PaṭhamagilānasuttaKrank (1)
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthīnidānaṁ (sya-all)In Sāvatthī.
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → tenupasaṁkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi (bjt) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Da ging ein Mönch zum Buddha, verbeugte sich, setzte sich zur Seite hin und sagte zu ihm:
“amukasmiṁ, bhante, vihāre aññataro bhikkhu navo appaññāto ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
amukasmiṁ → amokasmiṁ (bj: sīmu) | appaññāto → B1-2 apaññāto always (pts note) | amukasmiṁ → amukasmim (pts)„Herr, in dem und dem Kloster lebt ein Mönch, der jünger und nicht namhaft ist. Er ist mitgenommen, leidend, schwer krank.
Sādhu, bhante, bhagavā yena so bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.
anukampaṁ → anukampam (pts)Bitte geh aus Anteilnahme zu ihm.“
Atha kho bhagavā navavādañca sutvā gilānavādañca, “appaññāto bhikkhū”ti iti viditvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami.
navavādañca → navatarañca (sya-all); navakavādañca (pts) | gilānavādañca → gilānatarañca (sya-all) | gilānavādañca → gilānavādañca sutvā (bj: sī.pavi) | gilānatarañca → ba. navavādañca sutvā gilānavādañca sutvā (sya-all: sī.) | gilānavādañca → S1-3 add sutvā (pts note)Als der Buddha hörte, dass der Mönch jünger war, dass er krank war, und als er verstand, dass er nicht namhaft war, ging er zu ihm.
Addasā kho so bhikkhu bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.
so → Omitted by S1 and B1 (pts note) | va → Missing in B1 (pts note) | dūratova → dūrato va (th, pts)Der Mönch sah den Buddha von Weitem kommen
Disvāna mañcake samadhosi.
samadhosi → samañcosi (bj); samatesi (sya-all, km); samañcopi (pts1ed) | mañcake samadhosi atha kho → mañcena samañcosi athakho (bj) | samadhosi → samañcopi (pts) | samadhosi → samañcosi (cck: sī.); samatesi (cck: syā. kaṁ.); samañcopi (cck: pī.) | samatesi → samaṭṭosi (sya-all: sī.) | samañcopi → B1-2 samadhosi always; B1 samidhosi here only (pts note) | disvāna → disvā (th)und versuchte, sich auf seiner Liege aufzurichten.
Atha kho bhagavā taṁ bhikkhuṁ etadavoca:
atha kho → athakho (bjt) | taṁ bhikkhuṁ etadavoca → tam bhikkhum etad avoca (pts)Der Buddha sagte zu ihm:
“alaṁ, bhikkhu, mā tvaṁ mañcake samadhosi.
mañcake samadhosi → mañcena samañcosi (bj) | samadhosi → samatesi (sya-all); samañcapi (pts) | samañcapi → S1 samañcasi here only (pts note)„Es ist gut, Mönch, du brauchst nicht aufzustehen.
Santimāni āsanāni paññattāni, tatthāhaṁ nisīdissāmī”ti.Hier sind Sitze ausgelegt, da werde ich mich hinsetzen.“
Nisīdi bhagavā paññatte āsane.Der Buddha setzte sich auf einen ausgebreiteten Sitz
Nisajja kho bhagavā taṁ bhikkhuṁ etadavoca:
taṁ bhikkhuṁ etadavoca → tam bhikkhum etad avoca (pts)und sagte zu dem Mönch:
“kacci te, bhikkhu, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṁ paññāyati no abhikkamo”ti?
abhikkamanti paṭikkamosānaṁ → atikkamanti patikammosānam (pts) | Kacci → B2 Kicci always (pts note) | abhikkamanti → abhikkammanti (th)„Ich hoffe, es geht dir leidlich, Mönch, ich hoffe, du kommst zurecht. Und ich hoffe, dass der Schmerz nachlässt und nicht zunimmt, dass ein Nachlassen ersichtlich ist, kein Zunehmen.“
“Na me, bhante, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṁ paññāyati no paṭikkamo”ti.
abhikkamosānaṁ → abhikkamosānam (pts)„Herr, es geht mir nicht leidlich, ich komme nicht zurecht. Der Schmerz ist schrecklich und nimmt zu, er lässt nicht nach, ein Zunehmen ist ersichtlich, kein Nachlassen.“
“Kacci te, bhikkhu, na kiñci kukkuccaṁ, na koci vippaṭisāro”ti?„Ich hoffe, es gibt nichts, was du bereust oder bedauerst?“
“Taggha me, bhante, anappakaṁ kukkuccaṁ, anappako vippaṭisāro”ti.
kukkuccam → S1 anappakukkuccaṁ (pts note)„Es gibt tatsächlich etwas nicht Geringes, Herr, das ich bereue und bedauere.“
“Kacci pana taṁ, bhikkhu, attā sīlato upavadatī”ti?
taṁ → tvaṁ (bj, pts1ed); te (sya-all, km, mr) | sīlato → sīlato na (sya-all, pts) | taṁ bhikkhu → tvaṁ (pts) | taṁ → tvaṁ (cck: sī.); te (cck: syā. kaṁ. ka.) | te → tvaṁ (sya-all: sī.) | tvaṁ → B1-2 te always (pts note)„Ich hoffe, du hast dir wegen deiner Tugend nichts vorzuwerfen?“
“Na kho maṁ, bhante, attā sīlato upavadatī”ti.
sīlato upavadatī”ti → no hetaṁ bhante (pts1ed, mr) | maṁ → me (bj, sya-all) | na kho maṁ → no hetam (pts) | attā sīlato upavadatīti → (pts) | upavadatī’’ti → no hetaṁ bhante (cck: pī. ka.) | me → maṁ (sya-all: sī.) | upavadatīti → ba. no hetaṁ bhante (sya-all note) | na → Missing in B (pts note) | bhante → S3 Nakho me bhante attā sīlato upavadatī ti (pts note)„Nein, Herr, ich habe mir wegen meiner Tugend nichts vorzuwerfen.“
“No ce kira te, bhikkhu, attā sīlato upavadati, atha kiñca te kukkuccaṁ ko ca vippaṭisāro”ti?
atha kiñca → atha kismiñca (bj); atha bhikkhu kismiñca (sya-all, km, pts1ed, mr) | te → tvaṁ (bj, sya-all, pts) | kiñca → bhikkhu kismiṁ ca (pts) | kiñca → atha kismiñca (cck: sī.); atha bhikkhu kismiñca (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | ca → S3 omits bhikkhu and kho ca (pts note) | te → tvam (pts) | kukkuccaṁ → kukkuccam (pts)„Was ist es in diesem Fall, Mönch, das du bereust oder bedauerst?“
“Na khvāhaṁ, bhante, sīlavisuddhatthaṁ bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmī”ti.
khvāhaṁ → kho ahaṁ (bj) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | sīlavisuddhatthaṁ → sīlavisuddhattham (pts) | desitaṁ → desitam (pts)„Es ist, dass ich es so verstehe, dass der Buddha den Dhamma nicht nur um der Reinheit der Tugend willen gelehrt hat.“
“No ce kira tvaṁ, bhikkhu, sīlavisuddhatthaṁ mayā dhammaṁ desitaṁ ājānāsi, atha kimatthaṁ carahi tvaṁ, bhikkhu, mayā dhammaṁ desitaṁ ājānāsī”ti?
carahi → S3 carasi always (pts note) | tvaṁ → tvam (pts) | sīlavisuddhatthaṁ → sīlavisuddhattham (pts) | desitaṁ → desitam (pts)„Wenn das so ist, wie genau verstehst du es, zu welchem Zweck der Dhamma gelehrt wird?“
“Rāgavirāgatthaṁ khvāhaṁ, bhante, bhagavatā dhammaṁ desitaṁ ājānāmī”ti.
rāgavirāgatthaṁ → rāgavirāgatthañca (bj) | khvāhaṁ → khohaṁ (sya-all) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | desitaṁ → desitam (pts)„Ich verstehe es so, dass der Buddha den Dhamma zum Zweck des Schwindens der Gier gelehrt hat.“
“Sādhu sādhu, bhikkhu.„Gut, gut, Mönch!
Sādhu kho tvaṁ, bhikkhu, rāgavirāgatthaṁ mayā dhammaṁ desitaṁ ājānāsi.
tvaṁ → tvam (pts) | rāgavirāgatthaṁ → rāgavirāgattham (pts) | desitaṁ → desitam (pts)Es ist gut, dass du es so verstehst, dass ich den Dhamma zum Zweck des Schwindens der Gier gelehrt habe.
Rāgavirāgattho hi, bhikkhu, mayā dhammo desito.Denn das ist ja der Zweck.
Taṁ kiṁ maññasi, bhikkhu,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)Was denkst du, Mönch?
cakkhu niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
cakkhu → cakkhuṁ (bj, sya-all, pts) | vā → (pts) | cakkhu → cakkhum (pts)Ist das Auge beständig oder unbeständig?“
“Aniccaṁ, bhante”.
+ → yaṁ (my) | pe → spelled out in full (bjt) | aniccaṁ → aniccam (pts)„Unbeständig, Herr.“ …
“ …pe…
Sotaṁ …
sotaṁ ghānaṁ → (bj)„Ist das Ohr …
ghānaṁ …
ghānaṁ → ghānam (pts)Ist die Nase …
jivhā …Ist die Zunge …
kāyo …
kāyo → niccā vā aniccāvā ti aniccā bhante (bjt)Ist der Körper …
mano nicco vā anicco vā”ti?
vāti → vā ti (pts)Ist der Geist beständig oder unbeständig?“
“Anicco, bhante”.„Unbeständig, Herr.“
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
taṁ → (pts) | yaṁ → yam (pts) | vāti → vā ti (pts)„Aber wenn er unbeständig ist, ist er Leiden oder Glück?“
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ → dukkham (pts)„Leiden, Herr.“
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ → viparināmadhammaṁ kallan (pts) | vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu → vipariṇāma dhammaṁ kallannu (bjt) | yaṁ → yam (pts)„Aber wenn er unbeständig und Leiden ist und zugrunde gehen muss, kann man ihn dann so ansehen:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts)‚Das ist mein, das bin ich, das ist mein Selbst‘?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)„Nein, Herr.“
“Evaṁ passaṁ, bhikkhu, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, sotasmimpi nibbindati …pe… manasmimpi nibbindati.
cakkhusmimpi nibbindati sotasmimpi → cakkhusmiṁpi (sya-all, pts) | pi → In S1-3 only (pts note) | + → ghānasmimpi nibbindati jivhāyapi nibbindati kāyasmimpi nibbindati (bjt) | manasmimpi → manasmiṁpi (th) | evaṁ passaṁ → evam passam (pts) | cakkhusmimpi → cakkhusmim pi (pts)„Wenn er das sieht, wird ein gebildeter edler Schüler ernüchtert vom Auge, vom Ohr, von der Nase, von der Zunge, vom Körper und vom Geist.
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.Wenn er ernüchtert ist, schwindet die Leidenschaft. Wenn die Leidenschaft schwindet, ist er befreit. Wenn er befreit ist, weiß er, dass er befreit ist.
‘Khīṇā jāti …pe… nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
+ → vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ (my, bjt) | nāparaṁ → nāparam (pts)Er versteht: ‚Wiedergeburt ist beendet … es gibt nichts weiter für diesen Ort.‘“
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Das sagte der Buddha.
Attamano so bhikkhu bhagavato bhāsitaṁ abhinandi.
bhāsitaṁ → bhāsitam (pts)Erfreut begrüßte dieser Mönch die Worte des Buddha und stimmte ihm zu.
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne tassa bhikkhuno virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
imasmiñca → imasmiṁ ca (pts) | dhammacakkhuṁ → dhammacakkhum (pts)Und während diese Lehrrede gesprochen wurde, erschien diesem Mönch das unbefleckte, makellose Auge des Dhamma:
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (bjt, th, pts) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th)„Alles, was einen Anfang hat, hat auch ein Ende.“