Paṭhamapubbesambodhasutta
Paṭhamapubbesambodhasutta → sambodhasuttaṁ (bj); sambodhena 1 (pts1ed)Before My Awakening (Interior)
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj) | sāvatthinidānaṁ pubbeva → pubbe (sya-all); (pts)At Sāvatthī.
“Pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi:
sambodhā → sambodhāya (sya-all) | anabhisambuddhassa → B1 sambodhānabhi-; B2 sambodhāya anabhi-; ya being added underneath (pts note) | etadahosi → etad ahosi (pts)“Mendicants, before my awakening—when I was still unawakened but intent on awakening—I thought:
‘ko nu kho cakkhussa assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇaṁ?‘What’s the gratification, the drawback, and the escape when it comes to the eye …
Ko sotassa …pe…ear …
ko ghānassa …nose …
ko jivhāya …tongue …
ko kāyassa …body …
ko manassa assādo, ko ādīnavo, kiṁ nissaraṇan’ti?
ādīnavo → ādinavo (pts) | nissaraṇanti → nissaraṇan ti (pts)and mind?’
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)Then it occurred to me:
‘yaṁ kho cakkhuṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ cakkhussa assādo.
somanassaṁ ayaṁ → somanassam ayam (pts)‘The pleasure and happiness that arise from the eye: this is its gratification.
Yaṁ cakkhuṁ aniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, ayaṁ cakkhussa ādīnavo.
vipariṇāmadhammaṁ → viparināmadhammaṁ (pts) | cakkhuṁ → cakkhum (pts)That the eye is impermanent, suffering, and perishable: this is its drawback.
Yo cakkhusmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ cakkhussa nissaraṇaṁ.
chandarāgappahānaṁ idaṁ → chandarāgapahānaṁ idam (pts)Removing and giving up desire and greed for the eye: this is its escape.
Yaṁ sotaṁ …pe…
yaṁ sotaṁ → (pts)The pleasure and happiness that arise from the ear …
yaṁ ghānaṁ …pe…nose …
yaṁ jivhaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ jivhāya assādo.
jivhaṁ → jivham (pts) | somanassaṁ → somanassam (pts)tongue …
Yaṁ jivhā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, ayaṁ jivhāya ādīnavo.
Yaṁ → yā (bj, sya-all, km) | yaṁ → yā (bj, sya-all) | Yaṁ → yā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)
Yo jivhāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ jivhāya nissaraṇaṁ.
chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ → chandaragavinayo chandarāgapahānaṁ (pts)
Yaṁ kāyaṁ …pe…
yaṁ kāyaṁ → (sya-all)body …
yaṁ manaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, ayaṁ manassa assādo.
manam → S1 manasaṁ (pts note) | somanassaṁ ayaṁ → somanassam ayam (pts)mind: this is its gratification.
Yaṁ mano anicco dukkho vipariṇāmadhammo, ayaṁ manassa ādīnavo.
Yaṁ → yo (bj, sya-all, km, mr) | yaṁ → yo (bj, sya-all) | mano → ya mano (bj: machasaṁ) | Yaṁ → yo (cck: sī. syā. kaṁ. ka.) | yaṁ → yam (pts) | ayaṁ → ayam (pts)That the mind is impermanent, suffering, and perishable: this is its drawback.
Yo manasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, idaṁ manassa nissaraṇan’ti.
nissaraṇanti → nissaraṇaṁ (bj, sya-all) | chandarāgavinayo → chandarāgavinayoha (sya-all) | nissaraṇanti yāvakīvañcāhaṁ → nissaraṇaṁ yāva kīvañcāham (pts) | chandarāgappahānaṁ → chandarāgapahānaṁ (pts)Removing and giving up desire and greed for the mind: this is its escape.’
Yāvakīvañcāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ evaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññāsiṁ, neva tāvāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
ti → sabbatthāpi evameva itisaddena saha | abhisambuddhoti → abhisambuddho (bj: sīmu) | abhisambuddho’ti → sabbatthāpi evameva itisaddena saha dissati (cck note) | kīvañcāham → B1-2 kivaño; S3 jīvaño (pts note) | nābbhaññāsiṁ → B nabbha- always (pts note) | ti → ti is missing in S1-3 (pts note) | yāvakīvañcāhaṁ → yāva kīvañcāham (pts) | channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ evaṁ assādañca → channam ajjhattikānam āyatanānam evam assādaṁ ca (pts) | ādīnavañca → ādīnavaṁ ca (pts) | nissaraṇañca → nissaraṇaṁ ca (pts) | tāvāhaṁ → tāvāham (pts) | sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti → sammāsambodhim abhisambuddho ti (pts)As long as I didn’t truly understand these six interior sense fields’ gratification, drawback, and escape in this way for what they are, I didn’t announce my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans.
Yato ca khvāhaṁ, bhikkhave, imesaṁ channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ evaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññāsiṁ, athāhaṁ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddho’ti paccaññāsiṁ.
khvāhaṁ → khohaṁ (bj, sya-all, pts) | nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ → nissaraṇaṁ ca nissaranato yathābhūtam (pts) | sassamaṇabrāhmaṇiyā → sassamaṇabrāhmaniyā (pts) | khvāhaṁ → kho ham (pts) | channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ evaṁ assādañca → channam ajjhattikānam āyatanānam evam assādam (pts) | ādīnavañca → ādīnavaṁ ca (pts) | athāhaṁ → athāham (pts) | sammāsambodhiṁ → sammāsambodhim (pts)But when I did truly understand these six interior sense fields’ gratification, drawback, and escape in this way for what they are, I announced my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans.
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
ñāṇañca pana → ñāṇaṁ ca (pts) | dassanaṁ → dassanam (pts)Knowledge and vision arose in me:
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
vimutti → cetovimutti (bj, pts1ed, mr) | vimutti → cetovimutti (sī. pī. ka.) evamuparipi (cck note) | vimutti → ba. cetovimutti (sya-all note) | cetovimutti → S1 B2 omit ceto (pts note) | natthi dāni → natthidāni (bjt, th)‘My freedom is unshakable; this is my last rebirth; now there’ll be no more future lives.’”