Upasenaāsīvisasutta
Upasenaāsīvisasutta → upasenasuttaṁ (bj); upasena (pts1ed)Upasena et la Vipère
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca upaseno rājagahe viharanti sītavane sappasoṇḍikapabbhāre.
samayaṁ → samayaṁ bhagavā (sya-all) | sāriputto → sārīputto (sya-all) | sappasoṇḍikapabbhāre → sappasoṇḍika pabbhāre (bjt) | samayaṁ → samayam (pts)Une fois, les vénérables Sāriputta et Upasena résidaient près de Rājagaha dans le Bosquet Frais, sous la grotte Capuchon de Serpent.
Tena kho pana samayena āyasmato upasenassa kāye āsīviso patito hoti.Alors à ce moment-là, une vipère tomba sur le corps de Upasena.
Atha kho āyasmā upaseno bhikkhū āmantesi:Il s’adressa aux moines,
“etha me, āvuso, imaṁ kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīharatha.
kāyaṁ mañcakaṁ → kāyam mañcakam (pts)« Allez, révérends, mettez ce corps sur un brancard et transportez-le dehors
Purāyaṁ kāyo idheva vikirati;
purāyaṁ → purāyam (pts)avant qu’il se désagrège ici
seyyathāpi bhusamuṭṭhī”ti.
bhusamuṭṭhīti → bhūsamuṭṭhīti (pts)comme une poignée de foin. »
Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ upasenaṁ etadavoca:
sāriputto → sārīputto (sya-all) | āyasmantaṁ upasenaṁ etadavoca → āyasmantam upasenam etad avoca (pts)Quand il dit ceci, Sāriputta lui dit,
“na kho pana mayaṁ passāma āyasmato upasenassa kāyassa vā aññathattaṁ indriyānaṁ vā vipariṇāmaṁ.
vipariṇāmaṁ → vipariṇāmo (sya-all) | mayaṁ → mayam (pts) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)« Mais nous ne voyons aucune faiblesse dans votre corps ni détérioration dans vos facultés.
Atha ca panāyasmā upaseno evamāha:
ca → (sya-all, pts) | evamāha → evam āha (pts)Pourtant vous dîtes :
‘etha me, āvuso, imaṁ kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīharatha.
kāyaṁ mañcakaṁ → kāyam mañcakam (pts)‘Allez, révérends, mettez ce corps sur un brancard et transportez-le dehors
Purāyaṁ kāyo idheva vikirati;
purāyaṁ → purāyam (pts)avant qu’il se désagrège ici
seyyathāpi bhusamuṭṭhī’”ti.
bhusamuṭṭhīti → bhūsamuṭṭhīti (pts)comme une poignée de foin.’ »
“Yassa nūna, āvuso sāriputta, evamassa:
sāriputta → sārīputta (sya-all) | nūna → nuna (pts) | evamassa → evam assa (pts)« Révérend Sāriputta, il peut y avoir une faiblesse du corps ou une détérioration des facultés pour quelqu’un qui pense :
‘ahaṁ cakkhūti vā mama cakkhūti vā …pe…
cakkhūti → cakkhunti (bj, sya-all); cakkhunti mama cakkhunti (pts) | pe → spelled out in full (bjt) | cakkhūti → ghānanti (bjt)‘ Je suis l’oeil ’ ou ‘ l’oeil est à moi. ’
ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā …
+ → ahaṁ kāyoti vā mama kāyoti vā (bjt) | jivhāti → jivhā ti (pts)Ou ‘ je suis l’oreille… le nez… la langue… le corps… ’
ahaṁ manoti vā mama mano’ti vā.
ahaṁ manoti → aham mano ti (pts)Ou ‘ je suis l’esprit ’ ou ‘ l’esprit est à moi. ’
Tassa, āvuso sāriputta, siyā kāyassa vā aññathattaṁ indriyānaṁ vā vipariṇāmo.
tassa → tassa nūna (bj) | sāriputta → sārīputta (sya-all); sariputta (pts) | vipariṇāmo → pariṇāmo (pts) | āvuso → tassa āvuso (bj: machasaṁ, syā) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)
Mayhañca kho, āvuso sāriputta, na evaṁ hoti:
sāriputta → sārīputta (sya-all)Mais je ne pense pas ainsi.
‘ahaṁ cakkhūti vā mama cakkhūti vā …pe…
cakkhūti → cakkhunti (bj, sya-all, pts) | cakkhunti → cakkhūti (bj: machasaṁ) | pe → spelled out in full (bjt) | cakkhūti → ghānanti (bjt)
ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā …pe…
+ → ahaṁ kāyoti vā mama kāyoti vā (bjt) | vā → va (pts)
ahaṁ manoti vā mama manoti vā’.
Tassa mayhañca kho, āvuso sāriputta, kiṁ kāyassa vā aññathattaṁ bhavissati, indriyānaṁ vā vipariṇāmo”ti.
mayhañca kho → mayhaṁ (bj, pts) | sāriputta → sārīputta (sya-all) | mayham → B1-2 inserts ca kho (pts note) | aññathattaṁ → aññathattam (pts)Alors pourquoi y aurait-il une faiblesse dans mon corps ou une détérioration de mes facultés ? »
Tathā hi panāyasmato upasenassa dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato.
ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato → … mānānusayā susamūhatā (bj, pts1ed) | ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato tasmā āyasmato → ahaṁkāramamiṁkāra mānānusayo susamūhatā tasmāyasmato (bj) | ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato → ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā susamūhatā (sya-all) | dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato → dīgharattam ahaṁkāramamaṁkāramānānusayā susamūhatā (pts) | hi → S3 inserts no (pts note) | dīgharattaṁ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato → dīgharattam ahaṁkāra-mamaṁkāra-mānānusayā susamūhatā (pts)« Ce doit être parce que Vénérable Upasena a éradiqué il y a longtemps la création du Je, la création du Moi, et la tendance sous-jascente de l’orgueil.
Tasmā āyasmato upasenassa na evaṁ hoti:
susamūhatā → mānānusayo susamūhato (bj: machasaṁ) | na → S3 omits na (pts note) | tasmā āyasmato → susamūhatā tasmāyasmato (bjt)C’est pourquoi il ne vous vient pas à l’esprit :
“‘ahaṁ cakkhūti vā mama cakkhūti vā …pe…
cakkhūti → cakkhunti (bj, sya-all, pts)‘ Je suis l’oeil ’ ou ‘ l’oeil est à moi. ’ Ou ‘ je suis l’oreille…
ahaṁ jivhāti vā mama jivhāti vā …pe…le nez… la langue… le corps… ’
ahaṁ manoti vā mama mano’ti vā”ti.
manoti vāti → mano ti vā (pts) | ahaṁ manoti → aham mano ti (pts)Ou ‘ je suis l’esprit ’ ou ‘ l’esprit est à moi. ’ »
Atha kho te bhikkhū āyasmato upasenassa kāyaṁ mañcakaṁ āropetvā bahiddhā nīhariṁsu.
kāyaṁ mañcakaṁ → kāyam mañcakam (pts)Alors ces moines mirent le corps de Upasena sur un brancard et le transportèrent dehors.
Atha kho āyasmato upasenassa kāyo tattheva vikiri;
vikiri → B2 vikiriyati (pts note)Et son corps se désagrégea ici même
seyyathāpi bhusamuṭṭhīti.
bhusamuṭṭhīti sattamaṁ → bhūsamuṭṭhī ti (pts)comme une poignée de foin.