Samayasutta๓๗ สมยสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | sutaṁ → sutam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi;
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | saddhiṁ → saddhim (pts) | sabbeheva → sabbeh-eva (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ป่ามหาวัน เขตกรุงกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ประมาณ ๕๐๐ รูป ล้วนเป็นพระอรหันต์
dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṁ dassanāya bhikkhusaṅghañca.
devatā → devatāyo (pts) | devatāyo → SS. devatā here and further on. (pts note) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005)อนึ่ง พวกเทวดาจากโลกธาตุทั้งสิบประชุมกันเป็นอันมากเพื่อจะเฝ้าพระผู้มีพระภาค และภิกษุสงฆ์
Atha kho catunnaṁ suddhāvāsakāyikānaṁ devatānaṁ etadahosi:
devatānaṁ → devānaṁ (bj, sya-all) | devānaṁ → devatānaṁ (bj: PTS) | devatānam → S3 devānam. (pts note) | devatānaṁ etadahosi → devatānam etad ahosi (pts)ครั้งนั้น เทวดา ๔ องค์ที่เกิดในหมู่พรหมชั้นสุทธาวาสได้มีความดำริอย่างนี้ว่า
“ayaṁ kho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi;
bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005) | sabbeheva → sabbeh-eva (pts)“พระผู้มีพระภาคพระองค์นี้ ประทับอยู่ ณ ป่ามหาวัน เขตกรุงกบิลพัสดุ์ แคว้น สักกะ พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ประมาณ ๕๐๐ รูป ล้วนเป็นพระอรหันต์
dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṁ dassanāya bhikkhusaṅghañca.
devatā → devatāyo (pts) | devatā → devatāyo (bj: syā) | lokadhātūhi → loka dhātūhi (bjt) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005)อนึ่ง พวกเทวดาจากโลกธาตุทั้งสิบประชุมกันเป็นอันมากเพื่อจะเฝ้าพระผู้มีพระภาคและ ภิกษุสงฆ์
Yannūna mayampi yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato santike paccekaṁ gāthaṁ bhāseyyāmā”ti.
paccekaṁ gāthaṁ → paccekagāthaṁ (bj, pts1ed, pts2ed); paccekagāthā (sya-all, km) | mayampi → mayaṁ (bj: sīmu3) | paccekagāthaṁ → paccekagāthā (bj: syā); paccekaṁ gāthaṁ (bj: machasaṁ, sīmu3) | gāthaṁ → paccekagāthaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | pi → SS. omit pi. (pts note) | santike → SS. ca pana instead of Bhagavato santike. (pts note) | pacceka → B paccekaṁ-. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | mayampi → mayaṁ pi (pts) | tenupasaṅkameyyāma → ten-upasaṅkameyyāma (pts)ทางที่ดีแม้เราทั้งหลายควรเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ” แล้วกล่าว คาถาเฉพาะตนในสำนักของพระผู้มีพระภาค
Atha kho tā devatā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—suddhāvāsesu devesu antarahitā bhagavato purato pāturahesuṁ.
pāturahesuṁ → pāturahaṁsu (bj, sya-all) | devatā → devatāyo (pts) | bāhaṁ samiñjeyya evameva → bāham sammiñjeyya evam evaṁ (pts) | devatā → devatāyo (bj: syā) | sammiñjitaṁ → samiñjitaṁ (bj note) | sammiñjeyya → samiñjeyya (bj: machasaṁ) | pāturahaṁsu → pāturahesuṁ (bj: machasaṁ, PTS) | sammiñjeyya → In this very often repeated and well-known passage, B. has always samañchitaṁ . . . samañcheyya (which I think to be the true reading) (pts note) | ahesuṁ → SS. ahaṁsu. (pts note) | samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evamevaṁ (bjt) | pāturahesuṁ → pātur ahesuṁ (pts)ครั้งนั้น เทวดาเหล่านั้นหายตัวไปจากหมู่พรหมชั้นสุทธาวาสมาปรากฏอยู่ เฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาค เหมือนบุรุษผู้มีกำลังเหยียดแขนออกหรือคู้แขนเข้า ฉะนั้น ครั้งนั้น
Atha kho tā devatā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
devatā bhagavantaṁ → devatāyo bhagavantam (pts) | devatā → devatāyo (bj: syā) | ekamantaṁ → ekam antam (pts)เทวดาเหล่านั้นถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควร
Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | gāthaṁ → gātham (pts)เทวดาองค์หนึ่งยืนอยู่ ณ ที่สมควรแล้ว ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มี พระภาคว่า
“Mahāsamayo pavanasmiṁ, devakāyā samāgatā;การประชุมใหญ่ได้มีแล้วในป่าใหญ่ พวกเทวดามาประชุมพร้อมกันแล้ว Āgatamha imaṁ dhammasamayaṁ, dakkhitāye aparājitasaṅghan”ti.
dakkhitāye → dakkhitāyeva (sya-all) | aparājitasaṅghanti → aparājitasaṁghanti (ms2005) | aparājitasaṅghanti → aparājitasaṅghan ti (pts)พวกข้าพระองค์พากันมาสู่ที่ประชุมอันเป็นธรรมนี้ เพื่อจะเยี่ยมเยียนหมู่ภิกษุผู้ที่ใคร ๆ ให้พ่ายแพ้ไม่ได้
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:
gāthaṁ → gātham (pts)ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า
“Tatra bhikkhavo samādahaṁsu, cittamattano ujukaṁ akaṁsu;
ujukaṁ akaṁsu → ujukamakaṁsu (bj, sya-all, km, pts1ed, pts2ed) | attano → cittamattano (bj: machasaṁ) | akaṁsu → ujukamakaṁsu (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | cittamattano ujukaṁ akaṁsu → cittaṁ attano ujukamakaṁsu (bjt, th) | cittamattano ujukaṁ → cittam attano ujukam (pts)ในที่ประชุมนั้น ภิกษุทั้งหลายตั้งจิตไว้มั่น ทำจิตตนเองให้ตรง Sārathīva nettāni gahetvā, indriyāni rakkhanti paṇḍitā”ti.
sārathīva → sārathī va (pts) paṇḍitāti → paṇḍitā ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นเป็นบัณฑิต ย่อมรักษาอินทรีย์ทั้งหลาย เหมือนนายสารถีถือบังเหียนม้า บังคับให้วิ่งไปตามทาง ฉะนั้น
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:
gāthaṁ → gātham (pts)ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า
“Chetvā khīlaṁ chetvā palighaṁ, indakhīlaṁ ūhacca manejā;
palighaṁ → palīghaṁ (sya-all) | khīlaṁ → khilam (pts) | khīlaṁ → khīlaṁ (bj: PTS) | palighaṁ → palīghaṁ (bj: syā) | Chetvā → S1-3 jetvā. (pts note) | khilam → S2 khīlaṁ. (pts note) ūhacca manejā → ohaccamanejā (sya-all) | indakhīlaṁ ūhacca manejā → indakhīlam ohaccamanejā (pts) | ohaccamanejā → ūhacca ūpaccātipi dve pāṭhā. ba. uhacca (sya-all: sī.) | indakhīlaṁ ūhacca manejā → indakhīlam ohacca-m-anejā (pts)ภิกษุเหล่านั้นตัดกิเลสดุจตะปูตรึงจิต ได้แล้ว ตัดกิเลสดุจลิ่มสลัก ได้แล้ว และถอนกิเลสดุจเสาเขื่อน ได้แล้ว จึงไม่หวั่นไหว Te caranti suddhā vimalā, cakkhumatā sudantā susunāgā”ti.
susunāgāti → susū nāgāti (sya-all) | cakkhumatā → C. cakkhumattā (perhaps for cakkhumantā). (pts note) | susunāgāti → susunāgā ti (pts)เป็นผู้หมดจด ปราศจากมลทิน มีจักษุ ฝึกตนดีแล้ว เป็นผู้ประเสริฐ ประพฤติธรรมอยู่
Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:ลำดับนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า
“Ye keci buddhaṁ saraṇaṁ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṁ;
gatāse → gatā se (bjt) | ye keci → yekeci (th) apāyabhūmiṁ → apāyaṁ (bj) | apāyaṁ → apāyabhūmiṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | apāyabhūmiṁ → SS. apāyaṁ (without bhumim). (pts note)บุคคลทั้งหลายผู้ถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะ จักไม่ไปสู่อบายภูมิ Pahāya mānusaṁ dehaṁ, devakāyaṁ paripūressantī”ti.
paripūressantīti → paripuressantīti (pts) | paripuressantīti → B. -purissantīti. (pts note)ละร่างกายอันเป็นของมนุษย์แล้ว จักบังเกิดเป็นเทวดาโดยสมบูรณ์ สมยสูตรที่ ๗ จบ