Yuganaddhasutta
Yuganaddhasutta → arahantappattisuttaṁ (bj)In Tandem
Evaṁ me sutaṁ—
ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando kosambiyaṁ viharati ghositārāme.On one occasion Ven. Ānanda was staying in Kosambī at Ghosita’s monastery.
Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi:There he addressed the monks,
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj, sya-all) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts)“Friends!”
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṁ.
āvusoti → āvuso ti (pts)“Yes, friend,” the monks responded to him.
Āyasmā ānando etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)Ven. Ānanda said:
“Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṁ byākaroti, sabbo so catūhi maggehi, etesaṁ vā aññatarena.
arahattappattiṁ → arahattapattiṁ (pts1ed); arahattappattaṁ (mr) | sabbo so → sabbaso (sya-all) | catūhi maggehi → catuhi aṅgehi (pts) | arahattappattiṁ → arahattappattaṁ (ka.) paṭi. ma. 2.1 paṭisambhidāmaggepi (cck note) | koci → ko ci (bjt) | byākaroti → vyākaroti (bjt) | arahattappattiṁ byākaroti → arahattapattiṁ vyākaroti (pts)“Friends, whoever—monk or nun—declares the attainment of arahantship in my presence, they all do it by means of one or another of four paths.
Katamehi catūhi?
catūhi → catuhi (pts)Which four?
Idha, āvuso, bhikkhu samathapubbaṅgamaṁ vipassanaṁ bhāveti.
idha āvuso → idhāvuso (sya-all) | bhikkhu → bhikkhū (pts)“There is the case where a monk has developed insight preceded by tranquility.
Tassa samathapubbaṅgamaṁ vipassanaṁ bhāvayato maggo sañjāyati.
sañjāyati → B. K. paññāyati. (pts note)As he develops insight preceded by tranquility, the path is born.
So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.He follows that path, develops it, pursues it.
Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
saṁyojanāni → saññojanā (bj) | byantīhonti → vyantihonti (pts) | byantīhonti → vyantīhonti (bjt) | saṁyojanāni → saññojanāni (th, pts)As he follows the path, developing it & pursuing it—his fetters are abandoned, his obsessions destroyed.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu vipassanāpubbaṅgamaṁ samathaṁ bhāveti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)“Then there is the case where a monk has developed tranquility preceded by insight.
Tassa vipassanāpubbaṅgamaṁ samathaṁ bhāvayato maggo sañjāyati.As he develops tranquility preceded by insight, the path is born.
So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.He follows that path, develops it, pursues it.
Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
saṁyojanāni → saññojanā (bj) | bhāvayato → (pts) | byantīhonti → vyantihonti (pts) | byantīhonti → vyantīhonti (bjt) | saṁyojanāni → saññojanāni (th, pts)As he follows the path, developing it & pursuing it—his fetters are abandoned, his obsessions destroyed.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhu samathavipassanaṁ yuganaddhaṁ bhāveti.
caparaṁ → ca paraṁ (pts)“Then there is the case where a monk has developed tranquility in tandem with insight.
Tassa samathavipassanaṁ yuganaddhaṁ bhāvayato maggo sañjāyati.As he develops tranquility in tandem with insight, the path is born.
So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.
bhāveti → (pts)He follows that path, develops it, pursues it.
Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
saṁyojanāni → saññojanā (bj) | bhāvayato → (pts) | byantīhonti → vyantihonti (pts) | byantīhonti → vyantīhonti (bjt) | saṁyojanāni → saññojanāni (th, pts)As he follows the path, developing it & pursuing it—his fetters are abandoned, his obsessions destroyed.
Puna caparaṁ, āvuso, bhikkhuno dhammuddhaccaviggahitaṁ mānasaṁ hoti.
mānasaṁ hoti → mānaṁ (bj) | dhammuddhaccaviggahitaṁ mānasaṁ hoti → dhammuddhaccaviggahītamanā (pts) | dhammuddhaccaviggahītamanā → B. K. -viggahitaṁ mānasaṁ. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)“Then there is the case where a monk’s mind has its restlessness concerning the Dhamma [Comm: the corruptions of insight] well under control.
Hoti so, āvuso, samayo yaṁ taṁ cittaṁ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ajjhattameva → ajjhattaṁyeva (bj, sya-all, pts) | ekodi hoti samādhiyati → ekodihoti samādhīyati (pts) | yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | ajjhattameva → ajjhattaṁ yeva (pts)There comes a time when his mind grows steady inwardly, settles down, and becomes unified & concentrated.
Tassa maggo sañjāyati.In him the path is born.
So taṁ maggaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.
bhāveti bahulīkaroti → vyantihonti (pts)He follows that path, develops it, pursues it.
Tassa taṁ maggaṁ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṁyojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
saṁyojanāni → saññojanā (bj) | byantīhonti → vyantīhonti (bjt) | saṁyojanāni → saññojanāni (th)As he follows the path, developing it & pursuing it—his fetters are abandoned, his obsessions destroyed.
Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattappattiṁ byākaroti, sabbo so imehi catūhi maggehi, etesaṁ vā aññatarenā”ti.
sabbo so → sabbaso (sya-all) | catūhi maggehi → catuhi aṅgehi (pts) | koci → ko ci (bjt) | byākaroti → vyākaroti (bjt) | arahattappattiṁ byākaroti → arahattapattiṁ vyākaroti (pts) | + → tass uddānaṁ (pts)“Whoever—monk or nun—declares the attainment of arahantship in my presence, they all do it by means of one or another of these four paths.”
Saṅkhittaṁ vitthārāsubhaṁ, dve khamā ubhayena ca;
vitthārāsubhaṁ → vitthataṁ asubham (pts) | saṅkhittaṁ → saṁkhittaṁ (my, ms2005) ubhayena → dutiyena (pts) Moggallāno sāriputto, sasaṅkhāraṁ yuganaddhena cāti.
yuganaddhena cāti → yuganandhena cā ti (pts) | cā → From B. K. (pts note)