BilaṅgikasuttaWith Bhāradvāja the Bitter
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
kalandakanivāpe → kalandaka-nivāpe (pts)At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground.
Assosi kho bilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo:
bilaṅgika-bhāradvājo → C. vilaṅgika-; S1-3 bilaṅgaka-. (pts note)The brahmin Bhāradvāja the Bitter heard a rumor that
“bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṁ aṭṭhāsi.
pabbajitoti → pabbajito ti (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)a brahmin of the Bhāradvāja clan had gone forth from the lay life to homelessness in the presence of the ascetic Gotama. Angry and displeased he went to the Buddha and stood silently to one side.
Atha kho bhagavā bilaṅgikassa bhāradvājassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya bilaṅgikaṁ bhāradvājaṁ brāhmaṇaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
bilaṅgikassa bhāradvājassa → bilaṅgikabhāradvājassa (bj, sya-all) | cetoparivitakkamaññāya bilaṅgikaṁ bhāradvājaṁ → ceto parivitakkamaññāya bilaṅgikabhāradvājaṁ (bj) | bilaṅgikaṁ bhāradvājaṁ → bilaṅgikabhāradvājaṁ (sya-all) | bhāradvājaṁ brāhmaṇaṁ → bhāradvājabrāhmaṇaṁ (pts) | bilaṅgikabhāradvājassa → khilaṅgikassa bhāradvājassa (bj: machasaṁ, PTS); khilaṅgikabhāradvājagottassa (bj: sīmu3) | bilaṅgikabhāradvājaṁ → khilaṅgikaṁ bhāradvājaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | bilaṅgikassa → S1-3 bilaṅgakā-. (pts note) | cetoparivitakkamaññāya → cetoparivitakkam aññāya (pts) | bhāradvājaṁ brāhmaṇaṁ → bhāradvāja-brāhmaṇaṁ (pts)Then the Buddha, knowing Bhāradvāja the Bitter’s train of thought, addressed him in verse:
“Yo appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassa;“Whoever wrongs a man who has done no wrong, a pure man who has not a blemish, Tameva bālaṁ pacceti pāpaṁ, sukhumo rajo paṭivātaṁva khitto”ti.
tameva bālaṁ → tam eva bālam (pts) ti → Repetition of Devatā- S. III.2. (pts note) | paṭivātaṁva khittoti → paṭivātaṁ va khitto ti (pts)the evil backfires on the fool, like fine dust thrown upwind.”
Evaṁ vutte, bilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
bilaṅgikabhāradvājo → vilaṅgikabhāradvājo (cck) | bilaṅgikabhāradvājo → bilaṅgika-bhāradvājo (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)When he said this, the brahmin Bhāradvāja the Bitter said to the Buddha,
“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
gotama → gotama abhikkantaṁ bho gotama (sya-all) | pe → spelled out in full (th)“Excellent, worthy Gotama! …” …
abbhaññāsi.
Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṁ ahosīti.
ahosīti → ahosīti sāvatthi nidānaṁ (pts)And Venerable Bhāradvāja became one of the perfected.