- Saṁyutta Nikāya 55.21Linked Discourses 55.21
- 3. Saraṇānivagga
Saraṇānivagga → sarakānivaggo (bj, sya-all)The Saranani Chapter
PaṭhamamahānāmasuttaSutta To Mahānāma (1)
Evaṁ me sutaṁ—
sutaṁ → this phrase in B1-2 only. (pts note) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)I have heard
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme.
samayaṁ → samayam (pts)that on one occasion the Blessed One was staying among the Sakyans near Kapilavatthu in the Banyan Park.
Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṁ etadavoca:
avoca → B1 avocuṁ. (pts note) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavoca → bhagavantam etad avoca (pts)Then Mahānāma the Sakyan went to the Blessed One and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side. As he was sitting there, he said to the Blessed One,
“idaṁ, bhante, kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṁ ākiṇṇamanussaṁ sambādhabyūhaṁ.
sambādhabyūhaṁ → sambādhabyuhaṁ (bj); sambādhaviyūhaṁ (sya-all) | bāhujaññaṁ → bahujaññaṁ (sya-all) | bāhujaññaṁ → bahūjanaṁ (bj: sīmu, sī.pavi) | sambādhabyuhaṁ → sambādhavyūhaṁ (bj: syā) | Kapilavatthu → S1-3 -vatthuṁ. (pts note) | iddhaṁ → S1 B1 idam. (pts note) | ceva → S1 eva. (pts note) | bahujanam → B1-2 bahujaññam. (pts note) | ākiṇṇamanussam → S1-3 -manussā. (pts note) | sambādhavyūhaṁ → S1 -vyūgaṁ. (pts note)“Lord, this Kapilavatthu is rich & prosperous, populous & crowded, its alleys congested.
So khvāhaṁ, bhante, bhagavantaṁ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṁ kapilavatthuṁ pavisanto;
bhagavantaṁ → bhagavantaṁ payirupāsitvā manobhāvanīyaṁ (bj) | payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū → bhikkhuṁ (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | sāyanhasamayaṁ kapilavatthuṁ → sāyaṇhasamayaṁ kapilavatthum (pts) | bhikkhuṁ → mano bhāvanīye vā bhikkhū (bj: machasaṁ, syā) | bhikkhū → S1-3 -vanīyaṁ vā bhikkhuṁ (S1 -kkhu). (pts note) | khvāhaṁ → khvāham (pts)Sometimes, when I enter Kapilavatthu in the evening after visiting with the Blessed One or with the monks who inspire the mind,
bhantenapi hatthinā samāgacchāmi;
bhantenapi → vibbhantenapi (sya2ed); bhamantenapi (mr) | bhantenapi → vibbhantena (bj: aṭṭhakathā) | bhantenapi → vibbhantenapi (cck: sī.); bhamantenapi (cck: ka.) | bhantenapi → bhante napi (th) | bhantenapi → bhante na pi (pts)I meet up with a runaway elephant,
bhantenapi assena samāgacchāmi;
bhantenapi → bhante napi (th) | bhantenapi → bhante na pi (pts)a runaway horse,
bhantenapi rathena samāgacchāmi;
rathena → B1 parithena B2 para- both instead of pira- (pts note) | bhantenapi → bhante napi (th) | bhantenapi → bhante na pi (pts)a runaway chariot,
bhantenapi sakaṭena samāgacchāmi;
bhantenapi → bhante napi (th) | bhantenapi → bhante na pi (pts)a runaway cart,
bhantenapi purisena samāgacchāmi.
samāgacchāmi → samāgacchami (pts) | bhantenapi → bhante napi (th) | bhantenapi → bhante na pi (pts)or a runaway person.
Tassa mayhaṁ, bhante, tasmiṁ samaye mussateva bhagavantaṁ ārabbha sati, mussati dhammaṁ ārabbha sati, mussati saṅghaṁ ārabbha sati.
mussateva → musateva (?) | mussati → musati (?) | dhammaṁ ārabbha → dhammam arabbha (pts) | mussateva → musateva (cck: ?) | mussati → musati (cck: ?) | sati → This phrase is not to be found in S3. (pts note) | sati → S1-3 add mussati. (pts note) | saṅghaṁ → saṁghaṁ (ms2005) | mayhaṁ → mayham (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | saṅghaṁ → saṅgham (pts)At times like that my mindfulness with regard to the Blessed One gets muddled, my mindfulness with regard to the Dhamma… the Saṅgha gets muddled.
Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:
mayhaṁ → mayham (pts)The thought occurs to me,
‘imamhi cāhaṁ samaye kālaṁ kareyyaṁ, kā mayhaṁ gati, ko abhisamparāyo’”ti?
mayhaṁ → mamassa (bj) | mamassa → kā mayhaṁ (bj: machasaṁ, syā) | mayhaṁ → S1-3 mamassa. (pts note) | abhisamparāyoti → abhisamparāyo ti (pts)‘If I were to die at this moment, what would be my destination? What would be my future course?”
“Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma.
bhāyi → S1 bhāya. (pts note)“Have no fear, Mahānāma. Have no fear.
Apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati apāpikā kālaṅkiriyā.
kālaṅkiriyā → kālakiriyā (bj, sya-all, km) | kālakiriyā → kālaṁkiriyā (bj: machasaṁ) | kālaṁkiriyā → kālakiriyā (cck: sī. syā. kaṁ.) | apāpakaṁ te → apāpakante (th) | maraṇaṁ → maraṇam (pts)Your death will not be a bad one, your demise will not be bad.
Yassa kassaci, mahānāma, dīgharattaṁ saddhāparibhāvitaṁ cittaṁ sīlaparibhāvitaṁ cittaṁ sutaparibhāvitaṁ cittaṁ cāgaparibhāvitaṁ cittaṁ paññāparibhāvitaṁ cittaṁ, tassa yo hi khvāyaṁ kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo.
cātumahābhūtiko → cātummahābhūtiko (bj, sya-all, km) | odanakummāsūpacayo → odanakummāsupacayo (sya-all) | cittaṁ paññāparibhāvitaṁ → cittam paññaparibhāvitaṁ (pts) | mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo → mātāpittikasambhavo odanakummāsupacayo (pts) | cātumahābhūtiko → cātummahābhūtiko (cck: sī. syā. kaṁ.) | sutaparibhāvitaṁ → S1 -pāri- (pts note) | khvāyaṁ → S3 khvāhaṁ. (pts note) | aniccucchādanaparimaddana-bhedana-viddhaṁsanadhammo → B1 aniccacchā- S1 aniccupacchā- B2 -vidhaṁsana- B1 -vimaṁsana- (pts note) | mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo → mātāpittikasambhavo odanakummāsupacayo aniccucchādanaparimaddana-bhedana-viddhaṁsanadhammo (pts)If one’s mind has long been nurtured with conviction, nurtured with virtue, nurtured with learning, nurtured with relinquishment, nurtured with discernment, then when the body—endowed with form, composed of the four primary elements, born from mother & father, nourished with rice & porridge, subject to inconstancy, rubbing, pressing, dissolution, & dispersion—
Taṁ idheva kākā vā khādanti gijjhā vā khādanti kulalā vā khādanti sunakhā vā khādanti siṅgālā vā khādanti vividhā vā pāṇakajātā khādanti;
siṅgālā → sigālā (bj, sya-all, km, pts1ed) | sunakhā → supānā (bj) | idheva → imeva (sya-all) | siṅgālā vā → sigālā va (pts) | idheva → imeva (bj: syā) | supānā → sunakhā (bj: machasaṁ, syā) | siṅgālā → sigālā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | sunakhā → S1 supaṇṇā S3 suvaṇṇā. (pts note) | taṁ → tam (pts)is eaten by crows, vultures, hawks, dogs, hyenas, or all sorts of creatures,
yañca khvassa cittaṁ dīgharattaṁ saddhāparibhāvitaṁ …pe… paññāparibhāvitaṁ taṁ uddhagāmi hoti visesagāmi.
uddhagāmi → uddhagāmī (bj); uddhaṅgāmi (sya-all) | sīla-suta-cāga-paribhāvitaṁ → S1-3 add paribhāvitam after each word. (pts note) | uddhagāmi → B1-2 uddhaṁ- (pts note) | visesagāmi → B1 -gamī. (pts note) | + → sīlaparibhāvitaṁ sutaparibhāvitaṁ cāgaparibhāvitaṁ (bjt) | + → sīla suta cāga (th) | saddhāparibhāvitaṁ paññāparibhāvitaṁ taṁ → saddhāparibhāvitam sīla-suta-cāga-paribhāvitaṁ tam (pts)nevertheless the mind—long nurtured with conviction, nurtured with virtue, learning, relinquishment, & discernment—rises upward and separates out.
Seyyathāpi, mahānāma, puriso sappikumbhaṁ vā telakumbhaṁ vā gambhīraṁ udakarahadaṁ ogāhitvā bhindeyya.
mahānāma → mahānāma balavā (bj) | ogāhitvā → ogāhetvā (bj, sya-all) | gambhīraṁ udakarahadaṁ ogāhitvā → gambhīram udakarahadam ogāhetvā (pts) | Mahānāma → S1 balavā S3 nāma balavā instead of Mahānāma. (pts note) | ogāhetvā → S1 ogātetvā B1-2 ogāhetvā. (pts note) | sappikumbhaṁ → sappikumbham (pts) | telakumbhaṁ → telakumbham (pts)“Suppose a man were to throw a jar of ghee or a jar of oil into a deep lake of water, where it would break.
Tatra yā assa sakkharā vā kaṭhalā vā sā adhogāmī assa, yañca khvassa tatra sappi vā telaṁ vā taṁ uddhagāmi assa visesagāmi.
assa → yāssa (bj) | kaṭhalā → kathalā (pts1ed, mr) | yā assa → yāssa (bj) | uddhagāmi → uddhaṅgāmi (bj, sya-all) | taṁ uddhagāmi → tam uddhaṁgāmī (pts) | visesagāmi evameva → visesāgamī evam eva (pts) | yāssa → yā assa (bj: machasaṁ, syā) | kaṭhalā → kathalā (cck: pī. ka.) | assa → S1-3 yāssa instead of yā assa. (pts note)There the shards & jar-fragments would go down, while the ghee or oil would rise upward and separate out.
Evameva kho, mahānāma, yassa kassaci dīgharattaṁ saddhāparibhāvitaṁ cittaṁ …pe…
+ → sīla (bjt) | + → suta cāga (bjt) | + → sīla suta cāga (th) | evameva → evam eva (pts) | + → sīlasuta-cāga (pts)In the same way, if one’s mind has long been nurtured with conviction, nurtured with virtue, nurtured with learning, nurtured with relinquishment,
paññāparibhāvitaṁ cittaṁ tassa yo hi khvāyaṁ kāyo rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo taṁ idheva kākā vā khādanti gijjhā vā khādanti kulalā vā khādanti sunakhā vā khādanti siṅgālā vā khādanti vividhā vā pāṇakajātā khādanti;
sunakhā → supānā (bj) | siṅgālā → sigālā (bj, sya-all) | odanakummāsūpacayo → odanakummāsupacayo (sya-all) | idheva → imeva (sya-all) | yo hi khvāyaṁ → hoti khvāyam (pts) | mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo → mātāpittikasambhavo odanakummāsupacayo (pts) | khādanti siṅgālā → khā sigālā (pts) | mātāpittikasambhavo → S1-3 -petti- (pts note) | aniccucchādana-parimaddana-bhedanaviddhaṁsanadhammo → B2 aniccacchā- S1 aniccupacchā- S1 -viddhasana- B1 vimaṁsana. (pts note) | sunakhā → S1 supaṇṇā S3 supāṇā. (pts note) | cātumahābhūtiko → cātummahābhūtiko (bjt, th) | mātāpettikasambhavo odanakummāsūpacayo aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammo taṁ → mātāpittikasambhavo odanakummāsupacayo aniccucchādana-parimaddana-bhedanaviddhaṁsanadhammo tam (pts)nurtured with discernment, then when the body… is eaten by crows, vultures, hawks, dogs, hyenas, or all sorts of creatures,
yañca khvassa cittaṁ dīgharattaṁ saddhāparibhāvitaṁ …pe… paññāparibhāvitaṁ taṁ uddhagāmi hoti visesagāmi.
dīgharattaṁ → (bj) | paññāparibhāvitaṁ → paññāparibhāvitaṁ cittaṁ (bj) | uddhagāmi → uddhaṅgāmī (bj); uddhaṅgāmi (sya-all) | visesagāmi → visesagāmī (bj, pts) | khvassa → S1-3 khvāssa. (pts note) | taṁ → missing in B1. (pts note) | tam → missing in S3. (pts note) | uddhaṁgāmī → S1-3 uddha- B2 -gāmi always. (pts note) | + → sīla suta cāga (th) | paññāparibhāvitaṁ taṁ uddhagāmi → sīla-suttacāgapaññā paribhāvitaṁ tam uddhaṁgāmī (pts)nevertheless the mind…
Tuyhaṁ kho pana, mahānāma, dīgharattaṁ saddhāparibhāvitaṁ cittaṁ …pe… paññāparibhāvitaṁ cittaṁ.
mahānāma → mahānama (pts) | dīgharattaṁ → S1-3 sīlaparibhāvitam -pe- tam paribhāvitaṁ. (pts note) | + → sīla suta cāga (th) | saddhāparibhāvitaṁ cittaṁ paññāparibhāvitaṁ cittaṁ → saddhaparibhāvitaṁ cittam sīla-suta-cāga-paññāparibhāvitaṁ cittam (pts)rises upward and separates out.
Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma.
bhāyi → S3 bhāyī. (pts note)“Have no fear, Mahānāma. Have no fear.
Apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati, apāpikā kālaṅkiriyā”ti.
kālaṅkiriyāti paṭhamaṁ → kālakiriyāti (bj, sya-all, pts) | kālakiriyā → S3 -kiriyāyā B1-2 kālaṁ- always. (pts note) | kālaṅkiriyāti → kālaṁkiriyāti (my, ms2005) | apāpakaṁ te → apāpakante (th) | maraṇaṁ → maraṇam (pts)Your death will not be a bad one, your demise will not be bad.”