Aññatarabrahmasutta
Aññatarabrahmasutta → aparādiṭṭhisuttaṁ (bj, sya-all); aparādiṭṭhi (pts1ed)A Certain Divinity
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → evaṁ me sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (bjt) | sāvatthinidānaṁ → evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (th)At Sāvatthī.
Tena kho pana samayena aññatarassa brahmuno evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
diṭṭhigataṁ → diṭṭhigatam (pts)Now at that time a certain divinity had the following harmful misconception:
“natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo idha āgaccheyyā”ti.
āgaccheyyāti → āgaccheyyā ti (pts)“No ascetic or brahmin can come here!”
Atha kho bhagavā tassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya—seyyathāpi nāma balavā puriso …pe… tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakka maññāya (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | cetoparivitakkamaññāya → ceto-parivitakkam aññāya (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)Then the Buddha knew that divinity’s train of thought. As easily as a strong person would extend or contract their arm, he vanished from Jeta’s Grove and reappeared in that realm of divinity.
Atha kho bhagavā tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā.
upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (th)Then the Buddha sat cross-legged in the air above that divinity, having entered upon the fire element.
Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi:
mahāmoggallānassa etadahosi → mahā-moggallānassa etad ahosi (pts)Then Venerable Mahāmoggallāna thought,
“kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharatī”ti?
viharatīti → viharatī ti (pts)“Where is the Buddha staying at present?”
Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisinnaṁ tejodhātuṁ samāpannaṁ.
mahāmoggallāno → mahāmoggalāno (mr) | āyasmā → (pts) | mahāmoggallāno → mahāmoggalāno (cck: ka.) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th) | āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ → mahā-moggallāno bhagavantam (pts) | nisinnaṁ → nisinnam (pts)With clairvoyance that is purified and superhuman, he saw the Buddha seated cross-legged in the air above that divinity, having entered upon the fire element.
Disvāna—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—jetavane antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
bāhaṁ samiñjeyya evameva → bāham sammiñjeyya evam evaṁ (pts) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | tasmiṁ → tasmim (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)Then, as easily as a strong person would extend or contract their arm, he vanished from Jeta’s Grove and reappeared in that realm of divinity.
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno puratthimaṁ disaṁ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā nīcataraṁ bhagavato.
nissāya → upanissāya (bj) | nīcataraṁ → nīcatarakaṁ (sya-all) | brahmuno → brahmuṇo (pts) | nissāya → upanissāya (bj: sīmu) | nissāya → upanissāya (cck: sī.) | nissāya → S1-2 upanissāya. (pts note) | nīcataram → S1-2 nīcatarakaṁ always. (pts note) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th) | mahāmoggallāno → mahā-moggallāno (pts) | vehāsaṁ → vehāsam (pts)Then Mahāmoggallāna—positioning himself in the east, below the Buddha—sat cross-legged in the air above that divinity, having entered upon the fire element.
Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi:
mahākassapassa etadahosi → mahā-kassapassa etad ahosi (pts)Then Venerable Mahākassapa …
“kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharatī”ti?
Addasā kho āyasmā mahākassapo bhagavantaṁ dibbena cakkhunā …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | mahākassapo bhagavantaṁ → mahā-kassapo bhagavantam (pts)
disvāna—seyyathāpi nāma balavā puriso …pe… evameva—jetavane antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
pe → spelled out in full (bjt) | evameva → evam evaṁ (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Atha kho āyasmā mahākassapo dakkhiṇaṁ disaṁ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā nīcataraṁ bhagavato.
nīcataraṁ → nīcatarakaṁ (sya-all) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th) | mahākassapo → mahā-kassapo (pts)positioned himself in the south …
Atha kho āyasmato mahākappinassa etadahosi:
āyasmato → (pts)Venerable Mahākappina …
“kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharatī”ti?
viharatīti → viharatī ti (pts)
Addasā kho āyasmā mahākappino bhagavantaṁ dibbena cakkhunā …pe… tejodhātuṁ samāpannaṁ.
addasā → atha (sya-all) | + → brahmuno uparivehāsaṁ pallaṅkena nisinnaṁ (bjt) | mahākappino → mahā-kappino (pts)
Disvāna—seyyathāpi nāma balavā puriso …pe…
+ → evam (pts)
evameva—jetavane antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
evameva → evaṁ (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Atha kho āyasmā mahākappino pacchimaṁ disaṁ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā nīcataraṁ bhagavato.
nīcataraṁ → nīcatarakaṁ (sya-all) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th) | mahākappino pacchimaṁ disaṁ → mahā-kappino pacchimam disam (pts) | tejodhātuṁ → tejodhātum (pts)positioned himself in the west …
Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Venerable Anuruddha …
“kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharatī”ti?
viharatīti → viharatī ti (pts)
Addasā kho āyasmā anuruddho …pe… tejodhātuṁ samāpannaṁ.
anuruddho → anuruddho bhagavantaṁ dibbena (bj)
Disvāna—seyyathāpi nāma balavā puriso …pe… tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Atha kho āyasmā anuruddho uttaraṁ disaṁ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā nīcataraṁ bhagavato.
nīcataraṁ → nīcatarakaṁ (sya-all) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th)positioned himself in the north, below the Buddha, sitting cross-legged in the air above that divinity, having entered upon the fire element.
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṁ brahmānaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
taṁ → (sya-all) | mahāmoggallāno taṁ brahmānaṁ → mahā-moggalāno tam brahmānam (pts)Then Mahāmoggallāna addressed that divinity in verse:
“Ajjāpi te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;“Reverend, do you still have the same view that you had in the past? Passasi vītivattantaṁ, brahmaloke pabhassaran”ti.
vītivattantaṁ → vītivattantam (pts) pabhassaranti → pabhassaranti brahmā (bj); parāyananti (sya-all) | pabhassaranti → parāyanti (bj: syā) | pabhassaranti → pabhassaran ti (pts)Or do you see the radiance surpassing the realm of divinity?”“Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu;
+ → brahmā (bjt)“Good fellow, I don’t have that view that I had in the past. Passāmi vītivattantaṁ, brahmaloke pabhassaraṁ;
vītivattantaṁ → vītivattantam (pts) pabhassaraṁ → parāyanaṁ (sya-all)I see the radiance surpassing the realm of divinity. Svāhaṁ ajja kathaṁ vajjaṁ, ahaṁ niccomhi sassato”ti.
svāhaṁ → S1-2 sohaṁ. (pts note) niccomhi sassatoti → nicco mhi sassato ti (pts)So how could I say today that I am permanent and eternal?”
Atha kho bhagavā taṁ brahmānaṁ saṁvejetvā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—tasmiṁ brahmaloke antarahito jetavane pāturahosi.
samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam evaṁ (pts) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | taṁ → tam (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)Having inspired a sense of awe in the Divinity, as easily as a strong person would extend or contract their arm, the Buddha vanished from the realm of divinity and reappeared in Jeta’s Grove.
Atha kho so brahmā aññataraṁ brahmapārisajjaṁ āmantesi:
brahmapārisajjaṁ → brahmapārisajjam (pts)Then that divinity addressed a member of his retinue,
“ehi tvaṁ, mārisa, yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ evaṁ vadehi:
mahāmoggallāno tenupasaṅkama → mahā-moggallāno ten-upasaṅkama (pts) | mahāmoggallānaṁ → mahāmoggallānam (pts)“Please, good fellow, go up to Venerable Mahāmoggallāna and say to him:
‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā;
evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (bjt) | moggallāna aññepi → moggalāna aññe pi (pts) | evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evam mahiddhikā evam mahānubhāvā (pts)‘Moggallāna my good fellow, are there any other disciples of the Buddha who have power and might
seyyathāpi bhavaṁ moggallāno kassapo kappino anuruddho’”ti?
seyyathāpi → seyyathāpi nāma (bj, sya-all) | nāma → nāma iti na dissate (bj: machasaṁ, PTS) | anuruddhoti → anuruddho ti (pts)comparable to the worthies Moggallāna, Kassapa, Kappina, and Anuruddha?’”
“Evaṁ, mārisā”ti kho so brahmapārisajjo tassa brahmuno paṭissutvā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca → mahāmoggallānam etad avoca (pts) | paṭissutvā → paṭissunitvā (bj: syā) | paṭissutvā → B. paṭissuṇitvā. (pts note) | pe → spelled out in full (th) | evaṁ mārisāti → evam mārisā ti (pts) | mahāmoggallāno tenupasaṅkami → mahā-moggallāno ten-upasaṅkami (pts) | āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca → mahā-moggallānam etad avoca (pts)“Yes, good fellow,” replied that retinue member. He went to Moggallāna and asked as instructed.
“atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā;
kho → (sya-all) | evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (bjt) | moggallāna aññepi → moggalāna aññe pi (pts) | evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evam-mahiddhikā evam mahānubhāvā (pts)
seyyathāpi bhavaṁ moggallāno kassapo kappino anuruddho”ti?
bhavaṁ → bhavam (pts) | anuruddhoti → anuruddho ti (pts)
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṁ brahmapārisajjaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
taṁ → (sya-all) | mahāmoggallāno → mahā-moggallāno (pts)Then Mahāmoggallāna addressed that member of the retinue of Divinity in verse:
“Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;
iddhippattā → iddhipattā (bj: machasaṁ, syā) cetopariyāyakovidā → ceto-pariyāya-kovidā (pts)“There are many disciples of the Buddha who have the three knowledges, Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā”ti.
sāvakāti → sāvakā ti (pts)and have attained psychic power,expert in encompassing minds, they’re perfected ones with defilements ended.”
Atha kho so brahmapārisajjo āyasmato mahāmoggallānassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā yena so brahmā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ brahmānaṁ etadavoca:
so → (pts) | bhāsitaṁ abhinanditvā → bhāsitam abhininditvā (pts) | brahmā → mahābrahmā (pts) | mahāmoggallānassa bhāsitaṁ abhinanditvā → mahā-moggallānassa bhāsitam abhininditvā (pts) | brahmā tenupasaṅkami → mahābrahmā ten-upasaṅkami (pts) | taṁ brahmānaṁ etadavoca → tam brahmānam etad avoca (pts)Then that member of the retinue of Divinity, having approved and agreed with what Mahāmoggallāna said, went to that divinity and said to him,
“āyasmā, mārisa, mahāmoggallāno evamāha:
mahāmoggallāno evamāha → mahā-moggallāno evam āha (pts)“Good fellow, Venerable Mahāmoggallāna said this:
‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;
iddhipattā → iddhippattā (bjt, pts) cetopariyāyakovidā → ceto-pariyāya-kovidā (pts)‘There are many disciples of the Buddha who have the three knowledges, Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’”ti.
sāvakāti → sāvakā ti (pts)and have attained psychic power,expert in encompassing minds, they’re perfected ones with defilements ended.’”
Idamavoca so brahmapārisajjo.
so → (sya-all) | idamavoca → idam avoca (pts)That is what that member of the retinue of Divinity said.
Attamano ca so brahmā tassa brahmapārisajjassa bhāsitaṁ abhinandīti.
so → (sya-all) | brahmapārisajjassa bhāsitaṁ abhinandīti → brahmapārisājjassa bhāsitam abhinandī ti sāvatthi nidānaṁ (pts)Satisfied, that divinity approved what the member of his retinue said.