Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 80มัชฌิมนิกาย

Vekhanasasutta
Vekhanasasutta → vekhanassasuttaṁ (bj); vekhaṇasasuttaṁ (sya-all)
๘๐ เวขณสสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts)
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Atha kho vekhanaso paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
vekhanaso → vekhanasso (bj, pts1ed); vekhaṇaso (sya-all) | vekhanasso → vekhanaso (bj: machasaṁ); vekhaṇaso (bj: syā) | vekhanaso → vekhanasso (cck: sī. pī.) | Vekhanasso → So Bu twice & Skt once; Bm throughout & Skt four times Vekhanasa; Si Vekkhaṇasa throughout; Skt once Vekhaṇassa. (pts note) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
ครั้งนั้นแล ปริพาชกชื่อเวขณสะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึง ที่ประทับ ได้สนทนาปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts)
พอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว ได้ยืนอยู่ ณ ที่สมควร
Ekamantaṁ ṭhito kho vekhanaso paribbājako bhagavato santike udānaṁ udānesi:
vekhanaso → vekhaṇaso (sya-all) | vekhanasso → vekhanaso (bj: machasaṁ); vekhaṇaso (bj: syā)
แล้วได้เปล่งอุทานในสำนักพระผู้มีพระภาคว่า
“ayaṁ paramo vaṇṇo, ayaṁ paramo vaṇṇo”ti.
vaṇṇoti → vaṇṇo ti (pts)
“นี้เป็นวรรณะสูงสุด นี้เป็นวรรณะสูงสุด”

“Kiṁ pana tvaṁ, kaccāna, evaṁ vadesi:
vadesi → vadasi (pts)
พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า “กัจจานะ
‘ayaṁ paramo vaṇṇo, ayaṁ paramo vaṇṇo’ti?
vaṇṇoti → vaṇṇo ti (pts)
ทำไมท่านจึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘นี้เป็น วรรณะสูงสุด นี้เป็นวรรณะสูงสุด’
Katamo, kaccāna, so paramo vaṇṇo”ti?
kaccāna so → (sya-all) | kaccāna → (pts) | vaṇṇoti → vaṇṇo ti (pts)
วรรณะสูงสุดนั้นเป็นอย่างไร”

“Yasmā, bho gotama, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo”ti.
natthi → na tthi (pts) | vaṇṇoti → vaṇṇo ti (pts)
เวขณสปริพาชกทูลตอบว่า “ข้าแต่ท่านพระโคดม วรรณะใดไม่มีวรรณะอื่น ยิ่งกว่า หรือประณีตกว่า วรรณะนั้นเป็นวรรณะสูงสุด”

“Katamo pana so, kaccāna, vaṇṇo yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthī”ti?
pana → (sya-all) | natthīti → na tthīti (pts)
“วรรณะใดไม่มีวรรณะอื่นยิ่งกว่า หรือประณีตกว่า วรรณะนั้นเป็นวรรณะไหนเล่า”

“Yasmā, bho gotama, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo”ti.
natthi → na tthi (pts) | vaṇṇoti → vaṇṇo ti (pts)
“วรรณะใดไม่มีวรรณะอื่นยิ่งกว่า หรือประณีตกว่า วรรณะนั้นเป็นวรรณะ สูงสุด พระพุทธเจ้าข้า”

“Dīghāpi kho te esā, kaccāna, phareyya:
dīghāpi → dīghā pi (pts)
“ท่านกล่าวแต่เพียงว่า
‘yasmā, bho gotama, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi, tañca vaṇṇaṁ na paññapesi.
paññapesi → paññāpesi (bj, sya-all, pts) | natthi → na tthi (pts) | vaṇṇoti vadesi tañca → vaṇṇo ti vadasi tañ ca (pts)
‘วรรณะใดไม่มีวรรณะอื่นยิ่งกว่า หรือประณีตกว่า วรรณะนั้นเป็นวรรณะสูงสุด’ คำที่ท่านกล่าวนั้นพึงขยายความได้อย่างยืดยาว แต่ท่านไม่ชี้วรรณะนั้นให้ชัด

Seyyathāpi, kaccāna, puriso evaṁ vadeyya:เปรียบเหมือนชายคนหนึ่งปรารภถึงหญิงสาวอย่างนี้ว่า ‘ahaṁ yā imasmiṁ janapade janapadakalyāṇī, taṁ icchāmi taṁ kāmemī’ti.‘เราปรารถนารักใคร่หญิงงามแห่งชนบทนี้’

Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
คนจะถามเขาว่า
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi, jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ—khattiyī vā brāhmaṇī vā vessī vā suddī vā’ti?
taṁ janapadakalyāṇiṁ → tvaṁ janapadakalyāṇī (bj) | khattiyī → khattiyiṁ (sya-all) | brāhmaṇī → brāhmaṇiṁ (sya-all) | vessī → vessiṁ (sya-all) | suddī → suddiṁ (sya-all) | vāti → vā ti (pts)
‘พ่อคุณ เธอรู้จัก หญิงคนนั้นหรือว่า เป็นนางกษัตริย์ นางพราหมณี นางแพศย์ หรือนางศูทร’

Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
noti → no ti (pts)
เมื่อถูกถามอย่างนี้ เขาจะตอบว่า ‘ไม่รู้จัก’

Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
จะถูกถามต่อไปว่า
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ janapadakalyāṇiṁ icchasi kāmesi, jānāsi taṁ janapadakalyāṇiṁ evaṁnāmā evaṅgottāti vāti …pe… dīghā vā rassā vā majjhimā vā kāḷī vā sāmā vā maṅguracchavī vāti … amukasmiṁ gāme vā nigame vā nagare vā’ti?
taṁ → tavaṁ (bj) | evaṁnāmā evaṅgottāti → evannāmā evaṁgottā iti (bj); evaṁvaṇṇā evaṁgottā iti (sya-all) | amukasmiṁ → amukasmiṁ nāma (sya-all) | janapadakalyāṇiṁ → janapadakalyāniṁ (pts) | evaṅgottāti vāti → evaṁgottā iti vā ti (pts) | majjhimā → Sk majjhā. Cf. p. 33. (pts note) | evaṅgottāti → evaṁgottāti (my, ms2005) | janapadakalyāṇiṁ evaṁnāmā evaṅgottāti vāti → janapadakalyāniṁ evaṁ-nāmā evaṁ-gottā iti vā ti (pts)
‘เธอรู้จักหญิงคนนั้น หรือว่ามีชื่อ ตระกูล สูง ต่ำ สันทัด ดำ คล้ำ หรือผิวเหลือง อยู่ในหมู่บ้าน นิคม หรือเมืองโน้น’

Iti puṭṭho ‘no’ti vadeyya.
noti → no ti (pts)
เมื่อถูกถามอย่างนี้ เขาจะตอบว่า ‘ยังไม่รู้จัก’

Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
tamenaṁ → tam enaṁ (pts)
จะถูกถามต่อไปว่า
‘ambho purisa, yaṁ tvaṁ na jānāsi na passasi, taṁ tvaṁ icchasi kāmesī’ti?‘เธอปรารถนารักใคร่หญิงที่ยังไม่เคยรู้จักทั้งไม่เคยเห็นอย่างนั้นหรือ’

Iti puṭṭho ‘āmā’ti vadeyya.เมื่อถูกถาม อย่างนี้ เขาจะตอบว่า ‘ใช่’

Taṁ kiṁ maññasi, kaccāna,
kiṁ → kim (pts)
ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
nanu evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti?
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirīkataṁ (sya-all)
เมื่อเป็นเช่นนี้ คำพูดของชายผู้นั้นถือว่า เลื่อนลอย มิใช่หรือ”

“Addhā kho, bho gotama, evaṁ sante tassa purisassa appāṭihīrakataṁ bhāsitaṁ sampajjatī”ti.
appāṭihīrakataṁ → appāṭihirīkataṁ (sya-all)
“เมื่อเป็นเช่นนี้ คำพูดของชายผู้นั้นถือว่าเลื่อนลอยแน่นอน พระพุทธเจ้าข้า”

“Evameva kho tvaṁ, kaccāna, ‘yasmā, bho gotama, vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro vā paṇītataro vā natthi so paramo vaṇṇo’ti vadesi; tañca vaṇṇaṁ na paññapesī”ti.
paññapesīti → paññāpesīti (bj, sya-all, pts) | evameva → evam eva (pts) | natthi → na tthi (pts) | vaṇṇoti vadesi tañca → vaṇṇo ti vadasi tañ ca (pts)
“กัจจานะ ท่านก็อย่างนั้นเหมือนกัน กล่าวอยู่แต่เพียงว่า ‘ข้าแต่ท่านพระโคดม วรรณะใดไม่มีวรรณะอื่นยิ่งกว่า หรือประณีตกว่า วรรณะนั้นเป็นวรรณะสูงสุด’ แต่ไม่ได้ชี้วรรณะนั้นให้ชัด”

“Seyyathāpi, bho gotama, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, evaṁ vaṇṇo attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti.
bhāsate → bhāsati (bj, pts) | tapate → tapati (bj, pts) | jātimā → jotimā (sya-all) | ca → bhāsate ca tapate ca (bj: sīmu8, machasaṁ); tapate ca (bj: sīmu8); bhāsateva tapateva virocateva (bj: syā) | tapati → Sk here & infra bhāsate ca tapate. See p. 33. (pts note) | evaṁ vaṇṇo → evaṁvaṇṇo (bjt, pts) | paraṁ maraṇāti → parammaraṇāti (bjt, th) | bhāsate ca tapate ca virocati ca evaṁ vaṇṇo → bhāsateva tapateva virocateva evaṁvaṇṇo (th) | paraṁ maraṇāti → param maraṇā ti (pts)
“ท่านพระโคดม แก้วไพฑูรย์อันงามเกิดเองอย่างบริสุทธิ์แปดเหลี่ยม นายช่าง เจียระไนดีแล้ว ซึ่งเขาวางไว้ที่ผ้ากัมพลเหลือง ย่อมส่องแสงสว่างเป็นประกายออกมา แม้ฉันใด อัตตา ที่มีวรรณะก็ฉันนั้นเหมือนกัน หลังจากตายไปย่อมเป็นของยั่งยืน”

“Taṁ kiṁ maññasi, kaccāna,
kiṁ → kim (pts)
''กัจจานะ ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
yo vā maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca, yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?
bhāsate → bhāsati (bj, pts) | tapate → tapati (bj, pts) | rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj) | khajjopanako → khajjopaṇako (bj) | jātimā → jotimā (sya-all) | ca → bhāsate ca tapate ca (bj: sīmu8, machasaṁ); tapate ca (bj: sīmu8); bhāsateva tapateva virocateva (bj: syā) | rattandhakāratimisāyaṁ → rattandhakāratimisāya (bj: machasaṁ, syā, PTS)
แก้วไพฑูรย์อันงาม เกิดเองอย่างบริสุทธิ์แปดเหลี่ยม นายช่างเจียระไนดีแล้ว ซึ่งเขาวางไว้ที่ผ้ากัมพล เหลือง ย่อมส่องแสงสว่างเป็นประกายออกมากับหิ่งห้อยในราตรีที่มีเดือนมืด บรรดา วรรณะทั้ง ๒ นี้ วรรณะไหนจะส่องสว่างกว่าและประณีตกว่ากัน”

“Yvāyaṁ, bho gotama, rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako, ayaṁ imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti.
rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj) | khajjopanako → khajjopaṇako (bj) | rattandhakāratimisāyaṁ → rattandhakāratimisāya (bj: machasaṁ, syā, PTS)
“บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ หิ่งห้อยในราตรีที่มีเดือนมืดนี้ย่อมส่องสว่างกว่าและ ประณีตกว่า พระพุทธเจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññasi, kaccāna,
kiṁ → kim (pts)
“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
yo vā rattandhakāratimisāya kimi khajjopanako, yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo, imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?
rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj) | khajjopanako → khajjopaṇako (bj) | imesaṁ → imesam (pts)
หิ่งห้อยในราตรีที่มีเดือนมืด กับประทีปน้ำ มันในราตรีที่มีเดือนมืด บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ วรรณะไหนจะส่องสว่างกว่าและ ประณีตกว่ากัน”

“Yvāyaṁ, bho gotama, rattandhakāratimisāya telappadīpo, ayaṁ imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti.
rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj)
“บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ ประทีปน้ำมันในราตรีที่มีเดือนมืด ส่องสว่างกว่าและ ประณีตกว่า พระพุทธเจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññasi, kaccāna,
kiṁ → kim (pts)
“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
yo vā rattandhakāratimisāya telappadīpo, yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?
rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj) | mahāaggikkhandho → mahā aggikkhandho (pts)
ประทีปน้ำมันในราตรีที่มีเดือนมืด กับกอง ไฟใหญ่ในราตรีที่มีเดือนมืด บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ วรรณะไหนจะส่องสว่างและ ประณีตกว่ากัน”

“Yvāyaṁ, bho gotama, rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, ayaṁ imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti.
rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj) | mahāaggikkhandho → mahā aggikkhandho (pts)
“บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ กองไฟใหญ่ในราตรีที่มีเดือนมืดส่องสว่างกว่าและ ประณีตกว่า พระพุทธเจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññasi, kaccāna,
kiṁ → kim (pts)
“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
yo vā rattandhakāratimisāya mahāaggikkhandho, yā vā rattiyā paccūsasamayaṁ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?
rattandhakāratimisāya → rattandhakāratimisāyaṁ (bj) | osadhitārakā → osadhītārakā (bj) | mahāaggikkhandho → mahā aggikkhandho (pts)
กองไฟใหญ่ในราตรีที่มีเดือนมืดกับดาวศุกร์ ในนภากาศอันกระจ่างปราศจากเมฆในเวลาใกล้รุ่ง บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ วรรณะ ไหนจะส่องสว่างกว่าและประณีตกว่ากัน”

“Yvāyaṁ, bho gotama, rattiyā paccūsasamayaṁ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, ayaṁ imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti.
osadhitārakā → osadhītārakā (bj) | yvāyaṁ → yāyaṁ (sya-all, pts) | cāti → cati (pts)
“บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ ดาวศุกร์ในนภากาศอันกระจ่างปราศจากเมฆในเวลา ใกล้รุ่งส่องสว่างกว่าและประณีตกว่า พระพุทธเจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññasi, kaccāna,
kiṁ → kim (pts)
“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
yā vā rattiyā paccūsasamayaṁ viddhe vigatavalāhake deve osadhitārakā, yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṁ cando, imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?
osadhitārakā → osadhītārakā (bj) | pannarase → paṇṇarase (bj, sya-all) | aḍḍharattasamayaṁ → aḍḍharattisamayaṁ (bj) | yā → yo (pts) | abhido → abhide (bj: sīmu8) | tadahuposathe → tadahu posathe (pts)
ดาวศุกร์ในนภากาศอันกระจ่างปราศจาก เมฆในเวลาใกล้รุ่งกับดวงจันทร์เวลาเที่ยงคืนตรง ในนภากาศอันกระจ่างปราศจาก เมฆในวันอุโบสถขึ้น ๑๕ ค่ำ บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ วรรณะไหนจะส่องสว่างสว่างกว่า และประณีตกว่ากัน”

“Yvāyaṁ, bho gotama, tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṁ cando, ayaṁ imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti.
gotama → gotemā (bj) | pannarase → paṇṇarase (bj, sya-all) | aḍḍharattasamayaṁ → aḍḍharattisamayaṁ (bj) | abhido → abhide (bj: sīmu8) | tadahuposathe → tadahu posathe (pts)
“บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ ดวงจันทร์เวลาเที่ยงคืนตรง ในนภากาศอันกระจ่าง ปราศจากเมฆ ในวันอุโบสถขึ้น ๑๕ ค่ำนี้ส่องสว่างกว่าและประณีตกว่า พระพุทธเจ้าข้า”

“Taṁ kiṁ maññasi, kaccāna,
kiṁ → kim (pts)
“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
yo vā tadahuposathe pannarase viddhe vigatavalāhake deve abhido aḍḍharattasamayaṁ cando, yo vā vassānaṁ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṁ sūriyo, imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ katamo vaṇṇo abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti?
pannarase → paṇṇarase (bj, sya-all) | aḍḍharattasamayaṁ → aḍḍharattisamayaṁ (bj) | majjhanhikasamayaṁ sūriyo → majjhantikasamayaṁ suriyo (bj, sya-all, pts) | tadahuposathe → tadahu posathe (pts)
ดวงจันทร์เวลาเที่ยงคืนตรง ในนภากาศ อันกระจ่างปราศจากเมฆ ในวันอุโบสถขึ้น ๑๕ ค่ำ กับดวงอาทิตย์ในเวลาเที่ยงตรง ในนภากาศอันกระจ่างปราศจากเมฆ ในสารทกาลเดือนท้ายแห่งฤดูฝน บรรดาวรรณะ ทั้ง ๒ นี้ วรรณะไหนจะงามกว่าและประณีตกว่ากัน”

“Yvāyaṁ, bho gotama, vassānaṁ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve abhido majjhanhikasamayaṁ sūriyo—ayaṁ imesaṁ ubhinnaṁ vaṇṇānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cā”ti.
majjhanhikasamayaṁ sūriyo → majjhantikasamayaṁ suriyo (bj, sya-all, pts)
“ข้าแต่ท่านพระโคดม บรรดาวรรณะทั้ง ๒ นี้ ดวงอาทิตย์เวลาเที่ยงตรง ในนภากาศอันกระจ่างปราศจากเมฆ ในสารทกาลเดือนท้ายแห่งฤดูฝนนี้ ส่องสว่าง กว่าและประณีตกว่า”

“Ato kho te, kaccāna, bahū hi bahutarā devā ye imesaṁ candimasūriyānaṁ ābhā nānubhonti, tyāhaṁ pajānāmi.
candimasūriyānaṁ → candimasuriyānaṁ (bj, sya-all, pts) | ato → tato (sya-all) | kho → atha kho (bj: sīmu8); tato kho (bj: syā) | bahū hi → bahūhi (pts)
“กัจจานะ เทวดาเหล่าใดไม่อาศัยแสงดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ เทวดา เหล่านั้น มีมาก มีมากยิ่งกว่าเหล่าเทวดาที่อาศัยแสงดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ เรารู้ทั่วถึงเทวดาเหล่านั้น
Atha ca panāhaṁ na vadāmi:แต่เราก็ไม่กล่าวว่า ‘yasmā vaṇṇā añño vaṇṇo uttaritaro ca paṇītataro ca natthī’ti.
ca → vā (sya-all) | natthīti → na tthīti (pts)
‘เป็นวรรณะที่ไม่มีวรรณะอื่นยิ่งกว่า หรือประณีตกว่า’
Atha ca pana tvaṁ, kaccāna, ‘yvāyaṁ vaṇṇo kiminā khajjopanakena nihīnataro ca patikiṭṭhataro ca so paramo vaṇṇo’ti vadesi; tañca vaṇṇaṁ na paññapesi.
khajjopanakena nihīnataro → khajjopaṇakena hīnataro (bj) | paññapesi → paññāpesi (bj, sya-all); paññāpesīti (pts) | nihīnataro → nīhinataro (sya-all); hīnataro (pts) | patikiṭṭhataro → kiliṭṭhataro (sya-all) | hīnataro → nihinataro (bj: machasaṁ, syā) | vaṇṇoti vadesi tañca → vaṇṇo ti vadasi tañ ca (pts)
ส่วนท่านกล่าวว่า ‘วรรณะที่เลวกว่าและเศร้าหมองกว่าหิ่งห้อย นั้นเป็นวรรณะที่สูงสุด’ แต่ท่านไม่ชี้วรรณะนั้นให้ชัด

Pañca kho ime, kaccāna, kāmaguṇā.กัจจานะ กามคุณมี ๕ ประการ Katame pañca?กามคุณ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,
rajanīyā → So Skt Si; Bm rajaniyā. Cf. 1 Maj. 85, 1 Dīgha p. 245. (pts note) | kāmūpasaṁhitā → kāmūpasañhitā (th)
๑. รูปที่จะพึงรู้แจ้งทางตา ที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด
sotaviññeyyā saddā …pe…
pe → Si omits. (pts note)
๒. เสียงที่จะพึงรู้แจ้งทางหู ...
ghānaviññeyyā gandhā …๓. กลิ่นที่จะพึงรู้แจ้งทางจมูก ... jivhāviññeyyā rasā …๔. รสที่จะพึงรู้แจ้งทางลิ้น ... kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā—
phoṭṭhabbā → So Bm Si; Skt poṭṭhabbā. (pts note) | kāmūpasaṁhitā → kāmūpasañhitā (th)
๕. โผฏฐัพพะที่จะพึงรู้แจ้งทางกาย ที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้ใคร่ พาใจให้กำหนัด
ime kho, kaccāna, pañca kāmaguṇā.กัจจานะ กามคุณมี ๕ ประการ นี้แล

Yaṁ kho, kaccāna, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ idaṁ vuccati kāmasukhaṁ.สุข โสมนัสที่อาศัยกามคุณ ๕ ประการนี้เกิดขึ้น เราเรียกว่า กามสุข Iti kāmehi kāmasukhaṁ, kāmasukhā kāmaggasukhaṁ tattha aggamakkhāyatī”ti.
aggamakkhāyatīti → aggam akkhāyatīti (pts)
ดังนั้น ในกามและกามสุขนั้น เราจึงกล่าวกามสุขว่าเลิศกว่ากามทั้งหลาย (แต่)กล่าวสุขอันเลิศกว่ากาม ว่าเลิศกว่ากามสุข”

Evaṁ vutte, vekhanaso paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
vekhanaso → vekhaṇaso (sya-all) | vekhanasso → vekhanaso (bj: machasaṁ); vekhaṇaso (bj: syā) | etadavoca → etad avoca (pts)
เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว เวขณสปริพาชกได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | Gotama → Bm repeats these three words. (pts note)
“ท่านพระโคดม น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yāva subhāsitañcidaṁ bhotā gotamena:
yāvasubhāsitañcidaṁ → yāvasubhāsitamidaṁ (bj: sīmu8) | subhāsitañcidaṁ → subhāsitaṁ cidaṁ (my) | subhāsitañcidaṁ bhotā → subhāsitaṁ idaṁ bhoto (pts)
ข้อที่ในกามและกามสุขนั้น ท่านพระโคดมตรัสกามสุขว่าเลิศกว่ากามทั้งหลาย
‘kāmehi kāmasukhaṁ, kāmasukhā kāmaggasukhaṁ tattha aggamakkhāyatī’ti.(แต่)ตรัสสุขอันเลิศกว่ากามว่า เลิศกว่ากามสุข ชื่อว่าตรัสดีแล้ว” ‘Kāmehi, bho gotama, kāmasukhaṁ, kāmasukhā kāmaggasukhaṁ, tattha aggamakkhāyatī’”ti
Kāmehi, bho gotama, kāmasukhaṁ, kāmasukhā kāmaggasukhaṁ, tattha aggamakkhāyatī’”ti → etthantare pāṭho si, sya-all, km, pts1ed potthakesu | aggamakkhāyatī’ti → ( ) sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu natthi (cck note) | akkhāyatīti → Bm adds Kāmehi, bho Gotama, kāmasukhaṁ . . . aggam akkhāyatīti. (pts note)
“กัจจานะ ข้อที่ว่า ‘กามก็ดี กามสุขก็ดี สุขอันเลิศกว่ากามก็ดี’

“dujjānaṁ kho etaṁ, kaccāna, tayā aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrayogena aññatrācariyakena—
aññatrācariyakena → aññathācariyakena (bj) | aññatrayogena aññatrācariyakena kāmā → aññatthayogena aññathācariyakena kāmaṁ (sya-all) | aññarucikena → aññarūcikena (pts) | aññatrācariyakena kāmā → aññathācariyakena kāmaṁ (pts) | aññatrayogena → aññatthayogena (bj: syā) | aññatrayogena → So Skt Bm; Si aññatthayogena. (pts note) | aññathācariyakena → So Skt Si; Bm aññatrāc. (pts note) | aññakhantikena → aññakkhantikena (th)
นี้เธอ ผู้มีทิฏฐิแตกต่างกัน มีความถูกใจแตกต่างกัน มีความพอใจแตกต่างกัน มีความ มุ่งหมายแตกต่างกัน มีอาจารย์แตกต่างกัน
kāmā vā kāmasukhaṁ vā kāmaggasukhaṁ vā.
kāmā → kāmaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | vā → vāti (sya-all) | kāmā → kāmaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kāmaṁ → ba. kāmā vā (sya-all note) | vā → Bm kāmā vā; Skt kāmāsava; Si kāmaṁ vā, with note that the Burmese reading is kāmā vā. (pts note)
จึงรู้ได้ยาก
Ye kho te, kaccāna, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā te kho etaṁ jāneyyuṁ—
anuppattasadatthāparikhīṇabhavasaṁyojanā → Sk -khīṇā bhavasaññojanā. (pts note) | etaṁ → Bm evaṁ. (pts note) | sammadaññāvimuttā → sammadaññā vimuttā (my, bjt) | parikkhīṇabhavasaṁyojanā sammadaññāvimuttā → parikkhīṇabhavasaññojanā sammadaññā vimuttā (th)
ภิกษุเหล่าใดเป็นอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุ ประโยชน์ตนโดยลำดับแล้ว สิ้นภวสังโยชน์แล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ภิกษุ เหล่านั้นแล จะพึงรู้
kāmā vā kāmasukhaṁ vā kāmaggasukhaṁ vā”ti.
kāmā → kāmaṁ (sya-all, pts) | Kāmaṁ → So Skt here, with Si. (pts note) | vāti → vā ti (pts)
กาม กามสุข หรือสุขอันเลิศกว่ากามนี้ได้”

Evaṁ vutte, vekhanaso paribbājako kupito anattamano bhagavantaṁyeva khuṁsento bhagavantaṁyeva vambhento bhagavantaṁyeva vadamāno:
vekhanaso → vekhaṇaso (sya-all) | vekhanaso → vekhanasso (bjt, pts) | bhagavantaṁyeva → bhagavantaṁ yeva (pts)
เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว เวขณสปริพาชก โกรธ ไม่พอใจ เมื่อจะด่าว่าเย้ยหยันพระผู้มีพระภาค คิดว่า
“samaṇo gotamo pāpito bhavissatī”ti bhagavantaṁ etadavoca:
samaṇo → samaṇo ca (bj, pts1ed) | samaṇo → samaṇo ca (pts) | pāpito → pāpiko (bj: sīmu8) | samaṇo → samaṇo ca (cck: sī. pī.) | ca → Bm Si omit ca. (pts note) | pāpito → So Skt Si Bu; Bm pāpiko. (pts note) | avoca:-- → For the above passage cf. I Dīgha p. 90. (pts note) | etadavoca → etad avoca (pts)
“เราจักทำให้พระสมณโคดมได้รับ ความเสียหาย” จึงได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“evameva panidhekacce samaṇabrāhmaṇā ajānantā pubbantaṁ, apassantā aparantaṁ atha ca pana
panidhekacce → panidheke (bj, pts1ed); panimeke (uparisubhasutte) | apassantā → ajānantā (sya-all) | panidheke → panidhekamme (bj: machasaṁ, syā) | panidhekacce → panidheke (cck: sī. pī.); panimeke (cck: uparisubhasutte) | eke → Bm Si ekacce. (pts note) | apassantā → Si ajānantā. (pts note) | ca → Skt omit ca. (pts note) | evameva panidhekacce → evam eva pan idh eke (pts)
“เมื่อเป็นเช่นนั้น สมณพราหมณ์บางพวกในโลกนี้ ไม่รู้เงื่อนเบื้องต้น ไม่เห็น เงื่อนเบื้องปลาย แต่ยังยืนยันอยู่ว่า
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti—pajānāmā’ti—paṭijānanti.
itthattāyāti pajānāmāti → itthāttāyāti (pts) | paṭijānanti → itthattāyāti paṭijānanti (bj: PTS) | paṭijānanti → itthattāyāti paṭijānanti (cck: pī.) | itthāttāyāti → Bm paṭijānāmāti throughout. (pts note)
เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’
Tesamidaṁ bhāsitaṁ hassakaṁyeva sampajjati, nāmakaṁyeva sampajjati, rittakaṁyeva sampajjati, tucchakaṁyeva sampajjatī”ti.
nāmakaṁyeva → lāmakaṁyeva (bj, sya-all) | sampajjati → Bm omits these three words here & inserts hasitaṁ yeva sampajjati before rittakaṁ. (pts note) | nāmakaṁ → So Skt Bm & 1 Dīgha 240; Si Bu lāmakaṁ. (pts note) | tesamidaṁ → tesaṁ idaṁ (pts) | hassakaṁyeva → hassakaṁ yeva (pts) | nāmakaṁyeva → nāmakaṁ yeva (pts) | rittakaṁyeva → rittakaṁ yeva (pts) | tucchakaṁyeva → tucchakaṁ yeva (pts)
คำกล่าวของ สมณพราหมณ์เหล่านั้นถึงความเป็นคำน่าหัวเราะ เป็นคำต่ำช้า เป็นคำเปล่า เป็นคำ เหลวไหลทีเดียว”

“Ye kho te, kaccāna, samaṇabrāhmaṇā ajānantā pubbantaṁ, apassantā aparantaṁ,
apassantā → ajānantā (sya-all)
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “กัจจานะ สมณพราหมณ์เหล่าใด เมื่อไม่รู้เงื่อนเบื้องต้น ไม่เห็นเงื่อนเบื้องปลาย
‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti—pajānāmā’ti—paṭijānanti;ยังยืนยันว่า ‘เรารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’ tesaṁ soyeva sahadhammiko niggaho hoti.
tesaṁ soyeva → tesaṁyeva so (?) | soyeva → tesaṁ tesāyaṁ (cck: sī.); tesaṁyeva so (cck: ?) | sahadhammiko → So Bm Si; Skt tesaṁ tesāhaṁ dhammiko. (pts note) | hoti → So Skt Si; Bm hotīti. (pts note) | soyeva → so yeva (pts)
สมณพราหมณ์ เหล่านั้นถูกข่มก็ชอบอยู่
Api ca, kaccāna, tiṭṭhatu pubbanto, tiṭṭhatu aparanto.
api ca → apica (th)
แต่จงงดเงื่อนเบื้องต้นและเงื่อนเบื้องปลายไว้ก่อน
Etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi ahaṁ dhammaṁ desemi.
ujujātiko ahamanusāsāmi → ujjujātiko aham anusāsāmi (pts)
ขอให้ วิญญูชนผู้ไม่โอ้อวด ไม่มีมารยา เป็นคนซื่อตรง จงมาเถิด เราจะสั่งสอน เราจัก แสดงธรรม
Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno nacirasseva sāmaññeva ñassati sāmaṁ dakkhiti—
Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno → yathānusiṭṭhaṁ paṭipajjamāno (?) | dakkhiti → dakkhīti (pts) | paṭipajjamāno → yathānusiṭṭhaṁ paṭipajjamāno (cck: ?) | ñeva → Skt sākhamaṁ ñevaṁ. (pts note) | dakkhīti → So Sk (bis) Si (bis) St (once); Bm St (once) dakkhiti. See also Nr. 99. (pts note) | nacirasseva → na cirasseva (bjt) | nacirasseva sāmaññeva → na cirass eva sāmañ ñeva (pts)
เมื่อเขาปฏิบัติตามคำพร่ำสอน ไม่นานก็จักรู้เอง เห็นเอง ได้ทราบว่า
evaṁ kira sammā bandhanā vippamokkho hoti, yadidaṁ avijjā bandhanā.
evaṁ kira sammā → evaṁ kirāyasmā (sya-all, mr) | sammā → evaṁ kirāyasmā (bj: syā) | avijjābandhanā → avijjābandhanaṁti (bj: sīmu8) | sammā → evaṁ kirāyasmā (cck: syā. ka.) | kirāyasmā → kira sammā (sya-all: sī.) | sammā → Bm evaṁ kir'; āyasmā; Si evaṁ kirayasmā, with note that the Sinh. reading is kira sammā. (pts note)
ความหลุดพ้นโดยชอบจากเครื่องผูกคืออวิชชาก็เป็นอย่างนั้น
Seyyathāpi, kaccāna, daharo kumāro mando uttānaseyyako kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho assa suttabandhanehi;
baddho → bandho (sya-all)
กัจจานะ เด็กอ่อนที่ยังนอนหงาย ถูกเครื่องผูกที่ทำด้วยด้ายผูกไว้ที่ข้อเท้าทั้งสอง ที่ข้อมือทั้งสองและที่คอรวมเป็น ๕ แห่ง
tassa vuddhimanvāya indriyānaṁ paripākamanvāya tāni bandhanāni mucceyyuṁ;
vuddhimanvāya → vuḍḍhimanvāya (sya-all) | mucceyyuṁ → muñceyyuṁ (sya-all) | mucceyyuṁ → muñceyyuṁ (bj: syā) | mucceyyuṁ → Si muñceyyuṁ. (pts note) | vuddhimanvāya → vuddhim anvāya (pts) | paripākamanvāya → paripākam anvāya (pts)
เครื่องผูกเหล่านั้นจะหลุดไปเมื่อเด็กเติบโตขึ้น และมีร่างกายแข็งแรงขึ้น
so mokkhomhīti kho jāneyya no ca bandhanaṁ.
mhīti → So Si; Skt mokkho 'mhi; Bm mokkh'; asmīti. (pts note) | bandhanaṁ;-- → So Bm Si; Sk bandhaṁ. (pts note) | mokkhomhīti → mokkho mhīti (pts)
เขาจึงรู้ว่า ‘เราหลุดพ้นแล้วและเครื่องผูกก็ไม่มีแก่เรา’

Evameva kho, kaccāna, etu viññū puriso asaṭho amāyāvī ujujātiko, ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi;
ujujātiko ahamanusāsāmi → ujjujātiko (pts) | dhammaṁ → anusāsāmi ahaṁ dhammam (pts) | evameva → evam eva (pts) | ujujātiko ahamanusāsāmi → ujjujātiko ahaṁ anusāsāmi (pts)
แม้ฉันใด วิญญูชน ผู้ไม่โอ้อวด ไม่มีมารยา เป็นคนซื่อตรง ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ขอจงมาเถิด เราจักสั่งสอน จักแสดงธรรม
yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamāno nacirasseva sāmaññeva ñassati, sāmaṁ dakkhiti:
nacirasseva sāmaññeva → na cirasseva sāmaññe (bj) | dakkhiti → dakkhīti (pts) | nacirasseva sāmaññeva → na cirass eva sāmañ ñeva (pts)
เมื่อเขาปฏิบัติตามคำพร่ำสอนแล้ว ไม่นานก็จักรู้เอง เห็นเอง ได้ทราบว่า
‘evaṁ kira sammā bandhanā vippamokkho hoti, yadidaṁ avijjā bandhanā’”ti.
kira sammā → kirāyasmā (sya-all) | avijjā bandhanāti → avijjābandhanāti (bjt, th) | yadidaṁ avijjā bandhanāti → yadidam avijjābandhanā ti (pts)
ความหลุดพ้นโดยชอบจากเครื่องผูกคือ อวิชชาก็เป็นอย่างนั้น”

Evaṁ vutte, vekhanaso paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca → etadavoca abhikkantaṁ bho gotama (bj, sya-all) | vekhanaso → vekhaṇaso (sya-all) | vekhanaso → vekhanasso (pts) | etadavoca → etad avoca abhikkantaṁ bho gotama (pts)
เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว เวขณสปริพาชกได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
Gotama → Bm omits the three words repeated. (pts note) | + → abhikkantaṁ bho gotama (bjt, th)
“ข้าแต่ท่านพระโคดม พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ข้าแต่ท่าน พระโคดม พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ
upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (bjt, th) | upāsakaṁ → upāsakam (pts) | gatanti → gatan (pts)
ขอท่านพระโคดม จงทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต” ดังนี้แล

Vekhanasasuttaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ.
vekhanasasuttaṁ niṭṭhitaṁ → vekhanassasuttaṁ (bjt) | vekhanasasuttaṁ → vekhaṇasasuttaṁ (th)
เวขณสสูตรที่ ๑๐ จบ

Paribbājakavaggo niṭṭhito tatiyo.
+ → tassa vaggassa uddānaṁ (bjt)
ปริพาชกวรรคที่ ๓ จบ

Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

Puṇḍarī aggisaha kathināmo, dīghanakho puna bhāradvājagotto;
aggisaha → aggi sahā (bj) | puṇḍarī aggisaha kathināmo → puṇḍarī-aggisaha-kathināmo (my) | aggisaha kathināmo → aggi sahakathināmo (th) | puṇḍarī aggisaha kathināmo → ti (pts) bhāradvājagotto sandakaudāyimuṇḍikaputto → bhaṇḍaragotto sandakudāyi muṇḍikaputto (sya-all)
๑. จูฬวัจฉโคตตสูตร ๒. อัคคิวัจฉโคตตสูตร ๓. มหาวัจฉโคตตสูตร ๔. ทีฆนขสูตร ๕. มาคัณฑิยสูตร
Sandakaudāyimuṇḍikaputto, maṇiko tathākaccāno varavaggo.
sandakaudāyimuṇḍikaputto → sandaka uddayi maṇḍikāputto (bj) | sandakaudāyimuṇḍikaputto → muṇḍikaputto (th) varavaggo → puṇḍarī aggi samākathināmo dīghanakho puna bhāradvāja gotto. sandaka uddayi muṇḍikaputto maṇiko tathā kaccāno varavaggo (bj: machasaṁ)
๖. สันทกสูตร ๗. มหาสกุลุทายิสูตร ๘. สมณมุณฑิกสูตร ๙. จูฬสกุลุทายิสูตร ๑๐. เวขณสสูตร

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Italiano · Српски · ไทย