Pubbesambodhasutta
Pubbesambodhasutta → pubbasuttaṁ (bj); pubbe (pts1ed, pts2ed)๓๑ ปุพเพสัมโพธสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj) | sāvatthiyaṁ viharati pubbeva → (pts)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มี พระภาค ...
“Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:
bodhisattasseva → bodhi sattasseva (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ก่อนแต่ตรัสรู้ เมื่อเราเป็นโพธิสัตว์ยังไม่ได้ตรัสรู้ ได้มีความคิด คำนึงอย่างนี้ว่า
‘ko nu kho pathavīdhātuyā assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;
pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all) | ādīnavo → ādinavo (pts)‘อะไรเป็นคุณ อะไรเป็นโทษของปฐวีธาตุ อะไรเป็นเครื่องสลัดออก จากปฐวีธาตุ
ko āpodhātuyā assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;
ādīnavo → B ādinavo always (pts note)อะไรเป็นคุณ อะไรเป็นโทษของอาโปธาตุ อะไรเป็นเครื่องสลัดออกจากอาโปธาตุ
ko tejodhātuyā assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;อะไรเป็นคุณ อะไรเป็นโทษของเตโชธาตุ อะไรเป็นเครื่องสลัดออกจากเตโชธาตุ
ko vāyodhātuyā assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇan’ti?
ādīnavo kiṁ → adīnavo kim (pts)อะไรเป็นคุณ อะไรเป็นโทษของวาโยธาตุ อะไรเป็นเครื่องสลัดออกจากวาโยธาตุ’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)เรานั้นได้มีความดำริว่า
‘yaṁ kho pathavīdhātuṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ pathavīdhātuyā assādo;
pathavīdhātuṁ → paṭhavīdhātuṁ (bj, sya-all) | pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all) | pathavīdhātuṁ → pathavīdhātum (pts) | ayaṁ → ayam (pts)‘สุขโสมนัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยปฐวีธาตุ’ นี้เป็นคุณ ของปฐวีธาตุ
yaṁ pathavīdhātu aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṁ pathavīdhātuyā ādīnavo;
yaṁ → yā (bj) | pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all); pathavīdhātuyā (pts) | pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all) | paṭhavīdhātu → yā paṭhavidhātu (bj: sīmu3); yā paṭhavidhātuyā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | yaṁ → yā (cck: sī.) | Yaṁ → S1-3 yā (pts note) | ayaṁ → ayam (pts)ปฐวีธาตุเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา นี้เป็นโทษของ ปฐวีธาตุ
yo pathavīdhātuyā chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ pathavīdhātuyā nissaraṇaṁ.
pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all) | chandarāgappahānaṁ → chandarāgappahāṇaṁ (bj) | yo → yaṁ (pts) | Yaṁ → B yo (pts note) | chandarāgavinayo → Missing in S1-3 (pts note) | idaṁ → idam (pts)ธรรมเป็นที่กำจัดฉันทราคะ ธรรมเป็นที่ละฉันทราคะในปฐวีธาตุ นี้เป็นเครื่อง สลัดออกจากปฐวีธาตุ
Yaṁ āpodhātuṁ paṭicca …pe…
yaṁ āpodhātuṁ → yam āpodhātum (pts)สุขโสมนัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยอาโปธาตุ ...
yaṁ tejodhātuṁ paṭicca …pe…
tejodhātuṁ → tejodhātum (pts)สุขโสมนัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยเตโชธาตุ ...
yaṁ vāyodhātuṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ vāyodhātuyā assādo;
vāyodhātuṁ → vāyodhātum (pts)สุขโสมนัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยวาโยธาตุ ... นี้เป็นคุณของวาโยธาตุ
yaṁ vāyodhātu aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṁ vāyodhātuyā ādīnavo;
vāyodhātu → vāyodhatuyā (pts) | vāyodhātu → yā vāyodhātu (bj: sīmu3); yā vāyodhātuyā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Yaṁ → S3 yā; missing in S1 (pts note)วาโยธาตุเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันเป็นธรรมดา นี้เป็นโทษ ของวาโยธาตุ
yo vāyodhātuyā chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ vāyodhātuyā nissaraṇaṁ’.
chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ → chandavirāgavinayo chandarāgappahāṇaṁ (bj) | yo → yaṁ (pts) | Yaṁ → B yo; S1-3 yā (pts note) | chandarāgappahānaṁ → chanda rāgappahānaṁ (th)ธรรมเป็นที่กำจัดฉันทราคะ ธรรมเป็นที่ละฉันทราคะในวาโยธาตุ นี้เป็นเครื่อง สลัดออกจากวาโยธาตุ
Yāvakīvañcāhaṁ, bhikkhave, imāsaṁ catunnaṁ dhātūnaṁ evaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ na abbhaññāsiṁ, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti paccaññāsiṁ.
abhisambuddhoti → abhisambuddho (bj, sya-all, km) | na abbhaññāsiṁ → nābbhaññāsiṁ (bj, sya-all) | yāvakīvañcāhaṁ → yāva kivañcāham (pts) | paccaññāsiṁ → abhisambuddhoti paccaññāsiṁ (bj: machasaṁ) | abhisambuddhoti → abhisambuddho (cck: sī. syā. kaṁ.) | imāsaṁ → S3 imesaṁ (pts note) | abbhaññāsiṁ → S1 nab (S3 nāb-) bhaññāsiṁ (pts note) | assādañca → assā dañca (th) | catunnaṁ → catunnam (pts) | evaṁ → evam (pts) | tāvāhaṁ → tāvāham (pts)ภิกษุทั้งหลาย ตราบใดเรายังไม่รู้คุณโดยความเป็นคุณ โทษโดยความเป็นโทษ และเครื่องสลัดออกโดยความเป็นเครื่องสลัดออกจากธาตุ ๔ ประการนี้ ตามความ เป็นจริง ตราบนั้นเราก็ปฏิญาณไม่ได้ว่า ‘เป็นผู้ได้ตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณอัน ยอดเยี่ยมในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์ พร้อมทั้ง สมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์’
Yato ca khvāhaṁ, bhikkhave, imāsaṁ catunnaṁ dhātūnaṁ evaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti paccaññāsiṁ.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj) | abhisambuddhoti → abhisam buddho (sya-all) | ca khvāhaṁ → cakkvāham (pts) | sadevamanussāya → sadeva manussāya (bjt) | abhisambuddhoti → abhisambuddho (bjt) | ādīnavañca → ādīna vañca (th) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇa brāhmaṇiyā (th) | dhātūnaṁ evaṁ assādañca → dhātūnam evam assādañ ca (pts) | ādīnavañca → ādīnavañ ca (pts) | athāhaṁ → athāham (pts) | sammāsambodhiṁ → sammāsambodhim (pts)เมื่อใดเรารู้คุณโดยความเป็นคุณ โทษโดยความเป็นโทษ และเครื่องสลัดออก โดยความเป็นเครื่องสลัดออกจากธาตุ ๔ ประการนี้ ตามความเป็นจริง เมื่อนั้น เราจึงปฏิญาณได้ว่า ‘เป็นผู้ได้ตรัสรู้สัมมาสัมโพธิญาณอันยอดเยี่ยมในโลก พร้อมทั้ง เทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์’
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
dassanaṁ → dassanam (pts)อนึ่ง ญาณและทัสสนะเกิดขึ้นแล้วแก่เราว่า
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
vimutti → cetovimutti (bj, pts1ed, pts2ed, mr) | vimutti ayamantimā → cetovimutti ayam antimā (pts) | cetovimutti → akuppā me vimutti (bj: machasaṁ, syā, sī.pavi) | vimutti → cetovimutti (cck: sī. pī. ka.) | cetovimutti → Ceto is omitted by S3 written between the lines in S1 (pts note) | natthi dāni → natthidāni (bjt, th)วิมุตติของเราไม่กำเริบ ชาตินี้ เป็นชาติสุดท้าย บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก”
Dutiyaṁ.
dutiyaṁ → dutiyaṁ sāvatthi (pts)ปุพเพสัมโพธสูตรที่ ๒ จบ