Satthāravandanāsutta
Satthāravandanāsutta → dutiyasakkanamassanasuttaṁ (bj, sya1ed, sya2ed); sakkanamassanasuttaṁ (2) (cck); sakka-namassana (2) (pts1ed)๑๙ ทุติยสักกนมัสสนสูตร
Sāvatthiyaṁ jetavane.
jetavane → (bj) | sāvatthiyaṁ jetavane → sāvatthīnidānaṁ (sya-all) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiyaṁ jetavane (bj: machasaṁ)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṁ saṅgāhakaṁ āmantesi:
mātaliṁ saṅgāhakaṁ → mātalisaṅgāhakaṁ (bj) | devānamindo mātaliṁ saṅgāhakaṁ → devānam indo mātalisaṅgāhakam (pts) | mātalisaṅgāhakaṁ → mātaliṁ saṅgāhakaṁ (bj: katthaci) | bhūtapubbaṁ → bhūtapubbam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ท้าวสักกะจอมเทพรับสั่งกับมาตลีสังคาหกเทพบุตรว่า
‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṁ ājaññarathaṁ, uyyānabhūmiṁ gacchāma subhūmiṁ dassanāyā’ti.
sahassayuttaṁ → sahassayuttam (pts) | dassanāyāti → dassanāyā ti (pts)‘สหายมาตลี ท่านจงจัดเตรียมรถซึ่งเทียมด้วยม้าอาชาไนย ๑,๐๐๐ ตัว เราจะไปยังพื้นที่อุทยานเพื่อชมภูมิภาคอันงดงาม’
‘Evaṁ, bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṁ ājaññarathaṁ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi:
mātali saṅgāhako → mātalisaṅgāhako (bjt) | evaṁ bhaddantavāti → evam bhadanta vā ti (pts) | mātali saṅgāhako → mātali-saṅgāhako (pts) | devānamindassa → devānam indassa (pts)มาตลีสังคาหกเทพบุตรทูลรับพระดำรัสแล้ว จัดเตรียมรถม้าซึ่งเทียมด้วย ม้าอาชาไนย ๑,๐๐๐ ตัว เสร็จแล้วกราบทูลแก่ท้าวสักกะจอมเทพว่า
‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho.‘ข้าแต่พระองค์ ผู้นิรทุกข์ รถซึ่งเทียมด้วยม้าอาชาไนย ๑,๐๐๐ ตัว สำหรับพระองค์ จัดเตรียมไว้
Yassadāni kālaṁ maññasī’ti.
yassadāni → yassa dāni (my, bjt) | yassadāni kālaṁ maññasīti → yassa dāni kālam maññasī ti (pts)เสร็จแล้ว ขอพระองค์ทรงทราบกาลอันควรในบัดนี้เถิด’
Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṁ katvā sudaṁ bhagavantaṁ namassati.
añjaliṁ katvā → pañjaliko (bj) | añjaliṁ katvā sudaṁ → pañjaliko sudam (pts) | pañjaliko → añjaliṁ katvā (bj: machasaṁ) | devānamindo → devānam indo (pts)ได้ทราบว่า ครั้งนั้น ท้าวสักกะจอมเทพขณะเสด็จลงจากเวชยันต์ปราสาท ทรงประนมมือนอบน้อมพระผู้มีพระภาคอยู่
Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṁ devānamindaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
mātali saṅgāhako → mātalisaṅgāhako (bjt) | mātali saṅgāhako → mātali-saṅgāhako (pts) | devānamindaṁ → devānam indaṁ (pts)ครั้งนั้น มาตลีสังคาหกเทพบุตรได้ทูล ถามท้าวสักกะจอมเทพด้วยคาถาว่า
‘Yañhi devā manussā ca, taṁ namassanti vāsava;
yañhi → yaṁ hi (bjt, th, pts)ข้าแต่ท้าววาสวะ เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ย่อมนอบน้อมพระองค์เท่านั้น ข้าแต่ท้าวสักกะ Atha ko nāma so yakkho, yaṁ tvaṁ sakka namassasī’ti.
ko → S1-3 so. (pts note) namassasīti → namassasīti sakko (bj) | namassasīti yo → namassasī ti so (pts)เมื่อเป็นเช่นนั้น พระองค์ทรงนอบน้อมท่านผู้ควรบูชาคนใด ท่านผู้ควรบูชาคนนั้น คือใครเล่า‘Yo idha sammāsambuddho, asmiṁ loke sadevake;
yo → so (bj: PTS) | + → sakko (bjt)ท้าวสักกะตรัสตอบว่า มาตลี พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์ใด Anomanāmaṁ satthāraṁ, taṁ namassāmi mātali.ในโลกนี้ พร้อมทั้งเทวโลก เรานอบน้อมพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้นYesaṁ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;
yesaṁ → yesam (pts)ผู้เป็นศาสดา ผู้มีพระนามไม่ต่ำต้อย มาตลี บุคคลเหล่าใดกำจัดราคะ โทสะ Khīṇāsavā arahanto, te namassāmi mātali.และอวิชชาได้แล้ว บุคคลเหล่านั้นสิ้นอาสวะแล้ว เป็นพระอรหันต์ เรานอบน้อมบุคคลเหล่านั้นYe rāgadosavinayā, avijjāsamatikkamā;มาตลี บุคคลเหล่าใดกำจัดราคะ โทสะ ก้าวล่วงอวิชชาได้ แต่ยังเป็นพระเสขะอยู่ Sekkhā apacayārāmā, appamattānusikkhare;
sekhā → sekkhā (bj: machasaṁ) | apacayārāmā → S3 -arantā. (pts note) appamattānusikkhare → S3 omits appamattā. (pts note)ยินดีในธรรมอันเป็นเครื่องปราศจากการสั่งสม เป็นผู้ไม่ประมาท ตามศึกษาอยู่ Te namassāmi mātalī’ti.
mātalīti → mātalīti mātali (bj) | Mātalīti → B. omits ti. (pts note)เรานอบน้อมบุคคลเหล่านั้น‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṁ, ye tvaṁ sakka namassasi;
+ → mātali (bjt)มาตลีสังคาหกเทพบุตรกราบทูลว่า ข้าแต่ท้าวสักกะ ได้ยินว่า พระองค์ทรงนอบน้อมบุคคลเหล่าใด Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’ti.
ahampi → aham pi (pts) vāsavāti → vāsavāti therā (bj); vāsava (pts)บุคคลเหล่านั้นเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในโลก ข้าแต่ท้าววาสวะ พระองค์ทรงนอบน้อมบุคคลเหล่าใด แม้ข้าพระองค์ก็ขอนอบน้อมบุคคลเหล่านั้นเหมือนกันIdaṁ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
+ → therā (bjt)ท้าวมฆวาสุชัมบดีเทวราช ผู้เป็นประมุข ครั้นตรัสดังนี้แล้ว Bhagavantaṁ namassitvā, pamukho rathamāruhī”ti.
rathamāruhīti → ratham āruhī ti (pts)ทรงนอบน้อมพระผู้มีพระภาค เสด็จขึ้นราชรถกลับไป” ทุติยสักกนมัสสนสูตรที่ ๙ จบ