VibhaṅgasuttaAufgliederung
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthīnidānaṁ (sya-all)In Sāvatthī.
“Ariyaṁ vo, bhikkhave, aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ desessāmi vibhajissāmi.
desessāmi → desissāmi (bj, pts)„Mönche und Nonnen, ich will euch den edlen achtfachen Pfad darlegen und aufgliedern.
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
suṇātha sādhukaṁ → sunātha sādhukam (pts) | manasi karotha → manasikarotha (th) | bhāsissāmīti → bhāsissāmī ti (pts)Hört zu und gebraucht den Geist gut, ich werde sprechen.“
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (th) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)„Ja, Herr“, antworteten sie.
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte:
“Katamo ca, bhikkhave, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo?
ca → (pts)„Und was ist der edle achtfache Pfad?
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)Es ist rechte Ansicht, rechtes Bestreben, rechte Rede, rechtes Verhalten, rechter Lebenserwerb, rechter Einsatz, rechte Achtsamkeit und rechte Versenkung.
Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi?
Katamā → S1-3 katamo. (pts note)Und was ist rechte Ansicht?
Yaṁ kho, bhikkhave, dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ—
ñāṇaṁ → ñaṇaṁ (pts) | dukkhanirodhagāminiyā → B1-2 -gāmini. (pts note) | ñāṇaṁ → ñāṇam (pts)Man erkennt das Leiden, den Ursprung des Leidens, das Aufhören des Leidens und die Übung, die zum Aufhören des Leidens führt.
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi.Das nennt man rechte Ansicht.
Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo?Und was ist rechtes Bestreben?
Yo kho, bhikkhave, nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṁsāsaṅkappo—
kho → missing in S3. (pts note) | avihiṁsāsaṅkappo → S3 avihisā- (corrected from aviṁhisā-) S1 ahisā (corrected from ahivisā). (pts note) | abyāpādasaṅkappo → avyāpādasaṁkappo (bjt)Es sind entsagende, wohlwollende und mildherzige Bestrebungen.
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāsaṅkappo.Das nennt man rechtes Bestreben.
Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā?Und was ist rechte Rede?
Yā kho, bhikkhave, musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī—
pisuṇāya → pisunāya (bj) | pisuṇāya → B1-2 -ni always. (pts note) | vācāya → S3 omits ya. (pts note) | musāvādā veramaṇī → musāvādāveramaṇī (pts)Man unterlässt unwahre, entzweiende, harte oder unsinnige Rede.
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāvācā.Das nennt man rechte Rede.
Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto?Und was ist rechtes Verhalten?
Yā kho, bhikkhave, pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, abrahmacariyā veramaṇī—
Yā → S1 ye S3 yo. (pts note)Man unterlässt das Töten lebender Geschöpfe, das Stehlen und Unkeuschheit.
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammākammanto.Das nennt man rechtes Verhalten.
Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo?Und was ist rechter Lebenserwerb?
Idha, bhikkhave, ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya sammāājīvena jīvitaṁ kappeti—
jīvitaṁ → jīvikaṁ (sya-all) | sammāājīvena → S1-3 jīvena. (pts note) | jīvitaṁ → S1-3 jīvikaṁ. (pts note)Da gibt ein edler Schüler falschen Lebenserwerb auf und verdient seinen Unterhalt mit rechtem Lebenserwerb.
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāājīvo.
bhikkhave → (pts)Das nennt man rechten Lebenserwerb.
Katamo ca, bhikkhave, sammāvāyāmo?
sammāvāyāmo → sammāvāyamo (pts)Und was ist rechter Einsatz?
Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
padahati → S1 pajahati. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | vīriyaṁ ārabhati cittaṁ → viriyam ārabbhati cittam (pts)Da entwickelt ein Mönch Enthusiasmus, setzt sich ein, rüttelt seine Energie auf, gebraucht seinen Geist und bemüht sich, damit schlechte, untaugliche Eigenschaften, die nicht aufgekommen sind, nicht aufkommen.
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti …pe…
+ → vāyamati viriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati (bjt) | uppannānaṁ pāpakānaṁ → uppannānam pāpakānam (pts) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)Er entwickelt Enthusiasmus, setzt sich ein, rüttelt seine Energie auf, gebraucht seinen Geist und bemüht sich, damit schlechte, untaugliche Eigenschaften, die aufgekommen sind, aufgegeben werden.
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti …pe…
+ → vāyamati viriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati (bjt) | dhammānaṁ → dhammānam (pts)Er entwickelt Enthusiasmus, setzt sich ein, rüttelt seine Energie auf, gebraucht seinen Geist und bemüht sich, damit taugliche Eigenschaften, die nicht aufgekommen sind, aufkommen.
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati—
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th) | vīriyaṁ ārabhati cittaṁ → viriyam ārabbhati cittam (pts)Er entwickelt Enthusiasmus, setzt sich ein, rüttelt seine Energie auf, gebraucht seinen Geist und bemüht sich, damit taugliche Eigenschaften, die aufgekommen sind, bleiben, nicht verloren gehen, sondern anwachsen, reifen und sich vollständig entwickeln.
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāvāyāmo.Das nennt man rechten Einsatz.
Katamā ca, bhikkhave, sammāsati?Und was ist rechte Achtsamkeit?
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
kāyānupassī → kāyanupassī (pts) | kāye → S1 kāyena. (pts note) | vineyya loke → vineyyaloke (pts)Da meditiert ein Mönch, indem er einen Aspekt des Körpers beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
vedanānupassī → vedanānupassi (pts) | vineyya loke → vineyyaloke (pts)Er meditiert, indem er einen Aspekt der Gefühle beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
vineyya loke → vineyyaloke (pts)Er meditiert, indem er einen Aspekt des Geistes beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ—Er meditiert, indem er einen Aspekt der natürlichen Gesetzmäßigkeiten beobachtet – eifrig, bewusst und achtsam, frei von Begehrlichkeit und Verdrießlichkeit gegenüber der Welt.
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāsati.Das nennt man rechte Achtsamkeit.
Katamo ca, bhikkhave, sammāsamādhi?Und was ist rechte Versenkung?
Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
vivicca → vicicca (sya-all) | pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ → pītisukham pathamaṁ jhānam (pts) | savitakkaṁ → savitakkam (pts)Da tritt ein Mönch, ganz abgeschieden von den Sinnenfreuden, abgeschieden von untauglichen Eigenschaften, in die erste Vertiefung ein und verweilt darin; da gibt es aus Abgeschiedenheit geborene Ekstase und Seligkeit, während er den Geist ausrichtet und hält.
Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
vitakkavicārānaṁ → vitakkavicārāṇaṁ (pts) | ekodibhāvaṁ avitakkaṁ → ekodibhavam avitakkam (pts) | samādhijaṁ → samādhijam (pts) | jhānaṁ → jhānam (pts)Wenn das Ausrichten und Halten des Geistes sich beruhigt, tritt er in die zweite Vertiefung ein und verweilt darin; da gibt es aus Versenkung geborene Ekstase und Seligkeit, mit innerer Klarheit und geeintem Geist, ohne Ausrichten und Halten.
Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
upekkhako → ca upekhako (pts) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | + → taṁ (bjt) | sukhañca → sukhañ ca (pts) | yaṁ taṁ → yan tam (pts) | jhānaṁ → jhānam (pts)Und mit dem Schwinden der Ekstase tritt er in die dritte Vertiefung ein und verweilt darin; da meditiert er mit Gleichmut, achtsam und bewusst, und erfährt persönlich die Seligkeit, von der die Edlen erklären: ‚Gleichmütig und achtsam meditiert man in Seligkeit.‘
Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—
atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ → atthagamā adukkhaṁ asukhaṁ upekhāsatipārisuddhiṁ (bj) | somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ → somanassadomanassānam atthagamā adukkhamasukham upekhāsatipārisuddhiṁ (pts) | jhānaṁ → jhānam (pts)Indem er Glück und Schmerz aufgibt, und mit dem Vergehen früherer Fröhlichkeit und Traurigkeit, tritt er in die vierte Vertiefung ein und verweilt darin, ohne Glück oder Schmerz, mit reinem Gleichmut und reiner Achtsamkeit.
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammāsamādhī”ti.
sammāsamādhīti aṭṭhamaṁ → sammāsamādhī ti sāvatthi (pts)Das nennt man rechte Versenkung.“