atthaṅgamo → atthagamo (pts) | saṅkhārā → saṁkhārā (pts) | saṅkhārānaṁ → saṁkhārānaṁ (pts) | saṅkhārānaṁ atthaṅgamo → saṁkhārānaṁ atthagamo (pts)So sind Willensbildungsprozesse, so ist ihr Ursprung, so ihr Vergehen.
iti viññāṇaṁ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti,
atthaṅgamoti → atthagamo ti (pts)So ist Bewusstsein, so ist sein Ursprung, so sein Vergehen.‘
iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.
ajjhattabahiddhā → ajjhatta-bahiddhā (pts)Und so meditiert er, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten innerlich beobachtet …
Samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | vayadhammānupassī → vaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vaya-dhammānupassī (pts)
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya, anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, pts) | dhammāti → dhammā ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya → yāvad eva ñāṇa-mattāya patissatimattāya (pts)
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati pañcasu upādānakkhandhesu.
evampi → evaṁ (pts) | pañcasu → pañcas (pts)So meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die fünf mit Ergreifen verbundenen Aggregate beobachtet.
4.3. Dhammānupassanāāyatanapabba4.3. Die Sinnesfelder
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.
dhammānupassī → dhammāpassī (sya-all) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | ajjhattikabāhiresu → ajjhattika-bāhiresu (pts)Dann meditiert da ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die sechs inneren und äußeren Sinnesfelder beobachtet.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu?
pana → (sya-all) | kathañca pana → kathañ ca (pts) | ajjhattikabāhiresu → ajjhattika-bāhiresu (pts)Und wie meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die sechs inneren und äußeren Sinnesfelder beobachtet?
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuñca pajānāti, rūpe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th) | saṁyojanassa → saññojanassa (bjt, th) | cakkhuñca → cakkhuñ ca (pts) | yañca tadubhayaṁ → yañ ca tad ubhayaṁ (pts) | tañca → tañ ca (pts)Da versteht ein Mönch das Auge, die Bilder und die Fessel, die in Abhängigkeit von beiden entsteht. Er versteht, wie die Fessel, wenn sie noch nicht entstanden ist, entsteht; wie die Fessel, wenn sie entstanden ist, aufgegeben wird; und wie die Fessel, wenn sie aufgegeben wurde, in Zukunft nicht mehr entsteht.
Sotañca pajānāti, sadde ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt) | saṁyojanassa → saññojanassa (bjt)Er versteht das Ohr, die Töne und die Fessel, die in Abhängigkeit von beiden entsteht …
Ghānañca pajānāti, gandhe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt) | saṁyojanassa → saññojanassa (bjt)Er versteht die Nase, die Gerüche und die Fessel, die in Abhängigkeit von beiden entsteht …
Jivhañca pajānāti, rase ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt) | saṁyojanassa → saññojanassa (bjt)Er versteht die Zunge, die Geschmäcke und die Fessel, die in Abhängigkeit von beiden entsteht …
Kāyañca pajānāti, phoṭṭhabbe ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
phoṭṭhabbe → phoṭṭhabbo (bj) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt) | saṁyojanassa → saññojanassa (bjt)Er versteht den Körper, die Berührungen und die Fessel, die in Abhängigkeit von beiden entsteht …
Manañca pajānāti, dhamme ca pajānāti, yañca tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ tañca pajānāti, yathā ca anuppannassa saṁyojanassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa saṁyojanassa pahānaṁ hoti tañca pajānāti, yathā ca pahīnassa saṁyojanassa āyatiṁ anuppādo hoti tañca pajānāti.
pajānāti → pajānāti ca (sya-all) | saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (bjt, th) | saṁyojanassa → saññojanassa (bjt, th) | yathā ca → yathāca (bjt) | yañca tadubhayaṁ → yañ ca tad ubhayaṁ (pts) | tañca → tañ ca (pts) | āyatiṁ → āyatim (pts)Er versteht den Geist, die Vorstellungen und die Fessel, die in Abhängigkeit von beiden entsteht. Er versteht, wie die Fessel, wenn sie noch nicht entstanden ist, entsteht; wie die Fessel, wenn sie entstanden ist, aufgegeben wird; und wie die Fessel, wenn sie aufgegeben wurde, in Zukunft nicht mehr entsteht.
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.Und so meditiert er, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten innerlich beobachtet …
Samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | vayadhammānupassī → vaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vaya-dhammānupassī (pts)
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya, anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, pts) | dhammāti → dhammā ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | yāvadeva → yāvad eva (pts) | paṭissatimattāya → patissati-mattāya (pts)
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.
evampi → evaṁ (pts) | chasu → (pts) | chasu ajjhattikabāhiresu → ajjhattika-bāhiresu (pts)So meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die sechs inneren und äußeren Sinnesfelder beobachtet.
4.4. Dhammānupassanābojjhaṅgapabba4.4. Die Faktoren des Erwachens
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)Dann meditiert da ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die sieben Faktoren des Erwachens beobachtet.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu?
pana → (sya-all) | kathañca pana → kathañ ca (pts)Und wie meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die sieben Faktoren des Erwachens beobachtet?
Idha, bhikkhave, bhikkhu santaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ satisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ satisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa satisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
bhāvanāya pāripūrī → bhāvanāpāripūri (sya-all) | satisambojjhaṅgoti → sati-sambojjhaṅgo ti (pts) | satisambojjhaṅgaṁ natthi → sati-sambojjhaṅgaṁ n atthi (pts) | satisambojjhaṅgassa → sati-sambojjhaṅgassa (pts) | tañca → tañ ca (pts)Da versteht ein Mönch, wenn der Faktor des Erwachens Achtsamkeit in ihm ist: ‚In mir ist der Faktor des Erwachens Achtsamkeit.‘ Wenn der Faktor des Erwachens Achtsamkeit nicht in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist nicht der Faktor des Erwachens Achtsamkeit.‘ Er versteht, wie der Faktor des Erwachens Achtsamkeit, wenn er nicht entstanden ist, entsteht; und wie der Faktor des Erwachens Achtsamkeit, wenn er entstanden ist, vollständig entwickelt wird.
Santaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
dhammavicayasambojjhaṅgoti → upekhāsambojjhaṅgo ti (pts) | dhammavicayasambojjhaṅgassa → upekhāsambojjhaṅgassa (pts) | pe → spelled out in full (pts) | dhammavicayasambojjhaṅgoti → upekhā-sambojjhaṅgo ti (pts) | dhammavicayasambojjhaṅgaṁ natthi → upekhā-sambojjhaṅgaṁ n atthi (pts) | dhammavicayasambojjhaṅgassa → upekhā-sambojjhaṅgassa (pts) | tañca → tañ ca (pts) | tañca pajānāti → tañ (pts)Wenn der Faktor des Erwachens Erforschung der Gesetzmäßigkeiten in ihm ist …
Santaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ vīriyasambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa vīriyasambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
vīriyasambojjhaṅgaṁ → viriyasambojjhaṅgaṁ (bjt) | vīriyasambojjhaṅgoti → viriyasambojjhaṅgoti (bjt) | vīriyasambojjhaṅgassa → viriyasambojjhaṅgassa (bjt)Wenn der Faktor des Erwachens Energie in ihm ist …
Santaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ pītisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa pītisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.Wenn der Faktor des Erwachens Ekstase in ihm ist …
Santaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ passaddhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa passaddhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.Wenn der Faktor des Erwachens Stille in ihm ist …
Santaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ samādhisambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa samādhisambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.Wenn der Faktor des Erwachens Versenkung in ihm ist …
Santaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘atthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, asantaṁ vā ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgaṁ ‘natthi me ajjhattaṁ upekkhāsambojjhaṅgo’ti pajānāti, yathā ca anuppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa uppādo hoti tañca pajānāti, yathā ca uppannassa upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūrī hoti tañca pajānāti.
bhāvanāya pāripūrī → bhāvanāpāripūri (sya-all)Wenn der Faktor des Erwachens Gleichmut in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist der Faktor des Erwachens Gleichmut.‘ Wenn der Faktor des Erwachens Gleichmut nicht in ihm ist, versteht er: ‚In mir ist nicht der Faktor des Erwachens Gleichmut.‘ Er versteht, wie der Faktor des Erwachens Gleichmut, wenn er nicht entstanden ist, entsteht; und wie der Faktor des Erwachens Gleichmut, wenn er entstanden ist, vollständig entwickelt wird.
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.Und so meditiert er, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten innerlich beobachtet, indem er ihn äußerlich beobachtet, indem er ihn sowohl innerlich als auch äußerlich beobachtet.
Samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | vayadhammānupassī → vaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vaya-dhammānupassī (pts)Er meditiert, indem er die natürlichen Gesetzmäßigkeiten beobachtet, wie sie entstehen müssen, wie sie verschwinden müssen, wie sie sowohl entstehen als auch verschwinden müssen.
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya, anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, pts) | dhammāti → dhammā ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | paccupaṭṭhitā → paccuppaṭṭhitā (pts) | yāvadeva → yāvad eva (pts) | paṭissatimattāya → patissati-mattāya (pts)Oder die Achtsamkeit, dass die natürlichen Gesetzmäßigkeiten da sind, ist verankert, soweit das für das Erkennen und die Achtsamkeit nötig ist. Er meditiert unabhängig und ergreift nichts in der Welt.
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati sattasu bojjhaṅgesu.
bojjhaṅgesu → sambojjhaṅgesu (bj) | evampi → evaṁ (pts)So meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die sieben Faktoren des Erwachens beobachtet.
Bojjhaṅgapabbaṁ niṭṭhitaṁ.
niṭṭhitaṁ → bojjhaṅgapabbaṁ niṭṭhitaṁ, paṭhamabhāṇavāraṁ (cck: syā.) | + → paṭhamabhāṇavāraṁ niṭṭhitaṁ (bjt)
4.5. Dhammānupassanāsaccapabba4.5. Die Wahrheiten
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.
catūsu → catusu (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | catūsu ariyasaccesu → catusu ariya-saccesu (pts)Dann meditiert da ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die vier edlen Wahrheiten beobachtet.
Kathañca pana, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu?
catūsu → catusu (bj, pts) | pana → (sya-all) | kathañca pana → kathañ ca (pts) | catūsu ariyasaccesu → catusu ariya-saccesu (pts)Und wie meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die vier edlen Wahrheiten beobachtet?
Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
dukkhasamudayoti → dukkhasamudayo ti (bjt) | dukkhanirodhoti → dukkhanirodho ti (bjt) | paṭipadāti → paṭipadā ti (bjt) | dukkhanti → dukkhan ti (pts) | dukkhasamudayoti → dukkha-samudayo ti (pts) | dukkhanirodhoti → dukkha-nirodho ti (pts) | dukkhanirodhagāminī paṭipadāti → dukkha-nirodha-gāminī paṭipadā ti (pts)Da versteht ein Mönch wahrheitsgemäß: ‚Das ist das Leiden.‘ … ‚Das ist der Ursprung des Leidens.‘ … ‚Das ist das Aufhören des Leidens.‘ … ‚Das ist die Übung, die zum Aufhören des Leidens führt‘.
Paṭhamabhāṇavāro niṭṭhito.Der erste Abschnitt zum Aufsagen ist zu Ende.
4.5.1. Dukkhasaccaniddesa4.5.1. Die Wahrheit vom Leiden
Katamañca, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts) | ariyasaccaṁ → ariya-saccaṁ (pts)Und was ist die edle Wahrheit vom Leiden?
Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogopi dukkho, piyehi vippayogopi dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
dukkho → appiyehi …pe… vippayogo dukkhotipāṭho ceva taṁniddeso ca katthaci na dissati, aṭṭhakathāyampi taṁsaṁvaṇṇanā | dukkho → appiyehi…pe… vippayogo dukkhotipāṭho ceva taṁniddeso ca katthaci na dissati, aṭṭhakathāyaṁpi taṁsaṁvaṇṇanā natthi (cck note) | pañcupādānakkhandhā → pañcupādānakkhandhāpi (cck: ka.) | jātipi → jāti pi (bjt) | sampayogopi → sampayogo (bjt) | + → pi (bjt) | saṅkhittena → saṁkhittena (ms2005) | jātipi → jāti pi dukkhā jarā pi (pts) | jarāpi → vyādhi pi (pts) | maraṇampi → maraṇam pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi → soka-parideva-dukkha-domanassupāyāsā pi (pts) | appiyehi sampayogopi dukkho piyehi vippayogopi dukkho yampicchaṁ → yam p icchaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts) | saṅkhittena pañcupādānakkhandhā → saṁkhittena pañcupādāna-kkhandhā (pts)Wiedergeburt ist Leiden; Alter ist Leiden; Tod ist Leiden; Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis sind Leiden; mit Ungeliebtem vereint sein ist Leiden; von Geliebtem getrennt sein ist Leiden; nicht bekommen, was man wünscht, ist Leiden. Kurz, die fünf mit Ergreifen verbundenen Aggregate sind Leiden.
Katamā ca, bhikkhave, jāti?Und was ist Wiedergeburt?
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho,
okkanti → okkanti nibbatti (sya-all) | khandhānaṁ → khandānaṁ (pts) | sattanikāye → satta-nikāye (pts) | khandhānaṁ pātubhāvo → khandānaṁ pātu-bhāvo (pts)Die Wiedergeburt, der Anfang, die Empfängnis, das erneute Hervorbringen, die Manifestation der Aggregate und der Erwerb der Sinnesfelder bei den verschiedenen Wesen der verschiedenen Gattungen von Wesen;
ayaṁ vuccati, bhikkhave, jāti.das nennt man Wiedergeburt.
Katamā ca, bhikkhave, jarā?Und was ist Alter?
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko,
valitacatā → valittacatātipi pāṭho (sya-all note) | sattanikāye → satta-nikāye (pts)Das Alter, die Altersschwäche, bröckelige Zähne, graue Haare, runzelige Haut, abnehmende Lebensenergie und versagende Sinneskräfte bei den verschiedenen Wesen der verschiedenen Gattungen von Wesen –
ayaṁ vuccati, bhikkhave, jarā.das nennt man Alter.
Katamañca, bhikkhave, maraṇaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)Und was ist Tod?
Yaṁ tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo,
Yaṁ → yā (sya-all, km) | kaḷevarassa → kaḷebarassa (bj, pts) | yaṁ → yā (sya-all) | jīvitindriyassupacchedo → jīvitindriyassa upacchedo (sya-all); (pts) | Yaṁ → aṭṭhakathā oloketabbā (cck note) | maccu maraṇaṁ → maccumaraṇaṁ (bjt) | yaṁ → yam (pts) | sattanikāyā → satta-nikāyā (pts) | kālakiriyā → kāla-kiriyā (pts)Das Hinscheiden, Dahingehen, Auseinanderbrechen, Ableben, die Sterblichkeit, der Tod, der Hingang, das Auseinanderbrechen der Aggregate, das Ablegen der Leiche und das Abschneiden der Lebenskraft bei den verschiedenen Wesen der verschiedenen Gattungen von Wesen –
idaṁ vuccati, bhikkhave, maraṇaṁ.das nennt man Tod.
Katamo ca, bhikkhave, soko?Und was ist Kummer?
Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko,
byasanena → vyasanena (pts) | dukkhadhammena → dukkha-dhammena (pts) | antosoko antoparisoko → anto-soko anto-parisoko (pts)Der Kummer, das Bekümmertsein, der kummervolle Zustand, der innere Kummer, der innerliche tiefe Kummer bei jemandem, der Unglück erlebt und Leiden erfahren hat –
ayaṁ vuccati, bhikkhave, soko.Das nennt man Kummer.
Katamo ca, bhikkhave, paridevo?Und was ist Klage?
Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ,
byasanena → vyasanena (pts) | dukkhadhammena → dukkha-dhammena (pts)Die Klage, Wehklage, das Klagen und Wehklagen, der Zustand des Klagens und Wehklagens bei jemandem, der Unglück erlebt und Leiden erfahren hat –
ayaṁ vuccati, bhikkhave, paridevo.das nennt man Klage.
Katamañca, bhikkhave, dukkhaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)Und was ist Schmerz?
Yaṁ kho, bhikkhave, kāyikaṁ dukkhaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyasamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ,
kāyasamphassajaṁ → kāya-samphassajaṁ (pts)Körperlicher Schmerz, körperliches Unwohlsein, das schmerzhafte, unerfreuliche Gefühl, das aus körperlichem Kontakt entspringt –
idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhaṁ.das nennt man Schmerz.
Katamañca, bhikkhave, domanassaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)Und was ist Traurigkeit?
Yaṁ kho, bhikkhave, cetasikaṁ dukkhaṁ cetasikaṁ asātaṁ manosamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ,
manosamphassajaṁ → cetosamphassajanti vā pāṭho (sya-all note)Seelischer Schmerz, seelisches Unwohlsein, das schmerzhafte, unerfreuliche Gefühl, das aus Kontakt mit dem Geist entspringt –
idaṁ vuccati, bhikkhave, domanassaṁ.das nennt man Traurigkeit.
Katamo ca, bhikkhave, upāyāso?Und was ist Bedrängnis?
Yo kho, bhikkhave, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṁ upāyāsitattaṁ,
byasanena → vyasanena (pts) | dukkhadhammena → dukkha-dhammena (pts)Das Bedrängtsein, die Bedrängnis, der Zustand von Bedrängtsein und Bedrängnis bei jemandem, der Unglück erlebt und Leiden erfahren hat –
ayaṁ vuccati, bhikkhave, upāyāso.das nennt man Bedrängnis.
Katamo ca, bhikkhave, appiyehi sampayogo dukkho?Und was bedeutet: ‚Mit Ungeliebtem vereint sein ist Leiden‘?
Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukakāmā ayogakkhemakāmā, yā tehi saddhiṁ saṅgati samāgamo samodhānaṁ missībhāvo,
dhammā → (sya-all) | te → (sya-all) | yā tehi saddhiṁ → tesaṁ (sya-all)Es gibt Bilder, Töne, Gerüche, Geschmäcke, Berührungen und Vorstellungen, die unerwünscht, unwillkommen und unangenehm sind. Und es gibt die, die einem schaden, einen verletzen, beunruhigen und einem drohen wollen. Das Zusammenkommen mit diesen, das Zusammentreffen, das Bilden einer Gemeinschaft, das Mischen mit ihnen –
ayaṁ vuccati, bhikkhave, appiyehi sampayogo dukkho.das bedeutet: ‚Mit Ungeliebtem vereint sein ist Leiden‘.
Katamo ca, bhikkhave, piyehi vippayogo dukkho?Und was bedeutet: ‚Von Geliebtem getrennt sein ist Leiden‘?
Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā dhammā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukakāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātisālohitā vā, yā tehi saddhiṁ asaṅgati asamāgamo asamodhānaṁ amissībhāvo,
vā → vā jeṭṭhā vā kaniṭṭhā vā (bj) | dhammā → (sya-all) | te → (sya-all) | yā tehi saddhiṁ → tesaṁ (sya-all)Es gibt Bilder, Töne, Gerüche, Geschmäcke, Berührungen und Vorstellungen, die erwünscht, willkommen und angenehm sind. Und es gibt die, die einem helfen, nützen, einen beruhigen und beschützen wollen: Mutter und Vater, Bruder und Schwester, Freunde und Kollegen, Verwandte und Sippenangehörige. Die Absonderung von diesen, das Getrenntsein, die Trennung, das Scheiden von ihnen –
ayaṁ vuccati, bhikkhave, piyehi vippayogo dukkho.das bedeutet: ‚Von Geliebtem getrennt sein ist Leiden‘.
Katamañca, bhikkhave, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts) | yampicchaṁ → yam p icchaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)Und was bedeutet: ‚Nicht bekommen, was man wünscht, ist Leiden‘?
Jātidhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati:
jātidhammānaṁ → jāti-dhammānaṁ (pts)Bei Lebewesen, die wiedergeboren werden müssen, kommt ein Wunsch auf:
‘aho vata mayaṁ na jātidhammā assāma, na ca vata no jāti āgaccheyyā’ti.
āgaccheyyāti → āgaccheyyā ti (bjt) | jātidhammā → jāti-dhammā (pts)‚Ach, dass wir doch nicht wiedergeboren werden müssten! Dass doch die Wiedergeburt nicht zu uns käme!‘
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ,
panetaṁ → pan etaṁ (pts)Aber das ist durch Wünschen nicht zu erlangen.
idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.
idampi yampicchaṁ → idam pi yam p icchaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)Das bedeutet: ‚Nicht bekommen, was man wünscht, ist Leiden‘.
Jarādhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati:
jarādhammānaṁ → jarā dhammānaṁ (bjt)Bei Lebewesen, die alt werden müssen, …
‘aho vata mayaṁ na jarādhammā assāma, na ca vata no jarā āgaccheyyā’ti.
jarādhammā → sokaparidevadukkhadomanassaupāyāsadhammā (pts) | jarā āgaccheyyāti → sokaparidevadukkhadomanassaupāyāsā āgaccheyyun ti (pts) | āgaccheyyāti → āgaccheyyā ti (bjt)
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ, idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.
Byādhidhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṁ na byādhidhammā assāma, na ca vata no byādhi āgaccheyyā’ti.
byādhidhammānaṁ → dhammānaṁ (pts) | byādhidhammā → soka-parideva-dukkhadomanassa-upāyāsa-dhammā (pts) | byādhi āgaccheyyāti → soka-parideva-dukkha-domanassa-upāyāsā āgaccheyyun ti (pts)die krank werden müssen …
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ, idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | idampi yampicchaṁ → idam pi yam p icchaṁ (pts)
Maraṇadhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṁ na maraṇadhammā assāma, na ca vata no maraṇaṁ āgaccheyyā’ti.die sterben müssen …
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ, idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.
Sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ, bhikkhave, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati ‘aho vata mayaṁ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma, na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā āgaccheyyun’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā āgaccheyyun → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyun (pts1ed, sya-all). BJ lists each item separately. | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ → sokadhammānaṁ (bj) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā → sokadhammā (bj); sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā (sya-all) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ → sokaparidevadukkha domanassupāyāsadhammānaṁ (th)die Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis erfahren müssen, kommt ein Wunsch auf: ‚Ach, dass wir doch nicht Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis erfahren müssten! Dass doch Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis nicht zu uns kämen!‘
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ,Aber das ist durch Wünschen nicht zu erlangen.
idampi yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ.Das bedeutet: ‚Nicht bekommen, was man wünscht, ist Leiden‘.
Katame ca, bhikkhave, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā?
saṅkhittena → saṁkhittena (ms2005) | saṅkhittena pañcupādānakkhandhā → saṁkhittena pañcupādāna-kkhandhā (pts)Und was bedeutet: ‚Kurz, die fünf mit Ergreifen verbundenen Aggregate sind Leiden‘?
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho.
rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho → rūpūpādānakkhandho vedanūpādānakkhandho saññūpādānakkhandho saṅkhārūpādānakkhandho (bj)Es sind die mit Ergreifen verbundenen Aggregate, die aus Form, Gefühl, Wahrnehmung, Willensbildungsprozessen und Bewusstsein bestehen.
Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
saṅkhittena → saṁkhittena (ms2005) | saṅkhittena pañcupādānakkhandhā → saṁkhittena pañcupādāna-kkhandhā (pts)Das bedeutet: ‚Kurz, die fünf mit Ergreifen verbundenen Aggregate sind Leiden‘.
Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ.
ariyasaccaṁ → ariya-saccaṁ (pts)Das nennt man die edle Wahrheit vom Leiden.
4.5.2. Samudayasaccaniddesa4.5.2. Die Wahrheit vom Ursprung
Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ?
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (cck: syā.) | katamañca → katamañ ca (pts) | dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ → dukkha-samudayaṁ ariya-saccaṁ (pts)Und was ist die edle Wahrheit vom Ursprung des Leidens?
Yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—
ponobbhavikā → ponobhavikā (bj, pts1ed) | ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī → ponobhavikā nandirāgasahagatā tatra tatrābhinandinī (bj) | ponobbhavikā → ponobhavikā (cck: sī. pī.) | nandīrāgasahagatā → nandirāgasahagatā (cck: sī. syā. pī.) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th)Es ist das Verlangen, das zu künftigen Leben führt. Es ist mit Genießen und Gier vermischt und vergnügt sich überall, wo es ankommt: nämlich
kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā.
kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā → kāma-taṇhā bhava-taṇhā vibhava-taṇhā (pts)Verlangen nach Sinnenfreuden, Verlangen nach Dasein und Verlangen nach Nicht-Dasein.
Sā kho panesā, bhikkhave, taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisati?
panesā → pan esā (pts)Aber wo entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest?
Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Bei allem, was in der Welt hübsch und angenehm erscheint, da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Kiñca loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ?
sātarūpaṁ cakkhu → sātarūpa cakkhuṁ (bj) | kiñca → kiñci (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ (pts)Und was erscheint in der Welt hübsch und angenehm?
Cakkhu loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
cakkhu → cakkhuṁ (sya-all, pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Das Auge erscheint in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Sotaṁ loke …pe…Das Ohr …
ghānaṁ loke …Die Nase …
jivhā loke …Die Zunge …
kāyo loke …Der Körper …
mano loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Der Geist erscheint in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Rūpā loke …Bilder …
saddā loke …Töne …
gandhā loke …Gerüche …
rasā loke …Geschmäcke …
phoṭṭhabbā loke …Berührungen …
dhammā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Vorstellungen erscheinen in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Cakkhuviññāṇaṁ loke …
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhu-viññāṇaṁ (pts)Augenbewusstsein …
sotaviññāṇaṁ loke …
sotaviññāṇaṁ → sota-viññāṇaṁ (pts)Ohrbewusstsein …
ghānaviññāṇaṁ loke …
ghānaviññāṇaṁ → ghāna-viññāṇaṁ (pts)Nasenbewusstsein …
jivhāviññāṇaṁ loke …
jivhāviññāṇaṁ → jivhā-viññāṇaṁ (pts)Zungenbewusstsein …
kāyaviññāṇaṁ loke …
kāyaviññāṇaṁ → kāya-viññāṇaṁ (pts)Körperbewusstsein …
manoviññāṇaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
manoviññāṇaṁ → mano-viññāṇaṁ (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Geistbewusstsein erscheint in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Cakkhusamphasso loke …
cakkhusamphasso → cakkhu-samphasso (pts)Augenkontakt …
sotasamphasso loke …
sotasamphasso → sota-samphasso (pts)Ohrkontakt …
ghānasamphasso loke …
ghānasamphasso → ghāna-samphasso (pts)Nasenkontakt …
jivhāsamphasso loke …
jivhāsamphasso → jivhā-samphasso (pts)Zungenkontakt …
kāyasamphasso loke …
kāyasamphasso → kāya-samphasso (pts)Körperkontakt …
manosamphasso loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
manosamphasso → mano-samphasso (pts) | piyarūpaṁ → piya-rūpaṁ (pts) | etthesā → etth esā (pts)Geistkontakt erscheint in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Cakkhusamphassajā vedanā loke …
cakkhusamphassajā → cakkhu-samphassajā (pts)Aus Augenkontakt entsprungenes Gefühl …
sotasamphassajā vedanā loke …aus Ohrkontakt entsprungenes Gefühl …
ghānasamphassajā vedanā loke …
ghānasamphassajā → ghāna-samphassajā (pts)aus Nasenkontakt entsprungenes Gefühl …
jivhāsamphassajā vedanā loke …
jivhāsamphassajā → jivhā-samphassajā (pts)aus Zungenkontakt entsprungenes Gefühl …
kāyasamphassajā vedanā loke …
kāyasamphassajā → kāya-samphassajā (pts)aus Körperkontakt entsprungenes Gefühl …
manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
manosamphassajā → mano-samphassajā (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)aus Geistkontakt entsprungenes Gefühl erscheint in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Rūpasaññā loke …
rūpasaññā → rūpa-saññā (pts)Wahrnehmung von Bildern …
saddasaññā loke …
saddasaññā → sadda-saññā (pts)Wahrnehmung von Tönen …
gandhasaññā loke …
gandhasaññā → gandha-saññā (pts)Wahrnehmung von Gerüchen …
rasasaññā loke …
rasasaññā → rasa-saññā (pts)Wahrnehmung von Geschmäcken …
phoṭṭhabbasaññā loke …
phoṭṭhabbasaññā → phoṭṭhabba-saññā (pts)Wahrnehmung von Berührungen …
dhammasaññā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
dhammasaññā → dhamma-saññā (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Wahrnehmung von Vorstellungen erscheint in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Rūpasañcetanā loke …
rūpasañcetanā → rūpa-sañcetanā (pts)Absicht in Bezug auf Bilder …
saddasañcetanā loke …
saddasañcetanā → sadda-sañcetanā (pts)Absicht in Bezug auf Töne …
gandhasañcetanā loke …
gandhasañcetanā → gandha-sañcetanā (pts)Absicht in Bezug auf Gerüche …
rasasañcetanā loke …
rasasañcetanā → rasa-sañcetanā (pts)Absicht in Bezug auf Geschmäcke …
phoṭṭhabbasañcetanā loke …
phoṭṭhabbasañcetanā → phoṭṭhabba-sañcetanā (pts)Absicht in Bezug auf Berührungen …
dhammasañcetanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
dhammasañcetanā → dhamma-sañcetanā (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Absicht in Bezug auf Vorstellungen erscheint in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Rūpataṇhā loke …
rūpataṇhā → rūpa-taṇhā (pts)Verlangen nach Bildern …
saddataṇhā loke …
saddataṇhā → sadda-taṇhā (pts)Verlangen nach Tönen …
gandhataṇhā loke …
gandhataṇhā → gandha-taṇhā (pts)Verlangen nach Gerüchen …
rasataṇhā loke …
rasataṇhā → rasa-taṇhā (pts)Verlangen nach Geschmäcken …
phoṭṭhabbataṇhā loke …
phoṭṭhabbataṇhā → phoṭṭhabba-taṇhā (pts)Verlangen nach Berührungen …
dhammataṇhā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
dhammataṇhā → dhamma-taṇhā (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Verlangen nach Vorstellungen erscheint in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Rūpavitakko loke …
rūpavitakko → rūpa-vitakko (pts)Gedanken über Bilder …
saddavitakko loke …
saddavitakko → sadda-vitakko (pts)Gedanken über Töne …
gandhavitakko loke …
gandhavitakko → gandha-vitakko (pts)Gedanken über Gerüche …
rasavitakko loke …
rasavitakko → rasa-vitakko (pts)Gedanken über Geschmäcke …
phoṭṭhabbavitakko loke …
phoṭṭhabbavitakko → phoṭṭhabba-vitakko (pts)Gedanken über Berührungen …
dhammavitakko loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
dhammavitakko → dhamma-vitakko (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Gedanken über Vorstellungen erscheinen in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Rūpavicāro loke …
rūpavicāro → rūpa-vicāro (pts)Erwägungen über Bilder …
saddavicāro loke …
saddavicāro → sadda-vitakko (pts)Erwägungen über Töne …
gandhavicāro loke …
gandhavicāro → gandha-vicāro (pts)Erwägungen über Gerüche …
rasavicāro loke …
rasavicāro → rasa-vicāro (pts)Erwägungen über Geschmäcke …
phoṭṭhabbavicāro loke …
phoṭṭhabbavicāro → phoṭṭhabba-vicāro (pts)Erwägungen über Berührungen …
dhammavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati.
dhammavicāro → dhamma-vicāro (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Erwägungen über Vorstellungen erscheinen in der Welt hübsch und angenehm, und da entsteht dieses Verlangen und setzt sich fest.
Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ.
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | dukkhasamudayaṁ → dukkha-samudayaṁ (pts)Das nennt man die edle Wahrheit vom Ursprung des Leidens.
4.5.3. Nirodhasaccaniddesa4.5.3. Die Wahrheit vom Aufhören
Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ?
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all, km) | dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (cck: syā.) | katamañca → katamañ ca (pts) | dukkhanirodhaṁ → dukkha-nirodhaṁ (pts)Und was ist die edle Wahrheit vom Aufhören des Leidens?
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.
tassāyeva → tassā yeva (pts) | asesavirāganirodho → asesa-virāga-nirodho (pts)Es ist das restlose Schwinden und Aufhören eben dieses Verlangens, es herzugeben, loszulassen, freizusetzen und nicht daran festzuhalten.
Sā kho panesā, bhikkhave, taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati, kattha nirujjhamānā nirujjhati?
panesā → pan esā (pts)Aber wo wird dieses Verlangen aufgegeben und hört auf?
Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Bei allem, was in der Welt hübsch und angenehm erscheint, da wird dieses Verlangen aufgegeben und hört auf.
Kiñca loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ?
kiñca → kiñci (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ (pts)Und was erscheint in der Welt hübsch und angenehm?
Cakkhu loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
cakkhu → cakkhuṁ (sya-all, pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Das Auge erscheint in der Welt hübsch und angenehm, und da wird dieses Verlangen aufgegeben und hört auf. …
Sotaṁ loke …pe…
loke → (bj)
ghānaṁ loke …
jivhā loke …
kāyo loke …
mano loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)
Rūpā loke …
saddā loke …
gandhā loke …
rasā loke …
phoṭṭhabbā loke …
dhammā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)
Cakkhuviññāṇaṁ loke …
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhu-viññāṇaṁ (pts)
sotaviññāṇaṁ loke …
sotaviññāṇaṁ → sota-viññāṇaṁ (pts)
ghānaviññāṇaṁ loke …
ghānaviññāṇaṁ → ghāna-viññāṇaṁ (pts)
jivhāviññāṇaṁ loke …
jivhāviññāṇaṁ → jivhā-viññāṇaṁ (pts)
kāyaviññāṇaṁ loke …
kāyaviññāṇaṁ → kāya-viññāṇaṁ (pts)
manoviññāṇaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
manoviññāṇaṁ → mano-viññāṇaṁ (pts) | piyarūpaṁ → piya-rūpaṁ (pts) | etthesā → etth esā (pts)
Cakkhusamphasso loke …
cakkhusamphasso → cakkhu-samphasso (pts)
sotasamphasso loke …
sotasamphasso → mano-samphasso (pts)
ghānasamphasso loke …
jivhāsamphasso loke …
kāyasamphasso loke …
manosamphasso loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
manosamphasso loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)
Cakkhusamphassajā vedanā loke …
cakkhusamphassajā → cakkhu-samphassajā (pts)
sotasamphassajā vedanā loke …
ghānasamphassajā vedanā loke …
jivhāsamphassajā vedanā loke …
kāyasamphassajā vedanā loke …
manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)
Rūpasaññā loke …
rūpasaññā → rūpa-saññā (pts)
saddasaññā loke …
saddasaññā → dhamma-saññā (pts)
gandhasaññā loke …
rasasaññā loke …
phoṭṭhabbasaññā loke …
dhammasaññā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
dhammasaññā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)
Rūpasañcetanā loke …
rūpasañcetanā → rūpa-sañcetanā (pts)
saddasañcetanā loke …
saddasañcetanā → dhamma-sañcetanā (pts)
gandhasañcetanā loke …
rasasañcetanā loke …
phoṭṭhabbasañcetanā loke …
dhammasañcetanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
dhammasañcetanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)
Rūpataṇhā loke …
rūpataṇhā → rūpa-taṇhā (pts)
saddataṇhā loke …
saddataṇhā → dhamma-taṇhā (pts)
gandhataṇhā loke …
rasataṇhā loke …
phoṭṭhabbataṇhā loke …
dhammataṇhā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
dhammataṇhā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)
Rūpavitakko loke …
rūpavitakko → rūpa-vitakko (pts)
saddavitakko loke …
saddavitakko → sadda-vitakko (pts)
gandhavitakko loke …
gandhavitakko → gandha-vitakko (pts)
rasavitakko loke …
rasavitakko → rasa-vitakko (pts)
phoṭṭhabbavitakko loke …
phoṭṭhabbavitakko → phoṭṭhabba-vitakko (pts)
dhammavitakko loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
dhammavitakko → dhamma-vitakko (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)
Rūpavicāro loke …
rūpavicāro → rūpa-vicāro (pts)
saddavicāro loke …
saddavicāro → sadda-vicāro (pts)
gandhavicāro loke …
gandhavicāro → gandha-vicāro (pts)
rasavicāro loke …
rasavicāro → rasa-vicāro (pts)
phoṭṭhabbavicāro loke …
phoṭṭhabbavicāro → phoṭṭhabba-vicāro (pts)
dhammavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati.
dhammavicāro → dhamma-vicāro (pts) | piyarūpaṁ sātarūpaṁ etthesā → piya-rūpaṁ sāta-rūpaṁ etth esā (pts)Erwägungen über Vorstellungen erscheinen in der Welt hübsch und angenehm, und da wird dieses Verlangen aufgegeben und hört auf.
Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ.
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all) | dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ → dukkha-nirodhaṁ ariya-saccaṁ (pts)Das nennt man die edle Wahrheit vom Aufhören des Leidens.
4.5.4. Maggasaccaniddesa4.5.4. Die Wahrheit vom Pfad
Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ → dukkha-nirodha-gāminīpaṭipadā ariya-saccaṁ (pts)Und was ist die edle Wahrheit von der Übung, die zum Aufhören des Leidens führt?
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | ayameva → ayam eva (pts)Es ist einfach dieser edle achtfache Pfad: nämlich
sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā → sammā-diṭṭhi sammā-saṁkappo sammā-vācā (pts) | sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi → sammā-ājīvo sammā-vāyāmo sammā-sati sammā-samādhi (pts)rechte Ansicht, rechtes Bestreben, rechte Rede, rechtes Handeln, rechter Lebenserwerb, rechter Einsatz, rechte Achtsamkeit und rechte Versenkung.
Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi?
sammādiṭṭhi → sammā-diṭṭhi (pts)Und was ist rechte Ansicht?
Yaṁ kho, bhikkhave, dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ.
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya → dukkhanirodhagāminiyāpaṭipadāya (bjt) | dukkhasamudaye → dukkha-samudaye (pts) | dukkhanirodhe → dukkha-nirodhe (pts) | dukkhanirodhagāminiyā → dukkha-nirodha-gāminiyā (pts)Man kennt das Leiden, den Ursprung des Leidens, das Aufhören des Leidens und die Übung, die zum Aufhören des Leidens führt.
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi.
sammādiṭṭhi → sammā-diṭṭhi (pts)Das nennt man rechte Ansicht.
Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo?
sammāsaṅkappo → sammā-saṁkappo (pts)Und was ist rechtes Bestreben?
Nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo.
nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo → nekkhamma-saṁkappo avyāpāda-saṁkappo avihiṁsāsaṁkappo (pts)Es sind entsagende, wohlwollende und mildherzige Gedanken.
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāsaṅkappo.
sammāsaṅkappo → sammā-saṁkappo (pts)Das nennt man rechtes Bestreben.
Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā?
sammāvācā → sammā-vācā (pts)Und was ist rechte Rede?
Musāvādā veramaṇī pisuṇāya vācāya veramaṇī pharusāya vācāya veramaṇī samphappalāpā veramaṇī.
veramaṇī → veramaṇi (mr) | vācāya → vecāya (pts) | veramaṇī → veramaṇi (cck: ka.) | musāvādā → musā-vādā (pts)Man unterlässt den Gebrauch unwahrer, entzweiender, harter oder unsinniger Rede.
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāvācā.
sammāvācā → sammā-vācā (pts)Das nennt man rechte Rede.
Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto?
sammākammanto → sammā-kammanto (pts)Und was ist rechtes Handeln?
Pāṇātipātā veramaṇī adinnādānā veramaṇī kāmesumicchācārā veramaṇī.
kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (th) | + → verammaṇī kāmesu micchācārā (pts)Man unterlässt es, lebende Geschöpfe zu töten, zu stehlen und sexuelle Verfehlungen zu begehen.
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammākammanto.Das nennt man rechtes Handeln.
Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo?
sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)Und was ist rechter Lebenserwerb?
Idha, bhikkhave, ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya sammāājīvena jīvitaṁ kappeti.
jīvitaṁ → jīvikaṁ (sya-all, pts) | ariyasāvako micchāājīvaṁ → ariya-sāvako micchā-ājīvaṁ (pts) | sammāājīvena jīvitaṁ → sammā-ājīvena jīvikaṁ (pts)Da gibt ein edler Schüler falschen Lebenserwerb auf und verdient seinen Unterhalt mit rechtem Lebenserwerb.
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāājīvo.
sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)Das nennt man rechten Lebenserwerb.
Katamo ca, bhikkhave, sammāvāyāmo?
sammāvāyāmo → sammā-vāyāmo (pts)Und was ist rechter Einsatz?
Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)Da entwickelt ein Mönch Enthusiasmus, setzt sich ein, rüttelt seine Energie auf, gebraucht seinen Geist und bemüht sich, damit schlechte, untaugliche Eigenschaften nicht aufkommen.
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)Er entwickelt Enthusiasmus, setzt sich ein, rüttelt seine Energie auf, gebraucht seinen Geist und bemüht sich, damit schlechte, untaugliche Eigenschaften, die aufgekommen sind, aufgegeben werden.
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)Er entwickelt Enthusiasmus, setzt sich ein, rüttelt seine Energie auf, gebraucht seinen Geist und bemüht sich, damit taugliche Eigenschaften aufkommen.
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)Er entwickelt Enthusiasmus, setzt sich ein, rüttelt seine Energie auf, gebraucht seinen Geist und bemüht sich, damit taugliche Eigenschaften, die aufgekommen sind, bleiben, nicht verloren gehen, sondern anwachsen, reifen und sich vollständig entwickeln.
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāvāyāmo.
sammāvāyāmo → sammā-vāyāmo (pts)Das nennt man rechten Einsatz.
Katamā ca, bhikkhave, sammāsati?
sammāsati → sammā-sati (pts)Und was ist rechte Achtsamkeit?
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)Da meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;Er meditiert, indem er einen Aspekt der Gefühle beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;Er meditiert, indem er einen Aspekt des Geistes beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā-domanassaṁ (pts)Er meditiert, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāsati.
sammāsati → sammā-sati (pts)Das nennt man rechte Achtsamkeit.
Katamo ca, bhikkhave, sammāsamādhi?
sammāsamādhi → sammā-samādhi (pts)Und was ist rechte Versenkung?
Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (pts) | vivicceva → eva (pts) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ paṭhamajjhānaṁ (pts)Da tritt ein Mönch, ganz abgeschieden von den Sinnenfreuden, abgeschieden von untauglichen Eigenschaften, in die erste Vertiefung ein und verweilt darin; da gibt es aus Abgeschiedenheit geborene Ekstase und Seligkeit, während man den Geist ausrichtet und hält.
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (pts) | vitakkavicārānaṁ → vitakka-vicārānaṁ (pts) | ekodibhāvaṁ → ekodi-bhāvaṁ (pts) | pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ → pīti-sukhaṁ dutiyajjhānaṁ (pts)Wenn das Ausrichten und Halten des Geistes sich beruhigt, tritt er in die zweite Vertiefung ein und verweilt darin; da gibt es aus Versenkung geborene Ekstase und Seligkeit, mit innerer Klarheit und geeintem Geist, ohne Ausrichten und Halten.
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
upekkhako ca → upekhako (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukhavihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt) | + → taṁ (bjt) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | yaṁ → yan (pts) | sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ → sukha-vihārī ti tatiyajjhānaṁ (pts)Und mit dem Schwinden der Ekstase tritt er in die dritte Vertiefung ein und verweilt darin; da meditiert er mit Gleichmut, achtsam und bewusst, und erfährt persönlich die Seligkeit, von der die Edlen erklären: ‚Gleichmütig und achtsam meditiert man in Seligkeit.‘
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
atthaṅgamā → atthagamā (pts) | upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → upekhāsatipārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts) | pubbeva → pubbe va (th) | upekkhāsatipārisuddhiṁ → upekkhā satipārisuddhiṁ (th) | pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ → pubb eva somanassa-domanassānaṁ atthagamā adukkha-m-asukhaṁ upekhā-sati-pārisuddhiṁ catutthajjhānaṁ (pts)Indem er Glück und Schmerz aufgibt, und mit dem Vergehen früherer Fröhlichkeit und Traurigkeit, tritt er in die vierte Vertiefung ein und verweilt darin, ohne Glück oder Schmerz, mit reinem Gleichmut und reiner Achtsamkeit.
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāsamādhi.
sammāsamādhi → sammā-samādhi (pts)Das nennt man rechte Versenkung.
Idaṁ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ.
dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ → dukkha-nirodha-gāminīpaṭipadā ariya-saccaṁ (pts)Das nennt man die edle Wahrheit von der Übung, die zum Aufhören des Leidens führt.
Iti ajjhattaṁ vā dhammesu dhammānupassī viharati, bahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vā dhammesu dhammānupassī viharati.Und so meditiert er, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten innerlich beobachtet, indem er ihn äußerlich beobachtet, indem er ihn sowohl innerlich als auch äußerlich beobachtet.
Samudayadhammānupassī vā dhammesu viharati, vayadhammānupassī vā dhammesu viharati, samudayavayadhammānupassī vā dhammesu viharati.
samudayadhammānupassī → samudaya-dhammānupassī (pts) | samudayavayadhammānupassī → samudaya-vayadhammānupassī (pts)Er meditiert, indem er die natürlichen Gesetzmäßigkeiten beobachtet, wie sie entstehen müssen, wie sie verschwinden müssen, wie sie sowohl entstehen als auch verschwinden müssen.
‘Atthi dhammā’ti vā panassa sati paccupaṭṭhitā hoti yāvadeva ñāṇamattāya paṭissatimattāya anissito ca viharati, na ca kiñci loke upādiyati.
paṭissatimattāya → patissatimattāya (bj, pts) | dhammāti → dhammā ti (pts) | panassa → pan assa (pts) | paccupaṭṭhitā → paccuppaṭṭhitā (pts) | yāvadeva → yāvad eva (pts) | paṭissatimattāya → patissati-mattāya (pts)Oder die Achtsamkeit, dass die natürlichen Gesetzmäßigkeiten da sind, ist verankert, soweit das für das Erkennen und die Achtsamkeit nötig ist. Er meditiert unabhängig und ergreift nichts in der Welt.
Evampi kho, bhikkhave, bhikkhu dhammesu dhammānupassī viharati catūsu ariyasaccesu.
catūsu → catusu (bj, pts) | evampi → evaṁ (pts)So meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten in Bezug auf die vier edlen Wahrheiten beobachtet.
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya sattavassāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ
sattavassāni → satta vassāni (th) | sattavassāni → satta-vassāni (pts)Jeder, der diese vier Arten der Achtsamkeitsmeditation auf diese Art sieben Tage lang entwickelt, kann eins von zwei Ergebnissen erwarten:
diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitā.
diṭṭheva → diṭṭhe va (th, pts)Erleuchtung in eben diesem Leben oder, wenn ein Rest da ist, Nichtwiederkehr.
Tiṭṭhantu, bhikkhave, sattavassāni.
sattavassāni → satta vassāni (th)Lasst es gut sein mit den sieben Jahren;
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha vassāni …pe…
pe → spelled out in full (bjt)jeder, der diese vier Arten der Achtsamkeitsmeditation auf diese Art sechs Jahre lang entwickelt …
pañca vassāni …
pe → spelled out in full (bjt) | pañca vassāni → pañcavassāni (pts)fünf Jahre …
cattāri vassāni …
pe → spelled out in full (bjt)vier Jahre …
tīṇi vassāni …
pe → spelled out in full (bjt)drei Jahre …
dve vassāni …
pe → spelled out in full (bjt)zwei Jahre …
ekaṁ vassaṁ …
pe → spelled out in full (pts)ein Jahr lang …
tiṭṭhatu, bhikkhave, ekaṁ vassaṁ.Lasst es gut sein mit dem einen Jahr;
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya sattamāsāni, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ
sattamāsāni → satta māsāni (bjt, th) | sattamāsāni → satta-māsāni (pts) | + → diṭṭhe va dhamme aññā sati vā upādisese anāgāmitā tiṭṭhantu bhikkhave sattamāsāni (pts)jeder, der diese vier Arten der Achtsamkeitsmeditation auf diese Art sieben Monate lang entwickelt …
diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitā.
diṭṭheva → diṭṭhe va (th)
Tiṭṭhantu, bhikkhave, satta māsāni.
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya cha māsāni …pe…
bhikkhave → bhikkhu (pts) | pe → spelled out in full (bjt) | cha māsāni → cha-māsāni (pts)sechs Monate …
pañca māsāni …
pe → spelled out in full (bjt) | pañca māsāni → pañca-māsāni (pts)fünf Monate …
cattāri māsāni …
pe → spelled out in full (bjt)vier Monate …
tīṇi māsāni …
pe → spelled out in full (bjt)drei Monate …
dve māsāni …
pe → spelled out in full (bjt)zwei Monate …
ekaṁ māsaṁ …
pe → spelled out in full (bjt)einen Monat …
aḍḍhamāsaṁ …
aḍḍhamāsaṁ → addhamāsaṁ (th) | pe → spelled out in full (pts)einen halben Monat …
tiṭṭhatu, bhikkhave, aḍḍhamāso.
aḍḍhamāso → addhamāso (sya-all) | tiṭṭhatu → tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁ diṭṭheva dhamme aññā sati vā upādisese anāgāmitā tiṭṭhantu (bjt) | aḍḍhamāso → aḍḍha-māso (pts)Lasst es gut sein mit dem halben Monat;
Yo hi koci, bhikkhave, ime cattāro satipaṭṭhāne evaṁ bhāveyya sattāhaṁ, tassa dvinnaṁ phalānaṁ aññataraṁ phalaṁ pāṭikaṅkhaṁjeder, der diese vier Arten der Achtsamkeitsmeditation auf diese Art sieben Tage lang entwickelt, kann eins von zwei Ergebnissen erwarten:
diṭṭheva dhamme aññā; sati vā upādisese anāgāmitāti.
diṭṭheva → diṭṭhe va (th, pts) | anāgāmitāti → anāgāmitā (th, pts)Erleuchtung in eben diesem Leben oder, wenn ein Rest da ist, Nichtwiederkehr.
Ekāyano ayaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānāti.
sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj, pts) | atthaṅgamāya → atthagamāya (pts) | sokaparidevānaṁ → sokaparidavānaṁ (pts) | dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya → dukkha-domanassānaṁ atthagamāya (pts) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts) | satipaṭṭhānāti → satipaṭṭhānā ti (pts)‚Das ist der Pfad zur Vereinigung, um die Wesen zu läutern, Kummer und Weinen zu überwinden, Schmerz und Traurigkeit vergehen zu lassen, das System zu entdecken und das Erlöschen zu verwirklichen: nämlich die vier Arten der Achtsamkeitsmeditation.‘
Iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttan”ti.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts) | vuttanti → vuttan ti (pts)Das habe ich gesagt, und insofern habe ich es gesagt.“
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Das sagte der Buddha.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti mahā-satipaṭṭhāna (pts)Zufrieden begrüßten die Mönche und Nonnen die Worte des Buddha.
Mahāsatipaṭṭhānasuttaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.
navamaṁ → (pts) | mahāsatipaṭṭhānasuttaṁ → suttantaṁ (pts)