Dutiyaupādāparitassanāsutta๘ ทุติยอุปาทาปริตัสสนาสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj) | sāvatthinidānaṁ upādāparitassanañca → (pts) | sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ tatra kho (th)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า
“Upādāparitassanañca vo, bhikkhave, desessāmi anupādāaparitassanañca.
desessāmi anupādāaparitassanañca → desissāmi anupādā aparitassanañca (bj); desissāmi anupādānaaparitassanañca (sya-all)“ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงความสะดุ้งเพราะถือมั่นและความไม่สะดุ้งเพราะไม่ถือมั่นแก่เธอทั้งหลาย
Taṁ suṇātha …pe…
taṁ → tam (pts) | + → kathaṁ (pts)เธอทั้งหลายจงฟัง ฯลฯ
kathañca, bhikkhave, upādāparitassanā hoti?
upādāparitassanā → upādānaparitassanā (sya-all) | kathañca → ca (pts) | upādāparitassanā → upādā-paritassanā (pts)ความสะดุ้งเพราะถือมั่น เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati.
rūpaṁ etaṁ → rūpam etam (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts)คือ ปุถุชนในโลกนี้ผู้ไม่ได้สดับ พิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่นนั่นเป็นอัตตาของเรา’
Tassa taṁ rūpaṁ vipariṇamati aññathā hoti.รูปของเขาแปรผันเป็นอย่างอื่น
Tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.
rūpavipariṇāmaññathābhāvā → rūpapariṇāmaññathābhāvā (pts) | rūpapariṇāmaññathābhāvā → S1-3 tassa taṁ rupaṁ pariṇāma- (pts note)เพราะรูปแปรผันและเป็นอย่างอื่น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงเกิดขึ้นแก่เขา
Vedanaṁ etaṁ mama …pe…
etaṁ mama → (bj) | vedanaṁ etaṁ → vedanam etam (pts)พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นของเรา ฯลฯ
saññaṁ etaṁ mama …
saññaṁ etaṁ → saññam etam (pts)พิจารณาเห็นสัญญาว่า ‘นั่นของเรา ฯลฯ
saṅkhāre etaṁ mama …
saṅkhāre etaṁ → saṅkhare etam (pts)พิจารณาเห็นสังขารว่า ‘นั่นของเรา ฯลฯ
viññāṇaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati.
viññāṇaṁ etaṁ → viññāṇam etam (pts) | esohamasmi → esoham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นวิญญาณว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
Tassa taṁ viññāṇaṁ vipariṇamati aññathā hoti.วิญญาณของเขาแปรผันเป็นอย่างอื่น
Tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.เพราะวิญญาณแปรผันและเป็นอย่างอื่น โสกะปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงเกิดขึ้นแก่เขา
Evaṁ kho, bhikkhave, upādāparitassanā hoti.
upādāparitassanā → upādānaparitassanā (sya-all) | upādāparitassanā → upādā-paritassanā (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความสะดุ้งเพราะถือมั่น เป็นอย่างนี้แล
Kathañca, bhikkhave, anupādāaparitassanā hoti?
anupādāaparitassanā → anupādānaaparitassanā (sya-all) | kathañca → kathaṁ ca (pts) | anupādāaparitassanā → anupādā aparitassanā (pts)ความไม่สะดุ้งเพราะไม่ถือมั่น เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | meso → me so (pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ผู้ได้สดับ พิจารณาเห็นรูปว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Tassa taṁ rūpaṁ vipariṇamati aññathā hoti.รูปของอริยสาวกนั้นแปรผันเป็นอย่างอื่น
Tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.
nuppajjanti → nūppajjanti (bj)เพราะรูปแปรผันและเป็นอย่างอื่น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงไม่เกิดขึ้นแก่อริยสาวกนั้น
Vedanaṁ netaṁ mama …
netaṁ → netam (pts)พิจารณาเห็นเวทนาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ฯลฯ
saññaṁ netaṁ mama …
netaṁ → netam (pts)พิจารณาเห็นสัญญาว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ฯลฯ
saṅkhāre netaṁ mama …
saṅkhāre netaṁ → saṅkhārā netam (pts)พิจารณาเห็นสังขารว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา ฯลฯ
viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
netaṁ → netam (pts) | nesohamasmi → neso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นวิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Tassa taṁ viññāṇaṁ vipariṇamati aññathā hoti.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)วิญญาณของอริยสาวกนั้นแปรผันเป็นอย่างอื่น
Tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.
nuppajjanti → nūppajjanti (bj) | viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā → viññāṇavipariṇā maññathābhāvā (th)เพราะวิญญาณแปรผันและเป็นอย่างอื่น โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงไม่เกิดขึ้นแก่อริยสาวกนั้น
Evaṁ kho, bhikkhave, anupādāaparitassanā hotī”ti.
anupādāaparitassanā → anupādānaaparitassanā (sya-all) | anupādāaparitassanā → anupādā-aparitassanā (pts)ภิกษุทั้งหลาย ความไม่สะดุ้งเพราะไม่ถือมั่น เป็นอย่างนี้แล”
Aṭṭhamaṁ.
aṭṭhamaṁ → sāvatthi tatra voca (pts)ทุติยอุปาทาปริตัสสนาสูตรที่ ๘ จบ