Aggikasutta
Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
kalandakanivāpe → kalandaka-nivāpe (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน สถานที่ให้ เหยื่อกระแต เขตกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa sappinā pāyaso sannihito hoti:
pāyaso → pāyāso (bj, sya-all, pts) | sannihito → S3 santito; S1 sāttito. (pts note) | aggikabhāradvājassa → aggika-bhāradvājassa (pts)สมัยนั้น อัคคิกภารทวาชพราหมณ์ปรุงข้าวปายาส ด้วยเนยใสด้วยคิดว่า
“aggiṁ juhissāmi, aggihuttaṁ paricarissāmī”ti.“เราจักบูชาไฟ จักบำเรอการบูชาไฟ”
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)ครั้นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคทรงครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เสด็จเข้า ไปบิณฑบาตยังกรุงราชคฤห์
Rājagahe sapadānaṁ piṇḍāya caramāno yena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
aggikabhāradvājassa → aggika-bhāradvājassa (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts)เสด็จไปบิณฑบาตตามลำดับตรอก เข้าไปถึงที่อยู่ของ อัคคิกภารทวาชพราหมณ์แล้วได้ประทับยืนอยู่ ณ ที่สมควร
Addasā kho aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ piṇḍāya ṭhitaṁ.
ṭhitaṁ → carantaṁ (pts) | ṭhitaṁ → carantaṁ (bj: PTS) | aggikabhāradvājo → aggika-bhāradvājo (pts)อัคคิกภารทวาชพราหมณ์ได้เห็นพระผู้มีพระภาคประทับยืนบิณฑบาตอยู่
Disvāna bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาว่า
“Tīhi vijjāhi sampanno, jātimā sutavā bahū;
bahū → bahu (pts)บุคคลผู้เป็นพราหมณ์โดยกำเนิด จบไตรเพท เป็นพหูสูต Vijjācaraṇasampanno, somaṁ bhuñjeyya pāyasan”ti.
pāyasanti → pāyasanti bhagavā (bj) | pāyasanti bahumpi → pāyāsan ti bahum pi (pts) | pāyasanti → pāyāsanti (bj: PTS) | ti → S1-3 so imaṁ- pāyasanti here and further on. (pts note) | somaṁ → so maṁ (bjt) | somaṁ → so-maṁ (pts)พราหมณ์ผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะนั้น จึงควรบริโภคข้าวปายาสนี้“Bahumpi palapaṁ jappaṁ, na jaccā hoti brāhmaṇo;
+ → bhagavā (bjt) | bahumpi → bahum pi (pts) jaccā → B. jacco as above. (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า บุคคลถึงจะเป็นพราหมณ์โดยกำเนิด สาธยายมนตร์เป็นอันมาก Antokasambu saṅkiliṭṭho, kuhanāparivārito.
antokasambu saṅkiliṭṭho kuhanāparivārito → anto kasambusaṅkliṭṭho kuhanā parivārito (sya-all) | kasambusaṁkiliṭṭho → S1-3 as above (preceding sutta); B. -kasapamusaṁkliṭṭho. (pts note) | saṅkiliṭṭho → saṁkiliṭṭho (my, ms2005) | antokasambu saṅkiliṭṭho → anto kasambusaṁkiliṭṭho (bjt, pts) kuhanāparivārito → kuhanā parivārito (bjt, th, pts)แต่เป็นผู้เน่าและสกปรกภายใน เป็นผู้แวดล้อมไปด้วยความโกหก ไม่จัดว่าเป็นพราหมณ์Pubbenivāsaṁ yo vedī, saggāpāyañca passati;
vedī → vedi (sya-all) | pubbenivāsaṁ → pubbe nivāsaṁ (bjt) saggāpāyañca → saggāpāyañ ca (pts)มุนีผู้บรรลุอภิญญา คือรู้ปุพเพนิวาสญาณอย่างแจ่มแจ้ง เห็นสวรรค์และอบาย Atho jātikkhayaṁ patto, abhiññāvosito muni.
atho → S1 atha. (pts note) muni → S1-3 -vositavo-. This gātha will be found again in II. 3. (pts note) | abhiññāvosito → abhiññā vosito (bjt)ทั้งบรรลุความสิ้นชาติ แล้วEtāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo;เพราะวิชชา ๓ เหล่านี้ จึงเป็นพราหมณ์ผู้จบไตรเพท Vijjācaraṇasampanno, somaṁ bhuñjeyya pāyasan”ti.
vijjācaraṇasampanno somaṁ → vijjācaraṇasampamo so mam (pts) pāyasanti → pāyasanti brāhmaṇo (bj); pāyāsan ti (pts) | pāyasanti → pāyāsanti (bj: PTS) | somaṁ → so maṁ (bjt) | somaṁ → so mam (pts)มุนีผู้ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะนั้น จึงควรบริโภคข้าวปายาสนี้
“Bhuñjatu bhavaṁ gotamo.
bhavaṁ → bhavaṁ bho gotama (bj: PTS) | bho → B. omits bho. (pts note)อัคคิกภารทวาชพราหมณ์กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า “พระโคดมผู้เจริญ ขอเชิญ บริโภคเถิด
Brāhmaṇo bhavan”ti.
bhavanti → bhavanti bhagavā (bj) | bhavanti → bhavan ti (pts)พระองค์เป็นพราหมณ์”
“Gāthābhigītaṁ me abhojaneyyaṁ, sampassataṁ brāhmaṇa nesa dhammo;
abhojaneyyaṁ sampassataṁ → abhojanīyaṁ sampassatam (pts) | abhojaneyyaṁ → abhojanīyaṁ (bj: PTS) | abhojanīyaṁ → B. abhojaneyyaṁ here and further on. (pts note) | + → bhagavā (bjt) sampassataṁ → sampassatam (pts) | nesa → n-esa (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า การที่เรากล่าวคาถามิใช่เพื่ออาหาร พราหมณ์ นี้ไม่ใช่ธรรมเนียมของผู้เห็นธรรม Gāthābhigītaṁ panudanti buddhā, dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.
vuttiresā → vutti resā (th) | vuttiresā → vuttir esā (pts)พระพุทธเจ้าทั้งหลายไม่รับอาหารที่ได้มาเพราะการกล่าวคาถา พราหมณ์ เมื่อธรรมเนียมมีอยู่ จึงมีการประพฤติอย่างนี้Aññena ca kevalinaṁ mahesiṁ, khīṇāsavaṁ kukkuccavūpasantaṁ;
ca → S1-3 ca here and further on. (pts note) | kevalinaṁ → kevalinam (pts) kukkuccavūpasantaṁ → S1-3 kukkuca- here and further on. (pts note)ท่านจงบำรุงด้วยข้าวและน้ำ และด้วยปัจจัยอื่น แก่พระขีณาสพ ผู้ประกอบด้วยคุณทั้งปวง Annena pānena upaṭṭhahassu, khettañhi taṁ puññapekkhassa hotī”ti.
taṁ → S1-3 hetaṁ. (pts note) | ti → These gāthās will be found again in the next sutta. (pts note) | khettañhi → khettaṁ hi (bjt, pts) | hotīti → hotī ti (pts)ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ผู้มีความคะนองอันสงบแล้ว เพราะศาสนานั้นเป็นเขตบุญของผู้แสวงบุญ
Evaṁ vutte, aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca:
evaṁ → evam (pts) | aggikabhāradvājo → aggika-bhāradvājo (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว อัคคิกภารทวาชพราหมณ์ได้กราบทูล ดังนี้ว่า
“abhikkantaṁ, bho gotama …pe…
gotama → gotama abhikkantaṁ bho gotama (sya-all) | abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)“ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ข้าแต่ พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ”
aññataro ca panāyasmā aggikabhāradvājo arahataṁ ahosīti.
aggikabhāradvājo → bhāradvājo (bj, sya-all) | aggikabhāradvājo arahataṁ → bhāradvājo arahatam (pts) | aññataro → aññantaro (pts)อนึ่ง ท่านพระอัคคิกภารทวาชะได้เป็นพระอรหันต์รูปหนึ่ง ในบรรดาพระอรหันต์ ทั้งหลาย