Dutiyadhāraṇasutta๑๖ ทุติยธารณสูตร
“Dhāretha no tumhe, bhikkhave, mayā cattāri ariyasaccāni desitānī”ti?
desitānīti → desitāni (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงทรงจำอริยสัจ ๔ ประการที่เรา แสดงไว้แล้วเถิด”
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ภิกษุรูปหนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาค ดังนี้ว่า
“ahaṁ kho, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī”ti.
desitānīti → desitānī ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทรงจำอริยสัจ ๔ ประการที่พระผู้มี พระภาคทรงแสดงไว้แล้ว”
“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānī”ti?
yathā kathaṁ → yathākathaṁ (bjt, th) | kathaṁ → katham (pts) | tvaṁ → tvam (pts) | desitānīti → desitānī ti (pts)“ภิกษุ เธอทรงจำอริยสัจ ๔ ประการที่เราแสดงไว้แล้ว อย่างไร”
“Dukkhaṁ khvāhaṁ, bhante, bhagavatā paṭhamaṁ ariyasaccaṁ desitaṁ dhāremi.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj) | paṭhamaṁ → pathamam (pts) | dukkhaṁ → dukkham (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทรงจำทุกขอริยสัจที่พระผู้มีพระภาคทรง แสดงไว้แล้วเป็นข้อที่ ๑
Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ vadeyya:เป็นไปไม่ได้เลยที่สมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่งพึงกล่าว อย่างนี้ว่า
‘netaṁ dukkhaṁ paṭhamaṁ ariyasaccaṁ yaṁ samaṇena gotamena desitaṁ.
yaṁ → (bj) | dukkhaṁ paṭhamaṁ → dukkham pathamam (pts) | samaṇena → ariyasaccaṁ yaṁ samaṇena (bj: machasaṁ, syā) | samaṇena → S3 inserts vā. (pts note)‘นี้ไม่ใช่ทุกขอริยสัจข้อที่ ๑ ที่พระสมณโคดมทรงแสดงไว้แล้ว
Ahametaṁ dukkhaṁ paṭhamaṁ ariyasaccaṁ paccakkhāya aññaṁ dukkhaṁ paṭhamaṁ ariyasaccaṁ paññapessāmī’ti—
paññapessāmīti → paññāpessāmīti (bj)เราจัก บอกคืนทุกขอริยสัจนั้นแล้วบัญญัติทุกขอริยสัจข้อที่ ๑ เป็นอย่างอื่น’
netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)
Dukkhasamudayaṁ khvāhaṁ, bhante, bhagavatā …pe…
khvāhaṁ → khohaṁ (bj) | khvāham → S1-3 khoham. (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | dukkhasamudayaṁ khvāhaṁ → dukkhasamudayam khvāham (pts)ข้าพระองค์ ทรงจำทุกขสมุทยอริยสัจ ฯลฯ
dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ khvāhaṁ, bhante, bhagavatā catutthaṁ ariyasaccaṁ desitaṁ dhāremi.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj) | dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ → dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ (sya-all) | Dukkhanirodhagāminiṁ → B1 gāmini. (pts note) | khvāham → S1-3 kho. (pts note) | bhante → missing in S1-3. (pts note) | catutthaṁ → catuttham (pts)ข้าพระองค์ทรงจำทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ ที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้แล้วเป็นข้อที่ ๔
Yo hi koci, bhante, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ vadeyya:เป็นไปไม่ได้เลยที่สมณะหรือ พราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่งพึงกล่าวว่า
‘netaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṁ ariyasaccaṁ yaṁ samaṇena gotamena desitaṁ.
yaṁ → (bj) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṁ ariyasaccaṁ → dukkhanirodhagāminipaṭipadā catuttham ariyasaccam (pts) | dukkhanirodhagāminipaṭipadā → B1 dukkhaṁ- S1-3 -gaminiṁ (B1 -ni) paṭipadaṁ. (pts note) | yaṁ → in B1-2 only. (pts note) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (bjt, th) | desitaṁ → desitam (pts)‘นี้ไม่ใช่ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจข้อที่ ๔ ที่ พระสมณโคดมทรงแสดงไว้แล้ว
Ahametaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ catutthaṁ ariyasaccaṁ paccakkhāya aññaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ catutthaṁ ariyasaccaṁ paññapessāmī’ti—
paññapessāmīti → paññāpessāmīti (bj) | dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ → dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ (sya-all) | ariyasaccaṁ paññapessāmīti → ariyasaccam paññāpessāmī ti (pts) | ahametaṁ → aham etaṁ (pts) | dukkhanirodhagāminiṁ → dukkhanirodhagāminim (pts)เราจักบอกคืนทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจนั้นแล้ว บัญญัติทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจข้อที่ ๔ เป็นอย่างอื่น’
netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ṭhānaṁ → thānaṁ (pts)
Evaṁ khvāhaṁ, bhante, dhāremi bhagavatā cattāri ariyasaccāni desitānī”ti.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj) | desitānīti → desitanī ti (pts) | evaṁ khvāhaṁ → evam khvāham (pts)ข้าพระองค์ทรงจำ อริยสัจ ๔ ประการที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงไว้แล้ว อย่างนี้แล”
“Sādhu sādhu, bhikkhu.“ดีละ ดีละ ภิกษุ
Sādhu kho tvaṁ, bhikkhu, dhāresi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
desitānīti → desitāni (bj, sya-all, pts) | tvaṁ → tvam (pts)ดีแท้ ภิกษุ เธอทรงจำอริยสัจ ๔ ประการที่เราแสดงไว้แล้ว
Dukkhaṁ kho, bhikkhu, mayā paṭhamaṁ ariyasaccaṁ desitaṁ, tathā naṁ dhārehi.
paṭhamaṁ → pathamam (pts) | naṁ → nam (pts)เราแสดงทุกขอริยสัจเป็นข้อที่ ๑ เธอก็จงทรงจำไว้อย่างนั้น
Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ vadeyya:เป็นไปไม่ได้เลยที่สมณะ หรือพราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่งพึงกล่าวว่า
‘netaṁ dukkhaṁ paṭhamaṁ ariyasaccaṁ yaṁ samaṇena gotamena desitaṁ.
yaṁ → (bj, pts) | dukkhaṁ paṭhamaṁ → dukkham pathamam (pts)‘นี้ไม่ใช่ทุกขอริยสัจข้อที่ ๑ ที่พระสมณโคดม ทรงแสดงไว้แล้ว
Ahametaṁ dukkhaṁ paṭhamaṁ ariyasaccaṁ paccakkhāya aññaṁ dukkhaṁ paṭhamaṁ ariyasaccaṁ paññapessāmī’ti—
paññapessāmīti → paññāpessāmīti (bj)เราจักบอกคืนทุกขอริยสัจข้อที่ ๑ นั้นแล้วบัญญัติทุกขอริยสัจ ข้อที่ ๑ เป็นอย่างอื่น’
netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
netaṁ ṭhānaṁ → netam ṭhānam (pts)
Dukkhasamudayaṁ kho, bhikkhu …pe…
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (sya-all)เราแสดงทุกขสมุทยอริยสัจ ฯลฯ
dukkhanirodhaṁ kho, bhikkhu …pe…
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (sya-all) | la → the abridgment in S1-3 is thus: pathamam ariyasaccam paccakkha -pe- paññāpessāmīti netaṁ thānaṁ vijjati -pe- (pts note)ทุกขนิโรธอริยสัจ ฯลฯ
dukkhanirodhagāminī paṭipadā kho, bhikkhu, mayā catutthaṁ ariyasaccaṁ desitaṁ, tathā naṁ dhārehi.
Dukkhanirodhagāminipaṭipadaṁ → S1-3 -gāminī- (pts note) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (th) | catutthaṁ → catuttham (pts)เราแสดงทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจเป็นข้อที่ ๔ เธอก็จงทรงจำไว้อย่างนั้น
Yo hi koci, bhikkhu, samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ vadeyya:
yo hi → yohi (pts) | evaṁ → evam (pts)เป็น ไปไม่ได้เลยที่สมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่งพึงกล่าวว่า
‘netaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṁ ariyasaccaṁ yaṁ samaṇena gotamena desitaṁ.
yaṁ → (bj) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā catutthaṁ ariyasaccaṁ → dukkhanirodhagāminipatipadā catuttham ari yasaccaṁ (pts) | dukkhanirodhagāminipatipadā → S1 -gāminī- B1 -paṭipadaṁ. (pts note) | dukkhanirodhagāminī paṭipadā → dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (th)‘นี้ไม่ใช่ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจข้อที่ ๔ ที่พระสมณโคดมทรงแสดงไว้
Ahametaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ catutthaṁ ariyasaccaṁ paccakkhāya aññaṁ dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ catutthaṁ ariyasaccaṁ paññapessāmī’ti—
paññapessāmīti → paññāpessāmīti (bj) | dukkhanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ → dukkhanirodhagāminīpaṭipadaṁ (sya-all) | dukkhanirodhagāminipaṭipadaṁ → S1-3 -gāminī- (pts note)เราจักบอกคืนทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ ๔ นั้นแล้วบัญญัติทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจข้อที่ ๔ เป็นอย่างอื่น’
netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
Evaṁ kho tvaṁ, bhikkhu, dhārehi mayā cattāri ariyasaccāni desitānīti.
desitānīti → desitāni (bj) | desitānīti tasmātiha → desitāni tasmā tiha (sya-all, pts) | tvam → missing in S1-3. (pts note) | dhārehi → S1-3 dhāresi. (pts note) | desitāni → missing in S1-3. (pts note)เธอจงทรงจำอริยสัจ ๔ ประการที่เราแสดงไว้แล้ว อย่างนี้แล
Tasmātiha, bhikkhu, ‘idaṁ dukkhan’ti yogo karaṇīyo …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yogo karaṇīyo”ti.
ti → S1-3 paṭipadanti. (pts note) | Atha → in S1-3 only. (pts note) | tasmātiha → tasmā tiha (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts) | dukkhanti → dukkhan ti (pts) | ayaṁ → la-pe ayam (pts) | paṭipadāti → paṭipadā ti (pts) | karaṇīyoti → karaṇīyo ti atha kho aññataro (pts)ภิกษุ เพราะเหตุนั้น เธอพึงทำความเพียรเพื่อทรงจำว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”
Chaṭṭhaṁ.
chaṭṭhaṁ → bhikkhu nisīdi ekam antaṁ (pts)ทุติยธารณสูตรที่ ๖ จบ