Visākhāsutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → (sya-all) | evaṁ → evam (pts)I have heard that
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde.
migāramātupāsāde → migāramātu pāsāde (th, pts)on one occasion the Blessed One was staying near Sāvatthī at the Eastern Monastery, the palace of Migāra’s mother.
Tena kho pana samayena visākhāya migāramātuyā nattā kālaṅkatā hoti piyā manāpā.
kālaṅkatā → kālakatā (sya-all)And on that occasion a dear and beloved grandson of Visākhā, Migāra’s mother, had died.
Atha kho visākhā migāramātā allavatthā allakesā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
divā divassa → divādivassa (bjt, th, pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts)So Visākhā, Migāra’s mother–her clothes wet, her hair wet–
went to the Blessed One in the middle of the day and, on arrival, having bowed down to him, sat to one side.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho visākhaṁ migāramātaraṁ bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)As she was sitting there the Blessed One said to her:
“Handa kuto nu tvaṁ, visākhe, āgacchasi allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā”ti?
idhūpasaṅkantā divā divassāti → idhupasaṅkantā divādivassāti (sya-all, pts) | divā divassāti → divādivassā ti (bjt) | idhūpasaṅkantā divā divassāti → idh upasaṅkantā divādivassā ti (pts)“Why have you come here, Visākhā–your clothes wet, your hair wet–in the middle of the day?”
When this was said, she said to the Blessed One,
“Nattā me, bhante, piyā manāpā kālaṅkatā.
kālaṅkatā → kālakatā (sya-all)“My dear and beloved grandson has died.
Tenāhaṁ allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā”ti.
idhūpasaṅkantā divā divassāti → idhupasaṅkantā divādivassāti (sya-all, pts) | tenāhaṁ → ten āhaṁ (pts) | idhūpasaṅkantā divā divassāti → idh upasaṅkantā divādivassā ti (pts)This is why I have come here–my clothes wet, my hair wet–in the middle of the day.”
“Iccheyyāsi tvaṁ, visākhe, yāvatikā sāvatthiyā manussā tāvatike putte ca nattāro cā”ti?
yāvatikā → yāvatakā (?) | tāvatike → tāvatake (?) | yāvatikā → yāvatakā (cck: ?) | tāvatike → tāvatake (cck: ?) | cāti → cā ti (pts)“Visākhā, would you like to have as many children & grandchildren as there are people in Sāvatthī?”
“Iccheyyāhaṁ, bhagavā, yāvatikā sāvatthiyā manussā tāvatike putte ca nattāro cā”ti.
Iccheyyāhaṁ, bhagavā → iccheyyāhaṁ bhante bhagavā (sya-all) | iccheyyāhaṁ → iccheyyāmahaṁ (bj); iccheyyāhaṁ bhante (sya-all) | sāvatthiyā → (pts) | bhagavā → iccheyyāhaṁ bhante bhagavā (cck: syā.) | iccheyyāhaṁ → iccheyy āhaṁ (pts) | cāti → cā ti (pts)“Yes, lord, I would like to have as many children & grandchildren as there are people in Sāvatthī.”
“Kīvabahukā pana, visākhe, sāvatthiyā manussā devasikaṁ kālaṁ karontī”ti?
karontīti → karontī ti (bjt) | kīvabahukā → kīva bahukā (th, pts) | kālaṁ karontīti → kālaṅkarontīti (pts)“But how many people in Sāvatthī die in the course of a day?”
“Dasapi, bhante, sāvatthiyā manussā devasikaṁ kālaṁ karonti;
dasapi → dasa pi (pts) | kālaṁ karonti → kālaṅkaronti (pts)“Sometimes ten people die in Sāvatthī in the course of a day, sometimes nine…
navapi, bhante …
navapi bhante → nava pi kālaṅkaronti (pts)
aṭṭhapi, bhante …
+ → sāvatthiyā manussā devasikaṁ kālaṁ karonti (bjt) | aṭṭhapi bhante → aṭṭha pi (pts)eight…
sattapi, bhante …
+ → sāvatthiyā manussā devasikaṁ kālaṁ karonti (bjt) | sattapi bhante → satta pi (pts)seven…
chapi, bhante …
+ → sāvatthiyā manussā devasikaṁ kālaṁ karonti (bjt) | chapi bhante → cha pi (pts)six…
pañcapi, bhante …
+ → sāvatthiyā manussā devasikaṁ kālaṁ karonti (bjt) | pañcapi bhante → pañca pi (pts)five…
cattāropi, bhante …
+ → sāvatthiyā manussā devasikaṁ kālaṁ karonti (bjt) | cattāropi bhante → cattāri pi (pts)four…
tīṇipi, bhante …
+ → sāvatthiyā manussā devasikaṁ kālaṁ karonti (bjt) | tīṇipi bhante → tīṇi pi (pts)three…
dvepi, bhante, sāvatthiyā manussā devasikaṁ kālaṁ karonti.two…
Ekopi, bhante, sāvatthiyā manusso devasikaṁ kālaṁ karoti.
ekopi → eko pi (pts) | kālaṁ karoti → kālaṅkaroti (pts)Sometimes one person dies in Sāvatthī in the course of a day.
Avivittā, bhante, sāvatthi manussehi kālaṁ karontehī”ti.
sāvatthi → sāvatthiyā (sya-all, pts) | avivittā → avivittā sāvatthī pi (pts) | avivittā → VIII. 8. C avivittā ti asuññā. (pts note) | kālaṁ karontehīti → kālaṅkarontehī ti (pts)Sāvatthī is never free from people dying.”
“Taṁ kiṁ maññasi, visākhe, api nu tvaṁ kadāci karahaci anallavatthā vā bhaveyyāsi anallakesā vā”ti?
anallavatthā vā bhaveyyāsi → anallavatthaṁ (bj) | anallavatthā → allavatthā (sya-all) | anallakesā → allakesā (sya-all) | anallavatthā → anallavatthaṁ anallakesā (bjt) | bhaveyyāsi anallakesā vāti → ti (bjt) | vāti → vā ti (pts)“So what do you think, Visākhā?
Would you ever be free of wet clothes & wet hair?”
“No hetaṁ, bhante.
hetaṁ → h etaṁ (pts)“No, lord.
Alaṁ me, bhante, tāva bahukehi puttehi ca nattārehi cā”ti.
tāva bahukehi → tāvabahukehi (bjt) | cāti → cā ti (pts)Enough of my having so many children & grandchildren.”
“Yesaṁ kho, visākhe, sataṁ piyāni, sataṁ tesaṁ dukkhāni;“Visākhā, those who have a hundred dear ones have a hundred sufferings.
yesaṁ navuti piyāni, navuti tesaṁ dukkhāni;Those who have ninety dear ones have ninety sufferings.
yesaṁ asīti piyāni, asīti tesaṁ dukkhāni;Those who have eighty…
yesaṁ sattati piyāni, sattati tesaṁ dukkhāni;seventy…
yesaṁ saṭṭhi piyāni, saṭṭhi tesaṁ dukkhāni;
saṭṭhi → saṭṭhī (sya-all)sixty…
yesaṁ paññāsaṁ piyāni, paññāsaṁ tesaṁ dukkhāni;fifty…
yesaṁ cattārīsaṁ piyāni, cattārīsaṁ tesaṁ dukkhāni,
cattārīsaṁ → cattāḷīsaṁ (sya-all) | cattārīsaṁ → AD cattārisaṁ; B cattālīsaṁ. (pts note)forty…
yesaṁ tiṁsaṁ piyāni, tiṁsaṁ tesaṁ dukkhāni;
tiṁsaṁ → tīsaṁ (pts)thirty…
yesaṁ vīsati piyāni, vīsati tesaṁ dukkhāni,
vīsati → vīsaṁ (bj, sya-all) | vīsaṁ → vīsati (bj: mudditapāḷi)twenty…
yesaṁ dasa piyāni, dasa tesaṁ dukkhāni;ten…
yesaṁ nava piyāni, nava tesaṁ dukkhāni;nine…
yesaṁ aṭṭha piyāni, aṭṭha tesaṁ dukkhāni;eight…
yesaṁ satta piyāni, satta tesaṁ dukkhāni;seven…
yesaṁ cha piyāni, cha tesaṁ dukkhāni;six…
yesaṁ pañca piyāni, pañca tesaṁ dukkhāni;five…
yesaṁ cattāri piyāni, cattāri tesaṁ dukkhāni;four…
yesaṁ tīṇi piyāni, tīṇi tesaṁ dukkhāni;three…
yesaṁ dve piyāni, dve tesaṁ dukkhāni;two…
yesaṁ ekaṁ piyaṁ, ekaṁ tesaṁ dukkhaṁ;Those who have one dear one have one suffering.
yesaṁ natthi piyaṁ, natthi tesaṁ dukkhaṁ, asokā te virajā anupāyāsāti vadāmī”ti.
natthi → n atthi (pts) | anupāyāsāti vadāmīti → anupāyāsā ti vadāmī ti (pts)Those who have no dear ones have no sufferings.
They are free from sorrow, free from stain, free from lamentation, I tell you.”
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:Then, on realizing the significance of that, the Blessed One on that occasion exclaimed:
“Ye keci sokā paridevitā vā, dukkhā va lokasmimanekarūpā;
ye keci → yekeci (th) dukkhā va → dukkhā ca (sabbattha; csp1ed) | va lokasmimanekarūpā → ca lokasmiṁ anekarūpā (bj, sya-all, pts) | va → ca (cck) | ca → dukkhā va (cck: aṭṭha.)The sorrows, lamentations, the many kinds of suffering in the world, Piyaṁ paṭiccappabhavanti ete, piye asante na bhavanti ete.
paṭiccappabhavanti → paṭicca bhavanti (sya-all, pts) | paṭicca → B paṭicceva; AD paṭicca. (pts note) | paṭiccappabhavanti → paṭicca pabhavanti (bjt)exist dependent on something dear. they don’t exist when there’s nothing dear.Tasmā hi te sukhino vītasokā, yesaṁ piyaṁ natthi kuhiñci loke;
natthi → n atthi (pts)And thus blissful & sorrowless are those for whom nothing in the world is anywhere dear. Tasmā asokaṁ virajaṁ patthayāno, piyaṁ na kayirātha kuhiñci loke”ti.
loketi aṭṭhamaṁ → loke ti (pts) | kayirātha → A kariyātha. (pts note)So one who aspires to the stainless & sorrowless shouldn’t make anything dear in the world anywhere.
Aṭṭhamaṁ.
aṭṭhamaṁ → aṭṭhamaṁ evamme (sya-all) | aṭṭhamaṁ → ti (pts)