Pubbesambodhasutta
Pubbesambodhasutta → pubbasuttaṁ (bj); pubbe (pts1ed, pts2ed)Before Awakening
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj) | sāvatthiyaṁ viharati pubbeva → (pts)At Sāvatthī.
“Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:
bodhisattasseva → bodhi sattasseva (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)“Mendicants, before my awakening—when I was still unawakened but intent on awakening—I thought:
‘ko nu kho pathavīdhātuyā assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;
pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all) | ādīnavo → ādinavo (pts)‘What’s the gratification, the drawback, and the escape when it comes to the earth element …
ko āpodhātuyā assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;
ādīnavo → B ādinavo always (pts note)the water element …
ko tejodhātuyā assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ;the fire element …
ko vāyodhātuyā assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇan’ti?
ādīnavo kiṁ → adīnavo kim (pts)and the air element?’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)Then it occurred to me:
‘yaṁ kho pathavīdhātuṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ pathavīdhātuyā assādo;
pathavīdhātuṁ → paṭhavīdhātuṁ (bj, sya-all) | pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all) | pathavīdhātuṁ → pathavīdhātum (pts) | ayaṁ → ayam (pts)‘The pleasure and happiness that arise from the earth element: this is its gratification.
yaṁ pathavīdhātu aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṁ pathavīdhātuyā ādīnavo;
yaṁ → yā (bj) | pathavīdhātu → paṭhavīdhātu (bj, sya-all); pathavīdhātuyā (pts) | pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all) | paṭhavīdhātu → yā paṭhavidhātu (bj: sīmu3); yā paṭhavidhātuyā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | yaṁ → yā (cck: sī.) | Yaṁ → S1-3 yā (pts note) | ayaṁ → ayam (pts)That the earth element is impermanent, suffering, and perishable: this is its drawback.
yo pathavīdhātuyā chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ pathavīdhātuyā nissaraṇaṁ.
pathavīdhātuyā → paṭhavīdhātuyā (bj, sya-all) | chandarāgappahānaṁ → chandarāgappahāṇaṁ (bj) | yo → yaṁ (pts) | Yaṁ → B yo (pts note) | chandarāgavinayo → Missing in S1-3 (pts note) | idaṁ → idam (pts)Removing and giving up desire and greed for the earth element: this is its escape.
Yaṁ āpodhātuṁ paṭicca …pe…
yaṁ āpodhātuṁ → yam āpodhātum (pts)The pleasure and happiness that arise from the water element …
yaṁ tejodhātuṁ paṭicca …pe…
tejodhātuṁ → tejodhātum (pts)The pleasure and happiness that arise from the fire element …
yaṁ vāyodhātuṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ vāyodhātuyā assādo;
vāyodhātuṁ → vāyodhātum (pts)The pleasure and happiness that arise from the air element: this is its gratification.
yaṁ vāyodhātu aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṁ vāyodhātuyā ādīnavo;
vāyodhātu → vāyodhatuyā (pts) | vāyodhātu → yā vāyodhātu (bj: sīmu3); yā vāyodhātuyā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | Yaṁ → S3 yā; missing in S1 (pts note)That the air element is impermanent, suffering, and perishable: this is its drawback.
yo vāyodhātuyā chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ vāyodhātuyā nissaraṇaṁ’.
chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ → chandavirāgavinayo chandarāgappahāṇaṁ (bj) | yo → yaṁ (pts) | Yaṁ → B yo; S1-3 yā (pts note) | chandarāgappahānaṁ → chanda rāgappahānaṁ (th)Removing and giving up desire and greed for the air element: this is its escape.’
Yāvakīvañcāhaṁ, bhikkhave, imāsaṁ catunnaṁ dhātūnaṁ evaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ na abbhaññāsiṁ, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti paccaññāsiṁ.
abhisambuddhoti → abhisambuddho (bj, sya-all, km) | na abbhaññāsiṁ → nābbhaññāsiṁ (bj, sya-all) | yāvakīvañcāhaṁ → yāva kivañcāham (pts) | paccaññāsiṁ → abhisambuddhoti paccaññāsiṁ (bj: machasaṁ) | abhisambuddhoti → abhisambuddho (cck: sī. syā. kaṁ.) | imāsaṁ → S3 imesaṁ (pts note) | abbhaññāsiṁ → S1 nab (S3 nāb-) bhaññāsiṁ (pts note) | assādañca → assā dañca (th) | catunnaṁ → catunnam (pts) | evaṁ → evam (pts) | tāvāhaṁ → tāvāham (pts)As long as I didn’t truly understand these four elements’ gratification, drawback, and escape in this way for what they are, I didn’t announce my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans.
Yato ca khvāhaṁ, bhikkhave, imāsaṁ catunnaṁ dhātūnaṁ evaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti paccaññāsiṁ.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj) | abhisambuddhoti → abhisam buddho (sya-all) | ca khvāhaṁ → cakkvāham (pts) | sadevamanussāya → sadeva manussāya (bjt) | abhisambuddhoti → abhisambuddho (bjt) | ādīnavañca → ādīna vañca (th) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇa brāhmaṇiyā (th) | dhātūnaṁ evaṁ assādañca → dhātūnam evam assādañ ca (pts) | ādīnavañca → ādīnavañ ca (pts) | athāhaṁ → athāham (pts) | sammāsambodhiṁ → sammāsambodhim (pts)But when I did truly understand these four elements’ gratification, drawback, and escape in this way for what they are, I announced my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans.
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
dassanaṁ → dassanam (pts)Knowledge and vision arose in me:
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
vimutti → cetovimutti (bj, pts1ed, pts2ed, mr) | vimutti ayamantimā → cetovimutti ayam antimā (pts) | cetovimutti → akuppā me vimutti (bj: machasaṁ, syā, sī.pavi) | vimutti → cetovimutti (cck: sī. pī. ka.) | cetovimutti → Ceto is omitted by S3 written between the lines in S1 (pts note) | natthi dāni → natthidāni (bjt, th)‘My freedom is unshakable; this is my last rebirth; now there’ll be no more future lives.’”