- Saṁyutta Nikāya 22.59Verbundene Lehrreden 22.59
- 6. Upayavagga
Upayavagga → pañcavaggiyasuttaṁ (bj); pañca (pts1ed)6. Das Kapitel über Verwicklung
AnattalakkhaṇasuttaDas Kennzeichen dessen, was ohne Selbst ist
Ekaṁ samayaṁ bhagavā bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye.
ekaṁ samayaṁ bhagavā → (pts) | viharati isipatane → nidānaṁ (pts) | Migadāye → Complete in S1-3 (pts note) | + → pañcavaggiya suttaṁ (bjt)Einmal hielt sich der Buddha bei Varanasi auf, im Wildpark bei Isipatana.
Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi:Da wandte sich der Buddha an die Gruppe der fünf Mönche:
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.„Ehrwürdiger Herr“, antworteten sie.
Bhagavā etadavoca:
bhagavā etadavoca → etad avoca (pts)Der Buddha sagte:
“Rūpaṁ, bhikkhave, anattā.
rūpaṁ → rūpam (pts)„Mönche, Form ist ohne Selbst.
Rūpañca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ rūpaṁ ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca rūpe:
nayidaṁ → na yidaṁ (th) | rūpañca hidaṁ → rūpañ ca (pts)Denn wenn Form das Selbst wäre, würde sie nicht zu Beschwerden führen. Und man könnte die Form veranlassen:
‘evaṁ me rūpaṁ hotu, evaṁ me rūpaṁ mā ahosī’ti.
ahosīti → aho sīti (pts)‚Meine Form sei so! Meine Form sei nicht so!‘
Yasmā ca kho, bhikkhave, rūpaṁ anattā, tasmā rūpaṁ ābādhāya saṁvattati, na ca labbhati rūpe:
rūpaṁ → rūpam (pts)Weil aber Form ohne Selbst ist, führt sie zu Beschwerden. Und man kann die Form nicht veranlassen:
‘evaṁ me rūpaṁ hotu, evaṁ me rūpaṁ mā ahosī’ti.
evaṁ → evam (pts)‚Meine Form sei so! Meine Form sei nicht so!‘
Vedanā anattā.
vedanā → vedanā bhikkhave (bj, sya-all) | bhikkhave → ba. bhikkhaveti pāṭho na dissati (sya-all: sī.)Gefühl ist ohne Selbst …
Vedanā ca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ vedanā ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca vedanāya:
nayidaṁ → na yidaṁ (th, pts) | hidaṁ → hidam (pts)
‘evaṁ me vedanā hotu, evaṁ me vedanā mā ahosī’ti.
hotu → S1-3 -labbhethañca vedanā hotu- (pts note)
Yasmā ca kho, bhikkhave, vedanā anattā, tasmā vedanā ābādhāya saṁvattati, na ca labbhati vedanāya:
‘evaṁ me vedanā hotu, evaṁ me vedanā mā ahosī’ti.
evaṁ → evam (pts)
Saññā anattā …pe…
saññā → saññā bhikkhave (sya-all)Wahrnehmung ist ohne Selbst …
saṅkhārā anattā.
saṅkhārā → saṅkhārā bhikkhave (bj, sya-all)Willensbildungsprozesse sind ohne Selbst …
Saṅkhārā ca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissaṁsu, nayidaṁ saṅkhārā ābādhāya saṁvatteyyuṁ, labbhetha ca saṅkhāresu:
abhavissaṁsu → S1-3 abhaviṁsu always (pts note) | nayidaṁ → na yidaṁ (th, pts) | hidaṁ → hidam (pts)
‘evaṁ me saṅkhārā hontu, evaṁ me saṅkhārā mā ahesun’ti.
Yasmā ca kho, bhikkhave, saṅkhārā anattā, tasmā saṅkhārā ābādhāya saṁvattanti, na ca labbhati saṅkhāresu:
ca → Omitted by S1-3 (pts note)
‘evaṁ me saṅkhārā hontu, evaṁ me saṅkhārā mā ahesun’ti.
ahesunti → ahesunti viññāṇam anattā (pts)
Viññāṇaṁ anattā.
viññāṇaṁ → viññāṇaṁ bhikkhave (sya-all) | anattā viññāṇañca hidaṁ → hidam (pts) | viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)Bewusstsein ist ohne Selbst.
Viññāṇañca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ viññāṇaṁ ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca viññāṇe:
abhavissa nayidaṁ viññāṇaṁ → abhivissa na yidaṁ viññāṇam (pts) | viññāṇañca hidaṁ → viññāṇaṁ hidam (pts)Denn wenn Bewusstsein das Selbst wäre, würde es nicht zu Beschwerden führen. Und man könnte das Bewusstsein veranlassen:
‘evaṁ me viññāṇaṁ hotu, evaṁ me viññāṇaṁ mā ahosī’ti.
evaṁ me → evamme (bjt) | evaṁ → evam (pts)‚Mein Bewusstsein sei so! Mein Bewusstsein sei nicht so!‘
Yasmā ca kho, bhikkhave, viññāṇaṁ anattā, tasmā viññāṇaṁ ābādhāya saṁvattati, na ca labbhati viññāṇe:
viññāṇaṁ ābādhāya → viññāṇam ābādhaya (pts)Weil aber Bewusstsein ohne Selbst ist, führt es zu Beschwerden. Und man kann das Bewusstsein nicht veranlassen:
‘evaṁ me viññāṇaṁ hotu, evaṁ me viññāṇaṁ mā ahosī’ti.
evaṁ me → evamme (bjt)‚Mein Bewusstsein sei so! Mein Bewusstsein sei nicht so!‘
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kimmaññatha (bjt)Was denkt ihr, Mönche?
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
niccaṁ → niccam (pts)Ist Form beständig oder unbeständig?“
“Aniccaṁ, bhante”.
aniccaṁ → aniccam (pts)„Unbeständig, Herr.“
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ → yam (pts) | vāti → vā ti (pts)„Aber wenn sie unbeständig ist, ist sie Leiden oder Glück?“
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ → dukkham (pts)„Leiden, Herr.“
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ → yam (pts) | dukkhaṁ → dukkham (pts)„Aber wenn sie unbeständig und Leiden ist und zugrunde gehen muss, kann man sie dann so ansehen:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
etaṁ → etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)‚Das ist mein, das bin ich, das ist mein Selbst‘?“
“No hetaṁ, bhante”.
bhante → S1-3 add --pe-- (pts note) | hetaṁ → hetam (pts)„Nein, Herr.“
“Vedanā …„Ist Gefühl beständig oder unbeständig?“ …
saññā …„Ist Wahrnehmung beständig oder unbeständig?“ …
saṅkhārā …„Sind Willensbildungsprozesse beständig oder unbeständig?“ …
viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (bjt, pts)„Ist Bewusstsein beständig oder unbeständig?“
“Aniccaṁ, bhante”.
aniccaṁ → aniccam (pts)„Unbeständig, Herr.“
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
yaṁ → yam (pts) | vāti → vā ti (pts)„Aber wenn es unbeständig ist, ist es Leiden oder Glück?“
“Dukkhaṁ, bhante”.
dukkhaṁ → dukkham (pts)„Leiden, Herr.“
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
yaṁ panāniccaṁ → yam panāniccam (pts)„Aber wenn es unbeständig und Leiden ist und zugrunde gehen muss, kann man es dann so ansehen:
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
esohamasmi → eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)‚Das ist mein, das bin ich, das ist mein Selbst‘?“
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → hetam (pts)„Nein, Herr.“
“Tasmātiha, bhikkhave, yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ rūpaṁ: ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
paṇītaṁ → panītaṁ (pts) | sammappaññāya → sammāppaññāya (pts) | ajjhattam → S1-3 ajjhattā (pts note) | yaṁ → Missing in S1-3 (pts note) | tasmātiha → tasmā tiha (bjt, th) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | tasmātiha → tasmā ti ha (pts) | atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ → atītānāgatapaccuppannam ajjhattam (pts) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | meso → me so (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)„Daher sollt ihr jegliche Art von Form – vergangen, zukünftig oder gegenwärtig, innen oder außen, grob oder subtil, gering oder hochstehend, fern oder nah: jegliche Form – wahrheitsgemäß mit rechter Weisheit so sehen: ‚Das ist nicht mein, das bin nicht ich, das ist nicht mein Selbst.‘
Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā …pe… yā dūre santike vā, sabbā vedanā: ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
ajjhattā vā bahiddhā vā → (sya-all)Ihr sollt jegliche Art von Gefühl …
Yā kāci saññā …pe…jegliche Art von Wahrnehmung …
ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṁ vā bahiddhā vā …pe… ye dūre santike vā, sabbe saṅkhārā: ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
ajjhattaṁ vā bahiddhā vā → (sya-all) | saṅkhārā → Half complete in B (pts note)jegliche Art von Willensbildungsprozessen …
Yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ: ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
paṇītaṁ → panītaṁ (pts) | yaṁ kiñci → yaṅkiñci (th) | netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)jegliche Art von Bewusstsein – vergangen, zukünftig oder gegenwärtig, innen oder außen, grob oder subtil, gering oder hochstehend, fern oder nah: jegliches Bewusstsein – wahrheitsgemäß mit rechter Weisheit so sehen: ‚Das ist nicht mein, das bin nicht ich, das ist nicht mein Selbst.‘
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati.
rūpasmimpi → rūpasmiṁ (pts) | viññāṇasmim → B repeats nibbindati; S1-3 add pi after each word (pts note) | rūpasmimpi → rūpasmiṁpi (th) | viññāṇasmimpi → viññāṇasmiṁpi (th) | evaṁ → evam (pts) | vedanāyapi → vedanāya (pts) | saññāyapi → saññāya saṅkhāresu viññāṇasmim (pts)Wenn er das sieht, wird ein gebildeter edler Schüler ernüchtert von Form, Gefühl, Wahrnehmung, Willensbildungsprozessen und Bewusstsein.
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
vimuttamiti → vimuttamhītīti vā pāṭho (sya-all note) | vimuttamiti → vimuttam iti (pts)Wenn er ernüchtert ist, schwindet die Leidenschaft. Wenn die Leidenschaft schwindet, ist er befreit. Wenn er befreit ist, weiß er, dass er befreit ist.
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
khīṇā → khīnā (pts) | vusitaṁ → vusitam (pts) | nāparaṁ → nāparam (pts)Er versteht: ‚Wiedergeburt ist beendet; das geistliche Leben ist erfüllt; was zu tun war, ist getan; es gibt nichts weiter für diesen Ort.‘“
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)Das sagte der Buddha.
Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinanduṁ.
abhinanduṁ → abhinandunti (mr) | abhinanduṁ → abhinandunti (cck: ka.) | abhinanduṁ → B -nandunti (pts note) | bhāsitaṁ → bhāsitam (pts)Zufrieden begrüßte die Gruppe der fünf Mönche die Worte des Buddha.
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne pañcavaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsūti.
vimucciṁsūti sattamaṁ → vimucciṁsū ti (pts) | imasmiñca → imasmiṁ ca (pts) | pañcavaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ → pañcavaggiyānam bhikkhūnam (pts)Und während diese Lehrrede gesprochen wurde, wurde der Geist der Gruppe der fünf Mönche durch Nicht-Ergreifen von den Befleckungen befreit.