Vivekajasutta๑ วิเวกชสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
sāriputto → sārīputto (sya-all) | + → sāvatthiyaṁ (bjt)สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | sāriputto → sārīputto (sya-all) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (bj: sī.pavi) | Sāvatthim → S1-3 sāvatthiyaṁ (pts note) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ → pattacīvaram ādāya sāvatthim (pts)ครั้นในเวลาเช้า ท่านพระสารีบุตรครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena andhavanaṁ tenupasaṅkami divāvihārāya.
pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto → pacchābhattam piṇḍapātapaṭikkhanto (pts)กลับจากบิณฑบาตภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว เข้าไปยังป่าอันธวันเพื่อพักกลางวัน
Andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj) | andhavanaṁ ajjhogāhetvā → andhavanam ajjhogahetvā (pts) | divāvihāraṁ → divāvihāram (pts)ถึงป่าอันธวันแล้วนั่งพักอยู่ที่โคนไม้แห่งหนึ่ง
Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena jetavanaṁ anāthapiṇḍikassa ārāmo tenupasaṅkami.
sāriputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sārīputto sāyaṇhasamayaṁ paṭisallāṇā (sya-all) | sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sāyaṇhasamayaṁ paṭisallāṇā (pts) | jetavanaṁ anāthapiṇḍikassa → jetavanam ānāthapiṇḍikassa (pts)ต่อมาเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่หลีกเร้นแล้ว เข้าไปยังพระเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี
Addasā kho āyasmā ānando āyasmantaṁ sāriputtaṁ dūratova āgacchantaṁ.
sāriputtaṁ → sārīputtaṁ (sya-all) | dūratova āgacchantaṁ → durato va āgacchantam (pts)ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรกำลังเดินมาแต่ไกล
Disvāna āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
sāriputtaṁ → sārīputtaṁ (sya-all) | sāriputtaṁ etadavoca vippasannāni → sāriputtam etad avoca vippasannāṇi (pts)จึงถามว่า
“vippasannāni kho te, āvuso sāriputta, indriyāni; parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | vippasannāni → vippasannāṇi (pts)“ท่านสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสยิ่งนัก สีหน้าก็บริสุทธิ์ผุดผ่อง
Katamenāyasmā sāriputto ajja vihārena vihāsī”ti?
sāriputto → sārīputto (sya-all)วันนี้ ท่านสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”
“Idhāhaṁ, āvuso, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.
vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → vivekajam pītisukham pathamajjhānam (pts) | jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (bj: sīmu8) | vivicceva → S1 viviccehi (pts note) | pathamajjhānam → B pathamaṁ jhānam, and further on pathamā jhānā always. Likewise in the following suttas (pts note) | idhāhaṁ → idhāham (pts)ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ท่านผู้มีอายุ วันนี้ ผมสงัดจากกาม และอกุศลธรรมทั้งหลายแล้วเข้าปฐมฌานที่มีวิตก วิจาร ปีติและสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่‘
Tassa mayhaṁ, āvuso, na evaṁ hoti:
mayhaṁ → mayham (pts)ผมนั้นไม่ได้คิดว่า
‘ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmī’ti vā ‘ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpanno’ti vā ‘ahaṁ paṭhamā jhānā vuṭṭhito’ti vā”ti.
ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → aham pathamajjhānaṁ (pts) | ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannoti → aham pathamajjhānam samāpanno ti (pts) | pathamajjhānā → S1-3 -jhānaṁ, S1 having paṭhamaṁ (pts note) | ti → S1-3 omit iti (pts note)‘เราเข้าปฐมฌานอยู่ หรือเข้าปฐมฌานแล้ว หรือออกจากปฐมฌานแล้ว”
Tathā hi panāyasmato sāriputtassa dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā susamūhatā.
ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā → ahiṅkāramamiṅkāramānānusayā (bj) | sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all) | panāyasmato → S1-3 tathā pahīnāyasmato (pts note) | ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā → ahaṁkāra-mamaṁkāra-mānānusayā (pts)อันที่จริง ท่านพระสารีบุตรถอนอหังการ มมังการ และมานานุสัยออกได้นานแล้ว
Tasmā āyasmato sāriputtassa na evaṁ hoti:
sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all)ฉะนั้น ท่านพระสารีบุตรจึงไม่คิดว่า
“‘ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmī’ti vā ‘ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpanno’ti vā ‘ahaṁ paṭhamā jhānā vuṭṭhito’ti vā”ti.
paṭhamā jhānā → paṭhamajjhānā (bj) | ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → aham pathamajjhānaṁ (pts) | ahaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannoti → aham pathamajjhānaṁ samāpanno ti (pts) | Sāvatthi → In B only (pts note)“เราเข้าปฐมฌานอยู่ หรือเข้าปฐมฌานแล้ว หรือออกจากปฐมฌานแล้ว”
Paṭhamaṁ.
nidānaṁ → In S1-3 only (pts note)วิเวกชสูตรที่ ๑ จบ