Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 3.25Discursos enlazados 3.25
  • 3. Tatiyavagga3. Kosala

Pabbatūpamasutta
Pabbatūpamasutta → pabbatopamasuttaṁ (sya-all)
El símil de la montaña

Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj) | sāvatthinidānaṁ ekamantaṁ → (pts) | sāvatthinidānaṁ → sāvatthīnidānaṁ atha kho rājā pasenadikosalo divādivassa yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi (th)
En Sāvatthī,

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhagavā etadavoca:
pasenadiṁ kosalaṁ → pasenadikosalaṁ (sya-all) | rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ → rājānam pasenadikosalam (pts) | rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ → rājānam pasenadi-kosalam (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)
El rey de Kosala, Pasenadi, se sentó a un lado y el Buddha le dijo:
“handa kuto nu tvaṁ, mahārāja, āgacchasi divā divassā”ti?
nu tvaṁ → tvam (pts) | divā divassāti → (pts) | divā divassāti → divādivassāti (th)
«Entonces, gran rey, ¿de dónde vienes en mitad del día?»

“Yāni tāni, bhante, raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ issariyamadamattānaṁ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṁ janapadatthāvariyappattānaṁ mahantaṁ pathavimaṇḍalaṁ abhivijiya ajjhāvasantānaṁ rājakaraṇīyāni bhavanti, tesu khvāhaṁ, etarahi ussukkamāpanno”ti.
pathavimaṇḍalaṁ → paṭhavimaṇḍalaṁ (bj); paṭhavīmaṇḍalaṁ (sya-all); pathavīmaṇḍalam (pts) | bhavanti tesu khvāhaṁ → santi tesvāhaṁ (bj) | tesu khvāhaṁ → tesvāhaṁ (sya-all, pts) | rājakaraṇīyāni → rājakaraṇīyāṇi (pts) | santi → bhavanti (bj: syā, machasaṁ) | tesvāhaṁ → tesubbāhaṁ (bj: machasaṁ) | raññam → S2 rañño corrected to raññam in S3, perhaps also in S1. (pts note) | bhavanti → SS. santi. (pts note) | ussukkamāpannoti → ussukkaṁ āpannoti (bjt, th) | raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ issariyamadamattānaṁ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṁ janapadatthāvariyappattānaṁ → raññam khattiyānam muddhāvasittānam issariyamada-mattānaṁ kāma-gedha-pariyuṭṭhitānaṁ janapadatthāvariyappattānam (pts) | rājakaraṇīyāni → rāja-karaṇīyāṇi (pts) | tesu khvāhaṁ → tesvāham (pts) | ussukkamāpannoti → ussukkam āpanno ti (pts)
«Señor, hay reyes en la aristocracia que están obsesionados con la autoridad, obsesionados con anhelo por los placeres de los sentidos. Han conseguido la estabilidad del país, y han conquistado un vasto territorio sobre el que reinan. Hoy he estado ocupado con las tareas propias de este tipo de reyes».

“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)
«¿Qué piensas, gran rey?
idha te puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko.Imagina que una persona de confianza y honesta llegase del este, So taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:
taṁ → tam (pts) | evaṁ → evam (pts)
se acercase a ti y te dijese:
‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṁ āgacchāmi puratthimāya disāya.
jāneyyāsi → jāneyya (sya-all) | jāneyyāsi → SS. jāneyya always. (pts note) | ahaṁ → aham (pts)
'Por favor, señor, debería saber esto. Vengo del este,
Tatthaddasaṁ mahantaṁ pabbataṁ abbhasamaṁ, sabbe pāṇe nippothento āgacchati.
nippothento → nippoṭhento (bj); nipphoṭento (pts) | nippoṭhento → nippoṭhento (bj: machasaṁ, syā) | nippothento → nipuphoṭento. ba. nipphothenuto (sya-all: sī. yu.) | nipphoṭento → B. nipphothento always. (pts note) | tatthaddasaṁ mahantaṁ → tatth-addasaṁ mahantam (pts) | abbhasamaṁ → abbhasamam (pts)
allí vi una enorme montaña que llegaba hasta las nubes, y que venía hacia aquí aplastando a todas las criaturas a su paso.
Yaṁ te, mahārāja, karaṇīyaṁ, taṁ karohī’ti.
yaṁ te → yante (th)
Entonces, gran rey, !haz lo que debas!'

Atha dutiyo puriso āgaccheyya pacchimāya disāya …pe…
pacchimāya → dakkhiṇāya (bj, sya-all) | la → SS. pe. (pts note) | + → dakkhiṇāya disāya (bjt)
Imagina que una segunda persona de confianza y honesta llegase del oeste…
atha tatiyo puriso āgaccheyya uttarāya disāya …
uttarāya → pacchimāya (bj, sya-all)
una tercera del norte…
atha catuttho puriso āgaccheyya dakkhiṇāya disāya saddhāyiko paccayiko.
dakkhiṇāya → uttarāya (bj, sya-all)
una cuarta del sur,
So taṁ upasaṅkamitvā evaṁ vadeyya:
taṁ → tam (pts)
se acercase a ti y te dijese:
‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṁ āgacchāmi dakkhiṇāya disāya.
dakkhiṇāya → uttarāya (bj, sya-all) | jāneyyāsi → jāneyya (sya-all) | ahaṁ → aham (pts)
'Por favor, señor, debería saber esto. Vengo del sur,
Tatthaddasaṁ mahantaṁ pabbataṁ abbhasamaṁ sabbe pāṇe nippothento āgacchati.
nippothento → nippoṭhento (bj); nipphoṭento (pts) | nippoṭhento → nippoṭhento (bj: machasaṁ, syā)
allí vi una enorme montaña que llegaba hasta las nubes, y que venía hacia aquí aplastando a todas las criaturas a su paso.
Yaṁ te, mahārāja, karaṇīyaṁ taṁ karohī’ti.
mahārāja karaṇīyaṁ → maharāja karaṇīyam (pts) | yaṁ te → yante (th)
Entonces, gran rey, !haz lo que debas!'

Evarūpe te, mahārāja, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīyan”ti?
manussakkhaye → manussakāye (mr) | mahārāja → maharāja (pts) | dāruṇe → dārune (pts) | manussakkhaye → manussakāye (cck: ka.) | manussakkhaye → evaṁ ba. manussakāye (sya-all: sī. yu.) | mahati → SS. mahatī. (pts note) | manussakkhaye → B. manussakāye. (pts note) | kimassa karaṇīyanti → kim assa karaṇīyan ti (pts)
Si se presentase una amenaza tan grave —una perdida de vidas tan terrible, siendo el nacimiento humano tan excepcional—, ¿qué harías?»

“Evarūpe me, bhante, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīyaṁ aññatra dhammacariyāya aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyā”ti?
aññatra → (bj, pts) | me → (pts) | kimassa karaṇīyaṁ → kim assa karanīyam (pts) | aññatra puññakiriyāyāti → puññakiriyāyā ti (pts) | puññakiriyāyāti → aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyāti (bj: machasaṁ, syā) | kusalakiriyāya → B. kusalacariyāya always. (pts note) | ti → Before each of these words, B. repeats aññatra. (pts note)
«Señor, si se presentase una amenaza tan grave —una perdida de vidas tan terrible, siendo el nacimiento humano tan excepcional—, ¿qué podría hacer más que vivir según las enseñanzas, según los preceptos morales, y realizar acciones buenas y beneficiosas?»

“Ārocemi kho te, mahārāja, paṭivedemi kho te, mahārāja, adhivattati kho taṁ, mahārāja, jarāmaraṇaṁ.
paṭivedemi → pativedayāmi (bj) | pativedayāmi → paṭivedemi (bj: machasaṁ, syā, PTS, sī.pævi, sī.pavi) | kho → SS. omit kho. (pts note) | taṁ → tam (pts)
«Te digo, gran rey, te anuncio: la vejez y la muerte se avecinan sobre ti.
Adhivattamāne ce te, mahārāja, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyan”ti?
ce → ca (bj, sya-all, pts) | kimassa karaṇīyanti → kim assa karaṇīyan ti (pts)
Y como la vejez y la muerte se avecinan sobre ti, ¿qué piensas hacer?»

“Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṁ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāya?
dhammacariyāya → dhammacariyāya aññatra (sya-all) | samacariyāya → samacariyāya aññatra (sya-all) | kusalakiriyāya → kusalakiriyāya aññatra (sya-all) | puññakiriyāya → Same remarks as above. (pts note) | kimassa karaṇīyaṁ → kim assa karaṇīyam (pts)
«Señor, ¿qué podría hacer más que vivir según las enseñanzas, según los preceptos morales, y realizar acciones buenas y beneficiosas?

Yāni tāni, bhante, raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ issariyamadamattānaṁ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṁ janapadatthāvariyappattānaṁ mahantaṁ pathavimaṇḍalaṁ abhivijiya ajjhāvasantānaṁ hatthiyuddhāni bhavanti;
pathavimaṇḍalaṁ → paṭhavimaṇḍalaṁ (bj); paṭhavīmaṇḍalaṁ (sya-all) | yāni → yāni pi (pts) | raññaṁ → raññam (pts) | muddhāvasittānaṁ issariyamadamattānaṁ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṁ janapadatthāvariyappattānaṁ mahantaṁ pathavimaṇḍalaṁ → muddhāvasittānam issariyamada-mattānaṁ kāma-gedha-pariyuṭṭhitānaṁ janapadatthāvariyappattānam mahantam pathavi-maṇḍalam (pts) | ajjhāvasantānaṁ hatthiyuddhāni → ajjhāvasantānam hatthi-yuddhāni (pts)
Señor, hay reyes en la aristocracia que están obsesionados con la autoridad, obsesionados con anhelo por los placeres de los sentidos. Han conseguido la estabilidad del país, y han conquistado un vasto territorio sobre el que reinan. Este tipo de reyes se involucran en batallas de elefantes,
tesampi, bhante, hatthiyuddhānaṁ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe.
tesampi → tesam pi (pts) | hatthiyuddhānaṁ → hatthi-yuddhānam (pts)
Yānipi tāni, bhante, raññaṁ khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ …pe…
yānipi → yāni pi (pts) | khattiyānaṁ muddhāvasittānaṁ → khattiyānam muddhāvasittānam (pts)
ajjhāvasantānaṁ assayuddhāni bhavanti …pe…
ajjhāvasantānaṁ → (bj) | ajjhāvasantānaṁ assayuddhāni → ajjhāvasantānam assa-yuddhāni (pts)
de caballería,
rathayuddhāni bhavanti …pe…
rathayuddhāni → ratha-yuddhāni (pts)
de carros,
pattiyuddhāni bhavanti;
pattiyuddhāni → patti-yuddhāni (pts)
o de infantería.
tesampi, bhante, pattiyuddhānaṁ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe.
gati → S2-3 omit natthigati. (pts note) | tesampi → tesam pi (pts) | pattiyuddhānaṁ → patti-yuddhānam (pts)
No hay lugar para estas batallas cuando la vejez y la muerte se avecinan sobre uno.

Santi kho pana, bhante, imasmiṁ rājakule mantino mahāmattā, ye pahonti āgate paccatthike mantehi bhedayituṁ.
pahonti → yesaṁ honti (mr) | pahonti → yesaṁ honti (cck: ka.) | pahonti → B. yesaṁ honti. (pts note) | bhedayituṁ → S1-3 add here tesam pi bhedayitum. (pts note)
En esta corte real hay ministros de sabio consejo que son capaces de dividir al enemigo que se acerca usando sabias tretas.
Tesampi, bhante, mantayuddhānaṁ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe.
gati → SS. omit natthi gati here and further on. (pts note) | tesampi → tesam pi (pts) | mantayuddhānaṁ → manta-yuddhānam (pts)
Pero no hay lugar para estas batallas diplomáticas cuando la vejez y la muerte se avecinan sobre uno.

Saṁvijjati kho pana, bhante, imasmiṁ rājakule pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ bhūmigatañceva vehāsaṭṭhañca, yena mayaṁ pahoma āgate paccatthike dhanena upalāpetuṁ.
pana → SS. omit pana. (pts note) | pahutaṁ → B. bahutam. (pts note) | pahūtaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ bhūmigatañceva → pahutaṁ suvaṇṇam bhūmigatañ c-eva (pts) | mayaṁ → mayam (pts)
En esta corte real hay abundantes monedas y lingotes de oro en torres y mazmorras. Usando esta riqueza podemos sobornar al enemigo que se acerca.
Tesampi, bhante, dhanayuddhānaṁ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe.
tesampi → tesam pi (pts) | dhanayuddhānaṁ → dhana-yuddhānam (pts)
Pero no hay lugar para estas batallas de riquezas cuando la vejez y la muerte se avecinan sobre uno.

Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṁ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā”ti?
dhammacariyāya → dhammacariyāya aññatra (sya-all) | samacariyāya → samacariyāya aññatra (sya-all) | kusalakiriyāya → kusalakiriyāya aññatra (sya-all) | kimassa karaṇīyaṁ → kim assa karaṇīyam (pts) | puññakiriyāyāti → puññakiriyāyā ti (pts)
Cuando la vejez y la muerte se avecinan, ¿qué podría hacer uno más que vivir según las enseñanzas, según los preceptos morales, y realizar acciones buenas y beneficiosas?»

“Evametaṁ, mahārāja, evametaṁ, mahārāja.
mahārāja → (sya-all) | evametaṁ → evam etam (pts)
«¡Así es, gran rey! ¡Así es!
Adhivattamāne jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṁ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā”ti?
adhivattamāne → adhivattamāne ca te (bj, sya-all) | dhammacariyāya → dhammacariyāya aññatra (sya-all) | samacariyāya → samacariyāya aññatra (sya-all) | kusalakiriyāya → kusalakiriyāya aññatra (sya-all) | te → B. omits ca te. (pts note) | kimassa karaṇīyaṁ → kim assa karaṇīyam (pts)
Cuando la vejez y la muerte se avecinan, ¿qué podrías hacer más que vivir según las enseñanzas, según los preceptos morales, y realizar acciones buenas y beneficiosas?»

Idamavoca bhagavā …pe…
+ → idaṁ vatvā sugato athāparaṁ etadavoca (bjt) | idamavoca → idam avoca (pts)
Esto es lo que dijo el Buddha.
satthā:A continuación el Buddha, el Maestro, dijo lo siguiente:

“Yathāpi selā vipulā, nabhaṁ āhacca pabbatā;
yathāpi → yathā pi (pts) nabhaṁ → nabham (pts)
«Imagina que hubiese vastas montañas de sólida roca elevándose hasta el cielo,
Samantānupariyāyeyyuṁ, nippothento catuddisā.
samantānupariyāyeyyuṁ nippothento → samantā anupariyeyyuṁ nippoṭhento (bj); samantā anupariyeyyuṁ nippothentā (sya-all); samantānupariyeyyuṁ nipphoṭento (pts) | anupariyeyyuṁ → samantānupariyāpeyyuṁ (bj: machasaṁ) | samantānupariyeyyuṁ → S1-3 samantā anupariyeyyuṁ. (pts note) nippoṭhento → nippothento (bj: machasaṁ) | nippothento → nippothentā (th) | nippothento → nipphoṭento (pts)
acercándose desde todas partes, aplastándolo todo en las cuatro direcciones.

Evaṁ jarā ca maccu ca, adhivattanti pāṇine;
maccu → maraṇaṁ (bj: sī.pævi) | ca → S3 maraṇañ ca. (pts note) | evaṁ → evam (pts) pāṇine → pāṇino (bj, sya-all, km, pts1ed) | pāṇine → pāṇino (pts) | pāṇino → pāṇine (bj: machasaṁ) | pāṇine → pāṇino (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | adhivattanti → S2 has only evam-ttanti pāṇino, the place of the omitted words remaining empty. (pts note) | pāṇino → B. pāṇine. (pts note)
De igual forma la vejez y la muerte se avecinan sobre todas las criaturas vivientes:
Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse;
caṇḍālapukkuse → caṇḍāla-pukkuse (pts)
aristócratas, brahmanes, mercaderes, trabajadores, marginados, y mendigos.
Na kiñci parivajjeti, sabbamevābhimaddati.
Na kiñci → na kañci (?) | kiñci → na kañci (cck: ?) | kiñci → kañcītipi pāṭhena bhavitabbaṁ (sya-all note) sabbamevābhimaddati → sabbam evābhimaddati (pts)
No dejan nada a su paso, aplastándolo todo bajo ellas.

Na tattha hatthīnaṁ bhūmi, na rathānaṁ na pattiyā;
hatthīnaṁ → hatthīnaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | hatthīnam → S2 hatthīna. (pts note) rathānaṁ → rathānam (pts)
No hay lugar dónde los elefantes puedan permanecer, ni los carros ni la infantería.
Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṁ dhanena vā.
mantayuddhena → manta-yuddhena (pts)
No pueden ser derrotadas en batallas diplomáticas o con riqueza.

Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṁ atthamattano;
atthamattano → attham attano (pts)
Es por esto que una persona astuta, viendo lo que le conviene,
Buddhe dhamme ca saṅghe ca, dhīro saddhaṁ nivesaye.
saṅghe → saṁghe (ms2005)
con sabiduría, establecerá su fe en el Buddha, el Dhamma y el Sangha.

Yo dhammaṁ cari kāyena, vācāya uda cetasā;
dhammaṁ cari → dhammacārī (bj, sya-all, km, pts1ed); dhammacāri (pts2ed) | dhammaṁ cari → dhammacārī (pts) | dhammacārī → dhammaṁ cari (bj: machasaṁ) | cari → dhammacārī (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
Quien quiera que viva según el Dhamma, en cuerpo, habla y mente,
Idheva naṁ pasaṁsanti, pecca sagge pamodatī”ti.
idheva naṁ → idh-eva nam (pts) pecca → pacca (pts) | pamodatīti → SS. sagge ca modatīti. (pts note) | + → kosalavaggo (bjt)
es elogiado en esta vida, y parte a disfrutar hacia el cielo».

Tatiyo vaggo.
vaggo → tatruddānaṁ (bj) | tatiyo vaggo → kosalasaṁyuttaṁ samattaṁ (th) | tatiyo vaggo → kosala-saṁyuttaṁ samattaṁ tass-uddāmaṁ (pts)

Tassuddānaṁ

Puggalo ayyikā loko, issattaṁ pabbatūpamā;
ayyikā → ayyakā (bj, pts) | Ayyakā → B. Āyyikā. (pts note) issattaṁ → issatthaṁ (bj, sya-all, km, pts2ed) | issattaṁ pabbatūpamā → issatthaṁ pabbatūpamaṁ (bj); issatthaṁ pabbatopamaṁ (sya-all) | issattaṁ pabbatūpamā desitaṁ → issattam pabbatopamaṁ desitam (pts) | issattaṁ → issatthaṁ (cck: sī. syā. kaṁ.)
Desitaṁ buddhaseṭṭhena, imaṁ kosalapañcakanti.
desitaṁ → desitam (pts) kosalapañcakanti → kosalapañcakaṁ (th) | kosalapañcakanti → kosalam pañcakaṁ (pts)

Kosalasaṁyuttaṁ samattaṁ.Los discursos enlazados con el de Kosala han finalizado.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Español · Српски · ไทย