VakkalisuttaWith Vakkali
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
+ → evaṁ me sutaṁ (bjt) | samayaṁ → samayam (pts)At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground.
Tena kho pana samayena āyasmā vakkali kumbhakāranivesane viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.Now at that time Venerable Vakkali was staying in a potter’s shed, and he was sick, suffering, gravely ill.
Atha kho āyasmā vakkali upaṭṭhāke āmantesi:Then he addressed his carers,
“etha tumhe, āvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamatha; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha:
Etha → S1-3 atha (pts note)“Please, reverends, go to the Buddha, and in my name bow with your head to his feet. Say to him:
‘vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno, so bhagavato pāde sirasā vandatī’ti.
vakkali → vakkhali (pts) | so → S1-3 omit so (pts note)‘Sir, the mendicant Vakkali is sick, suffering, gravely ill. He bows with his head to your feet.’
Evañca vadetha:
evañca → evaṁ ca (pts)And then say:
‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.
anukampaṁ → anukampam (pts)‘Sir, please go to the mendicant Vakkali out of sympathy.’”
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)“Yes, reverend,” those monks replied. They did as he asked.
“vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno, so bhagavato pāde sirasā vandati;
evañca pana vadeti:
pana → S1-3 omit pana (pts note) | evañca → evañ ca (pts)
‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.
anukampaṁ → anukampam (pts)
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.The Buddha consented with silence.
Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya yenāyasmā vakkali tenupasaṅkami.
pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)Then the Buddha robed up and, taking his bowl and robes, went to Venerable Vakkali.
Addasā kho āyasmā vakkali bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ. Disvāna mañcake samadhosi.
mañcake → mañcena (bj) | samadhosi → samañcosi (bj); samañcopi (sya-all, km) | mañcake samadhosi → mañcena samañcosi (bj) | samañcosi → mañcake samadhosi (bj: machasaṁ) | samadhosi → samañcosi (sī.), samañcopi (syā. kaṁ.) saṁ + dhū + ī = samadhosi (cck note) | samañcopi → ba. samadhosi (sya-all note) | samadhosi → So B; S1 samañcopi, S3 samavopi (S. p.125, n.2) (pts note) | dūratova → dūrato (pts)Venerable Vakkali saw the Buddha coming off in the distance and stirred in his cot.
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ vakkaliṁ etadavoca:
vakkaliṁ etadavoca → vakkalim etad avoca (pts)But the Buddha said to him,
“alaṁ, vakkali, mā tvaṁ mañcake samadhosi.
mañcake samadhosi → mañcena samañcosi (bj) | samadhosi santimāni → samañcopi santīmāni (sya-all)“It’s all right, Vakkali, don’t get up.
Santimāni āsanāni paññattāni; tatthāhaṁ nisīdissāmī”ti.
nisīdissāmīti → nisīdissamīti (pts) | santimāni → santīmāni (th)There are some seats spread out, I will sit there.”
Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṁ vakkaliṁ etadavoca:
vakkaliṁ etadavoca → vakkalim etad avoca (pts)He sat down on the seat spread out and said to Vakkali,
“kacci te, vakkali, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṁ paññāyati, no abhikkamo”ti?
kacci → kacci te (bj) | abhikkamoti → abhikkamo ti (pts)“I hope you’re keeping well, Vakkali; I hope you’re all right. I hope your pain is fading, not growing; that its fading is evident, not its growing.”
“Na me, bhante, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ; bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo”ti.
abhikkamosānaṁ → abhikkamosānam (pts) | paṭikkamoti → paṭikkamo ti (pts)“Sir, I’m not keeping well, I’m not getting by. My pain is terrible and growing, not fading; its growing is evident, not its fading.”
“Kacci te, vakkali, na kiñci kukkuccaṁ, na koci vippaṭisāro”ti?“I hope you don’t have any remorse or regret?”
“Taggha me, bhante, anappakaṁ kukkuccaṁ, anappako vippaṭisāro”ti.
vippaṭisāroti → ca vippaṭisāro ti (pts)“Indeed, sir, I have no little remorse and regret.”
“Kacci pana taṁ, vakkali, attā sīlato na upavadatī”ti?
taṁ → S1-3 tvaṁ (pts note)“I hope you have no reason to blame yourself when it comes to ethical conduct?”
“Na kho maṁ, bhante, attā sīlato upavadatī”ti.
sīlato → S3 inserts na here and further on (pts note) | maṁ → mam (pts)“No sir, I have no reason to blame myself when it comes to ethical conduct.”
“No ce kira taṁ, vakkali, attā sīlato upavadati; atha kiñca te kukkuccaṁ ko ca vippaṭisāro”ti?
kiñca → kiñci (sya-all, pts) | kiñca → kismiñca (bj: sī.pavi) | ce → B ca (pts note) | kiñci → S1-3 kasmiñca, and S3 omits ko ca (pts note) | taṁ → tam (pts) | vippaṭisāroti → vippaṭisāro ti (pts)“In that case, Vakkali, why do you have remorse and regret?”
“Cirapaṭikāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkamitukāmo, natthi ca me kāyasmiṁ tāvatikā balamattā, yāvatāhaṁ bhagavantaṁ dassanāya upasaṅkameyyan”ti.
yāvatāhaṁ → yāhaṁ (bj); yāyāhaṁ (pts1ed) | yāvatāhaṁ → yāyāhaṁ (pts) | yāvatāhaṁ → yāhaṁ (bj: sīmu); yāyāhaṁ (bj: PTS) | yāvatāhaṁ → yāhaṁ (cck: sī.); yāyāhaṁ (cck: pī.) | yāyāhaṁ → B yāvatāhaṁ (pts note) | cirapaṭikāhaṁ → cirapaṭikāham (pts) | upasaṅkameyyanti → upasaṅkameyyan ti (pts)“For a long time I’ve wanted to go and see the Buddha, but I was physically too weak.”
“Alaṁ, vakkali, kiṁ te iminā pūtikāyena diṭṭhena?“Enough, Vakkali! Why would you want to see this rotting body?
Yo kho, vakkali, dhammaṁ passati so maṁ passati;
kho → Omitted by S1-3 (pts note) | dhammaṁ → dhammam (pts) | maṁ → mam (pts)One who sees the teaching sees me.
yo maṁ passati so dhammaṁ passati.
so → so dhammam passati (pts) | passati dhammañhi → hi (pts)One who sees me sees the teaching.
Dhammañhi, vakkali, passanto maṁ passati;
dhammañhi → dhammaṁ hi (bjt, th, pts)Seeing the teaching, you see me.
maṁ passanto dhammaṁ passati.
dhammaṁ → dhammam (pts)Seeing me, you see the teaching.
Taṁ kiṁ maññasi, vakkali,
vakkali → vakkala (sya-all) | maññasi → maññāsi (pts)What do you think, Vakkali?
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)Is form permanent or impermanent?”
“Aniccaṁ, bhante”.“Impermanent, sir.”
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (bjt)“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
“Dukkhaṁ, bhante”.“Suffering, sir.”
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yampanāniccaṁ (bjt)“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?‘This is mine, I am this, this is my self’?”
“No hetaṁ, bhante”.
bhante → Complete in S1-3 (pts note)“No, sir.”
“Vedanā …“Is feeling …
saññā …perception …
saṅkhārā …choices …
viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
niccaṁ → niccaṁ va aniccaṁ (pts) | aniccaṁ vāti → ti (pts)consciousness permanent or impermanent?”
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
bhante → Less abridged in B (pts note) | + → tasmā (pts)“Impermanent, sir.” …
eso me attāti?
“No hetaṁ, bhante”.
no hetaṁ bhante → ti (pts)
“Tasmātiha …pe…
tasmātiha → tasmā tiha vakkali (bj)“So you should truly see …
evaṁ passaṁ …pe…
evaṁ → evam (pts)Seeing this …
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti.
nāparaṁ → nāparam (pts)They understand: ‘… there is nothing further for this place.’”
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ vakkaliṁ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā yena gijjhakūṭo pabbato tena pakkāmi.
pakkāmi → pakkami (sya-all) | pakkami → evaṁ. ba. tenupasaṅkami. ayaṁ na dissati (sya-all: sī.) | pakkāmi → B tenupasaṅkami (pts note)And then, after giving Venerable Vakkali this advice, the Buddha rose from his seat and went to the Vulture’s Peak Mountain.
Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantassa bhagavato upaṭṭhāke āmantesi:Then Venerable Vakkali addressed his carers,
“etha maṁ, āvuso, mañcakaṁ āropetvā yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkamatha.
isigilipassaṁ kāḷasilā → isigilipassakālasilā (pts) | Isigilipassakālasilā → B isigilipassaṁ always S1-3 isigilissa (pts note) | mañcakaṁ → mañcakam (pts)“Come on, reverends, lift my cot and take me to the Black Rock on the slopes of Isigili.
Kathañhi nāma mādiso antaraghare kālaṁ kattabbaṁ maññeyyā”ti?
kathañhi → kathaṁ hi (bjt, th, pts) | kālaṁ → kālam (pts) | maññeyyāti → maññeyyā ti (pts)For how on earth could one such as I imagine dying in an inhabited area!”
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā āyasmantaṁ vakkaliṁ mañcakaṁ āropetvā yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkamiṁsu.
isigilipassaṁ kāḷasilā → isigilipassakālasilā (pts) | evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | vakkaliṁ mañcakaṁ → vakkalim mañcakam (pts)“Yes, reverend,” replied those mendicants, and did as he asked.
Atha kho bhagavā tañca rattiṁ tañca divāvasesaṁ gijjhakūṭe pabbate vihāsi.
divāvasesaṁ → divasāvasesaṁ (bj, sya-all) | tañca divāvasesaṁ → taṁ ca divasāvasesaṁ (pts) | divasāvasesaṁ → B divāvasesaṁ (pts note)Meanwhile, the Buddha spent the rest of that night and day on Vulture’s Peak Mountain.
Atha kho dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu …pe… ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
+ → upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā (bjt) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)Then, late at night, two glorious deities, lighting up the entire Vulture’s Peak, went up to the Buddha, bowed, and stood to one side.
Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavantaṁ etadavoca:
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)One deity said to him,
“vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetī”ti.“Sir, the mendicant Vakkali is intent on liberation!”
Aparā devatā bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)And another deity said to him,
“so hi nūna, bhante, suvimutto vimuccissatī”ti.
bhante → sobhante (sya-all) | bhante → so bhante (bj: sī, sīmu8, syā) | sobhante → po. yu. ayaṁ pāṭho natthi (sya-all note) | nūna → S1-3 insert so always (pts note)“He’ll definitely be well freed!”
Idamavocuṁ tā devatāyo.
idamavocuṁ → idam avocuṁ (pts)This is what those deities said.
Idaṁ vatvā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyiṁsu.
bhagavantaṁ → bhagavantam (pts)Then they bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on their right side, before vanishing right there.
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi:Then, when the night had passed, the Buddha addressed the mendicants:
“etha tumhe, bhikkhave, yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatha; upasaṅkamitvā vakkaliṁ bhikkhuṁ evaṁ vadetha:
vakkaliṁ bhikkhuṁ → vakkalim bhikkhum (pts)“Come, mendicants, go to the mendicant Vakkali and tell him:
‘Suṇāvuso tvaṁ, vakkali, bhagavato vacanaṁ dvinnañca devatānaṁ.
tvaṁ → (bj, pts) | dvinnañca → dvinnaṁ (sya-all) | suṇāvuso → so hi nūna so bhante (bj: sīmu8, sī.pavi, syā) | Suṇāvuso → B inserts tvaṁ (pts note) | dvinnañca → dvinnaṁ ca (pts)‘Vakkali, hear the word of the Buddha and two deities.
Imaṁ, āvuso, rattiṁ dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
imaṁ → imam (pts) | kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ → kevalakappam gijjhakūṭam (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)Late last night, two glorious deities, lighting up the entire Vulture’s Peak, went up to the Buddha, bowed, and stood to one side.
Ekamantaṁ ṭhitā kho, āvuso, ekā devatā bhagavantaṁ etadavoca—
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)One deity said to him,
vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetīti.“Sir, the mendicant Vakkali is intent on liberation!”
Aparā devatā bhagavantaṁ etadavoca—
etadavoca → etad avoca (pts)The other deity said to him,
so hi nūna, bhante, suvimutto vimuccissatīti.
nūna → nūna so (sya-all) | suvimutto → vimutto (pts) | bhante → so hi nūna so bhante (bj: sīmu8, sī.pavi, syā)“He’ll definitely be well freed!”
Bhagavā ca taṁ, āvuso vakkali, evamāha—
evamāha → evam āha (pts)And the Buddha said,
mā bhāyi, vakkali;“Do not fear, Vakkali,
mā bhāyi, vakkali.do not fear!
Apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati, apāpikā kālakiriyā’”ti.
apāpakaṁ te → apāpakante (th) | maraṇaṁ → maraṇam (pts)Your death will not be a bad one; your passing will not be a bad one.”’”
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā yenāyasmā vakkali tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ vakkaliṁ etadavocuṁ:
evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts) | vakkaliṁ etadavocuṁ → vakkalim etad avocuṁ (pts)“Yes, sir,” those monks replied. They went to Vakkali and said to him:
“suṇāvuso vakkali, bhagavato vacanaṁ dvinnañca devatānan”ti.
vakkali → suṇāvuso tvaṁ (bj: machasaṁ, syā) | dvinnañca devatānanti → dvinnañ ca devatānan ti (pts)“Vakkali, hear the word of the Buddha and two deities.”
Atha kho āyasmā vakkali upaṭṭhāke āmantesi:Then Vakkali addressed his carers,
“etha maṁ, āvuso, mañcakā oropetha.“Please, reverends, help me off my cot.
Kathañhi nāma mādiso ucce āsane nisīditvā tassa bhagavato sāsanaṁ sotabbaṁ maññeyyā”ti.
kathañhi → kathaṁ hi (bjt, th, pts) | sāsanaṁ sotabbaṁ maññeyyāti → sāsanam sotabbam maññeyā ti (pts)For how on earth could one such as I presume to listen to the Buddha’s instructions sitting on a high seat?”
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā āyasmantaṁ vakkaliṁ mañcakā oropesuṁ.
oropesuṁ → B voro- (pts note) | evamāvusoti → evam āvuso ti (pts) | vakkaliṁ → vakkalim (pts)“Yes, reverend,” replied those mendicants, and helped him off his cot.
“Imaṁ, āvuso, rattiṁ dve devatāyo abhikkantāya rattiyā …pe… ekamantaṁ aṭṭhaṁsu.
pe → spelled out in full (bjt) | rattiṁ → rattim (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)They repeated what the Buddha had said.
Ekamantaṁ ṭhitā kho, āvuso, ekā devatā bhagavantaṁ etadavoca:
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)
‘vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetī’ti.
Aparā devatā bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)
‘so hi nūna, bhante, suvimutto vimuccissatī’ti.
nūna → nūna so (sya-all)
Bhagavā ca taṁ, āvuso vakkali, evamāha:
Vakkali → B Vakkaliṁ (pts note) | taṁ → tam (pts) | evamāha → evam āha (pts)
‘mā bhāyi, vakkali;
mā bhāyi, vakkali.
vakkali apāpakaṁ → apāpakan (pts)
Apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati, apāpikā kālakiriyā’”ti.
bhavissati → S1-3 bhavissatīti (pts note) | apāpakaṁ te → apāpakante (th) | maraṇaṁ → maraṇam (pts) | kālakiriyāti → kālakiriyā ti (pts)
“Tena hāvuso, mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha:
tena hāvuso → tenahāvuso (bjt, th)Vakkali said, “Well then, reverends, in my name bow with your head to the Buddha’s feet. Say to him:
‘vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.‘Sir, the mendicant Vakkali is sick, suffering, gravely ill.
So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti.
vandatīti → vandati (bj, sya-all) | sirasā vandatīti → sīrasā vandati (pts)He bows with his head to your feet.’
Evañca vadetha:
vadetha → vadeti (bj, sya-all) | vadetha rūpaṁ → vadeti rūpam (pts) | vadeti → vandatīti tvaṁ ca vadetha (bj: machasaṁ) | vadeti → B vadetha (pts note)And then say:
‘rūpaṁ aniccaṁ.
aniccaṁ → aniccaṁtāhaṁ (th) | rūpaṁ → rūpam (pts)‘Form is impermanent.
Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.
tāhaṁ → tāham (pts)I have no doubt of that.
Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)I’m certain that what is impermanent is suffering.
Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)And I’m certain that I have no desire or greed or fondness for what is impermanent, suffering, and perishable.
Vedanā aniccā.
aniccā → aniccātāhaṁ (th)Feeling is impermanent …
Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.
tāhaṁ → tāham (pts)
Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.
Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ taṁ (pts)
Saññā …
pe → spelled out in full (th)Perception is impermanent …
saṅkhārā aniccā.
Saṅkhārā → Complete in B (pts note) | aniccā → aniccātāhaṁ (th)Choices are impermanent …
Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.
Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.
Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi.
Viññāṇaṁ aniccaṁ.
aniccaṁ → aniccaṁtāhaṁ (th) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)Consciousness is impermanent.
Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.
tāhaṁ → tāham (pts)I have no doubt of that.
Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)I’m certain that what is impermanent is suffering.
Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmī’”ti.
tattha → (sya-all) | yadaniccaṁ → yad aniccaṁ taṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)And I’m certain that I have no desire or greed or fondness for what is impermanent, suffering, and perishable.’”
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā pakkamiṁsu.
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts)“Yes, reverend,” those monks replied, and left.
Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantesu tesu bhikkhūsu satthaṁ āharesi.
āharesi → āhāresi (bj: sīmu8) | āharesi → S1-3 āhāresi (pts note) | satthaṁ → sattham (pts)And then, not long after those mendicants had left, Venerable Vakkali committed suicide.
Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
upasaṅkamitvā → upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā (bj) | nisīdiṁsu → Complete in S1-3 (pts note) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)Then those mendicants went up to the Buddha and told him Vakkali’s message.
“vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno;
bhikkhu → Missing in B (pts note)
so bhagavato pāde sirasā vandati;
evañca vadeti:
evañca → evaṁ ca (pts)
‘rūpaṁ aniccaṁ.
aniccaṁ → aniccaṁtāhaṁ (th) | rūpaṁ → rūpam (pts)
Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.
kaṅkhāmi → B kamāmi; this part is abridged in S1-3 (pts note) | tāhaṁ → tāham (pts)
Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.
yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts)
Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmi.
vicikicchāmi → vicikicchāmī (pts) | yadaniccaṁ → yad aniccam (pts) | vāti → vā ti (pts)
Vedanā …
saññā …
saṅkhārā …
viññāṇaṁ aniccaṁ.
aniccaṁ → aniccaṁtāhaṁ (th) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)
Tāhaṁ, bhante, na kaṅkhāmi.
tāhaṁ → tāham (pts)
Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti na vicikicchāmi.
yadaniccaṁ → yad aniccam (pts)
Yadaniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti na vicikicchāmī’”ti.
me → S1-3 te and S3 repeats natthite (pts note) | yadaniccaṁ → yad aniccaṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:Then the Buddha said to the mendicants,
“āyāma, bhikkhave, yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma;
isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma → isigilipassakālasilā tenupasaṅkamissāmi (pts) | Isigilipassakālasilā → S1-3 -passa- and in 35 -passaṁ- as B (pts note) | tenupasaṅkamissāmi → B -issāma (pts note)“Come, mendicants, let’s go to the Black Rock on the slopes of Isigili,
yattha vakkalinā kulaputtena satthamāharitan”ti.
Vakkalinā → B adds ma (pts note) | satthamāharitanti → satthaṁ āharitanti (bjt, th) | satthamāharitanti → sattham āharitan ti (pts)where Vakkali, the gentleman, committed suicide.”
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)“Yes, sir,” they replied.
Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ yena isigilipassaṁ kāḷasilā tenupasaṅkami.
kāḷasilā → kāḷalilā (sya-all) | isigilipassaṁ kāḷasilā → isigilipassakālasilā (pts)Then the Buddha together with several mendicants went to the Black Rock on the slopes of Isigili.
Addasā kho bhagavā āyasmantaṁ vakkaliṁ dūratova mañcake vivattakkhandhaṁ semānaṁ.
semānaṁ → seyyamānaṁ (sya-all) | dūratova → dūrato va (pts) | vivattakkhandhaṁ semānaṁ → vivattakkhandhaṁsemānaṁ (pts)The Buddha saw Vakkali off in the distance on his cot, lying with aggregates cast off.
Tena kho pana samayena dhūmāyitattaṁ timirāyitattaṁ gacchateva purimaṁ disaṁ, gacchati pacchimaṁ disaṁ, gacchati uttaraṁ disaṁ, gacchati dakkhiṇaṁ disaṁ, gacchati uddhaṁ disaṁ, gacchati adho disaṁ, gacchati anudisaṁ.
disaṁ → (bj, pts) | purimaṁ disaṁ → purimadisaṁ (sya-all) | pacchimaṁ disaṁ → pacchimadisaṁ (sya-all) | uttaraṁ disaṁ → uttaradisaṁ (sya-all) | dakkhiṇaṁ disaṁ → dakkhiṇadisaṁ (sya-all) | dhūmāyitattaṁ → dhumāyitattaṁ (pts) | uddhaṁ disaṁ → uddham (pts) | gacchati → uddhaṁ disaṁ gacchati adho disaṁ (bj: machasaṁ, syā) | adho → B adds disaṁ (pts note) | anudisaṁ → S1-3 add gacchati (pts note) | uddhaṁ disaṁ → uddhaṁdisaṁ (th) | adho disaṁ → adhodisaṁ (th)Now at that time a cloud of black smoke was moving east, west, north, south, above, below, and in-between.
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:The Buddha said to the mendicants,
“passatha no tumhe, bhikkhave, etaṁ dhūmāyitattaṁ timirāyitattaṁ gacchateva purimaṁ disaṁ …pe… gacchati anudisan”ti.
etaṁ dhūmāyitattaṁ → evaṁ dhūmāyiyattaṁ (sya-all); etam dhumāyitattam (pts) | purimaṁ disaṁ → purimadisaṁ (sya-all) | etaṁ → evaṁ (bj: syā) | etam → B evaṁ (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)“Mendicants, do you see that cloud of black smoke moving east, west, north, south, above, below, and in-between?”
“Evaṁ, bhante”.
evaṁ → evam (pts)“Yes, sir.”
“Eso kho, bhikkhave, māro pāpimā vakkalissa kulaputtassa viññāṇaṁ samanvesati:
kulaputtassa viññāṇaṁ samanvesati → kulaputassa viññāṇam samannesati (pts) | samanvesati → samannesati (cck: ka. sī. pī.) | samannesati → B samandesati (pts note)“That’s Māra the Wicked searching for Vakkali’s consciousness, wondering:
‘kattha vakkalissa kulaputtassa viññāṇaṁ patiṭṭhitan’ti?
viññāṇaṁ patiṭṭhitanti → viññāṇam patiṭṭhitan ti (pts)‘Where is Vakkali’s consciousness established?’
Appatiṭṭhitena ca, bhikkhave, viññāṇena vakkali kulaputto parinibbuto”ti.
parinibbutoti pañcamaṁ → parinibbuto ti (pts) | appatiṭṭhitena → apatiṭṭhitena (pts)But since his consciousness is not established, Vakkali is quenched.”