Lokasutta
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj, sya-all) | sāvatthinidānaṁ ekamantaṁ → (pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)พระเจ้าปเสนทิโกศลประทับนั่ง ณ ที่สมควรแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาค ดังนี้ว่า
“kati nu kho, bhante, lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā”ti?
aphāsuvihārāyāti → aphāsu-vihārāyāti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมเท่าไรหนอ เมื่อเกิดขึ้นแก่ชาวโลกย่อมเกิดขึ้น เพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์ เพื่อความอยู่ไม่ผาสุก”
“Tayo kho, mahārāja, lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.
mahārāja → mahā rāja (pts) | aphāsuvihārāya → aphāsu-vihārāya (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “มหาบพิตร ธรรม ๓ ประการ เมื่อเกิดขึ้นแก่ชาวโลก ย่อมเกิดขึ้นเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์ เพื่อความอยู่ไม่ผาสุก
Katame tayo?ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
Lobho kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.
aphāsuvihārāya → aphāsu-vihārāya (pts)๑. โลภธรรม เมื่อเกิดขึ้นแก่ชาวโลกย่อมเกิดขึ้นเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์ เพื่อความอยู่ไม่ผาสุก
Doso kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.
aphāsuvihārāya → aphāsu-vihārāya (pts)๒. โทสธรรม เมื่อเกิดขึ้นแก่ชาวโลกย่อมเกิดขึ้นเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์ เพื่อความอยู่ไม่ผาสุก
Moho kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.
aphāsuvihārāya → aphāsu-vihārāya (pts)๓. โมหธรรม เมื่อเกิดขึ้นแก่ชาวโลกย่อมเกิดขึ้นเพื่อไม่เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์ เพื่อความอยู่ไม่ผาสุก
Ime kho, mahārāja, tayo lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā”ti.
aphāsuvihārāyāti → aphāsu-vihārāyā ti (pts)มหาบพิตร ธรรม ๓ ประการนี้แล เมื่อเกิดขึ้นแก่ชาวโลกย่อมเกิดขึ้นเพื่อไม่ เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์ เพื่อความอยู่ไม่ผาสุก”
Idamavoca …pe…พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดา ฯลฯ จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า
“Lobho doso ca moho ca, purisaṁ pāpacetasaṁ;
pāpacetasaṁ → pāpacetasā (bj) | purisaṁ pāpacetasaṁ → purisam pāpa-cetasaṁ (pts)โลภะ โทสะ และโมหะ เกิดขึ้นภายในตน Hiṁsanti attasambhūtā, tacasāraṁva samphalan”ti.
samphalanti → sapphalanti (sya-all) | samphalanti → sapphalaṁ (bj: syā) | tacasāram → S1-2 tañcasārava-. (pts note) | ti → Textual repetition of I. 2. the title only being changed. (pts note) | tacasāraṁva → tacasāraṁ va (bjt) | tacasāraṁva samphalanti → tacasāram va samphalan ti sāvatthiyaṁ ekam antaṁ (pts)ย่อมทำร้ายบุรุษผู้มีจิตเลวทราม ดุจขุยไผ่กำจัดต้นไผ่ ฉะนั้น