VibhaṅgasuttaAufgliederung
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiyaṁ viharati (bj: syā) | la → In S1-3 Sāvatthi only; and so always. (pts note) | sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts)In Sāvatthī.
“Paṭiccasamuppādaṁ vo, bhikkhave, desessāmi vibhajissāmi.
desessāmi → desissāmi (bj, sya-all, pts) | paṭiccasamuppādaṁ → paṭiccasamupādaṁ (th) | paṭiccasamuppādaṁ → paṭiccasamuppādam (pts)„Mönche und Nonnen, ich werde euch das abhängige Entstehen darlegen und aufgliedern.
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
manasi karotha → manasikarotha (th)Hört zu und gebraucht den Geist gut, ich werde sprechen.“
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)„Ja, Herr“, antworteten sie.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte:
“Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo?„Und was ist abhängiges Entstehen?
Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā;Unwissenheit ist die Bedingung für Willensbildungsprozesse.
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ;Willensbildungsprozesse sind die Bedingung für Bewusstsein.
viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ;Bewusstsein ist die Bedingung für Namen und Form.
nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ;Name und Form sind die Bedingung für die sechs Sinnesfelder.
saḷāyatanapaccayā phasso;
saḷāyatanapaccayā → saḷāyataṇapaccayā (pts)Die sechs Sinnesfelder sind die Bedingung für Kontakt.
phassapaccayā vedanā;Kontakt ist die Bedingung für Gefühl.
vedanāpaccayā taṇhā;Gefühl ist die Bedingung für Verlangen.
taṇhāpaccayā upādānaṁ;Verlangen ist die Bedingung für Ergreifen.
upādānapaccayā bhavo;Ergreifen ist die Bedingung für fortgesetztes Dasein.
bhavapaccayā jāti;Fortgesetztes Dasein ist die Bedingung für Wiedergeburt.
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → soka-parideva-dukkha-domanassupāyāsā (pts)Wiedergeburt ist die Bedingung für das Zustandekommen von Alter und Tod, von Kummer, Klage, Schmerz, Traurigkeit und Bedrängnis.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)So kommt diese ganze Masse des Leidens zustande.
Katamañca, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ?Und was sind Alter und Tod?
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko;
yā → yaṁ (bj: sīmu, sī.pævi, sī.pavi) | Yā → S1-3 yaṁ (pts note) | sattanikāye → S1-3 -nikāyo (pts note) | valittacatā → valittaccatā (pts)Das Alter, die Altersschwäche, bröckelige Zähne, graue Haare, runzelige Haut, abnehmende Lebensenergie und versagende Sinneskräfte bei den verschiedenen Wesen der verschiedenen Gattungen von Wesen;
ayaṁ vuccati jarā.
jarā → jarā katamañca bhikkhave maraṇaṁ (bj, sya-all) | vuccati → S3 adds bhikkhave (pts note) | jarā → S1-3 add katamañ ca bhikkhave maraṇaṁ (pts note) | ayaṁ → ayam (pts)das nennt man Alter.
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālakiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo (…),
(…) → (jīvitindriyassa upacchedo) (sya-all, km) | kaḷevarassa → kalebarassa (bj); kaḷebarassa (pts) | nikkhepo → nikkhepo jīvitindriyassa upacchedo (bj, sya-all) | yā → yaṁ (pts) | yā → yaṁ (bj: sīmu, sī.pævi, sī.pavi) | kalebarassa → kalevarassa (bj: syā, machasaṁ) | upacchedo → jīvitindriyassa upacchedo, ayaṁ pāṭho na dissate (sīmu, machasaṁ. (machasaṁ, sīmu na dissate.)) (bj note) | → (jīvitindriyassa upacchedo) (syā. kaṁ.) evamuparipi, aṭṭhakathāyaṁ pana na dissati (cck note) | Yaṁ → B yā (pts note) | kaḷebarassa → B kālakriyā . . . kaḷevarassa (pts note) | maccu maraṇaṁ → maccumaraṇaṁ (bjt) | cuti cavanatā → cuticavanatā (pts) | antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ → antaradhānam maccumaraṇaṁ (pts)Das Hinscheiden, Dahingehen, Auseinanderbrechen, Ableben, die Sterblichkeit, der Tod, der Hingang, das Auseinanderbrechen der Aggregate und das Ablegen der Leiche bei den verschiedenen Wesen der verschiedenen Gattungen von Wesen;
idaṁ vuccati maraṇaṁ.
vuccati → S3 adds bhikkhave (pts note) | idaṁ → idam (pts)das nennt man Tod.
Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṁ.
idañca → idaṁ ca (th) | ayañca → ayañ ca (pts) | idañca → idañ ca (pts)So ist das Alter, und so ist der Tod;
Idaṁ vuccati, bhikkhave, jarāmaraṇaṁ.das nennt man Alter und Tod.
Katamā ca, bhikkhave, jāti?Und was ist Wiedergeburt?
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho.
okkanti → okkanti nibbatti (bj, cck, sya-all) | pātubhāvo → B pātuṁ- (pts note)Die Wiedergeburt, der Anfang, die Empfängnis, das erneute Hervorbringen, die Manifestation der Aggregate und der Erwerb der Sinnesfelder bei den verschiedenen Wesen der verschiedenen Gattungen von Wesen;
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, jāti.das nennt man Wiedergeburt.
Katamo ca, bhikkhave, bhavo?Und was ist fortgesetztes Dasein?
Tayome, bhikkhave, bhavā—
tayome → tayo me (my, pts)Es gibt diese drei Daseinszustände:
kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo.Dasein im Bereich der Sinne, im Bereich der leuchtenden Form und im formlosen Bereich;
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhavo.das nennt man fortgesetztes Dasein.
Katamañca, bhikkhave, upādānaṁ?
katamañca → katamañ ca (pts)Und was ist Ergreifen?
Cattārimāni, bhikkhave, upādānāni—
cattārimāni → cattarimāni (pts)Es gibt vier Arten des Ergreifens:
kāmupādānaṁ, diṭṭhupādānaṁ, sīlabbatupādānaṁ, attavādupādānaṁ.
sīlabbatupādānaṁ attavādupādānaṁ → sīlabbatūpādānaṁ attavādūpādānaṁ (bj) | sīlabbatupādānaṁ → sīlabbattupādānaṁ (th)Ergreifen von Sinnenfreuden, von Ansichten, von Regeln und Gelübden und von Selbsttheorien;
Idaṁ vuccati, bhikkhave, upādānaṁ.
idaṁ → idam (pts)das nennt man Ergreifen.
Katamā ca, bhikkhave, taṇhā?Und was ist Verlangen?
Chayime, bhikkhave, taṇhākāyā—Es gibt sechs Klassen von Verlangen:
rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā.
phoṭṭhabbataṇhā → poṭṭhabbataṇhā (pts)Verlangen nach Bildern, Tönen, Gerüchen, Geschmäcken, Berührungen und Vorstellungen;
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, taṇhā.das nennt man Verlangen.
Katamā ca, bhikkhave, vedanā?Und was ist Gefühl?
Chayime, bhikkhave, vedanākāyā—Es gibt sechs Klassen von Gefühl:
cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā.
cakkhusamphassajā → cakkhu-samphassajā (pts)Gefühl entsprungen aus Kontakt mit dem Auge, dem Ohr, der Nase, der Zunge, dem Körper und dem Geist;
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, vedanā.
ayaṁ → ayam (pts)das nennt man Gefühl.
Katamo ca, bhikkhave, phasso?Und was ist Kontakt? Chayime, bhikkhave, phassakāyā—Es gibt sechs Klassen von Kontakt: cakkhusamphasso, sotasamphasso, ghānasamphasso, jivhāsamphasso, kāyasamphasso, manosamphasso.Kontakt mit dem Auge, dem Ohr, der Nase, der Zunge, dem Körper und dem Geist; Ayaṁ vuccati, bhikkhave, phasso.das nennt man Kontakt.
Katamañca, bhikkhave, saḷāyatanaṁ?Und was sind die sechs Sinnesfelder?
Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ—
cakkhāyatanaṁ → cakkhvāyatanaṁ (sya-all) | manāyatanaṁ → manāyatanam (pts)Die Sinnesfelder von Auge, Ohr, Nase, Zunge, Körper und Geist;
idaṁ vuccati, bhikkhave, saḷāyatanaṁ.
idaṁ → idam (pts)das nennt man die sechs Sinnesfelder.
Katamañca, bhikkhave, nāmarūpaṁ?Und was sind Name und Form?
Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro—Gefühl, Wahrnehmung, Absicht, Kontakt und Gebrauch des Geistes;
idaṁ vuccati nāmaṁ.
vuccati → S3 adds bhikkhave (pts note) | idaṁ → idam (pts)das nennt man Name.
Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ.
ca → omitted by S1-3 (pts note) | catunnañca → catunnaṁ ca (bjt) | upādāyarūpaṁ → upādāya rūpaṁ (pts)Die vier Grundzustände und die Form, die von den vier Grundzuständen abgeleitet ist;
Idaṁ vuccati rūpaṁ.
idaṁ → idam (pts)das nennt man Form.
Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.
idañca nāmaṁ idañca → idañ ca nāmam idañ ca (pts)So ist Name, und so ist Form;
Idaṁ vuccati, bhikkhave, nāmarūpaṁ.
bhikkhave → (pts) | idaṁ → idam (pts)das nennt man Name und Form.
Katamañca, bhikkhave, viññāṇaṁ?
katamañca → katamāñca (pts)Und was ist Bewusstsein?
Chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā—Es gibt sechs Klassen von Bewusstsein:
cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manoviññāṇaṁ.
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāñaṁ (pts) | ghānaviññāṇaṁ → ghānaviññāṇam (pts) | manoviññāṇaṁ → manoviññāṇam (pts)Augenbewusstsein, Ohrbewusstsein, Nasenbewusstsein, Zungenbewusstsein, Körperbewusstsein und Geistbewusstsein;
Idaṁ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṁ.das nennt man Bewusstsein.
Katame ca, bhikkhave, saṅkhārā?
Katame → S1-3 Katamā (pts note)Und was sind Willensbildungsprozesse?
Tayome, bhikkhave, saṅkhārā—
saṅkhārā → Tayo- -saṅkhārā is missing in B (pts note) | tayome → tayo me (pts)Es gibt diese drei Arten von Willensbildungsprozessen:
kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro.Willensbildungsprozesse, die den Körper, die Sprache und den Geist betreffen;
Ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā.das nennt man Willensbildungsprozesse.
Katamā ca, bhikkhave, avijjā?Und was ist Unwissenheit? Yaṁ kho, bhikkhave, dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ.Man kennt das Leiden nicht, nicht den Ursprung des Leidens, nicht das Aufhören des Leidens und nicht die Übung, die zum Aufhören des Leidens führt; Ayaṁ vuccati, bhikkhave, avijjā.das nennt man Unwissenheit.
Iti kho, bhikkhave, avijjāpaccayā saṅkhārā;
avijjāpaccayā → avijjapaccayā (pts)Und so ist Unwissenheit die Bedingung für Willensbildungsprozesse.
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…Willensbildungsprozesse sind die Bedingung für Bewusstsein. …
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)So kommt diese ganze Masse des Leidens zustande.
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho;Wenn Unwissenheit schwindet und restlos aufhört, hören Willensbildungsprozesse auf.
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe…
pe → B la (pts note)Wenn Willensbildungsprozesse aufhören, hört Bewusstsein auf. …
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
evametassa → evam etassa (pts)So hört diese ganze Masse des Leidens auf.“