KhomadussasuttaAt Khomadussa
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)So I have heard.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati khomadussaṁ nāmaṁ sakyānaṁ nigamo.
khomadussaṁ nāmaṁ → khomadussannāma (sya-all) | nigamo → nigame (pts) | nāma → S1 Khomadussadannāma; S3 -dussantānāma. (pts note) | nigame → S3 nigamo. (pts note) | ekaṁ → ekam (pts)At one time the Buddha was staying in the land of the Sakyans, where they have a town named Khomadussa.
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya khomadussaṁ nigamaṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | nigamaṁ → (sya-all) | nigamaṁ → nāma nigamaṁ (bj: sīmu3) | nigamam → S1-3 -dussadam piṇḍaya (omitting nigamam). (pts note) | pattacīvaramādāya khomadussaṁ nigamaṁ → pattacīvaram ādāya khomadussam nigamam (pts)Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Khomadussa for alms.
Tena kho pana samayena khomadussakā brāhmaṇagahapatikā sabhāyaṁ sannipatitā honti kenacideva karaṇīyena, devo ca ekamekaṁ phusāyati.
kenacideva → kenaci deva (bjt) | kenacideva → kenacid eva (pts) | ekamekaṁ → ekam ekaṁ (pts)Now at that time the brahmins and householders of Khomadussa were gathered in the council hall for some business, while a gentle rain drizzled down.
Atha kho bhagavā yena sā sabhā tenupasaṅkami.
tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)Then the Buddha approached that council.
Addasaṁsu khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ.
Addasaṁsu → S1-3 addasāsuṁ. (pts note) | Khomadussakā → S1-3 -dussadakā (in S3 da being superadded). 6 S1 dussadake. (pts note) | + → kho (bjt, th) | brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ → brāhmaṇa-gahapatikā bhagavantam dūrato va āgacchantam (pts)The brahmins and householders saw the Buddha coming off in the distance,
Disvāna etadavocuṁ:
disvāna etadavocuṁ → disvā etad avocuṁ (pts)and said,
“ke ca muṇḍakā samaṇakā, ke ca sabhādhammaṁ jānissantī”ti?
jānissantīti → jānissantī ti (pts)“Who are these shavelings, these fake ascetics? Don’t they understand the council rules?”
Atha kho bhagavā khomadussake brāhmaṇagahapatike gāthāya ajjhabhāsi:
brāhmaṇagahapatike → brāhmaṇa-gahapatike (pts)Then the Buddha addressed the brahmins and householders of Khomadussa in verse:
“Nesā sabhā yattha na santi santo, santo na te ye na vadanti dhammaṁ;
nesā → n-esā (pts)“If good people are not present it is no true council; and those whose speak against principleare not good people. Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ, dhammaṁ vadantā ca bhavanti santo”ti.
rāgañca dosañca → rāgañ ca dosañ ca (pts) vadantā ca → vadantāva (bj) | ca → va (pts) | vadantāva → vadantā ca (bj: machasaṁ, syā, sīmu3) | santoti → santo ti (pts)Having given up greed, hate, and delusion, speakers of principle are good people.”
Evaṁ vutte, khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṁ etadavocuṁ:
Khomadussakā → S1-3 dussadaka-. (pts note) | brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṁ etadavocuṁ → brāhmaṇa-gahapatikā bhagavantam etad avocuṁ (pts)When he had spoken, the brahmins and householders of Khomadussa said to the Buddha,
“abhikkantaṁ, bho gotama, abhikkantaṁ, bho gotama.
abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)“Excellent, worthy Gotama! Excellent!
Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya: ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito.
dakkhantīti → dakkhinti (bj) | dakkhantīti evamevaṁ → dakkhinti evam eva (pts) | evamevaṁ → evameva (th) | nikkujjitaṁ → nikujjitaṁ (pts) | ukkujjeyya → ukujjeyya (pts) | maggaṁ → maggam (pts)As if he were righting the overturned, or revealing the hidden, or pointing out the path to the lost, or lighting a lamp in the dark so people with clear eyes can see what’s there, worthy Gotama has made the teaching clear in many ways.
Ete mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca.
mayaṁ bhavantaṁ → mayam bhagavantaṁ (pts) | bhikkhusaṅghañca → bhikkhusaṁghañca (ms2005) | dhammañca bhikkhusaṅghañca → dhammañ ca bhikkhusaṅghañ ca (pts)We go for refuge to the worthy Gotama, to the teaching, and to the mendicant Saṅgha.
Upāsake no bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṁ gate”ti.
saraṇaṁ gateti → saraṇaṅgateti (th) | gateti → gate ti (pts)From this day forth, may the worthy Gotama remember us as lay followers who have gone for refuge for life.”
Upāsakavaggo dutiyo.
+ → tatruddānaṁ (bjt)
Kasi udayo devahito, aññataramahāsālaṁ;
kasi → tatruddānaṁ kasī (bj); kasī (sya-all) aññatara-Mahāsālaṁ → S1-3 Lūkhapāpureṇa. (pts note) | aññataramahāsālaṁ → aññatara mahāsāḷaṁ (bjt) Mānatthaddhaṁ paccanīkaṁ, navakammi kaṭṭhahāraṁ;
mānatthaddhaṁ paccanīkaṁ navakammi → mānatthaddhañca paccanikañca navakammaṁ (sya-all) | mānatthaddhaṁ → mānathaddhaṁ (my) navakammi kaṭṭhahāraṁ → navakammikakaṭṭhahāraṁ (cck) | navakammakaṭṭhahārakaṁ → navakammikaṭṭhahāraṁ (bj: machasaṁ) | navakammi kaṭṭhahāraṁ → paccanīkañca navakammakaṭṭhahārakaṁ (bjt) | navakammi → navakammaṁ (th) Mātuposakaṁ bhikkhako, saṅgāravo ca khomadussena dvādasāti.
mātuposako → mātuposakaṁ (bj: machasaṁ) ca → (bj, pts) | saṅgāravo ca → saṅgaravo (sya-all) | + → brāhmaṇa-saṁyuttaṁ samattaṁ (pts)
Brāhmaṇasaṁyuttaṁ samattaṁ.The Linked Discourses with Brahmins are complete.