Pabbatasutta๕ ปัพพตสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati …pe… ārāme …pe….
sāvatthiyaṁ viharati → (pts) | pe → S1-3 -yaṁ viharati --pe-- (pts note)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี...
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
pe → More developed in B (pts note) | bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ → ekam antam (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca kiṁva (pts)ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯลฯ นั่ง ณ ที่ สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“kīvadīgho nu kho, bhante, kappo”ti?
kīvadīgho → kīvo dīgho (bj: PTS)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กัปหนึ่งนานเพียงไรหนอ”
“Dīgho kho, bhikkhu, kappo.พระผู้มีพระภาคได้ตรัสตอบว่า “ภิกษุ กัปหนึ่งนานนักหนา
So na sukaro saṅkhātuṁ ettakāni vassāni iti vā, ettakāni vassasatāni iti vā, ettakāni vassasahassāni iti vā, ettakāni vassasatasahassāni iti vā”ti.
iti → S1-3 -ānīti always (pts note) | saṅkhātuṁ → saṅkhātum (pts) | vassasatasahassāni → vassasata sahassāni (pts) | vāti → vā ti (pts)มิใช่เรื่องง่ายที่จะนับ กัปนั้นว่า เท่านี้ปี เท่านี้ ๑๐๐ ปี เท่านี้ ๑,๐๐๐ ปี หรือว่าเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ ปี””
“Sakkā pana, bhante, upamaṁ kātun”ti?
upamaṁ → upamā (sya-all, pts)“พระองค์อาจอุปมาได้ไหม พระพุทธเจ้าข้า”
“Sakkā, bhikkhū”ti bhagavā avoca.
bhikkhūti bhagavā → bhikkhū ti bhagava (pts)“อาจอุปมาได้ ภิกษุ
“Seyyathāpi, bhikkhu, mahāselo pabbato yojanaṁ āyāmena yojanaṁ vitthārena yojanaṁ ubbedhena acchinno asusiro ekagghano.
acchinno → acchiddo (bj, sya-all, pts) | acchiddo → B acchinno (pts note) | ekagghano → ekaghano (bjt, th, pts) | mahāselo → mahā selo (th) | yojanaṁ → yojanam (pts)เปรียบเหมือนภูเขาศิลาแท่งทึบลูกใหญ่ มีความยาว ๑ โยชน์ กว้าง ๑ โยชน์ สูง ๑ โยชน์ ไม่มีช่อง ไม่มีโพรง
Tamenaṁ puriso vassasatassa vassasatassa accayena kāsikena vatthena sakiṁ sakiṁ parimajjeyya.
enam → S1-3 tamena (pts note) | parimajjeyya → S1-3 -maddeyya (pts note) | tamenaṁ → tam enam (pts)บุรุษพึงเอาผ้า แคว้นกาสีลูบภูเขานั้น ๑๐๐ ปีต่อครั้ง
Khippataraṁ kho so, bhikkhu, mahāselo pabbato iminā upakkamena parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya, na tveva kappo.
parikkhayaṁ → parikkhayam (pts)ภูเขาศิลาลูกใหญ่นั้นพึงหมดสิ้นไป เพราะ ความพยายามนี้ ยังเร็วกว่า ส่วนกัปหนึ่งยังไม่หมดสิ้นไป
Evaṁ dīgho, bhikkhu, kappo.
dīgho → S1-3 add kho (pts note) | evaṁ → evam (pts)กัปนานนักหนาอย่างนี้
Evaṁ dīghānaṁ kho, bhikkhu, kappānaṁ neko kappo saṁsito, nekaṁ kappasataṁ saṁsitaṁ, nekaṁ kappasahassaṁ saṁsitaṁ, nekaṁ kappasatasahassaṁ saṁsitaṁ.
nekaṁ → S1-3 neka always (pts note) | dīghānaṁ → dīghānam (pts) | kappānaṁ → kappānam (pts) | saṁsitaṁ → saṁsitam (pts) | kappasatasahassaṁ → kappasata-sahassaṁ (pts)บรรดากัปที่นานนักหนาอย่างนี้ เธอได้ท่องเที่ยวไป มิใช่ ๑ กัป มิใช่ ๑๐๐ กัป มิใช่ ๑,๐๐๐ กัป มิใช่ ๑๐๐,๐๐๐ กัป
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Anamataggoyaṁ, bhikkhu, saṁsāro.
anamataggoyaṁ → anamataggāyam (pts)เพราะว่าสงสารนี้มีเบื้องต้นและเบื้องปลายรู้ไม่ได้
Pubbā koṭi …pe…
pubbā koṭi → (bj, sya-all, pts)ฯลฯ
yāvañcidaṁ, bhikkhu, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṁ, alaṁ virajjituṁ, alaṁ vimuccitun”ti.ภิกษุ เพราะเหตุนี้แหละจึงควรเบื่อหน่าย ควรคลายกำหนัด ควรเพื่อหลุดพ้น จากสังขารทั้งปวง”
Pañcamaṁ.
pañcamaṁ → pañcamaṁ sāvatthi (pts)ปัพพตสูตรที่ ๕ จบ