Nasantisutta๓๔ นสันติสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
jetavanaṁ → jetavanam (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten-upasaṅkamiṁsu (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts)ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป พวกเทวดาสตุลลปกายิกา จำนวนมากมีวรรณะงดงามยิ่งนัก เปล่งรัศมีให้สว่างทั่วพระเชตวัน เข้าไปเฝ้าพระผู้มี พระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควร
Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:
gāthaṁ → gāthāyo (bj) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | gāthaṁ → gātham (pts)เทวดาองค์หนึ่งยืนอยู่ ณ ที่สมควร ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า
“Na santi kāmā manujesu niccā, santīdha kamanīyāni yesu baddho;
yesu → kāmesu (mr) | yesu → kāmesu (cck: ka.) | baddho → ba. kāmesu bandho (sya-all note) | santīdha → SS. Santīca. (pts note) | baddho → B. kāmesu bandho. (pts note)ในหมู่มนุษย์ กามที่น่าใคร่ซึ่งคนเกาะเกี่ยวมัวเมาอยู่ Yesu pamatto apunāgamanaṁ, anāgantā puriso maccudheyyā”ti.
pamatto → yesu ca baddho supamatto (sya-all: sī.) | pamatto → SS. yesu ca baddho supamatto. (pts note) anāgantā → anāgantvā (sya-all, pts) | puriso → So C.; SS. anāgantapuriso; B. anāgantā-. (pts note) | maccudheyyāti → maccudheyyā ti (pts)จนไม่บรรลุนิพพานอันเป็นเหตุไม่หวนกลับมาสู่แดนมัจจุอีก กามนั้นจะชื่อว่าเที่ยงแท้หามีไม่
“Chandajaṁ aghaṁ chandajaṁ dukkhaṁ,
chandajaṁ → chandajam (pts)ความลำบากเกิดจากฉันทะ ทุกข์เกิดจากฉันทะ
Chandavinayā aghavinayo;เพราะกำจัดฉันทะได้ จึงกำจัดความลำบากได้
Aghavinayā dukkhavinayo”ti.
dukkhavinayoti → dukkhavinayo ti (pts)เพราะกำจัดความลำบากได้ จึงกำจัดทุกข์ได้
“Na te kāmā yāni citrāni loke, saṅkapparāgo purisassa kāmo;
citrāni → kāmāni citrāni (sya-all: sī.) | citrāni → SS. -kāmānicitrāni. (pts note)อารมณ์อันงามทั้งหลายในโลก ยังไม่จัดเป็นกาม ความกำหนัดที่เกิดจากความดำริเป็นกามของบุรุษ Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke, athettha dhīrā vinayanti chandaṁ.
tatheva → tath-eva (pts) athettha → atthettha (bj: PTS) | athettha → ath-ettha (pts) | chandaṁ → chandam (pts)อารมณ์อันงามทั้งหลายมีอยู่ในโลกอย่างนั้นเอง ฉะนั้น บุคคลผู้มีปัญญาทั้งหลายจึงกำจัดฉันทะในอารมณ์เหล่านั้นKodhaṁ jahe vippajaheyya mānaṁ, saṁyojanaṁ sabbamatikkameyya;
saṁyojanaṁ → saññojanaṁ (th) | sabbamatikkameyya → sabbam atikkameyya (pts)บุคคลควรละความโกรธ สละมานะ ก้าวล่วงสังโยชน์ ได้หมดทุกอย่าง Taṁ nāmarūpasmimasajjamānaṁ, akiñcanaṁ nānupatanti dukkhā.
nāmarūpasmimasajjamānaṁ → rūpasmiṁ asajja mānaṁ (bj: sīmu3) | nāmarūpasmimasajjamānaṁ → nāmarūpasmim asajjamānaṁ (pts) dukkhā → This gāthā is repeated with slight change (No.6). See Dhammapada, V.221. (pts note)ความทุกข์ย่อมไม่รุมเร้าคนนั้น ผู้ไม่ติดอยู่ในนามรูป ผู้ไม่มีกิเลสเครื่องกังวลPahāsi saṅkhaṁ na vimānamajjhagā, acchecchi taṇhaṁ idha nāmarūpe;
na vimānamajjhagā → na ca mānamajjhagā (bj); na vimānamāgā (sya-all, km, pts2ed) | vimānamajjhagā acchecchi → vimānamāgā acchejji (sya-all) | vimānamajjhagā → na ca mānamajjhagā (cck: ka. sī.); na vimānamāgā (cck: syā. kaṁ.) | saṅkhaṁ → SS. Sangaṁ (alias kaṅkhaṁ; see II. 10). (pts note) | ajjhagā → SS. na (or ta) vināmamāgā. (pts note) | vimānamajjhagā → vimānam ajjhagā (pts) acchecchi → B. acchejji. (pts note) | taṇhaṁ → taṇham (pts)ภิกษุละบัญญัติแล้ว ไม่เข้าถึงวิมาน ตัดตัณหาในนามรูปนี้ได้แล้ว Taṁ chinnaganthaṁ anighaṁ nirāsaṁ, pariyesamānā nājjhagamuṁ;
taṁ → S2-3 omit taṁ. (pts note) | chinnagantham → B. -gandhaṁ. (pts note) nājjhagamuṁ → nājjhagamama (sya-all); na ca ajjhagamuṁ (pts) | ajjhagamuṁ → SS. nājjhagamuṁ. (See II. 10). (pts note) Devā manussā idha vā huraṁ vā, saggesu vā sabbanivesanesū”ti.
vā → SS. omit saggesu vā. (pts note) | ti → Repetition of the last but one gāthā of II. 10. q v. (pts note) | sabbanivesanesūti → sabbanivesanesū ti taṁ (pts)เทวดาและมนุษย์ในโลกนี้ก็ดี ในโลกอื่นก็ดี ในสวรรค์ก็ดี ในสถานที่อันเป็นที่อาศัยแห่งสัตว์ทั้งปวงก็ดี พากันเที่ยวค้นหาก็ไม่พบภิกษุนั้น ผู้ตัดเครื่องผูกขาดแล้ว ไม่มีความทุกข์ ไม่มีตัณหา“Tañce hi nāddakkhuṁ tathāvimuttaṁ,
nāddakkhuṁ → ba. tañce niddukkhaṁ (sya-all note) | nāddakkhuṁ → B. tam ce nidukkhaṁ. (pts note) | tañce → taṁ ce (my) | tathāvimuttaṁ → tathā vimuttaṁ (bjt, th, pts)(ท่านพระโมฆราชทูลถามว่า) หากเทวดาและมนุษย์เหล่าใดในโลกนี้หรือในโลกอื่น (iccāyasmā mogharājā) Devā manussā idha vā huraṁ vā; naruttamaṁ atthacaraṁ narānaṁ,
devā → deva (pts)ไม่ได้เห็นภิกษุนั้นผู้อุดมกว่านรชน ผู้บำเพ็ญประโยชน์เพื่อนรชน ผู้หลุดพ้นอย่างนั้น Ye taṁ namassanti pasaṁsiyā te”ti.
teti → te ti (pts)นอบน้อมภิกษุนั้นอยู่ เทวดาและมนุษย์เหล่านั้นบัณฑิตควรสรรเสริญหรือ“Pasaṁsiyā tepi bhavanti bhikkhū,
bhikkhū → bhikkhu (sya-all) | bhikkhū mogharājāti → bhikkhu mogharājā ti (pts) | bhikkhu → S1 bhikkhū(?). (pts note) | tepi → te pi (pts)(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ภิกษุโมฆราช) เทวดาและมนุษย์แม้เหล่านั้นบัณฑิตควรสรรเสริญ (mogharājāti bhagavā)
mogharājāti → mogharājā ti (pts) Ye taṁ namassanti tathāvimuttaṁ; aññāya dhammaṁ vicikicchaṁ pahāya,
tathāvimuttaṁ → tathā vimuttaṁ (bjt, th) | tathāvimuttaṁ → tathā vimuttam (pts)เทวดาและมนุษย์เหล่าใดนอบน้อมภิกษุผู้หลุดพ้นอย่างนั้น เทวดาและมนุษย์แม้เหล่านั้นรู้ธรรมแล้ว ละวิจิกิจฉาได้ Saṅgātigā tepi bhavanti bhikkhū”ti.
saṅgātigā → saṅgātitā (sya-all) | saṅgātitā → saṅgātigāti vā saṅkhātigāti vā pāṭho (sya-all note) | saṅgātigā → C. seems to read saṁbhāgitā (or rather saṅkhātigā). (pts note) | pi → SS. -te hi pi. (pts note) | tepi → te pi (pts) | bhikkhūti → bhikkhū ti (pts)เป็นผู้ข้ามพ้นธรรมเป็นเครื่องข้องได้ นสันติสูตรที่ ๔ จบ