KaṭṭhahārasuttaFirewood-gathering
Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṁ vanasaṇḍe.
ekaṁ → ekam (pts)On one occasion the Blessed One was staying among the Kosalans in a certain forest grove.
Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yena vanasaṇḍo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā addasaṁsu bhagavantaṁ tasmiṁ vanasaṇḍe nisinnaṁ pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhāradvājagotto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhāradvājagottaṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ:
yena → yena so (bj, sya-all) | aññatarassa → aññatarasmim (pts) | antevāsikā → antevasikā (pts) | vanasaṇḍo → vaṇasaṇḍo (pts) | kaṭṭhahārakā → kaṭṭhahārakā nāma (bj: sīmu3, sīmu7) | so → soti natthi (bj: machasaṁ) | vanasaṇḍo tenupasaṅkamiṁsu → vaṇasaṇḍo ten-upasaṅkamiṁsu (pts) | pallaṅkaṁ → pallaṅkam (pts) | satiṁ → satim (pts) | tenupasaṅkamiṁsu → ten-upasaṅkamiṁsu (pts) | bhāradvājagottaṁ brāhmaṇaṁ etadavocuṁ → bhāradvājagottam brāhmaṇam etad avocuṁ (pts)Then a large number of firewood-gathering youths—students of a certain brahman of the Bhāradvāja clan—went to the forest grove. On arrival, they saw the Blessed One sitting in the grove—his legs folded crosswise, his body set straight, mindfulness established to the fore. On seeing him, they went to the brahman of the Bhāradvāja clan and, on arrival, said to him,
“yagghe bhavaṁ jāneyyāsi.
jāneyyāsi → jāneyya (bj, sya-all, pts) | jāneyya → jāneyyāsi (bj: machasaṁ)“Sir, you should know that
Asukasmiṁ vanasaṇḍe samaṇo nisinno pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā”.
upaṭṭhapetvā → upaṭṭhapetvāti (bj, sya-all) | samaṇo → samaṇo gotamo (sya-all) | samaṇo → samaṇo gotamo (bj: syā) | asukasmiṁ → S1-3 amuka-. (pts note) | pallaṅkaṁ → pallaṅkam (pts) | satiṁ → satim (pts)Gotama the contemplative is in that grove over there, sitting with his legs folded crosswise, his body set straight, mindfulness established to the fore.”
Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṁ yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami.
tenupasaṅkami → tenupasaṅkami upasaṅkamitvā (bj) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)So the brahman of the Bhāradvāja clan, together with the youths, went to the forest grove.
Addasā kho bhagavantaṁ tasmiṁ vanasaṇḍe nisinnaṁ pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
addasā kho → upasaṅkamitvā addasa (sya-all) | addasā → S1-2 addasa. (pts note) | pallaṅkaṁ → pallaṅkam (pts) | satiṁ → satim (pts)On arrival, he saw the Blessed One sitting in the grove—his legs folded crosswise, his body set straight, mindfulness established to the fore.
Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
gāthāya → gāthāhi (bj) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)On seeing him, he went to the Blessed One and, on arrival, addressed him in verse:
“Gambhīrarūpe bahubherave vane, suññaṁ araññaṁ vijanaṁ vigāhiya;
Gambhīrarūpe → C. gambhirasabhāve. (pts note) suññaṁ → suññam (pts)“In the deep-looking forest, teeming with terrors, having plunged into the wilderness —desolate, empty— Aniñjamānena ṭhitena vaggunā, sucārurūpaṁ vata bhikkhu jhāyasi.
ṭhitena → hitena (sya-all) | aniñjamānena ṭhitena vaggunā sucārurūpaṁ → sucārurupaṁ (pts) | ṭhitena → hitena (bj: syā) sucārurūpaṁ → sundararūpaṁ (bj: aṭṭhakathā) | sucārurupaṁ → S3 -rūpo; B. sundararūpaṁ. (pts note)unflinchingly, steadfastly, compellingly, you practice jhāna, monk: how very lovely you look!Na yattha gītaṁ napi yattha vāditaṁ, eko araññe vanavassito muni;
gītaṁ napi → gītā na pi (bj) | yattha → S1-3 ettha- ettha-. (pts note) vanavassito → vanamassito (bj) | araññe → B. arañña-. (pts note) | vanavasito → So C.; B. vanam avassito (given by C. as explanation); S. 1-3 vanam assito. (pts note)Where no song is sung, where no music is played, alone in the wilderness: the forest-dwelling sage. Accherarūpaṁ paṭibhāti maṁ idaṁ, yadekako pītimano vane vase.
maṁ → mam (pts) yadekako → yad ekako (pts)This looks amazing to me— that you live alone in the forest with rapturous mind.Maññāmahaṁ lokādhipatisahabyataṁ, ākaṅkhamāno tidivaṁ anuttaraṁ;
lokādhipatisahabyataṁ → lokādhipatī sahavyataṁ (bj) | maññāmahaṁ lokādhipatisahabyataṁ → maññehaṁ lokādhipatisahavyataṁ (pts) | maññāmahaṁ → maññehaṁ (bj: PTS) | sahavyataṁ → lokādhipatiṁ sahavyataṁ (bj: sīmu3); lokādhipati sahavyataṁ (bj: PTS, machasaṁ, syā) | Maññe-haṁ → B. maññāmahaṁ. (pts note) | maññāmahaṁ lokādhipatisahabyataṁ → maññe-haṁ lokādhipati-sahavyataṁ (pts) tidivaṁ → tidivam (pts)I suppose it’s in longing for the three heavens unexcelled, in the company of the ruling lord of the worlds, Kasmā bhavaṁ vijanamaraññamassito, tapo idha kubbasi brahmapattiyā”ti.
kasmā → S1-2 tasmā. (pts note) | vijanamaraññamassito → vijanam araññam assito (pts) brahmapattiyāti → brahmapattiyāti bhagavā (bj) | kubbasi → kubbati (sya-all) | kubbasi → kubbasī (bj: machasaṁ) | ti → S1 brahmūppattiyā ti. (pts note) | brahmapattiyāti → brahmapattiyā ti (pts)that, staying here in the wilderness, desolate, you practice austerities for attaining Brahmā.”“Yā kāci kaṅkhā abhinandanā vā, anekadhātūsu puthū sadāsitā;
+ → bhagavā (bjt) | yā kāci → yākāci (th) sadāsitā → sadā sitā (th, pts)The Buddha: “Whatever the longings or delights attached—always— to various levels of being, Aññāṇamūlappabhavā pajappitā, sabbā mayā byantikatā samūlikā.
byantikatā → byantīkatā (sya-all) | byantikatā → byantīkatā (bj: syā) | byantikatā → vyantikatā (pts)or yearnings born from the root of unknowing: I’ve destroyed them all, down to the root.Svāhaṁ akaṅkho asito anūpayo, sabbesu dhammesu visuddhadassano;
anūpayo → anupayo (sya-all) | svāhaṁ → so ham (pts) | asito anūpayo → apiho anupayo (pts) | apiho → B. asito. (pts note) | anupayo → So C.; B. anuppayo; S1-3 anūpayo. (pts note)I— without longing, unattached, uninvolved, with purified vision with regard to all things, Pappuyya sambodhimanuttaraṁ sivaṁ, jhāyāmahaṁ brahma raho visārado”ti.
sambodhimanuttaraṁ → sambodhim anuttaraṁ (pts) brahma → brāhmaṇa (bj, pts) | brahma raho visāradoti → brahmaraho visārahoti (sya-all) | brāhmaṇa → brahma (bj: machasaṁ, syā) | brāhmaṇa → B. brahe. (pts note) | jhāyāmahaṁ brahma → jhāyām-ahaṁ brāhmaṇa (pts) | visāradoti → visārado ti (pts)having reached self-awakening, sublime, unexcelled— practice jhāna hidden from Brahmā, matured.”
Evaṁ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
abhikkantaṁ bho gotama → (bj) | + → upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu (bjt) | abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)
ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
gatanti → gatan ti sāvatthi nidānaṁ (pts) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th)