Dutiyaānandasutta๓๘ ทุติยอานันทสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (sya-all) | sāvatthinidānaṁ ekamantaṁ → (pts) | sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami (bjt)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca:
āyasmantaṁ ānandaṁ → āyasmantam ānandam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับท่านพระอานนท์ผู้นั่ง ณ ที่สมควรดังนี้ว่า
“Sace taṁ, ānanda, evaṁ puccheyyuṁ:
evaṁ → evam (pts)“อานนท์ถ้าภิกษุทั้งหลายพึงถามเธออย่างนี้ว่า
‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha?
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha → ṭhitānam aññathattam paññayittha (pts) | ṭhitānam → B ṭhitassanaṁ in 3-4; elsewhere ṭhitassa always (pts note) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)‘ท่านอานนท์ ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏแล้ว ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏแล้ว เมื่อธรรมเหล่าไหนตั้งอยู่ ความแปรปรากฏแล้ว
Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati?
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | dhammānaṁ → dhammāṇam (pts) | ṭhitassa aññathattaṁ → ṭhitānam aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนจักปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่าไหนจักปรากฏ เมื่อธรรมเหล่าไหนตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti?
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | ṭhitassa aññathattaṁ → ṭhitānam aññathattam (pts) | paññāyatīti → paññāyatī (bjt) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏเมื่อธรรมเหล่าไหนตั้งอยู่ ความแปรปรากฏ’
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, ānanda, kinti byākareyyāsī”ti?
evaṁ → evam (pts) | byākareyyāsīti → vyākareyyāsīti (pts)อานนท์ เธอถูกถามอย่างนี้ จะพึงตอบอย่างไร”
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
puccheyyuṁ → paccheyyuṁ (sya-all) | maṁ → mam (pts) | evaṁ → evam (pts)ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ถ้าภิกษุทั้งหลายพึงถามข้าพระองค์อย่างนี้ว่า
‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha?
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | paññāyittha ṭhitassa aññathattaṁ → paññayittha ṭhitānam aññathattam (pts) | katamesaṁ → katamesam (pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)‘ท่านอานนท์ ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏแล้วความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏแล้ว เมื่อธรรมเหล่าไหนตั้งอยู่ ความแปรปรากฏแล้ว
Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati?
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | ṭhitassa aññathattaṁ → ṭhitānaṁ aññathattam (pts) | paññāyissati → paññā yissati (th) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนจักปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่าไหนจักปรากฏ เมื่อธรรมเหล่าไหนตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Katamesaṁ dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti?
katamesaṁ → katamesaṁ āvuso ānanda (bj) | ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | ṭhitassa aññathattaṁ → ṭhitānam aññathattam (pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่าไหนปรากฏเมื่อธรรมเหล่าไหนตั้งอยู่ ความแปรปรากฏ’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (bj, sya-all) | evaṁ puṭṭhohaṁ → evam puṭṭho ham (pts) | byākareyyaṁ → vyākareyyaṁ (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอย่างนี้ว่า
‘yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ;
rūpaṁ → rūpam (pts) | vipariṇataṁ → vipariṇatam (pts)‘ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย รูปใดล่วงไป ดับไป แปรผันไปแล้ว
tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งรูปนั้นปรากฏแล้ว ความเสื่อมไปแห่งรูปนั้นปรากฏแล้ว เมื่อรูปนั้นตั้งอยู่ความแปรปรากฏแล้ว
Yā vedanā atītā niruddhā vipariṇatā;เวทนาใดล่วงไป ดับไป แปรผันไปแล้ว
tassā uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitāya aññathattaṁ paññāyittha.
aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งเวทนานั้นปรากฏแล้วความเสื่อมไปแห่งเวทนานั้นปรากฏแล้ว เมื่อเวทนานั้นตั้งอยู่ ความแปรปรากฏแล้ว
Yā saññā …
saññā → sañña (pts)สัญญาใดล่วงไป ...
ye saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā;สังขารเหล่าใดล่วงไป ดับไป แปรผันไปแล้ว
tesaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (bj, sya-all) | paññāyittha → paññāyatitha (sya-all) | ṭhitassa aññathattaṁ → ṭhitānam aññathattam (pts) | tesaṁ → tesam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งสังขารเหล่านั้นปรากฏแล้ว ความเสื่อมไปแห่งสังขารเหล่านั้นปรากฏแล้ว เมื่อสังขารเหล่านั้นตั้งอยู่ความแปรปรากฏแล้ว
Yaṁ viññāṇaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ;
Yaṁ → Omitted by S1-3 (pts note) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | niruddhaṁ → niruddham (pts)วิญญาณใดล่วงไป ดับไป แปรผันไปแล้ว
tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.ความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณนั้นปรากฏแล้ว ความเสื่อมไปแห่งวิญญาณนั้นปรากฏแล้ว เมื่อวิญญาณนั้นตั้งอยู่ความแปรปรากฏแล้ว
Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | dhammānaṁ → dhammānam (pts) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่านี้ปรากฏแล้ว ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่านี้ปรากฏแล้ว เมื่อธรรมเหล่านี้ตั้งอยู่ ความแปรปรากฏแล้ว
Yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ;
rūpaṁ ajātaṁ → rūpam ajātam (pts)ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย รูปใดยังไม่เกิด ยังไม่ปรากฏ
tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งรูปนั้นจักปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งรูปนั้นจักปรากฏ เมื่อรูปนั้นตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Yā vedanā ajātā apātubhūtā;เวทนาใดยังไม่เกิด ยังไม่ปรากฏ
tassā uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitāya aññathattaṁ paññāyissati.ความเกิดขึ้นแห่งเวทนานั้นจักปรากฏความเสื่อมไปแห่งเวทนานั้นจักปรากฏ เมื่อเวทนานั้นตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Yā saññā …pe…
pe → More complete in B (pts note)สัญญาใดยังไม่เกิด ...
ye saṅkhārā ajātā apātubhūtā;สังขารเหล่าใดยังไม่เกิด ยังไม่ปรากฏ
tesaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all)ความเกิดขึ้นแห่งสังขารเหล่านั้นจักปรากฏ เมื่อสังขารเหล่านั้นตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Yaṁ viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ;
viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ → viññāṇam ajātam apātubhūtam (pts)วิญญาณใดยังไม่เกิด ยังไม่ปรากฏ
tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณนั้นจักปรากฏความเสื่อมไปแห่งวิญญาณนั้นจักปรากฏ เมื่อวิญญาณนั้นตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (bj, sya-all) | ṭhitassa aññathattaṁ → ṭhitānam aññathattam (pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่านี้จักปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่านี้จักปรากฏ เมื่อธรรมเหล่านี้ตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Yaṁ kho, āvuso, rūpaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ;
jātaṁ → jātam (pts)ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย รูปใดเกิดแล้ว ปรากฏแล้ว
tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งรูปนั้นปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งรูปนั้นปรากฏ เมื่อรูปนั้นตั้งอยู่ ความแปรปรากฏ
Yā vedanā jātā pātubhūtā …pe…
jātā pātubhūtā → (bj)เวทนาใดเกิดแล้ว ปรากฏแล้ว ...
yā saññā …สัญญาใดเกิดแล้ว ปรากฏแล้ว ...
ye saṅkhārā jātā pātubhūtā;สังขารเหล่าใดเกิดแล้ว ปรากฏแล้ว
tesaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | ṭhitassa aññathattaṁ → ṭhitānam aññathattam (pts) | tesaṁ → tesam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งสังขารเหล่านั้นปรากฏความเสื่อมไปแห่งสังขารเหล่านั้นปรากฏ เมื่อสังขารเหล่านั้นตั้งอยู่ ความแปรปรากฏ
Yaṁ viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
jātaṁ → jātam (pts) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)วิญญาณใดเกิดแล้ว ปรากฏแล้ว ความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณนั้นปรากฏความเสื่อมไปแห่งวิญญาณนั้นปรากฏ เมื่อวิญญาณนั้นตั้งอยู่ ความแปรปรากฏ
Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti.
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | ṭhitassa aññathattaṁ → ṭhitānam aññathattam (pts)ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่านี้ปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่านี้ปรากฏ เมื่อธรรมเหล่านี้ตั้งอยู่ ความแปรปรากฏ’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all) | evaṁ puṭṭhohaṁ → evam puṭṭho ham (pts) | byākareyyanti → vyākareyyan ti (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอย่างนี้”
“Sādhu sādhu, ānanda.“ดีละ ดีละ อานนท์
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ;
yaṁ kho ānanda → (bj) | rūpaṁ → rūpam (pts) | niruddhaṁ → niruddham (pts)รูปใดล่วงไป ดับไป แปรผันไปแล้ว
tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
aññathattaṁ → paññathattaṁ (sya-all) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งรูปนั้นปรากฏแล้ว ความเสื่อมไปแห่งรูปนั้นปรากฏแล้ว เมื่อรูปนั้นตั้งอยู่ความแปรปรากฏแล้ว
Yā vedanā …เวทนาใด ...
yā saññā …สัญญาใด ...
ye saṅkhārā …สังขารเหล่าใด ...
yaṁ viññāṇaṁ atītaṁ niruddhaṁ vipariṇataṁ;
vipariṇataṁ → pariṇatam (pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)วิญญาณใดล่วงไป ดับไป แปรผันไปแล้ว
tassa uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณนั้นปรากฏแล้ว ความเสื่อมไปแห่งวิญญาณนั้นปรากฏแล้ว เมื่อวิญญาณนั้นตั้งอยู่ ความแปรปรากฏแล้ว
Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyittha, vayo paññāyittha, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyittha.
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | ṭhitassa aññathattaṁ → ṭhitānam aññathattam (pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)อานนท์ ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่านี้ปรากฏแล้ว ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่านี้ปรากฏแล้ว เมื่อธรรมเหล่านี้ตั้งอยู่ ความแปรปรากฏแล้ว
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ;
rūpaṁ ajātaṁ → rūpam ajātam (pts)อานนท์ รูปใดยังไม่เกิด ยังไม่ปรากฏ
tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งรูปนั้นจักปรากฏความเสื่อมไปแห่งรูปนั้นจักปรากฏ เมื่อรูปนั้นตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Yā vedanā …เวทนาใด ฯลฯ
yā saññā …สัญญาใด ฯลฯ
ye saṅkhārā …
saṅkhārā → saṅkharā (pts)สังขารเหล่าใด ฯลฯ
yaṁ viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ;
viññāṇaṁ ajātaṁ apātubhūtaṁ → viññāṇam ajātam apātubhūtam (pts)วิญญาณใด ยังไม่เกิด ยังไม่ปรากฏ
tassa uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณนั้นจักปรากฏความเสื่อมไปแห่งวิญญาณนั้นจักปรากฏ เมื่อวิญญาณนั้นตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyissati, vayo paññāyissati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyissati.
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)อานนท์ ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่านี้จักปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่านี้จักปรากฏ เมื่อธรรมเหล่านี้ตั้งอยู่ ความแปรจักปรากฏ
Yaṁ kho, ānanda, rūpaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ;
jātaṁ → jātam (pts)อานนท์ รูปใดเกิดแล้ว ปรากฏแล้ว
tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
aññathattaṁ → aññāthattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งรูปนั้นปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งรูปปรากฏ เมื่อรูปนั้นตั้งอยู่ ความแปรปรากฏ
Yā vedanā jātā pātubhūtā …
jātā pātubhūtā → (pts)เวทนาใดเกิดแล้ว ปรากฏแล้ว ฯลฯ
yā saññā …สัญญาใด ฯลฯ
ye saṅkhārā …สังขารเหล่าใด ฯลฯ
yaṁ viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ;
viññāṇaṁ jātaṁ pātubhūtaṁ → viññāṇam jātam pātubhūtam (pts)วิญญาณใดเกิดแล้ว ปรากฏแล้ว
tassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
aññathattaṁ → aññathattam (pts)ความเกิดขึ้นแห่งวิญญาณนั้นปรากฏความเสื่อมไปแห่งวิญญาณนั้นปรากฏ เมื่อวิญญาณนั้นตั้งอยู่ ความแปรปรากฏ
Imesaṁ kho, ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatīti.
ṭhitassa → ṭhitānaṁ (sya-all) | dhammānaṁ → dhammānam (pts) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)อานนท์ ความเกิดขึ้นแห่งธรรมเหล่านี้ปรากฏ ความเสื่อมไปแห่งธรรมเหล่านี้ปรากฏ เมื่อธรรมเหล่านี้ตั้งอยู่ ความแปรปรากฏ
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, ānanda, evaṁ byākareyyāsī”ti.
vyākareyyāsīti → S1-3 vyākareyyāti (pts note) | evaṁ → evam (pts) | tvaṁ → tvam (pts) | evaṁ byākareyyāsīti → vyākareyyāsīti sāvatthi tatra voca (pts)อานนท์ เธอถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอย่างนี้”
Chaṭṭhaṁ.
chaṭṭhaṁ → dhammānudhammapaṭipannassa (pts)ทุติยอานันทสูตรที่ ๖ จบ