Pariyāyasutta๕๒ ปริยายสูตร
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pavisiṁsu.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pavisiṁsu → pāvisiṁsu (sya-all) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya → pattacīvaram ādāya sāvatthim piṇḍaya (pts)ครั้นในเวลาเช้า ภิกษุหลายรูปครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi → tesam bhikkhūnam etad ahosi (pts)ได้มีความคิดอย่างนี้ว่า
“atippago kho tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya carituṁ.
Sāvatthiyam → S1 sāvatthim. (pts note)“การเที่ยวไปบิณฑบาต ยังกรุงสาวัตถียังเช้านัก
Yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā”ti.
yannūna → yaṁ nuna (pts) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam (pts) | tenupasaṅkameyyāmāti → tenupasaṅkamayyemā ti (pts) | yannūna → yaṁnūna (my)ทางที่ดี เราทั้งหลายควรจะเข้าไปยังอารามของพวก อัญเดียรถีย์ปริพาชก”
Atha kho te bhikkhū yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodiṁsu.
aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts)ครั้งนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นจึงเข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ได้ สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | bhikkhū → bhikkhū te (bj, sya-all) | nisinne → S1 nisinnā S3 nisinno. (pts note) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร พวก อัญเดียรถีย์ปริพาชกได้กล่าวกับภิกษุเหล่านั้นดังนี้ว่า
“Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ deseti:
sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)“ผู้มีอายุทั้งหลาย พระสมณโคดมแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
‘etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvethā’ti.
upakkilese → S1 -kileso. (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (bjt) | satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ → sattabojjhaṅge yathābhūtam (pts)‘มาเถิด ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมอง แห่งจิต ทอนกำลังปัญญาแล้วเจริญโพชฌงค์ ๗ ประการตามความเป็นจริงเถิด’
Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ desema:
kho → missing in S1-3. (pts note) | mayampi → mayam pi (pts) | sāvakānaṁ → sāvakānam (pts)แม้แต่เราทั้งหลายก็แสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
‘etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvethā’ti.
Etha → S1 ettha. (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (bjt) | yathābhūtaṁ → yathābhūtam (pts)‘มาเถิด ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมองแห่งจิต ทอนกำลัง ปัญญาแล้วเจริญโพชฌงค์ ๗ ประการตามความเป็นจริงเถิด’
Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṁ nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā, yadidaṁ—dhammadesanāya vā dhammadesanaṁ, anusāsaniyā vā anusāsanin”ti?
adhippayāso → adhippāyo (bj, pts) | anusāsaninti → anusāsanti (bj); anusāsananti (sya-all) | adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ → adhippāyaso kinnānākaraṇaṁ (sya-all) | adhippāyo → adhippāyaso (bj: machasaṁ, syā) | adhippāyo → B1-2 add so. (pts note) | anusāsaniyā → S1 -sāsanīya. (pts note) | idha → idh (th) | yadidaṁ → yadidam (pts) | dhammadesanaṁ → dhammadesanam (pts) | anusāsaninti → anusāsanin ti (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ในธรรมเทศนาหรืออนุสาสนีนี้ คือ ธรรมเทศนาของพระสมณโคดมกับธรรมเทศนาของพวกเรา หรืออนุสาสนีของพระสมณโคดมกับอนุสาสนีของพวกเราจะผิด แผกแตกต่างกันอย่างไร”
Atha kho te bhikkhū tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandiṁsu nappaṭikkosiṁsu;
tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → tesam aññatitthiyānam paribbajakānam (pts)ครั้งนั้น ภิกษุเหล่านั้นไม่ยินดี ไม่คัดค้านภาษิตของอัญเดียรถีย์ปริพาชก เหล่านั้น
anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu:ลุกจากอาสนะจากไปด้วยคิดว่า
“bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmā”ti.
ājānissāmāti → B2 ajāni- S1-3 jāni- (pts note)“เราทั้งหลายจักรู้ชัดเนื้อความแห่งภาษิต นี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาค”
Atha kho te bhikkhū sāvatthiṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (bj, sya-all) | sāvatthiṁ piṇḍāya → sāvatthiyaṁ piṇḍaya (pts) | piṇḍapātapaṭikkantā → piṇḍapātapatikkantā (pts) | Sāvatthiyaṁ → B1-2 Sāvatthiṁ. (pts note) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)ภิกษุเหล่านั้นครั้นเที่ยวไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี กลับจากบิณฑบาต ภาย หลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท แล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“Idha mayaṁ, bhante, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pavisimha.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya → pattacīvaram ādāya sāvatthim piṇḍaya (pts) | piṇḍaya → S1 piṇḍāyaya. (pts note) | mayaṁ → mayam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อเช้านี้ ข้าพระองค์ทั้งหลายครองอันตรวาสก ถือ บาตรและจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ etadahosi:
amhākaṁ etadahosi → amhākam etad ahosi (pts)ได้มีความคิดอย่างนี้ว่า
‘atippago kho tāva sāvatthiyaṁ piṇḍāya carituṁ,
sāvatthiyaṁ → sāvatthiyam (pts)‘การเที่ยวไป บิณฑบาตยังกรุงสาวัตถียังเช้านัก
yannūna mayaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyāmā’ti.
yena aññatitthiyānaṁ → yenaññatitthiyānaṁ (bj) | yannūna → yaṁ nuna (pts) | yannūna → yaṁnūna (my) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts) | tenupasaṅkameyyāmāti → tenupasaṅkameyyāmā ti (pts)ทางที่ดี เราทั้งหลายควรจะเข้าไปยังอารามของ พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก’
Atha kho mayaṁ, bhante, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodimha.
yena aññatitthiyānaṁ → yenaññatitthiyānaṁ (bj) | aññatitthiyānam → S1-3 yenaññatitthi- (pts note) | mayaṁ → mayam (pts) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts)ครั้งนั้นแล ข้าพระองค์ทั้งหลายจึงได้เข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียถีย์ ปริพาชกได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdimha. Ekamantaṁ nisinne kho amhe, bhante, aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | bhante → bhante te (bj, sya-all, pts) | nisinne → S1 nisinno. (pts note) | te → missing in S1-3. (pts note) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกได้กล่าวกับข้าพระองค์ทั้งหลายดังนี้ว่า
‘Samaṇo, āvuso, gotamo sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ deseti “etha tumhe, bhikkhave, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvethā”ti.
deseti → mere repetition of 5. (pts note) | pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | bhāvethāti → bhāvethā ti (ms2005)‘ผู้มีอายุทั้งหลาย พระสมณโคดมแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า ‘มาเถิด ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมอง แห่งจิต ทอนกำลังปัญญาแล้วเจริญโพชฌงค์ ๗ ประการตามความเป็นจริงเถิด’
Mayampi kho, āvuso, sāvakānaṁ evaṁ dhammaṁ desema:แม้แต่เราทั้งหลายก็แสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายอย่างนี้ว่า
“etha tumhe, āvuso, pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvethā”ti.
pañca nīvaraṇe → pañcanīvaraṇe (bjt) | satta bojjhaṅge → sattabojjhaṅge (bjt) | bhāvethāti → bhāvethā ti (ms2005)‘มาเถิด ผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงละนิวรณ์ ๕ ประการอันเป็นความเศร้าหมองแห่งจิต ทอนกำลัง ปัญญาแล้วเจริญโพชฌงค์ ๗ ประการตามความเป็นจริงเถิด’
Idha no, āvuso, ko viseso, ko adhippayāso, kiṁ nānākaraṇaṁ samaṇassa vā gotamassa amhākaṁ vā, yadidaṁ—dhammadesanāya vā dhammadesanaṁ, anusāsaniyā vā anusāsanin’ti?
adhippayāso → adhippāyo (bj) | adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ → adhippāyaso kinnānākaraṇaṁ (sya-all) | anusāsaninti → anusāsananti (sya-all) | anusāsaninti → S1 anusāsininti. (pts note)ผู้มีอายุทั้งหลาย ในธรรมเทศนาหรืออนุสาสนีนี้ คือ ธรรมเทศนาของพระสมณโคดมกับธรรม เทศนาของพวกเรา หรืออนุสาสนีของพระสมณโคดมกับอนุสาสนีของพวกเราจะผิด แผกแตกต่างกันอย่างไร’
Atha kho mayaṁ, bhante, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ bhāsitaṁ neva abhinandimha nappaṭikkosimha, anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamimha:
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāyasanā (pts) | mayaṁ → mayam (pts) | tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → tesam aññatitthiyānam paribbājakānam (pts) | nappaṭikkosimha → na paṭikkosimha (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ครั้งนั้น ข้าพระองค์ทั้งหลายไม่ยินดี ไม่คัดค้านภาษิต ของอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้น ลุกจากอาสนะจากไปด้วยคิดว่า
‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmā’”ti.
ājānissāmāti → S1 ajāni- (pts note) | atthaṁ → attham (pts)‘เราทั้งหลายจัก รู้ชัดเนื้อความแห่งภาษิตนี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาค”
“Evaṁvādino, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evamassu vacanīyā:
evaṁvādino → evaṁ vādino (bjt, pts) | evamassu vacanīyā → evam assu vacaniyā (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกมีวาทะ อย่างนี้ เธอทั้งหลายควรถามอย่างนี้ว่า
‘atthi panāvuso, pariyāyo, yaṁ pariyāyaṁ āgamma pañca nīvaraṇā dasa honti, satta bojjhaṅgā catuddasā’ti.
pañca nīvaraṇā → pañcanīvaraṇā (bjt) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts) | catuddasāti → catuddasā ti (pts)‘ผู้มีอายุทั้งหลาย ก็เหตุที่นิวรณ์ ๕ ประการ อาศัยกลายเป็น ๑๐ ประการ และเหตุที่โพชฌงค์ ๗ ประการ อาศัยกลายเป็น ๑๔ ประการมีอยู่หรือ’
Evaṁ puṭṭhā, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā na ceva sampāyissanti, uttariñca vighātaṁ āpajjissanti.
sampāyissanti → samupāyissanti (bj: sī.pavi) | sampāyissanti → S1-3 samupā- (pts note) | āpajjissanti → S3 omits uttariñca- (pts note) | evaṁ → evam (pts) | vighātaṁ → vighātam (pts)พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกถูกถามอย่างนี้แล้วจักไม่สามารถ ตอบได้ จักถึงความลำบากอย่างยิ่ง
Taṁ kissa hetu?
taṁ → tam (pts)ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Yathā taṁ, bhikkhave, avisayasmiṁ.
taṁ → tam (pts)เพราะพวกอัญเดียรถีย์ ปริพาชกถูกถามในสิ่งอันมิใช่วิสัย
Nāhaṁ taṁ, bhikkhave, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo imesaṁ pañhānaṁ veyyākaraṇena cittaṁ ārādheyya, aññatra tathāgatena vā tathāgatasāvakena vā ito vā pana sutvā.
passāmi → passissāmi (bj: sī.pævi) | passāmi → S1 passissāmi. (pts note) | vā → missing in S1-3. (pts note) | nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | taṁ → tam (pts) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sasamaṇabrāhmaṇiyā (pts) | imesaṁ → imesam (pts) | cittaṁ → cittam (pts)ภิกษุทั้งหลาย ในโลกนี้พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ เรายังไม่เห็นบุคคลที่จะทำจิตให้ยินดี ได้ด้วยการตอบปัญหาเหล่านี้ เว้นตถาคตหรือสาวกของตถาคต หรือผู้ที่ฟังจาก คำสอนของตถาคตนี้
Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo, yaṁ pariyāyaṁ āgamma pañca nīvaraṇā dasa honti?
pañca nīvaraṇā → pañcanīvaraṇā (bjt) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts)เหตุที่นิวรณ์ ๕ ประการอาศัยกลายเป็น ๑๐ ประการ เป็นอย่างไร
Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṁ kāmacchando tadapi nīvaraṇaṁ, yadapi bahiddhā kāmacchando tadapi nīvaraṇaṁ.
api → S1 yadipi always. (pts note) | yadapi → yad api (pts) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts) | tadapi → tad api (pts)คือ แม้กามฉันทะในภายในก็เป็นนิวรณ์ แม้กามฉันทะในภายนอกก็เป็น นิวรณ์
‘Kāmacchandanīvaraṇan’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | gacchati → āgacchati (bj: syā) | āgacchati → S1-3 gacchati always. (pts note) | kāmacchandanīvaraṇanti iti hidaṁ → kāmacchanda nīvaraṇanti itihidaṁ (bjt) | kāmacchandanīvaraṇanti → kāmacchandanīvaraṇaṁ ti (pts) | hidaṁ uddesaṁ gacchati tadamināpetaṁ → hidam uddesam āgacchati tad aminā petam (pts)คำว่า ‘กามฉันทนิวรณ์’ ย่อมมาสู่อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ กามฉันทนิวรณ์ นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṁ byāpādo tadapi nīvaraṇaṁ, yadapi bahiddhā byāpādo tadapi nīvaraṇaṁ.
tadapi → S1 yadi pi S3 yapi. (pts note) | api → S1 -apīti. (pts note) | yadapi → yad api (pts) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts) | tadapi nīvaraṇaṁ → tad api nīvaraṇam (pts)แม้พยาบาทในภายในก็เป็นนิวรณ์ แม้พยาบาทในภายนอกก็เป็นนิวรณ์
‘Byāpādanīvaraṇan’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | gacchati tadamināpetaṁ → āgacchati tad aminā petam (pts) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt) | byāpādanīvaraṇanti → byāpādanīvaraṇan ti (pts) | hidaṁ → hidam (pts)คำว่า ‘พยาบาทนิวรณ์’ ย่อมไปสู่อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ พยาบาทนิวรณ์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, thinaṁ tadapi nīvaraṇaṁ, yadapi middhaṁ tadapi nīvaraṇaṁ.
thinaṁ → thīnaṁ (sya-all)แม้ถีนะก็เป็นนิวรณ์ แม้มิทธะก็เป็นนิวรณ์
‘Thinamiddhanīvaraṇan’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
thinamiddhanīvaraṇanti → thīnamiddhanīvaraṇanti (sya-all) | gacchati → āgacchati (sya-all)คำว่า ‘ถีนมิทธนิวรณ์’ ย่อมไปสู่ อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ ถีนมิทธนิวรณ์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, uddhaccaṁ tadapi nīvaraṇaṁ, yadapi kukkuccaṁ tadapi nīvaraṇaṁ.
yadapi → yad api (pts) | tadapi → tad api (pts) | tadapi nīvaraṇaṁ → tad api nīvaraṇam (pts)แม้อุทธัจจะก็เป็นนิวรณ์ แม้กุกกุจจะก็เป็นนิวรณ์
‘Uddhaccakukkuccanīvaraṇan’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt) | uddhaccakukkuccanīvaraṇanti → uddhacca kukkucca nīvaraṇan ti (pts) | hidaṁ uddesaṁ gacchati tadamināpetaṁ → hidam uddesam āgacchati tad aminā petam (pts)คำว่า ‘อุทธัจจกุกกุจจนิวรณ์’ ย่อมไปสู่อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ อุทธัจจกุกกุจจนิวรณ์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṁ dhammesu vicikicchā tadapi nīvaraṇaṁ, yadapi bahiddhā dhammesu vicikicchā tadapi nīvaraṇaṁ.
yadapi bahiddhā → yad api bāhiddhā (pts) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts) | tadapi → tad api (pts) | tadapi nīvaraṇaṁ → tad api nīvaraṇam (pts)แม้วิจิกิจฉาในธรรมทั้งหลายในภายในก็เป็นนิวรณ์ แม้วิจิกิจฉาในธรรม ทั้งหลายในภายนอกก็เป็นนิวรณ์
‘Vicikicchānīvaraṇan’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | vicikicchānīvaraṇanti iti hidaṁ → vicikicchā nīvaraṇanti itihidaṁ (bjt) | vicikicchānīvaraṇanti → vicikicchānīvaraṇan ti (pts) | hidaṁ uddesaṁ gacchati tadamināpetaṁ → hidam uddesam āgacchati tad aminā petam (pts)คำว่า ‘วิจิกิจฉานิวรณ์’ ย่อมไปสู่อุทเทสนี้ แม้ ด้วยเหตุนี้ วิจิกิจฉานิวรณ์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Ayaṁ kho, bhikkhave, pariyāyo, yaṁ pariyāyaṁ āgamma pañca nīvaraṇā dasa honti.
pañca nīvaraṇā → pañcanīvaraṇā (bjt) | ayaṁ → ayam (pts) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts)ภิกษุทั้งหลาย เหตุนี้แลที่นิวรณ์ ๕ ประการอาศัยกลายเป็น ๑๐ ประการ
Katamo ca, bhikkhave, pariyāyo, yaṁ pariyāyaṁ āgamma satta bojjhaṅgā catuddasa honti?
catuddasa → S1-3 -dasā. (pts note) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts)เหตุที่โพชฌงค์ ๗ ประการอาศัยกลายเป็น ๑๔ ประการ เป็นอย่างไร
Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṁ dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo, yadapi bahiddhā dhammesu sati tadapi satisambojjhaṅgo.
dhammesu → ajjhattikadhammesu (bj: sīmu) | yadapi → yad api (pts) | ajjhattaṁ → ajjhattam (pts) | tadapi → tad api (pts)คือ แม้สติในธรรมทั้งหลายในภายในก็เป็นสติสัมโพชฌงค์ แม้สติในธรรม ทั้งหลายในภายนอก๖ก็เป็นสติสัมโพชฌงค์
‘Satisambojjhaṅgo’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt) | satisambojjhaṅgoti → satisambojjhaṅgo ti (pts) | hidaṁ uddesaṁ gacchati tadamināpetaṁ → hidam uddesam āgacchati tad aminā petam (pts)คำว่า ‘สติสัมโพชฌงค์’ ย่อมไปสู่ อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ สติสัมโพชฌงค์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṁ dhammesu paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo, yadapi bahiddhā dhammesu paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṁsamāpajjati tadapi dhammavicayasambojjhaṅgo.
pavicinati → pavicināti (mr) | pavicarati → paricarati (sya-all) | dhammesu → ajjhattikadhammesu (bj: sīmu) | pavicarati → pavicitipavicariti (bj: sī.pævi, sī.pavi) | pavicarati → pavicitipavicariti (bj: sī.pævi, sī.pavi) | pavicinati → pavicināti (cck: ka.) | pavicinati → S1 pavicīti S3 paviciti. (pts note) | pavicarati → S1-3 pavicarīti. (pts note) | pavicarati → S1 paviti S3 paviciti. (pts note) | dhammavicayasambojjhaṅgo → dhammavicaya sambojjhaṅgo (bjt) | yadapi → yad api (pts) | parivīmaṁsamāpajjati tadapi → parivīmaṁsam āpajjati tad api (pts)แม้ธรรมที่บุคคลเลือกเฟ้นตรวจสอบพินิจพิจารณาในธรรมทั้งหลายในภายใน ด้วยปัญญาก็เป็นธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ แม้ธรรมที่บุคคลเลือกเฟ้นตรวจสอบพินิจ พิจารณาในธรรมทั้งหลายในภายนอกด้วยปัญญาก็เป็นธัมมวิจยสัมโพชฌงค์
‘Dhammavicayasambojjhaṅgo’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | gacchati tadamināpetaṁ → āgacchati tad aminā petam (pts) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt) | dhammavicayasambojjhaṅgoti → dhammavicayasambojjhaṅgo ti (pts) | hidaṁ → hidam (pts)คำว่า ‘ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์’ ย่อมไปสู่อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์นั้นจึง เป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, kāyikaṁ vīriyaṁ tadapi vīriyasambojjhaṅgo, yadapi cetasikaṁ vīriyaṁ tadapi vīriyasambojjhaṅgo.
kāyikaṁ → B1 kāyika. (pts note) | viriyasambojjhaṅgo → this phrase yad api ceta- is missing in S1-3. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th)แม้ความเพียรทางกายก็เป็นวิริยสัมโพชฌงค์ แม้ความเพียรทางจิตก็เป็น วิริยสัมโพชฌงค์
‘Vīriyasambojjhaṅgo’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | vīriyasambojjhaṅgoti iti hidaṁ → viriyasambojjhaṅgoti itihidaṁ (bjt) | vīriyasambojjhaṅgoti → viriyasambojjhaṅgoti (th)คำว่า ‘วิริยสัมโพชฌงค์’ ย่อมไปสู่อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ วิริยสัมโพชฌงค์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, savitakkasavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo, yadapi avitakkaavicārā pīti tadapi pītisambojjhaṅgo.
avitakkaavicārā → avitakkāvicārā (sya-all) | api → S3 yadīpi. (pts note) | yadapi → yad api (pts) | tadapi → tad api (pts) | yadapi avitakkaavicārā → yad api avitakka avicārā (pts)แม้ปีติที่มีวิตกวิจารก็เป็นปีติสัมโพชฌงค์ แม้ปีติที่ไม่มีวิตกวิจารก็เป็นปีติสัมโพชฌงค์
‘Pītisambojjhaṅgo’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt)คำว่า ‘ปีติสัมโพชฌงค์’ ย่อมมาสู่อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ ปีติสัมโพชฌงค์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, kāyappassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo, yadapi cittappassaddhi tadapi passaddhisambojjhaṅgo.
kāyappassaddhi → kāyapassaddhi (bjt) | cittappassaddhi → cittapassaddhi (bjt)แม้กายปัสสัทธิก็เป็นปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ แม้จิตตปัสสัทธิก็เป็นปัสสัทธิสัมโพชฌงค์
‘Passaddhisambojjhaṅgo’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | iti → missing in S1. (pts note) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt) | passaddhisambojjhaṅgoti → passaddhisambojjhaṅgo ti (pts) | hidaṁ uddesaṁ gacchati tadamināpetaṁ → hidam uddesam āgacchati tad aminā petam (pts) | dvayaṁ → dvayam (pts)คำว่า ‘ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์’ ย่อมไปสู่อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, savitakko savicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo, yadapi avitakkaavicāro samādhi tadapi samādhisambojjhaṅgo.
avitakkaavicāro → avitakko avicāro (bj, sya-all) | yadapi avitakkaavicāro → yad api avitakko avicāro (pts) | api → B2 yadipi. (pts note) | avitakko → B1-2 avitakka. (pts note) | tadapi → tad api (pts)แม้สมาธิที่มีวิตกวิจารก็เป็นสมาธิสัมโพชฌงค์ แม้สมาธิที่ไม่มีวิตกวิจารก็เป็น สมาธิสัมโพชฌงค์
‘Samādhisambojjhaṅgo’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | iti hidaṁ → itihidaṁ (bjt) | samādhisambojjhaṅgoti → samādhisambojjhaṅgo ti (pts) | hidaṁ uddesaṁ gacchati tadamināpetaṁ → hi uddesam āgacchati tad aminā petam (pts)คำว่า ‘สมาธิสัมโพชฌงค์’ ย่อมไปสู่อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ สมาธิสัมโพชฌงค์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Yadapi, bhikkhave, ajjhattaṁ dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo, yadapi bahiddhā dhammesu upekkhā tadapi upekkhāsambojjhaṅgo.
upekkhā → upekhā (bjt) | upekkhāsambojjhaṅgo → upekhāsambojjhaṅgo (bjt) | bahiddhā dhammesu upekkhā → bahiddhādhammesu upekhā (bjt)แม้อุเบกขาในธรรมทั้งหลายในภายในก็เป็นอุเบกขาสัมโพชฌงค์ แม้อุเบกขา ในธรรมทั้งหลายในภายนอกก็เป็นอุเบกขาสัมโพชฌงค์
‘Upekkhāsambojjhaṅgo’ti iti hidaṁ uddesaṁ gacchati. Tadamināpetaṁ pariyāyena dvayaṁ hoti.
gacchati → āgacchati (sya-all) | upekkhāsambojjhaṅgoti iti hidaṁ → upekhāsambojjhaṅgoti itihidaṁ (bjt)คำว่า ‘อุเบกขาสัมโพชฌงค์’ ย่อมไปสู่อุทเทสนี้ แม้ด้วยเหตุนี้ อุเบกขาสัมโพชฌงค์นั้นจึงเป็น ๒ ประการ
Ayaṁ kho, bhikkhave, pariyāyo, yaṁ pariyāyaṁ āgamma satta bojjhaṅgā catuddasā”ti.
catuddasāti dutiyaṁ → catuddasā ti (pts) | yaṁ pariyāyaṁ → yam pariyāyam (pts)ภิกษุทั้งหลาย เหตุนี้แลที่โพชฌงค์ ๗ ประการอาศัยกลายเป็น ๑๔ ประการ”