Mettasuttaพระสูตรว่าด้วยเมตตา
“Karaṇīyamatthakusalena, yanta santaṁ padaṁ abhisamecca;
karaṇīyamatthakusalena yanta → (pts) yanta → yaṁ taṁ (bj, sya-all) | abhisamecca → Bai abhisamacca. (pts note) | yanta → yantaṁ (th)ผู้ชำนาญในความหมายของคำสอน ควรทำสิ่งต่อไปนี้เพื่อเข้าถึงซึ่งความสงบ Sakko ujū ca suhujū ca, sūvaco cassa mudu anatimānī.
suhujū → sūjū (bj, pts-vp-pli1) | suhujū → sūjū (cck: sī.) | ujū → Bai uju. (pts note) | sūjū → Bai suhuju. (pts note) va → ye ca (bj, sya-all, km, pts-vp-pli1) | sūvaco → suvaco (bj, sya-all) | mudu → So all four MSS., Fsb. mudū (metri causa). (pts note) | anatimānī → Cb Bai -ni. (pts note) | sūvaco cassa → suvaco assa (pts)มีความรู้ความสามารถ มีความซื่อตรง ซื่อตรงยิ่ง อ่อนน้อมพร้อมรับฟัง อ่อนโยนนุ่มนวล ไม่ทะนงเย่อหยิ่งSantussako ca subharo ca, appakicco ca sallahukavutti;รู้จักพอเพียง ไม่เป็นภาระหนักแก่ใคร ไม่วุ่นวายด้วยธุระมากมาย ใช้ชีวิตเรียบง่าย Santindriyo ca nipako ca, appagabbho kulesvananugiddho.
nipako → Bi nipp-. (pts note) va → vā (bj, sya-all, km, pts-vp-pli1) | kulesvananugiddho → kulesu ananugiddho (bj, sya-all, pts) | kulesu → Bi kulesv-. (pts note)สงบเยือกเย็น ใช้เชาวน์ปัญญา มีมารยาท ไม่ประจบญาติโยมNa ca khuddamācare kiñci, yena viññū pare upavadeyyuṁ;
khuddamācare → khuddaṁ samācare (bj, sya-all, pts) | khuddaṁ → Bi -dda. (pts note) yena → ye na (th)และไม่ทำอะไรแม้แต่เพียงนิดเดียว ในสิ่งที่คนอื่นจะใช้เหตุผลมาตำหนิได้ Sukhino va khemino hontu, sabbasattā bhavantu sukhitattā.
va → vā (bj, sya-all, pts) | vā → Bi va. (pts note) sabbasattā → sabbe sattā (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | sabbasattā → sabbe sattā (bj, sya-all, pts) | sabbasattā → sabbe sattā (cck: sī. syā.)ขอสัตว์ทั้งปวงจงมีสุข ปลอดภัยปราศจากภยันตราย ขอสัตว์ทั้งปวงจงมีความสุขใจกันทั่วหน้าYe keci pāṇabhūtatthi, tasā vā thāvarā vanavasesā;
pāṇabhūt → Ck Bai -bhut'. (pts note) | atthi → Ck atthī. (pts note) | pāṇabhūtatthi → pāṇabhūt atthi (pts) vanavasesā → vā anavasesā (bj, sya-all, pts) | tasā → Ba tassā. (pts note) | anavasesā → Bi thāvarā v'; anavasesā; Ba omits vā. (pts note)ไม่ว่าสัตว์มีชีวิตใด ๆ ก็ตาม ไม่ว่าจะบอบบางหรือแข็งแกร่ง Dīghā vā ye va mahantā, majjhimā rassakā aṇukathūlā.
mahantā → ye mahantā vā (bj, pts-vp-pli1); mahanta (?) | va → (bj, sya-all, pts) | mahantā → mahantā vā (sya-all) | mahantā → mahanta (cck: ?) | ye → Ba ye va ca, Bi ye va. (pts note) | vā → Bi omits vā. (pts note) rassakā aṇukathūlā → rassakāṇukathūlā (bj) | majjhimā → Bi -ma. (pts note) | aṇukathūlā → Ck rassakānukathūlā, Cb -kāṇūka-. (pts note)ไม่ยกเว้นชีวิตใด ไม่ว่าตัวยาวหรือตัวใหญ่ ตัวขนาดกลาง ตัวเล็ก ตัวจิ๋ว หรือตัวกลมDiṭṭhā vā ye va adiṭṭhā, ye va dūre vasanti avidūre;
adiṭṭhā → addiṭṭhā (bj, pts-vp-pli1); adiṭṭha (?) | va → ca (sya-all) | va adiṭṭhā → vā addiṭṭhā (pts) | adiṭṭhā → adiṭṭha (cck: ?) | vā → Ba ca. (pts note) | addiṭṭhā → So Ckb; Bai Fsb. adiṭṭhā. (pts note) va → ca (bj, sya-all, pts) | va → ye ca (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | ca → Bi omits ca. (pts note)ไม่ว่าจะมองเห็นได้ หรือมองเห็นไม่ได้ ไม่ว่าจะอยู่ใกล้หรือไกล Bhūtā va sambhavesī va, sabbasattā bhavantu sukhitattā.
Bhūtā va sambhavesī va → bhūtā vā sambhavesī vā (bj, sya-all, km, pts-vp-pli1, mr) | va sabbasattā → vā sabbe sattā (bj, sya-all, pts) | va → bhūtā vā sambhavesī vā (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | sambhavesī → Cb Bai -si. (pts note) sattā → Bi sabbasattā. (pts note) | sabbasattā → sabbe sattā (bjt, th, pts)ไม่ว่าเป็นสัตว์ซึ่งเกิดแล้ว หรือสัตว์ซึ่งกำลังแสวงหาที่เกิด ขอสัตว์ทั้งปวงมีความสุขใจกันโดยทั่วหน้าNa paro paraṁ nikubbetha, nātimaññetha katthaci na kañci;
na kañci → naṁ kañci (bj, pts-vp-pli1); naṁ kiñci (sya-all); na kiñci (mr) | na → naṁ (bj) | katthaci na → katthacinaṁ (pts) | kañci → naṁ kañci (cck: sī. pī.); naṁ kiñci (cck: syā.); na kiñci (cck: ka.) | katthacinaṁ → Bi -na. (pts note) | kañci → Bai kiñci. (pts note)ขออย่าให้ใครคดโกงหลอกลวงใคร ขออย่าให้ใครดูถูกเหยียดหยามใคร Byārosanā paṭighasañña, nāññamaññassa dukkhamiccheyya.
paṭighasañña → paṭighasaññā (bj, cck); paṭīghasaññā (sya-all) | byārosanā paṭighasañña → vyārosanā paṭighasaññā (pts) | vyārosanā → Cb vāyārosanā. (pts note) dukkhamiccheyya → dukkham iccheyya (pts)แม้จะถูกยั่วยุหรือถูกกระทำอย่างไม่ยุติธรรม ก็ขออย่าประสงค์ร้ายต่อกันMātā yathā niyaṁ puttam āyusā ekaputtamanurakkhe;
puttam → puttamāyusā (my) | puttam → puttaṁ (bjt, th, pts) | niyaṁ puttam → niyaṁputta māyusā (ms2005) ekaputtamanurakkhe → ekaputtam anurakkhe (pts)เปรียบเสมือนกับแม่ที่จะปกป้องลูกแม้ด้วยชีวิตตนเอง ลูกของแม่ ลูกคนเดียวของแม่ Evampi sabbabhūtesu, mānasaṁ bhāvaye aparimāṇaṁ.
evampi → evam pi (pts) mānasaṁ bhāvaye → mānasambhāvaye (th) | mānasaṁ → mānasam (pts)ความรู้สึกที่เราควรมีต่อสรรพสัตว์ก็เช่นกัน ขอให้เปิดหัวใจที่ไร้ขอบเขตMettañca sabbalokasmi, mānasaṁ bhāvaye aparimāṇaṁ;
mettañca sabbalokasmi → mettaṁ ca sabbalokasmiṁ (bj) | sabbalokasmiṁ → Bai -mi. (pts note) | mettañca sabbalokasmi → mettañ ca sabbalokasmiṁ (pts) mānasaṁ bhāvaye → mānasambhāvaye (th) | mānasaṁ → mānasam (pts)เปี่ยมด้วยรักและเมตตาต่อทุกชีวิตทั่วโลก เปิดหัวใจที่ไร้ขอบเขต Uddhaṁ adho ca tiriyañca, asambādhaṁ averamasapattaṁ.
adho → daho ca tiriyañ (pts) averaṁ → Bi -am. (pts note) | averamasapattaṁ → averaṁ asapattaṁ (bjt, th, pts)ไปสู่เบื้องบน เบื้องล่าง และรอบด้าน อย่างไม่มีข้อจำกัด และปราศจากความอาฆาตมาดร้ายTiṭṭhaṁ caraṁ nisinno va, sayāno yāvatāssa vitamiddho;
va → vā (bj, sya-all, pts) | va → vā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vā → Bi va. (pts note) | tiṭṭhaṁ caraṁ → tiṭṭhañcaraṁ (th) vitamiddho → vigatamiddho (bahūsu) | yāvatāssa vitamiddho → vā yāva tassa vigatamiddho (bj, sya-all, pts) | vitamiddho → vigatamiddho (cck: bahūsu) | vā → Bi omits vā. (pts note) | yāvatāssa vitamiddho → vā yāvat assa vigatamiddho (pts)ไม่ว่าจะยืน จะเดิน จะนั่ง หรือจะนอน หากยังตื่นอยู่ Etaṁ satiṁ adhiṭṭheyya, brahmametaṁ vihāramidhamāhu.
vihāraṁ → Bi -m. (pts note) | vihāramidhamāhu → vihāraṁ idhamāhu (bjt, th) | brahmametaṁ vihāramidhamāhu → brahmam etaṁ vihāraṁ idha-m-āhu (pts)ขอให้ระลึกถึงสิ่งที่กล่าวข้างต้นไว้ในจิตเสมอ เพราะนี่คือการเจริญภาวนาที่ประเสริฐในชีวิตนี้Diṭṭhiñca anupaggamma, sīlavā dassanena sampanno;
anupaggamma → anupagamma (bjt, th) | diṭṭhiñca anupaggamma → diṭṭhiñ ca anupagamma (pts)เมื่อหลีกเลี่ยงแนวคิดที่เป็นโทษ อีกทั้งมีความประพฤติดีงาม เจริญด้วยปัญญาอันเห็นแจ้ง Kāmesu vinaya gedhaṁ, na hi jātuggabbhaseyya punaretī”ti.
vinaya → vineyya (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | vinaya → vineyya (cck: sī. syā. pī.) | vineyya → Bi vinaya (cf. 1098a). (pts note) jātuggabbhaseyya → jātu gabbhaseyyaṁ (bj, sya-all) | jātuggabbhaseyya punaretīti → jātu gabbhaseyyaṁ punar etī ti (pts)และสละความลุ่มหลงในสิ่งน่าปรารถนาทางรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ได้แล้ว ท่านทั้งหลายนั้นก็จะไม่มีวันกลับมาเกิดในครรภ์มารดาอีก
Mettasuttaṁ aṭṭhamaṁ.
+ → niṭṭhitaṁ (my) | aṭṭhamaṁ → niṭṭhitaṁ (bjt, pts) | + → suttanipāte uragavaggassa navamaṁ hemavatasuttaṁ (th)เมตตสูตร ลำดับที่ 8