Aññatarabrahmasutta
Aññatarabrahmasutta → aparādiṭṭhisuttaṁ (bj, sya-all); aparādiṭṭhi (pts1ed)
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → evaṁ me sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (bjt) | sāvatthinidānaṁ → evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (th)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Tena kho pana samayena aññatarassa brahmuno evarūpaṁ pāpakaṁ diṭṭhigataṁ uppannaṁ hoti:
diṭṭhigataṁ → diṭṭhigatam (pts)สมัยนั้น พรหมองค์หนึ่งได้เกิดทิฏฐิชั่วเช่นนี้ว่า
“natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo idha āgaccheyyā”ti.
āgaccheyyāti → āgaccheyyā ti (pts)“สมณะหรือพราหมณ์ที่จะพึงมาในพรหมโลกนี้ได้ไม่มีเลย”
Atha kho bhagavā tassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya—seyyathāpi nāma balavā puriso …pe… tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakka maññāya (bjt) | pe → spelled out in full (bjt) | cetoparivitakkamaññāya → ceto-parivitakkam aññāya (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาค ทรงทราบความคิดคำนึงของพรหมนั้นด้วยพระทัยแล้ว ทรงหายพระองค์จาก พระเชตวันแล้วไปปรากฏในพรหมโลกนั้น เปรียบเหมือนบุรุษผู้มีกำลังเหยียดแขนออก หรือคู้แขนเข้า ฉะนั้น
Atha kho bhagavā tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā.
upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (th)ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคประทับนั่งขัดสมาธิในอากาศเบื้องบน พรหมนั้น เข้าเตโชธาตุกสิณแล้ว
Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi:
mahāmoggallānassa etadahosi → mahā-moggallānassa etad ahosi (pts)ครั้งนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้มีความคิดดังนี้ว่า
“kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharatī”ti?
viharatīti → viharatī ti (pts)“บัดนี้ พระผู้มี พระภาคประทับอยู่ ณ ที่ไหนหนอ”
Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisinnaṁ tejodhātuṁ samāpannaṁ.
mahāmoggallāno → mahāmoggalāno (mr) | āyasmā → (pts) | mahāmoggallāno → mahāmoggalāno (cck: ka.) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th) | āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṁ → mahā-moggallāno bhagavantam (pts) | nisinnaṁ → nisinnam (pts)ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้เห็นพระผู้มี พระภาคประทับนั่งขัดสมาธิในอากาศเบื้องบนพรหมนั้น ทรงเข้าเตโชธาตุกสิณอยู่ ด้วยทิพยจักขุอันบริสุทธิ์ล่วงจักษุมนุษย์
Disvāna—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—jetavane antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
bāhaṁ samiñjeyya evameva → bāham sammiñjeyya evam evaṁ (pts) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | tasmiṁ → tasmim (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)ได้หายตัวจากพระเชตวันไปปรากฏใน พรหมโลกนั้น เปรียบเหมือนบุรุษผู้มีกำลังเหยียดแขนออกหรือคู้แขนเข้า ฉะนั้น
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno puratthimaṁ disaṁ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā nīcataraṁ bhagavato.
nissāya → upanissāya (bj) | nīcataraṁ → nīcatarakaṁ (sya-all) | brahmuno → brahmuṇo (pts) | nissāya → upanissāya (bj: sīmu) | nissāya → upanissāya (cck: sī.) | nissāya → S1-2 upanissāya. (pts note) | nīcataram → S1-2 nīcatarakaṁ always. (pts note) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th) | mahāmoggallāno → mahā-moggallāno (pts) | vehāsaṁ → vehāsam (pts)ลำดับนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะอาศัยทิศตะวันออก นั่งขัดสมาธิในอากาศเบื้องบนของ พรหมนั้น(แต่) ต่ำกว่าพระผู้มีพระภาค เข้าเตโชธาตุกสิณแล้ว
Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi:
mahākassapassa etadahosi → mahā-kassapassa etad ahosi (pts)ครั้งนั้น ท่านพระมหากัสสปะได้มีความคิดดังนี้ว่า
“kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharatī”ti?“บัดนี้ พระผู้มีพระภาค ประทับอยู่ ณ ที่ไหนหนอ”
Addasā kho āyasmā mahākassapo bhagavantaṁ dibbena cakkhunā …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | mahākassapo bhagavantaṁ → mahā-kassapo bhagavantam (pts)ท่านพระมหากัสสปะได้เห็นพระผู้มีพระภาคด้วยทิพพจักขุ ฯลฯ
disvāna—seyyathāpi nāma balavā puriso …pe… evameva—jetavane antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
pe → spelled out in full (bjt) | evameva → evam evaṁ (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)ได้หายตัวจากพระเชตวันไปปรากฏในพรหมโลกนั้นเปรียบเหมือนบุรุษ ผู้มีกำลัง ฯลฯ ฉะนั้น
Atha kho āyasmā mahākassapo dakkhiṇaṁ disaṁ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā nīcataraṁ bhagavato.
nīcataraṁ → nīcatarakaṁ (sya-all) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th) | mahākassapo → mahā-kassapo (pts)ลำดับนั้น ท่านพระมหากัสสปะอาศัยทิศใต้นั่งขัดสมาธิใน อากาศเบื้องบนของพรหมนั้น (แต่)ต่ำกว่าพระผู้มีพระภาค เข้าเตโชธาตุกสิณแล้ว
Atha kho āyasmato mahākappinassa etadahosi:
āyasmato → (pts)ต่อมา ท่านพระมหากัปปินะได้มีความคิดดังนี้ว่า
“kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharatī”ti?
viharatīti → viharatī ti (pts)“บัดนี้ พระผู้มีพระภาค ประทับอยู่ ณ ที่ไหนหนอ”
Addasā kho āyasmā mahākappino bhagavantaṁ dibbena cakkhunā …pe… tejodhātuṁ samāpannaṁ.
addasā → atha (sya-all) | + → brahmuno uparivehāsaṁ pallaṅkena nisinnaṁ (bjt) | mahākappino → mahā-kappino (pts)ลำดับนั้น ท่านพระมหากัปปินะได้เห็นพระผู้มีพระภาค ด้วยทิพพจักขุ ฯลฯ
Disvāna—seyyathāpi nāma balavā puriso …pe…
+ → evam (pts)ได้หายตัวจากพระเชตวันไปปรากฏในพรหมโลกนั้น เปรียบเหมือน บุรุษผู้มีกำลัง ฯลฯ
evameva—jetavane antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
evameva → evaṁ (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)ฉะนั้น
Atha kho āyasmā mahākappino pacchimaṁ disaṁ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā nīcataraṁ bhagavato.
nīcataraṁ → nīcatarakaṁ (sya-all) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th) | mahākappino pacchimaṁ disaṁ → mahā-kappino pacchimam disam (pts) | tejodhātuṁ → tejodhātum (pts)ลำดับนั้น ท่านพระมหากัปปินะอาศัยทิศตะวันตก นั่งขัด สมาธิในอากาศเบื้องบนพรหมนั้น (แต่)ต่ำกว่าพระผู้มีพระภาค เข้าเตโชธาตุกสิณแล้ว
Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้น ท่านพระอนุรุทธะได้มีความคิดดังนี้ว่า
“kahaṁ nu kho bhagavā etarahi viharatī”ti?
viharatīti → viharatī ti (pts)“บัดนี้ พระผู้มีพระภาค ประทับอยู่ ณ ที่ไหนหนอ”
Addasā kho āyasmā anuruddho …pe… tejodhātuṁ samāpannaṁ.
anuruddho → anuruddho bhagavantaṁ dibbena (bj)ท่านพระอนุรุทธะได้เห็นพระผู้มีพระภาคด้วยทิพพจักขุ ฯลฯ
Disvāna—seyyathāpi nāma balavā puriso …pe… tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.
pāturahosi → pātur ahosi (pts)ได้หายตัวจากพระเชตวันไปปรากฏในพรหมโลกนั้น เปรียบเหมือนบุรุษผู้มี กำลัง ฯลฯ ฉะนั้น
Atha kho āyasmā anuruddho uttaraṁ disaṁ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṁ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṁ samāpajjitvā nīcataraṁ bhagavato.
nīcataraṁ → nīcatarakaṁ (sya-all) | upari vehāsaṁ → uparivehāsaṁ (bjt, th)ลำดับนั้น ท่านพระอนุรุทธะอาศัยทิศเหนือนั่งขัดสมาธิใน อากาศเบื้องบนของพรหมนั้น (แต่)ต่ำกว่าพระผู้มีพระภาค เข้าเตโชธาตุกสิณแล้ว
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṁ brahmānaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
taṁ → (sya-all) | mahāmoggallāno taṁ brahmānaṁ → mahā-moggalāno tam brahmānam (pts)ครั้งนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวกับพรหมนั้นด้วยคาถาว่า
“Ajjāpi te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;ผู้มีอายุ แม้ในวันนี้ท่านก็ยังมีทิฏฐิ เหมือนครั้งก่อนหรือ Passasi vītivattantaṁ, brahmaloke pabhassaran”ti.
vītivattantaṁ → vītivattantam (pts) pabhassaranti → pabhassaranti brahmā (bj); parāyananti (sya-all) | pabhassaranti → parāyanti (bj: syā) | pabhassaranti → pabhassaran ti (pts)ท่านยังเห็นพระรัศมีอันปภัสสร(ของพระผู้มีพระภาค) ก้าวล่วงรัศมีอื่นในพรหมโลกหรือ“Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu;
+ → brahmā (bjt)พรหมนั้นตอบว่า ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ ข้าพเจ้ามิได้มีทิฏฐิ เหมือนครั้งก่อน Passāmi vītivattantaṁ, brahmaloke pabhassaraṁ;
vītivattantaṁ → vītivattantam (pts) pabhassaraṁ → parāyanaṁ (sya-all)ข้าพเจ้าเห็นพระรัศมีอันปภัสสร(ของพระผู้มีพระภาค) ก้าวล่วงรัศมีอื่นในพรหมโลกอยู่ Svāhaṁ ajja kathaṁ vajjaṁ, ahaṁ niccomhi sassato”ti.
svāhaṁ → S1-2 sohaṁ. (pts note) niccomhi sassatoti → nicco mhi sassato ti (pts)ในวันนี้ข้าพเจ้าจะพึงกล่าวว่า ‘เราเป็นผู้เที่ยง เป็นผู้คงที่’ ได้อย่างไร
Atha kho bhagavā taṁ brahmānaṁ saṁvejetvā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—tasmiṁ brahmaloke antarahito jetavane pāturahosi.
samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam evaṁ (pts) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (bjt, th, pts) | taṁ → tam (pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคให้พรหมนั้นสลดใจแล้ว ทรงหายพระองค์จาก พรหมโลกนั้นไปปรากฏในพระเชตวัน เปรียบเหมือนบุรุษผู้มีกำลังเหยียดแขนออก หรือคู้แขนเข้า ฉะนั้น
Atha kho so brahmā aññataraṁ brahmapārisajjaṁ āmantesi:
brahmapārisajjaṁ → brahmapārisajjam (pts)ลำดับนั้น พรหมได้เรียกพรหมปาริสัชชะองค์หนึ่งมากล่าวว่า
“ehi tvaṁ, mārisa, yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ evaṁ vadehi:
mahāmoggallāno tenupasaṅkama → mahā-moggallāno ten-upasaṅkama (pts) | mahāmoggallānaṁ → mahāmoggallānam (pts)“มาเถิดท่านผู้นิรทุกข์ ท่านจงเข้าไปหาท่านพระมหาโมคคัลลานะจนถึงที่อยู่ จงกล่าว กับท่านพระมหาโมคคัลลานะอย่างนี้ว่า
‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā;
evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (bjt) | moggallāna aññepi → moggalāna aññe pi (pts) | evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evam mahiddhikā evam mahānubhāvā (pts)‘ท่านพระมหาโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ มีอยู่ หรือหนอที่สาวกทั้งหลายของพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น แม้เหล่าอื่นซึ่งมีฤทธิ์มาก อย่างนี้ มีอานุภาพมากอย่างนี้
seyyathāpi bhavaṁ moggallāno kassapo kappino anuruddho’”ti?
seyyathāpi → seyyathāpi nāma (bj, sya-all) | nāma → nāma iti na dissate (bj: machasaṁ, PTS) | anuruddhoti → anuruddho ti (pts)เหมือนอย่างท่านพระมหาโมคคัลลานะ ท่านพระ กัสสปะ ท่านพระกัปปินะ และท่านพระอนุรุทธะ”
“Evaṁ, mārisā”ti kho so brahmapārisajjo tassa brahmuno paṭissutvā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:
āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca → mahāmoggallānam etad avoca (pts) | paṭissutvā → paṭissunitvā (bj: syā) | paṭissutvā → B. paṭissuṇitvā. (pts note) | pe → spelled out in full (th) | evaṁ mārisāti → evam mārisā ti (pts) | mahāmoggallāno tenupasaṅkami → mahā-moggallāno ten-upasaṅkami (pts) | āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca → mahā-moggallānam etad avoca (pts)พรหมปาริสัชชะนั้นรับคำของพรหมนั้นว่า “อย่างนั้น ท่านผู้นิรทุกข์” ได้หาย ตัวจากพรหมโลกนั้นไปปรากฏข้างหน้าท่านพระมหาโมคคัลลานะ เปรียบเหมือนบุรุษผู้มีกำลัง ฯลฯ ฉะนั้น ครั้งนั้น พรหมปาริสัชชะนั้นอภิวาทท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้ว ยืนอยู่ ณ ที่สมควร ได้กล่าวกับท่านพระมหาโมคคัลลานะดังนี้ว่า
“atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā;
kho → (sya-all) | evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (bjt) | moggallāna aññepi → moggalāna aññe pi (pts) | evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evam-mahiddhikā evam mahānubhāvā (pts)“ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ มีอยู่หรือหนอ ฯลฯ
seyyathāpi bhavaṁ moggallāno kassapo kappino anuruddho”ti?
bhavaṁ → bhavam (pts) | anuruddhoti → anuruddho ti (pts)และท่านพระอนุรุทธะ”
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṁ brahmapārisajjaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
taṁ → (sya-all) | mahāmoggallāno → mahā-moggallāno (pts)ลำดับนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้กล่าวกับพรหมปาริสัชชะด้วยคาถาว่า
“Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;
iddhippattā → iddhipattā (bj: machasaṁ, syā) cetopariyāyakovidā → ceto-pariyāya-kovidā (pts)สาวกทั้งหลายของพระพุทธเจ้า ผู้ได้วิชชา ๓ บรรลุอิทธิวิธิญาณ ฉลาดในเจโตปริยญาณ Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā”ti.
sāvakāti → sāvakā ti (pts)สิ้นอาสวะแล้ว เป็นพระอรหันต์ มีอยู่มาก
Atha kho so brahmapārisajjo āyasmato mahāmoggallānassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā yena so brahmā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ brahmānaṁ etadavoca:
so → (pts) | bhāsitaṁ abhinanditvā → bhāsitam abhininditvā (pts) | brahmā → mahābrahmā (pts) | mahāmoggallānassa bhāsitaṁ abhinanditvā → mahā-moggallānassa bhāsitam abhininditvā (pts) | brahmā tenupasaṅkami → mahābrahmā ten-upasaṅkami (pts) | taṁ brahmānaṁ etadavoca → tam brahmānam etad avoca (pts)ลำดับนั้น พรหมปาริสัชชะนั้นชื่นชมยินดีภาษิตของท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้ว เข้าไปหาพรหมนั้นถึงที่อยู่ ได้กล่าวกับพรหมนั้นว่า
“āyasmā, mārisa, mahāmoggallāno evamāha:
mahāmoggallāno evamāha → mahā-moggallāno evam āha (pts)“ท่านผู้นิรทุกข์ ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวอย่างนี้ว่า
‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;
iddhipattā → iddhippattā (bjt, pts) cetopariyāyakovidā → ceto-pariyāya-kovidā (pts)สาวกทั้งหลายของพระพุทธเจ้า ผู้ได้วิชชา ๓ บรรลุอิทธิวิธิญาณ ฉลาดในเจโตปริยญาณ Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’”ti.
sāvakāti → sāvakā ti (pts)สิ้นอาสวะแล้ว เป็นพระอรหันต์ มีอยู่มาก”
Idamavoca so brahmapārisajjo.
so → (sya-all) | idamavoca → idam avoca (pts)พรหมปาริสัชชะได้กล่าวคำนี้แล้ว
Attamano ca so brahmā tassa brahmapārisajjassa bhāsitaṁ abhinandīti.
so → (sya-all) | brahmapārisajjassa bhāsitaṁ abhinandīti → brahmapārisājjassa bhāsitam abhinandī ti sāvatthi nidānaṁ (pts)พรหมมีใจยินดีชื่นชมภาษิตของพรหมปาริสัชชะนั้น