Pupphasutta
Pupphasutta → puppham (or vaddham) (pts1ed)Fleurs
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj) | sāvatthinidānaṁ nāhaṁ → nāham (pts) | sāvatthinidānaṁ → sāvatthī tatra kho (th)A Sāvatthī.
“Nāhaṁ, bhikkhave, lokena vivadāmi, lokova mayā vivadati.
lokova → loko va kho bhikkhave (bj); loko ca kho bhikkhave (sya-all); loko ca (pts) | va → lokova (bj: machasaṁ) | ca → B va; S1-3 insert kho bhikkhave (pts note) | nāhaṁ → nāham (pts)« Membres monastiques, je ne me dispute pas avec le monde ; c’est le monde qui se dispute avec moi.
Na, bhikkhave, dhammavādī kenaci lokasmiṁ vivadati.Quand votre parole est conforme à l’enseignement, vous ne vous disputez avec personne dans le monde.
Yaṁ, bhikkhave, natthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ, ahampi taṁ ‘natthī’ti vadāmi.
vadāmi → natthi vadāmi (bj: machasaṁ) | ahampi → ahaṁpi (th) | yaṁ → yam (pts) | natthisammataṁ → natthi sammataṁ (pts) | paṇḍitānaṁ ahampi taṁ natthīti → paṇḍitānam aham pi tam natthī ti (pts)Ce que les sages estiment comme non-existant, je dis aussi que cela n’existe pas.
Yaṁ, bhikkhave, atthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ, ahampi taṁ ‘atthī’ti vadāmi.
ahampi → ahaṁpi (th) | yaṁ → yam (pts) | atthisammataṁ → atthi sammataṁ (pts) | paṇḍitānaṁ ahampi taṁ → paṇḍitānam aham pi tam (pts)Ce que les sages estiment comme existant, je dis aussi que cela existe.
Kiñca, bhikkhave, natthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ, yamahaṁ ‘natthī’ti vadāmi?
kiñca → kiñci (sya-all) | Kiñca → S1-3 Kiñci (pts note) | ahaṁ → S1 yaṁmyahaṁ; S3 yaṁmayhaṁ (pts note) | natthisammataṁ → natthi sammataṁ (pts) | yamahaṁ → yam ahaṁ (pts)Et qu’est-ce que les sages estiment comme non-existant, que je dis aussi qui n’existe pas ?
Rūpaṁ, bhikkhave, niccaṁ dhuvaṁ sassataṁ avipariṇāmadhammaṁ natthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ; ahampi taṁ ‘natthī’ti vadāmi.
natthisammataṁ → natthi sammataṁ (bjt, pts) | ahampi → ahaṁpi (th) | rūpaṁ → rūpam (pts) | ahampi → aham pi (pts)Une forme qui est permanente, perpetuelle, éternelle, et impérissable.
Vedanā …
pe → spelled out in full (bjt)Des sensations…
saṅkhārā …
Saṅkhārā → Complete in S1-3 (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)Des choix…
viññāṇaṁ niccaṁ dhuvaṁ sassataṁ avipariṇāmadhammaṁ natthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ; ahampi taṁ ‘natthī’ti vadāmi.
avipariṇāmadhammaṁ natthisammataṁ → avipariṇāmādhammaṁ natthi sammataṁ (pts) | paṇḍitānaṁ ahampi → paṇḍitānam aham pi (pts)Une conscience qui est permanente, perpetuelle, éternelle, et impérissable.
Idaṁ kho, bhikkhave, natthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ; ahampi taṁ ‘natthī’ti vadāmi.
ahampi taṁ → yamahaṁ (bj, sya-all) | paṇḍitānaṁ ahampi taṁ → paṇḍitānam yam aham pi (pts) | vadāmi → natthi vadāmi (bj: machasaṁ) | natthisammataṁ → natthi sammataṁ (pts)Ceci est ce que les sages estiment comme non-existant, que je dis aussi qui n’existe pas.
Kiñca, bhikkhave, atthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ, yamahaṁ ‘atthī’ti vadāmi?
atthisammataṁ → atthi sammataṁ (pts) | paṇḍitānaṁ yamahaṁ → paṇḍitānam yam aham (pts)Et qu’est-ce que les sages estiment comme existant, que je dis aussi qui existe ?
Rūpaṁ, bhikkhave, aniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ atthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ; ahampi taṁ ‘atthī’ti vadāmi.
vipariṇāmadhammaṁ atthisammataṁ → vipariṇamadhammam atthi sammataṁ (pts) | ahampi → ahaṁpi (th) | paṇḍitānaṁ ahampi → paṇḍitānam aham pi (pts)La forme qui est impermanente, souffrance, et périssable.
Vedanā aniccā …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | aniccā → saññā saṅkhārā (th)Les sensations… Les perceptions… Les choix…
viññāṇaṁ aniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ atthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ; ahampi taṁ ‘atthī’ti vadāmi.
vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (bj) | ahampi → ahaṁpi (th) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | vipariṇāmadhammaṁ atthisammataṁ → vipariṇāmadhammam atthi sammataṁ (pts) | paṇḍitānaṁ ahampi taṁ → paṇḍitānam aham pi tam (pts)La conscience qui est impermanente, souffrance, et périssable.
Idaṁ kho, bhikkhave, atthisammataṁ loke paṇḍitānaṁ; ahampi taṁ ‘atthī’ti vadāmi.
ahampi taṁ → yamahaṁ (bj, sya-all) | paṇḍitānaṁ ahampi taṁ → paṇḍitānam yam aham pi (pts) | Idaṁ → B inserts ca (pts note) | pi → B inserts taṁ here, omitting yaṁ (pts note) | atthisammataṁ → atthi sammataṁ (pts)Ceci est ce que les sages estiment comme existant, que je dis aussi qui existe.
Atthi, bhikkhave, loke lokadhammo, taṁ tathāgato abhisambujjhati abhisameti;
taṁ → yaṁ (bj, pts) | yaṁ → taṁ (bj: machasaṁ, syā) | taṁ → sabbavāresu yanti vā pāṭho (sya-all note) | abhisambujjhati → S1-3 abhisambuddhoti (pts note)Il y a un phénomène universel dans le monde que Celui-qui-a-Réalisé entend et comprend.
abhisambujjhitvā abhisametvā taṁ ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti.
taṁ → (bj, sya-all, pts) | abhisametvā → B inserts taṁ (pts note) | paññapeti → paññāpeti (pts) | vibhajati → vibhajeti (pts)Alors il l’explique, l’enseigne, l’affirme, l’établit, le clarifie, l’analyse, et le révèle.
Kiñca, bhikkhave, loke lokadhammo, taṁ tathāgato abhisambujjhati abhisameti, abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti?
taṁ → yaṁ (bj) | kiñca → rūpam (pts) | paññapeti → paññāpeti (pts) | Kiñca → B kiñci here only (pts note)Et quel est ce phénomène universel dans le monde ?
Rūpaṁ, bhikkhave, loke lokadhammo taṁ tathāgato abhisambujjhati abhisameti.
rūpaṁ → rūpam (pts)La forme est un phénomène universel dans le monde que Celui-qui-a-Réalisé entend et comprend.
Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti.
paññapeti → paññāpeti (pts) | uttānīkaroti → uttānī karoti (pts)Alors il il l’explique, l’enseigne, l’affirme, l’établit, la clarifie, l’analyse, et la révèle.
Yo, bhikkhave, tathāgatena evaṁ ācikkhiyamāne desiyamāne paññapiyamāne paṭṭhapiyamāne vivariyamāne vibhajiyamāne uttānīkariyamāne na jānāti na passati tamahaṁ, bhikkhave, bālaṁ puthujjanaṁ andhaṁ acakkhukaṁ ajānantaṁ apassantaṁ kinti karomi.
paññapiyamāne → paññāpiyamāne (bj, pts) | uttānīkariyamāne → uttānīkayirayamāne (bj); uttānīkayiramāne (pts) | evaṁ → evam (pts) | paññapiyamāne paṭṭhapiyamāne → paññāpiyamāne paṭṭhiyamāne (pts) | tamahaṁ → tam aham (pts) | bālaṁ puthujjanaṁ andhaṁ acakkhukaṁ ajānantaṁ → bālam puthujjanam andham acakkhukam ajānantam (pts)Ceci étant, que puis-je faire pour une personne ordinaire et stupide, aveugle et sans vision, qui ni ne sait ni ne voit ?
Vedanā, bhikkhave, loke lokadhammo …pe…Les sensations…
saññā, bhikkhave …
+ → loke lokadhammo (bjt, pts)Les perceptions…
saṅkhārā, bhikkhave …
+ → loke lokadhammo (bjt, pts)Les choix…
viññāṇaṁ, bhikkhave, loke lokadhammo taṁ tathāgato abhisambujjhati abhisameti.
viññāṇaṁ → viññānam (pts)La conscience est un phénomène universel dans le monde que Celui-qui-a-Réalisé entend et comprend.
Abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti.
paññapeti → paññāpeti (pts)Alors il il l’explique, l’enseigne, l’affirme, l’établit, la clarifie, l’analyse, et la révèle.
Yo, bhikkhave, tathāgatena evaṁ ācikkhiyamāne desiyamāne paññapiyamāne paṭṭhapiyamāne vivariyamāne vibhajiyamāne uttānīkariyamāne na jānāti na passati tamahaṁ, bhikkhave, bālaṁ puthujjanaṁ andhaṁ acakkhukaṁ ajānantaṁ apassantaṁ kinti karomi.
paññapiyamāne → paññāpiyamāne (bj) | uttānīkariyamāne → uttānīkayiramāne (bj); utṁtānīkariyamāne (sya-all) | evaṁ → evam (pts) | tamahaṁ → tam aham (pts) | bālaṁ puthujjanaṁ andhaṁ acakkhukaṁ ajānantaṁ apassantaṁ → bālam puthujjanam andham acakkhukam ajānantam apassantam (pts)Ceci étant, que puis-je faire pour une personne ordinaire et stupide, aveugle et sans vision, qui ni ne sait ni ne voit ?
Seyyathāpi, bhikkhave, uppalaṁ vā padumaṁ vā puṇḍarīkaṁ vā udake jātaṁ udake saṁvaḍḍhaṁ udakā accuggamma ṭhāti anupalittaṁ udakena;
ṭhāti → tiṭṭhantaṁ (mr) | saṁvaḍḍhaṁ → saṁvaddhaṁ (bj, pts) | saṁvaddhaṁ → saṁvaṭṭaṁ (bj: sī, syā) | ṭhāti → tiṭṭhantaṁ (cck: ka.) | saṁvaddhaṁ → B -vuddham (or buddham), further on -vaddho; S3 -vaṭṭaṁ (pts note) | ṭhāti → B ajjuggamma tiṭṭhantaṁ (pts note) | uppalaṁ → uppalam (pts) | jātaṁ → jātam (pts) | anupalittaṁ → anupalittam (pts)Supposez qu’il y ait un nénuphar bleu, ou un lotus rose ou blanc. Bien qu’il ait germé et poussé dans l’eau, il s’élèverait au dessus de l’eau et se dresserait sans eau qui s’y attache.
evameva kho, bhikkhave, tathāgato loke jāto loke saṁvaḍḍho lokaṁ abhibhuyya viharati anupalitto lokenā”ti.
saṁvaḍḍho → saṁvaddho (bj) | jāto loke saṁvaḍḍho lokaṁ → saṁvaddho lokam (pts) | evameva → evam eva (pts)De la même façon, bien que je sois né et que j’aie grandi dans le monde, je vis ayant maîtrisé le monde, sans être souillé par le monde. »