Ādittasutta
Ādittasutta → ādittapariyāyasuttaṁ (bj)๒๘ อาทิตตสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā gayāyaṁ viharati gayāsīse saddhiṁ bhikkhusahassena.
+ → evamme sutaṁ (th) | samayaṁ → samayam (pts) | saddhiṁ → saddhim (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ตำบลคยาสีสะ ริมฝั่งแม่น้ำคยา พร้อมกับภิกษุ ๑,๐๐๐ รูป ณ ที่นั้น
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลาย มาตรัสว่า
“sabbaṁ, bhikkhave, ādittaṁ.“ภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงเป็นของร้อน
Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ ādittaṁ?
sabbam → Missing in B (pts note)ก็อะไรเล่าชื่อว่าสิ่งทั้งปวงเป็นของร้อน
Cakkhu, bhikkhave, ādittaṁ, rūpā ādittā, cakkhuviññāṇaṁ ādittaṁ, cakkhusamphasso āditto. Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi ādittaṁ.
Cakkhu → cakkhuṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | cakkhu → cakkhuṁ (bj, sya-all, pts) | Cakkhu → cakkhuṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | cakkhu → cakkhum (pts) | ādittaṁ → ādittam (pts) | cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāṇam (pts) | yampidaṁ → yam pidaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)คือ จักขุเป็นของร้อน รูปเป็นของร้อน จักขุวิญญาณเป็นของร้อน จักขุสัมผัส เป็นของร้อน แม้ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ทุกข์ที่เกิดขึ้น เพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยก็เป็นของร้อน
Kena ādittaṁ?
ādittaṁ → ādittaṁ ādittaṁ (bj)ร้อนเพราะอะไร
‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṁ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan’ti vadāmi …pe…
jarāya maraṇena → jarāmaraṇena (bj)เรากล่าวว่า ‘ร้อนเพราะ ไฟคือราคะ เพราะไฟคือโทสะ เพราะไฟคือโมหะ ร้อนเพราะชาติ (ความเกิด) เพราะ ชรา (ความแก่) เพราะมรณะ (ความตาย) เพราะโสกะ (ความเศร้าโศก) เพราะ ปริเทวะ (ความคร่ำครวญ) เพราะทุกข์ (ความทุกข์กาย) เพราะโทมนัส (ความ ทุกข์ใจ) เพราะอุปายาส (ความคับแค้นใจ)’ ฯลฯ
jivhā ādittā, rasā ādittā, jivhāviññāṇaṁ ādittaṁ, jivhāsamphasso āditto. Yampidaṁ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi ādittaṁ.
jivhāviññāṇaṁ → jivhāviññāṇam (pts) | yampidaṁ → yam pidaṁ (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkham asukhaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)ชิวหาเป็นของร้อน รสเป็นของร้อน ชิวหาวิญญาณเป็นของร้อน ชิวหาสัมผัส เป็นของร้อน แม้ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ทุกข์ที่เกิดขึ้น เพราะชิวหาสัมผัสเป็นปัจจัยก็เป็นของร้อน
Kena ādittaṁ?
ādittaṁ → ādittaṁ ādittaṁ (bj) | ādittaṁ → ādittam (pts)ร้อนเพราะอะไร
‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṁ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan’ti vadāmi …pe…
jarāya maraṇena → jarāmaraṇena (bj) | upāyāsehi → upāyasehi (pts) | ādittaṁ → ādittam (pts) | upāyāsehi → uyāyāsehi (pts)เรากล่าวว่า ‘ร้อนเพราะ ไฟคือราคะ เพราะไฟคือโทสะ เพราะไฟคือโมหะ ร้อนเพราะชาติ เพราะชรา เพราะ มรณะ เพราะโสกะ เพราะปริเทวะ เพราะทุกข์ เพราะโทมนัส เพราะอุปายาส’ ฯลฯ
mano āditto, dhammā ādittā, manoviññāṇaṁ ādittaṁ, manosamphasso āditto. Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi ādittaṁ.
yampidaṁ → (bj) | manoviññāṇaṁ → manoviññāṇam (pts) | yampidaṁ → yam pidam (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkham asukhaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)มโนเป็นของร้อน ธรรมารมณ์เป็นของร้อน มโนวิญญาณเป็นของร้อน มโนสัมผัสเป็นของร้อน แม้ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยก็เป็นของร้อน
Kena ādittaṁ?
ādittaṁ → ādittam (pts)ร้อนเพราะอะไร
‘Rāgagginā, dosagginā, mohagginā ādittaṁ, jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan’ti vadāmi.
jarāya maraṇena → jarāmaraṇena (bj) | rāgagginā → pāgagginā (pts) | upāyāsehi → upāyasehi (pts)เรากล่าวว่า ‘ร้อนเพราะไฟคือราคะ เพราะไฟคือโทสะ เพราะไฟคือโมหะ ร้อนเพราะชาติ เพราะชรา เพราะมรณะ เพราะโสกะ เพราะปริเทวะ เพราะทุกข์ เพราะโทมนัส เพราะอุปายาส’
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tasmimpi nibbindati …pe…
jivhāsamphassepi → jivhāsamphassesupi (bj: sīmu) | evaṁ passaṁ → evampassaṁ (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | cakkhusmimpi → cakkhusmiṁpi (th) | tasmimpi → tasmiṁpi (th) | evaṁ passaṁ → evam passam (pts) | cakkhusmimpi → cakkhusmim pi (pts) | rūpesupi → rūpesu pi (pts) | cakkhuviññāṇepi → cakkhuviññāne pi (pts) | cakkhusamphassepi → cakkhusamphasse pi (pts) | yampidaṁ → yam pidam (pts) | sukhaṁ → sukham (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkham asukham (pts) | tasmimpi → tasmim pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจักขุ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรูป ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจักขุวิญญาณ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ใน จักขุสัมผัส ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุข มิใช่ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัย ฯลฯ
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tasmimpi nibbindati.
tasmimpi → tasmiṁpi (th)ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในความ เสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัย
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti ñāṇaṁ → vimuttamhīti ñānaṁ (pts) | vimuttamhīti → S1-3 vimuttam iti as usual (pts note)เมื่อเบื่อหน่ายย่อมคลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด จิตย่อมหลุดพ้น เมื่อจิต หลุดพ้นแล้ว ก็รู้ว่า
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
pajānātīti → pajānātī ti (bjt, pts) | vusitaṁ → vusitam (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)‘หลุดพ้นแล้ว’ รู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสอาทิตตสูตรนี้แล้ว
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinanduṁ.
abhinanduṁ → abhinandunti (bj) | abhinanduṁ imasmiñca → abhinandaduṁ imasmiṁ ca (sya-all) | bhāsitaṁ abhinanduṁ imasmiñca → bhāsitam abhinandunti imasmiṁ ca (pts)ภิกษุเหล่านั้นก็มีใจยินดี ต่างชื่นชม พระภาษิตของพระผู้มีพระภาค
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne tassa bhikkhusahassassa anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsūti.
imasmiñca → ca (th, pts)เมื่อพระองค์ตรัสเวยยากรณภาษิตนี้อยู่ ภิกษุ ๑,๐๐๐ รูปนั้นก็มีจิตหลุดพ้นจากอาสวะเพราะไม่ถือมั่น