Sāvakasutta๗ สาวกสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj) | viharati → S1-3 Sāvatthi --pe-- ārāme (pts note)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ...
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā …pe… ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
bhagavā → bhagavā tenupasaṅkamiṁsu (bj) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ kiṁva (pts)ครั้งนั้น ภิกษุจำนวนมากได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯลฯ นั่ง ณ ที่ สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“kīvabahukā nu kho, bhante, kappā abbhatītā atikkantā”ti?
kīvabahukā → bahukā (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กัปทั้งหลายที่ผ่านพ้นไปแล้ว มากเท่าไรหนอ”
“Bahukā kho, bhikkhave, kappā abbhatītā atikkantā.พระผู้มีพระภาคได้ตรัสตอบว่า “ภิกษุทั้งหลาย กัปทั้งหลายที่ผ่านพ้นไปแล้วมาก นักหนา
Te na sukarā saṅkhātuṁ:มิใช่เรื่องง่ายที่จะนับกัปเหล่านั้นว่า
‘ettakā kappā iti vā, ettakāni kappasatāni iti vā, ettakāni kappasahassāni iti vā, ettakāni kappasatasahassāni iti vā’”ti.
vāti → vā ti (pts)เท่านี้กัป เท่านี้ ๑๐๐ กัป เท่านี้ ๑,๐๐๐ กัป หรือว่าเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ กัป”
“Sakkā pana, bhante, upamaṁ kātun”ti?
upamaṁ → upamā (sya-all, pts)“พระองค์อาจอุปมาได้ไหม พระพุทธเจ้าข้า”
“Sakkā, bhikkhave”ti bhagavā avoca.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj) | bhikkhaveti → bhikkhave ti (pts)“อาจอุปมาได้ ภิกษุทั้งหลาย
“Idhassu, bhikkhave, cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino.
Idhassu → B idhamassu (pts note)เปรียบเหมือนสาวก ๔ รูปในธรรมวินัยนี้ มีอายุ ๑๐๐ ปี มีชีวิตอยู่ ๑๐๐ ปี
Te divase divase kappasatasahassaṁ kappasatasahassaṁ anussareyyuṁ.
te → te ce (sya-all) | kappasatasahassaṁ kappasatasahassaṁ → kappasatasahassam (pts) | anussareyyuṁ → kappasatasahassa anussaresuṁ (bj: sī.pævi, sī.pavi, PTS) | kappasatasahassam → Repeated in B (pts note)หากเธอเหล่านั้นพึงระลึกย้อนหลังไปได้ วันละ ๑๐๐,๐๐๐ กัป
Ananussaritāva, bhikkhave, tehi kappā assu, atha kho te cattāro sāvakā vassasatāyukā vassasatajīvino vassasatassa accayena kālaṁ kareyyuṁ.
te → me (sya-all) | vassasatajīvino → vassasatajīvino vassasatassa (sya-all) | ananussaritāva → anussaritā va (pts) | kho → (pts) | ananussaritāva → anussaritāva (bj: PTS) | Atha → B adds me (pts note)กัปที่เธอเหล่านั้นระลึกไปไม่ถึงยังมีอยู่ ต่อมาสาวก ๔ รูป มีอายุ ๑๐๐ ปี มีชีวิตอยู่ ๑๐๐ ปี พึงมรณภาพไปทุก ๑๐๐ ปี
Evaṁ bahukā kho, bhikkhave, kappā abbhatītā atikkantā.กัปที่ผ่านพ้นไปแล้วมาก นักหนาอย่างนี้
Te na sukarā saṅkhātuṁ:
saṅkhātuṁ → saṅkhātum (pts)มิใช่เรื่องง่ายที่จะนับกัปเหล่านั้นว่า
‘ettakā kappā iti vā, ettakāni kappasatāni iti vā, ettakāni kappasahassāni iti vā, ettakāni kappasatasahassāni iti vā’ti.
vā → va (pts)เท่านี้กัป เท่านี้ ๑๐๐ กัป เท่านี้ ๑,๐๐๐ กัป หรือว่าเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ กัป
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Anamataggoyaṁ, bhikkhave, saṁsāro …pe…
anamataggoyaṁ → anamataggāyam (pts)เพราะว่าสงสารนี้มีเบื้องต้นและเบื้องปลายรู้ไม่ได้ ฯลฯ
alaṁ vimuccitun”ti.ควรเพื่อหลุดพ้น” ...