Uppalavaṇṇāsutta
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthīnidānaṁ (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā …pe…
Uppalavaṇṇā → B. Upalavaṇṇā always. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts)ครั้นเวลาเช้า อุบลวรรณาภิกษุณีครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร ฯลฯ
aññatarasmiṁ supupphitasālarukkhamūle aṭṭhāsi.
supupphitasālarukkhamūle → supupphita-sālarukkha-mūle (pts)ได้ยืนอยู่ที่โคนต้นสาละซึ่งมีดอกบานสะพรั่งต้นหนึ่ง
Atha kho māro pāpimā uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena uppalavaṇṇā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā uppalavaṇṇaṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
uppādetukāmo → uppādetu-kāmo (pts) | cāvetukāmo → cāvetu-kāmo (pts) | uppalavaṇṇaṁ → uppalavaṇṇam (pts)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปประสงค์ จะให้อุบลวรรณาภิกษุณีเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้า และประสงค์จะให้เคลื่อนจากสมาธิ จึงเข้าไปหาอุบลวรรณาภิกษุณีถึงที่ยืนอยู่ ได้กล่าวกับอุบลวรรณาภิกษุณีด้วยคาถาว่า
“Supupphitaggaṁ upagamma bhikkhuni, ekā tuvaṁ tiṭṭhasi sālamūle;
bhikkhuni → bhikkhunī (bj) | supupphitaggaṁ → supupphitaggam (pts) tuvaṁ → tvaṁ (bj)ภิกษุณี ท่านเข้าไปใกล้ต้นสาละ ซึ่งมีดอกบานสะพรั่งถึงยอดแล้ว ยืนอยู่แต่ผู้เดียวที่โคนต้นสาละนั้น Na catthi te dutiyā vaṇṇadhātu, bāle na tvaṁ bhāyasi dhuttakānan”ti.
vaṇṇadhātu → vaṇṇadhātu idhāgatā tādisikā bhaveyyuṁ (bj, pts) | catthi → c-atthi (pts) bāle na → idhāgatā tādisikā bhaveyyuṁ bālena (sya-all) | bhaveyyuṁ → S3 gaveyyuṁ. This word is omitted by S2; all the pada by B., and in Therī-gāthā, 230. (pts note) | dhuttakānanti → dhuttakānan ti (pts)อนึ่ง ผิวพรรณของท่านไม่เป็นสองรองใคร ท่านไม่กลัวความสามหาวของพวกนักเลงเจ้าชู้หรือ
Atha kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้น อุบลวรรณาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้ว่า
“ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
gāthaṁ bhāsatīti → gātham bhāsasīti (pts) | bhāsasīti → B. bhāsatīti here and further on. (pts note) | khvāyaṁ → khvāyam (pts)“นี่ใครหนอมากล่าวคาถา จะเป็นมนุษย์หรืออมนุษย์กันแน่”
Atha kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ทันใดนั้น อุบลวรรณาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้ อีกว่า
“māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
kho ayaṁ → ayam (pts)“นี่คือมารผู้มีบาป ประสงค์จะให้เราเกิดความกลัว ฯลฯ จึงกล่าวคาถา”
Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
paccabhāsi → ajjhabhāsi (sya-all) | paccabhāsi → ajjhabhāsi (bj: syā) | māraṁ → māram (pts)ครั้งนั้นแล อุบลวรรณาภิกษุณีทราบว่า “นี่คือมารผู้มีบาป” จึงได้กล่าวกับมาร ผู้มีบาปด้วยคาถาว่า
“Sataṁ sahassānipi dhuttakānaṁ, idhāgatā tādisakā bhaveyyuṁ;
sahassānipi → sahassānapi (bjt) | sahassānipi → sahassāni pi (pts) tādisakā → tādisikā (sya-all, pts) | tādisikā → tādisakā (bj: machasaṁ)แม้นักเลงตั้งแสน มาในที่นี้ เราก็ไม่สะดุ้ง Lomaṁ na iñjāmi na santasāmi, na māra bhāyāmi tamekikāpi.
iñjāmi → SS. icchāmi. (pts note) | + → māra (th) māra → Māra na. (pts note) | tam → S1-2 na; S3 has neither na nor taṁ. (pts note) | tamekikāpi → tam ekikā pi (pts)แม้เพียงขนของเราก็ไม่หวั่นไหว ไม่สั่นสะเทือน มาร เราแม้ผู้เดียวก็ไม่กลัวท่านEsā antaradhāyāmi, kucchiṁ vā pavisāmi te;เรานี้จะหายตัวไป หรือเข้าท้องท่าน Pakhumantarikāyampi, tiṭṭhantiṁ maṁ na dakkhasi.
pakhumantarikāyam → C. -antariyātiṁ. (pts note) | pakhumantarikāyampi → pakhumantarikāyam pi (pts) tiṭṭhantiṁ → B. -ntam; SS. -nti. (pts note) | tiṭṭhantiṁ → tiṭṭhanti (th)แม้จะยืนอยู่ ณ ระหว่างดวงตา ท่านก็ไม่เห็นเราCittasmiṁ vasībhūtāmhi, iddhipādā subhāvitā;
vasībhūtāmhi → vasibhūtamhi (sya-all); vasībhūtamhi (pts)เราเป็นผู้ชำนาญในจิต เจริญอิทธิบาทดีแล้ว Sabbabandhanamuttāmhi, na taṁ bhāyāmi āvuso”ti.
sabbabandhanamuttāmhi → sabbabandhanamuttomhi (sya-all) ti → See Therī gāthā, 230-233. (pts note) | āvusoti → āvuso ti (pts)พ้นจากเครื่องผูกทุกชนิด เราไม่กลัวท่านหรอก ท่านผู้มีอายุ
Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ uppalavaṇṇā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
tatthevantaradhāyīti → tatthevantaradhāyīti sāvatthi nidānaṁ (pts) | maṁ → mam (pts) | tatthevantaradhāyīti → tatth-ev-antaradhāyīti sāvatthi nidānaṁ (pts)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “อุบลวรรณาภิกษุณีรู้จักเรา” จึงหาย ตัวไป ณ ที่นั้นเอง